„I objawił mu się Stwórca w Alonej Mamre”. Raszi wyjaśnia: „To, że dał Awrahamowi radę dotyczącą obrzezania, oznacza, że objawił się mu częściowo”. W Księdze Zohar powiedziano: „I objawił mu się Stwórca w AlonejMamre. Dlaczego w AlonejMamre, a nie w innym miejscu? Ponieważ Mamre doradził mu obrzezanie. Gdy Stwórca nakazał Awrahamowi się obrzezać, poszedł Awraham poradzić się swoich przyjaciół. Powiedział mu Anar: «Masz już ponad dziewięćdziesiąt lat, i narazisz się na cierpienie!» Powiedział mu Mamre: «Przypomnij sobie dzień, w którym Chaldejczycy wrzucili cię do rozpalonego pieca. I ten głód, który panował na świecie, jak napisano: „I był głód w ziemi, i zstąpił Awraham do Egiptu”. I tych królów, za którymi gonili twoi ludzie i pokonali ich. Stwórca cię ocalił wśród wszystkich i nikt nie może wyrządzić ci krzywdy. Wstań, wypełnij przykazanie swojego Pana». Powiedział Stwórca Mamremu: «Mamre, ty doradziłeś mu obrzezanie, i Ja objawię mu się tylko w twoim pałacu»”.
Ale jak można powiedzieć, że Stwórca nakazał Awrahamowi się obrzezać, a on poszedł radzić się przyjaciół – czy warto wypełnić nakaz Stwórcy – jak to możliwe?
Należy to interpretować w aspekcie wewnętrznej pracy: kiedy Stwórca powiedział mu, by się obrzezał, poszedł poradzić się swoich przyjaciół, to znaczy – swojego egoizmu. Ponieważ to egoizm ma wykonać to działanie, zapytał swojego egoizmu, czy ten zgadza się na to, czy uważa, że nie należy słuchać nakazu Stwórcy? Ponieważ w egoizmie znajdują się ci przyjaciele człowieka, którzy są pragnieniami złączonymi w egoizmie – to ich należy zapytać, ponieważ one mają wypełnić nakaz Stwórcy. A kiedy pozna ich zdanie, będzie wiedział, co robić.
I należy wiedzieć, że w egoizmie są trzy dusze. Jak powiedziano w Księdze Zohar: „Powiedział Rabbi Jehuda, że są trzy metody sterowania w człowieku: sterowanie mądrością i rozumem – to siła świętej duszy. I sterowanie pożądaniem, wszystkimi złymi namiętnościami i żądzami – to siła pożądania. I sterowanie, które kieruje człowiekiem i umacnia egoizm – to nazywa się duszą egoizmu”.
Te trzy sterowania nazywane są przyjaciółmi Awrahama, to znaczy – znajdują się w nim. I Awraham poszedł zapytać ich – jakie jest ich zdanie, pragnąc poznać opinię każdego z przyjaciół.
I Anar powiedział mu: „Masz przecież ponad dziewięćdziesiąt lat, i narazisz się na cierpienie”. Wartość liczbową słowa „Anar” stanowi 320, i wskazuje ona na 320 iskier światła. W tych 320 iskrach światła jest również domieszka Malchut, nazywanej „kamiennym sercem”, która chce otrzymywać tylko dla siebie i której istotą jest egoizm. Dlatego Anar powiedział Awrahamowi: „Masz przecież ponad dziewięćdziesiąt lat, czy narazisz się na cierpienie?”. To „kamienne serce”, to znaczy pożądająca dusza, powiedziało mu: „Zawsze musisz starać się otrzymywać przyjemność i nasłodzenie, a nie narażać się na cierpienie”. Tak więc powiedział mu, że nie warto słuchać nakazu Stwórcy.
Mamre zaś powiedział mu: „Przypomnij sobie dzień, w którym Chaldejczycy wrzucili cię do rozpalonego pieca”. Innymi słowy: przecież widzisz, że Stwórca postępuje z tobą ponad rozumem, ponieważ rozum twierdzi, że ten, kogo wrzucono do rozpalonego pieca – spłonie, a to, że zostałeś ocalony – to ponad to, co twierdzi rozum. Dlatego ty także przyjmij na siebie Jego właściwości i również postępuj ponad rozumem. I chociaż według rozumu rację ma Anar – ty postępuj ponad rozumem.
