102) „I znalazł go mąż, a oto błąkał się po polu, i zapytał go ten mąż, mówiąc: Czego szukasz?” (wajimcza’ehu isz, we-hine to’e ba-sade, wajisza’lehu ha-isz lemor: mah tewakkesz). Co jest napisane wcześniej? „I powiedział Israel do Josefa: Czyż nie pasą twoi bracia w Szechem? Chodź, a poślę cię do nich” (mah ketiv le-eila? wajomer Jisra’el el Josef: halo acheicha ro’im bi-Szechem, lecha we-eszlachacha aleihem). A przecież Jaakow był doskonały (we-chi Jaakow szleima), i kochał Josefa bardziej niż wszystkich swoich synów (de-hawa rachem leh le-Josef mi-kol benoj), i wiedział, że wszyscy jego bracia go nienawidzą (we-hu jada de-kol achoy hawu san’in leh) – dlaczego więc posłał go do nich? (ammaj szadar leh le-gabajhu). Ale on ich nie podejrzewał (ela ihu la chaszid alajhu), bo wiedział, że wszyscy byli sprawiedliwi (de-hawa jada de-kull’hu hawu zakka’in), i nie podejrzewał ich (we-la chaszid lon). Ale wszystko to sprawił Święty, niech będzie błogosławiony (ela gareim Kudsza Berich Hu kol da), by spełnił się dekret wydany przy „przymierzu między rozszczepionymi częściami” (be-gin le-kajema gezeira de-gazar bein ha-betarim).
Sulam
102) „I spotkał go człowiek, a oto błąkał się po polu. I zapytał go człowiek, mówiąc: «Czego szukasz?»”[323]. A wcześniej powiedziano: „I rzekł Israel do Josefa: «Przecież twoi bracia pasą w Szechem – idź, wyślę cię do nich»”[324]. Ale przecież Jaakow, który osiągnął doskonałość i kochał Josefa bardziej niż wszystkich swoich synów, wiedział, że wszyscy bracia nienawidzą go – dlaczego więc posłał go do nich? Ale on ich nawet nie podejrzewał, wiedząc, że wszyscy są sprawiedliwymi. A Stwórca tak to wszystko ułożył, aby wypełnić to, co zostało przeznaczone dla Awrahama przy przymierzu między rozciętymi częściami[325].
103) Znaleźliśmy w dawnych księgach (aszkachna be-sifrei kadma’ej), że synowie Jaakowa chcieli panować nad nim (de-ba’in ilejn bnej Jaakow le-szalta’a aloj), zanim jeszcze zstąpił do Micraim (ad la jechot le-Micraim). Bo gdyby on zstąpił do Micraim, a oni wcześniej nie panowaliby nad nim (de-ilu hu jechot le-Micraim we-inun la szaltu bej be-kadmejta), Egipcjanie mogliby panować na zawsze nad Israelem (jachlei Micra’ej le-szalta’a le-almin alajhu de-Jisra’el). I spełniło się to na Josefe (we-itkajema bej be-Josef), że został sprzedany jako niewolnik (de-izdaban le-awda), i oni panowali nad nim (we-inun szaltu aloj). A mimo że potem Josef był królem (we-af al gaw de-Josef hava malka le-vatar), a Egipcjanie mu służyli (u-Micra’ej hawu avdin leh), to Israel okazali się tymi, którzy panowali nad wszystkimi (isztakchu Jisra’el de-szaltu al kull’hu).
Sulam
103) Zapisano w księgach założycieli, że synowie Jaakowa musieli najpierw panować nad Josefem, zanim zstąpił on do Egiptu. A gdyby zstąpił do Egiptu, a oni nie panowaliby nad nim wcześniej, Egipcjanie mogliby panować nad Israelem na zawsze, i nie mogliby oni się stamtąd wydostać. Dlatego właśnie stało się z Josefem to, że został sprzedany w niewolę przez swoich braci, a oni panowali nad nim, zanim został sprzedany w niewolę. Dlatego, chociaż Josef później stał się królem, gdy Egipcjanie wynieśli go na tron, to i tak okazało się, że Israel już wcześniej panował nad wszystkimi. Bo skoro już panowali nad ich królem – Josefem, przed jego sprzedażą w niewolę, to tym bardziej panowali przez to również nad samymi Egipcjanami. I dzięki temu osłabła siła Egipcjan, i (Israel) mogli się od nich wyzwolić.
