68) Rabbi Elazar ben Arach siedział i bardzo smucił się w swojej duszy (rabbi Elazar ben Arach hawa jatib, we-hawa ka micta’er be-nafszoi tefei). Przyszedł do niego Rabbi Jehoszua i powiedział mu: „Spójrz – światłość lampy świata, dlaczego jest ciemność?” (a’al le-kamej rabbi Jehoszua, amar lej: chejzu nehiru de-bocina de-alma, lama chaszochan?). Odpowiedział mu: „Spójrz i wielki strach ogarnął mnie, bo widzę, co wzbudzili nasi przyjaciele, mistrzowie Miszny – że spoczął na nich duch świętych (amar lej: chejzu, u-dechilu saggi al bi, de-ha ana chamej ma de-it’aruu chawranan, marej matnita, de-szarat alajhu ruach kadiszin), a to, co wzbudzili, to że w szóstym tysiącleciu będzie właściwe wybawienie (we-hahu de-it’aruu, de-bi-szittai jehe purkana szapir). Ale ja widzę drogę dłuższą, nad tych, którzy mieszkają w prochu – że po sześciu tysiącach, przez czterysta osiem lat po nich, będą trwali wszyscy mieszkańcy prochu w swojej trwałości (aval ana chamej orcha jetera, al inun dajrei afra, de-be-elef szittai le-zeman arba me’a u-temanja szenin minej, jihju kajmin kol dajrei afra be-kijumehon). I dlatego przebudzili się nasi przyjaciele, na podstawie wersetu: «Synowie Cheta», tj. chet – że przebudzą się po osiemu latach (u-begin kach it’aruu chaweranan, al pesuka de-kara: ben Cheta – chet, de-jit’arun le-cheta szana). A to jest to, co jest napisane: „W tym roku Jowela powróci każdy do swojej posiadłości” – kiedy dopełni się „ta”, czyli pięć tysięcy czterysta osiem – powróci każdy do swojej posiadłości, do swojej duszy, która jest jego posiadłością i dziedzictwem (we-hainu dikhtiw: bi-sznat ha-Jowel ha-zot taszuwu isz el achuzato – ke-sze-jiszttalem ha-zot, sze-hu chameszet alafim we-arba me’a u-temanja, taszuwu isz el achuzato, el niszmato, sze-hi achuzato we-nachalato).
Sulam
68) W szóstym tysiącleciu przyjdzie wybawienie. Ale będzie to dodatkowym czasem oczekiwania dla tych, którzy przebywają w prochu: to znaczy, czterysta osiem lat od początku szóstego tysiąclecia będą oczekiwać wskrzeszenia z martwych wszyscy przebywający w prochu za życia swego.
Przebywającymi w prochu nazwani są synowie Cheta, ponieważ Chet (חת) pośrednio wskazuje, że przebudzą się do wskrzeszenia z martwych w czterysta ósmym roku[1]. I jak powiedziano: „W tym roku jubileuszowym powrócicie każdy do swojego dziedzictwa”[2]. Kiedy zakończy się „ta (azot הזאת)”, i to jest pięć tysięcy czterysta osiem, ponieważ „hej ה” w słowie „ta (azot הזאת)” wskazuje na pięć tysięcy, „zot (זאת)” w gematrii to czterysta osiem. „Powrócicie każdy do swojego dziedzictwa” – to znaczy, ciało (guf) powróci do swojej duszy, która jest jego dziedzictwem i jego własnością.
69) Powiedział Raw Jehoszua: Niech cię to nie dziwi, bo przecież uczyliśmy: są trzy grupy – całkowicie sprawiedliwych, całkowicie niegodziwych i pośrednich (amar Raw Jehoszua: lo tikszé lach hai, de-ha taninan: gimmel kitot hen – szel caddikim gemurim, we-szel resza’im gemurim, we-szel bejnonim). Całkowicie sprawiedliwi powstaną w zmartwychwstaniu zmarłych w ziemi Israel, za ileś lat od dziś, bo oni będą pierwsi – w czterdziestym roku od zebrania wygnańców (caddikim gemurim jakumun be-kima szel metej Erec Israel, me-hajom kamma szanin, sze-hem kodmin ba-techilla, bisznat ha-arba’im szel kibuc galujot). A pozostali wszyscy – w czasie czterystu ośmiu lat do końca szóstego tysiąclecia, jak już wcześniej powiedzieliśmy (we-ha-acharonim kullam, le-zeman arba me’ot u-szemone szana, le-elef ha-sziszi, kid-ka’amaran). Kto zasłuży na tę długość? Kto się utrzyma w trwałości swojej religii przez ten czas? (man jizke le-hai orcha? man jitkajem be-kijum datej bein hai zimna?). I dlatego właśnie smucę się w mojej duszy (we-al da icta’erna be-nafszaj).