A Eszkol – to dusza egoizmu, jak powiedziano, że ona wzmacnia egoizm. Imię to pochodzi od hebrajskiego słowa „ważyć”, to znaczy – ma on rozważyć, z kim należy się związać: z duszą pożądania, której imię brzmi Anar, czy z Mamre, który jest „duszą mądrości i rozumu oraz siłą świętej duszy”, jak powiedziano w Księdze Zohar.
Mamre pochodzi od słów „syn nieposłuszny”, ponieważ nie posłuchał Anara i powiedział Awrahamowi, by postępował ponad rozumem. Dlatego powiedziano: „I objawił mu się Stwórca w AlonejMamre”. Ponieważ właśnie w tym miejscu, gdzie postępuje się ponad rozumem i ponad własnym pojmowaniem, właśnie tam objawia się Stwórca i człowiek zasługuje na najwyższą mądrość. Dlatego Mamre – to właściwość człowieka do pracy ponad rozumem, nazywana duszą rozumu i mądrości, ponieważ właśnie tam, gdzie postępuje się ponad rozumem, objawiają się rozum i mądrość.
W ten sposób interpretacja tego, co napisano w Księdze Zohar, że Awraham poszedł poradzić się przyjaciół, jest następująca: przyjaciele – to własne pragnienia (egoizm) Awrahama, które mają wypełnić nakaz Stwórcy. Dlatego Awraham zapytał egoizm o jego zdanie, by wiedzieć, co ma zrobić. To znaczy – czy powinien zmusić go do działania, czy też egoizm zgadza się z tym, co mówi Stwórca. I to, co powiedziano, że poszedł poradzić się swoich przyjaciół, oznacza trzy dusze, które są w jego egoizmie, i one są jego przyjaciółmi, z którymi jest zawsze razem.
Powiedziano w Midrasz Raba: „Powiedział Awraham: zanim się obrzezałem, przychodzili do mnie przechodnie i powracający, a kiedy się obrzezałem – nie przychodzą do mnie. Powiedział mu Stwórca: zanim się obrzezałeś, przychodzili ludzie nieobrzezani, a teraz – Ja i Moja świta objawiamy się tobie”.
Tutaj potrzebne jest wyjaśnienie. Przecież Awraham nie otrzymał odpowiedzi na swoje pytanie. Zapytał: dlaczego teraz nie przychodzą do mnie przechodnie? A jaka była odpowiedź? Zamiast odpowiedzi na pytanie – dlaczego nie przychodzą – otrzymał inną odpowiedź: że wcześniej przychodzili nieobrzezani, a teraz objawia mu się Stwórca.
W aspekcie wewnętrznej pracy: powiedział, że przed obrzezaniem porządek jego pracy był taki, że zawsze przychodziły do niego stany oddalenia i zbliżenia do Stwórcy, to znaczy – miał myśli oddalające go od Stwórcy, a potem przychodziły stany powrotu do Stwórcy. To znaczy – przed obrzezaniem porządek pracy był taki, że były myśli oddalające go od Stwórcy, a potem pojawiało się miejsce dla pracy nad zbliżeniem się do Stwórcy, czyli powrotu do Niego – i wtedy wiedział, że oddalił się od Stwórcy. A teraz, po obrzezaniu, nie ma miejsca na oddalenie i zbliżenie, a więc – nie ma miejsca na pracę.
Wtedy powiedział mu Stwórca: nie warto się tym martwić, ponieważ ostatecznie twoja praca była pracą ludzi nieobrzezanych. To znaczy – twoja praca nie była czysto altruistyczna, ponieważ nie byłeś jeszcze w stanie dokonać obrzezania, czyli anulować swojego egoizmu. I teraz nie musisz się smucić, że nie ma już pracy tego rodzaju. Ponieważ ostatecznie, choć wtedy była to praca ludzka i – jakby – wzniosła, to jednak z drugiej strony była to praca zewnętrzna, ponieważ twoje pragnienia były jeszcze nieobrzezane. A teraz, po obrzezaniu, istnieje podobieństwo właściwości – i dlatego Ja i Moja świta możemy objawić się tobie.