104) Przyjdź i zobacz (ta chaze): Josef, który jest wyższym przymierzem (de-Josef de-ihu berit ila’a), przez cały czas, gdy przymierze trwało (kol zimna de-itkajam berit), Szchina trwała z Israel w pokoju (Szchinta itkajam ba-hadayhu de-Jisra’el bi-szlam), jak należy (kid-ka ja’ot). Gdy tylko Josef – wyższe przymierze, usunął się ze świata (kejwan de-istallak Josef, berit ila’a me-alma), wtedy przymierze, Szchina i cały Israel poszli na wygnanie (kedejn berit, Szchinta, we-Jisra’el kull’hu be-galuta nafku). I już wyjaśniliśmy, że jest napisane: „I powstał nowy król nad Micraim, który nie znał Josefa” (we-ha okimna: de-ketiv: wajakam melech chadasz al Micraim aszer lo jada et Josef). I wszystko to było od Świętego, niech będzie błogosławiony (we-kolla hava me-im Kudsza Berich Hu), jak należy (kid-ka ja’ot).
Sulam
104) Josef przedstawiał wyższy związek – Jesod Zeir Anpina. I przez cały czas, gdy związek, czyli Josef, istniał, Szchina przebywała w Israelu w pokoju, jak należy. A gdy Josef, wyższy związek, odszedł ze świata, będąc sprzedanym w niewolę, wtedy związek, Szchina i Israel, wszyscy poszli na wygnanie. Powiedziano też: „I powstał nowy król nad Egiptem, który nie znał Josefa”[326] – to wskazuje, że jego wyższość zniknęła i że odszedł na wygnanie. I wszystko to było od Stwórcy, tak jak miało być.
105) Przyjdź i zobacz (ta chaze): „I znalazł go mąż” (wajimca’ehu isz) – to jest Gabriel (da Gawri’el), i zostało to wyjaśnione (we-okemuha). Jest napisane tutaj: „I znalazł go mąż” (ketiv hacha: wajimca’ehu isz), a tam jest napisane: „I mąż Gabriel, którego widziałem w widzeniu na początku” (u-ketiv hatam: we-ha-isz Gawri’el aszer ra’iti be-chazon ba-techila). „A oto błąkał się” (we-hine to’e) – błąkał się całkowicie (be-kolla to’e), bo ufał swoim braciom (de-avtach al achoy), i szukał ich braterstwa (de-hawa mitba achva dilhon), lecz nie znalazł (we-la aszkach), i pytał o nich, ale nie znalazł (we-tava lehu, we-la aszkach). Dlatego błąkał się w całości (we-al da: to’e be-kolla). I dlatego „zapytał go mąż, mówiąc: Czego szukasz?” (we-al da: wajisza’lehu ha-isz lemor: mah tewakkesz).
Sulam
105) „I spotkał go człowiek” – to Gabriel. „A oto, błąkał się po polu” – we wszystkim błądził, a zwłaszcza w odniesieniu do swoich braci. Szukał u nich braterskiej miłości, lecz jej nie znalazł. I ich samych szukał, ale również ich nie znalazł. I dlatego: „Zapytał go ten człowiek, mówiąc: «Czego szukasz?»”.
[323] Tora, Bereszit, 37:15. „I znalazł go pewien człowiek, a oto błądził po polu. I zapytał go ten człowiek, mówiąc: «Czego szukasz?»”
[324] Tora, Bereszit, 37:13. „I powiedział Israel do Josefa: «Czyż nie pasą twoi bracia w Szechemie? Chodź, poślę cię do nich». I powiedział mu: «Oto jestem».”
[325] Tora, Bereszit, 15:18. „Tego dnia zawarł Stwórca przymierze z Awramem, mówiąc: «Twojemu potomstwu daję tę ziemię – od rzeki micrejskiej aż do wielkiej rzeki, rzeki Prat».”
[326] Tora, Szemot, 1:8. „I powstał nowy król nad Micraimem, który nie znał Josefa.”