Sulam
69) Istnieje podział na trzy grupy: doskonali sprawiedliwi, doskonali grzesznicy i pośredni. Doskonali sprawiedliwi powstaną przy wskrzeszeniu tych, którzy umarli w ziemi Israel, i powstaną znacznie wcześniej, niż nadejdzie czterysta ósmy rok – w czterdziestym roku po zgromadzeniu wygnańców. A wszyscy pozostali powstaną, gdy nadejdzie czterysta ósmy rok szóstego tysiąclecia. Kto zasłuży na to oczekiwanie? Ten, kto będzie przestrzegał praw swojej religii w tym czasie.
70) Powiedział mu: Rabbi, przecież uczyliśmy: „Niech stanie się światło” – „Niech stanie się tajemnica” (amar leih: Rabbi, ha taninan: jehi or – jehi raz). Odpowiedział i powiedział: W skrusze wszystko się uprzedza (chazar we-amar: bi-teszuwa jitkaddam kolla). Powiedział Raw Jehoszua: Gdybyś tego nie powiedział, zamknąłbym usta przed wypatrywaniem wybawienia każdego dnia (amar Raw Jehoszua: i law da-amart hachej, achsimna pumin le-micpej purkana kol joma), jak jest napisane: „Bogactwo wybawień” – co oznacza „wybawienia”? To ci, którzy każdego dnia wypatrują wybawień (dichtiw: chosen jeszu’ot – ma hu jeszu’ot? elu ha-mecappim jeszu’ot be-kol jom).
Sulam
70) „Niech stanie się światłość”[3]. Światło – to wybawienie. A słowo „światło (or אור)” w gematrii to „nawiązanie (raz רז)”[4], co tłumaczy się jako „tajemnica”. I gdy Pismo mówi: „Niech stanie się światłość”, to daje tym samym do zrozumienia, że czas wybawienia pozostanie tajemnicą i nie będzie znany żadnemu człowiekowi.
Dzięki skrusze wszyscy zbliżą się do tego, by odrodzić się do życia. Gdyby nie było tak powiedziane, nie byłoby wsparcia dla tych, którzy codziennie oczekują wybawienia. Przecież słowa: „Skarbiec zbawienia”[5] – wypowiedzą ci, którzy oczekują wybawienia każdego dnia. A jeśli wybawienie byłoby powiązane z określonym czasem – jak można byłoby mieć nadzieję każdego dnia? Ale z pewnością zależy to od skruchy. I kiedy przyjdą do skruchy – zostaną wybawieni. A czterdzieści lat po tym, jak nastąpi wybawienie – będzie wskrzeszenie z martwych.
71) Co miał na myśli Rabbi Elazar? To jest to, co jest napisane: „I wielu z tych, którzy śpią w prochu ziemi, obudzą się” (maj hu da’atoj de-rabbi Elazar? – hainu dikhtiw: we-rabbim misznei admat afar jakicu). Znaczenie słowa „śpiący” wskazuje na sprawiedliwych, którzy zostaną przebudzeni wcześniej (maszma dikhtiw: misznei – elu hem ha-caddikim, ha-nikdamin be-chajejhem kodem ze). A o ile lat zostaną uprzedzeni? Rabbi Jehuda mówi: o dwieście dziesięć lat (we-kamma szanim hem nikdamin? – rabbi Jehuda omer: mattajim we-eser szana). Rabbi Icchak mówi: o 214 lat, jak jest napisane: „I zstąpił (ירד) z Jakowa…” – wartość liczbowa ירד to 214 (rabbi Jicchak omer: re(d) szana – dikhtiw: we-jered mi-Jaakow we-gomer. Jered szana nikdamin ha-caddikim li-sze’ar kol adam). Raw Nachman powiedział: według stopnia, w jakim ciało się rozłożyło w prochu (Raw Nachman amar: lefi ha-sziur sze-nivla be-afar). Powiedział mu Rabbi Jose: Jeśli tak, byłoby wiele wskrzeszeń (amar lo rabbi Jose: im ken, harbe techijot hawu), ale wszystkie wskrzeszenia będą w tym samym czasie, a to, co zostało powiedziane – dotyczy wizji i prawdy słowa, oraz wielkiego zastępu (ela: kol ha-techijot jihju be-oto ha-zman, we-hai de-itmar be-chazon we-emet ha-dawar we-cawa gadol).
Sulam
71) To zależy od skruchy. Powiedziano: „I przebudzi się wielu ze śpiących w prochu ziemi”[6]. „Ze śpiących” – powstanie tylko część: sprawiedliwi, którzy okazali skruchę jeszcze za życia i zostaną wskrzeszeni jako pierwsi, przed wyznaczonym czasem. W ten sposób dzięki skrusze przychodzą wcześniej.
O ile lat sprawiedliwi przyjdą wcześniej niż pozostali ludzie? Powiedziano: „I będzie panować od Jaakowa”[7]. „Będzie panować (jerd יֵרד)” – na dwieście czternaście (ירד) lat sprawiedliwi przyjdą wcześniej niż wszyscy inni. A jak bardzo wcześniej – zależy od stopnia pochłonięcia przez proch. I ciało (guf), które wcześniej zostaje pochłonięte przez proch, wcześniej się odradza. Istnieje wiele rodzajów wskrzeszenia, ponieważ każde ciało ma swoje własne wskrzeszenie, zależnie od tego, jak szybko zostaje pochłonięte przez proch. Lecz wszystkie wskrzeszenia nastąpią w tym samym czasie.
72) „I był głód w ziemi, oprócz pierwszego głodu, który był za dni Awrahama” (wa-jehi raaw ba-arec, milwad ha-raaw ha-riszon aszer haja bi-jemej Awraham). Rabbi Abahu rozpoczął i powiedział: „Dopóki Król jest na swoim zgromadzeniu, mój nard wydał swój zapach” (rabbi Abahu patach wa-amar: ad sze-ha-melech bi-mesibo, nirdi natan reicho). Uczono: Cztery okresy i cztery różne czasy przejdą sprawiedliwi w przyszłości (de-taninan: arba tekufot we-arba zmannim meszunin zo mi-zo, jaawru ha-caddikim le-atid la-wo). Jeden – to ten czas, gdy mądrość będzie się wznosić na świecie i osiągną zrozumienie, jakiego nie osiągnęli w tym świecie (ha-echad: oto zman jisge ha-chokhma ba-olam, we-jasigu hasaga, ma sze-lo hisigu ba-ze ha-olam). Uczono: Powiedział Rabbi Pinchas – osiągnięcie sprawiedliwych w przyszłości będzie większe niż aniołów służby, jak jest napisane: „jak wody pokrywają morze” (de-taninan: amar rabbi Pinchas – hasagat ha-caddikim le-atid la-wo, joter mi-mal’achej ha-szaret, dikhtiw: ka-majim la-jam mechasim). Drugi – zajmiecie się… (ha-szeni: tit’askun…). (Dotąd Midrasz ha-Neelam).
[1] Wartość liczbowa słowa Chet (חת) w gematrii wynosi 408 (chet = 8, taw = 400).
[2] Tora, Wajikra, 25:13. „W roku jubileuszowym powróci każdy do swojego dziedzictwa.”
[3] Tora, Bereszit, 1:3. „I powiedział Wszechmogący: ‘Niech stanie się światło!’ – i stało się światło.”
[4] W języku hebrajskim słowa or (אוֹר – światło) i raz (רָז – tajemnica/wskazówka) mają tę samą wartość liczbową w gematrii – 207.
[5] Prorocy, Jeszajahu, 33:6. „I będzie trwałość twoich czasów – skarbem zbawienia, mądrości i wiedzy; bojaźń przed Stwórcą – to Jego skarb.”
[6] Pisma, Daniel, 12:2. „I wielu z tych, którzy śpią w prochu ziemi, obudzi się – jedni do życia wiecznego, drudzy ku hańbie i wiecznej odrazie.”
[7] Tora, Bemidbar, 24:19. „I będzie panowanie od Jaakowa, i zgładzi ostatki ocalałych z miast.”