210) „I stało się po tych wydarzeniach, że żona jego pana podniosła swoje oczy ku Josefowi.” Rabbi Chija rozpoczął i powiedział: „Błogosławcie Stwórcę, Jego aniołowie, bohaterowie mocy, wykonujący Jego słowo, słuchający głosu Jego wypowiedzi” (wajhi achar ha-dewarim ha-ele, wa-tisa eszet adonajw et ejneha el Josef. Ribbi Chija ptach we-amar: barachu AWAJa malachaw gibboraj koach, osej devaro, liszmo’a be-kol devaro). Chodź i zobacz, jak bardzo człowiek potrzebuje strzec się przed grzechami i iść drogą naprawy, aby ten zły początek nie zboczył go z drogi – on bowiem oskarża go każdego dnia, jak powiedziano (ta chaze, kama itztrich lej le-bar nasz le-istamra mechovoj, u-le-mehak be-orach mittaqqana, begin de-la jistej lej hahu jecer ha-ra, de-ihu me-katraga lej kol joma we-joma, ke-ma de-itmar).
Sulam
210) „I stało się po tych wydarzeniach – że żona jego pana podniosła oczy swoje na Josefa”[1]. Przemówił Rabbi Chija, ogłaszając: „«Błogosławcie Stwórcę, aniołowie Jego, mężowie dzielni, wykonujący Jego słowo, słuchający głosu Jego słów!»”[2]. Zobaczcie, jak człowiek powinien strzec się swoich grzechów i kroczyć drogą naprawioną, aby nie zwiodło go zły początek, które oskarża go każdego dnia.
211) A ponieważ on – zły początek, stale go oskarża, człowiek musi się wzmocnić przeciw niemu i wznosić się nad nim w miejscu siły, by stać się nad nim panem i przyłączyć się do miejsca mocy (u-vegin de-ihu me-katraga lej tadir, baej bar nasz le-ittakkafa alej, u-le-istalleka alej be-atar takkifu, de-ba’ej le-mehewej gawar alej, u-le-isztattefa be-atar de-gewura). Bo kiedy człowiek wzmocni się przeciw niemu, wtedy jest po stronie mocy i przyłącza się do niej, by się umocnić, a ponieważ ten zły początek jest silny, człowiek musi być silniejszy od niego (begin de-kad bar nasz atkef alej, kedejn ihu bi-sitra de-gewura, we-itdabak bej le-ittakkafa, u-vegin de-hahu jecer ha-ra takkif, baej bar nasz di-hej takkif minej).
Sulam
211) I ponieważ on – zły początek, oskarża go nieustannie, człowiek powinien je przezwyciężyć i wznieść się ponad nie, na miejsce trwałe, gdzie zły początek nie będzie mogło go zachwiać. Bowiem musi stać się silniejszy od niego i przylgnąć do miejsca siły (gwura), ponieważ kiedy człowiek je przezwycięża, znajduje się po stronie siły i przylgnięty jest do tej strony, by się umocnić. A ponieważ zły początek posiada siłę, człowiek musi być od niego silniejszy. I dlatego ci, którzy pokonują zły początek, nazywani są „mężami silnymi”, będąc z nim tej samej natury, bo zwyciężając silnego, stali się silni jak on. To właśnie są aniołowie Stwórcy, to znaczy sprawiedliwi, którzy pochodzą ze strony niezłomnej siły (gwura), by przezwyciężyć zły początek. I nazywani są oni „mężami silnymi, wykonującymi Jego słowo”. „Błogosławcie Stwórcę, aniołowie Jego” – to sprawiedliwi, tacy jak Josef, zwany sprawiedliwym i mężem, który zachował święty przymierze zapieczętowane w nim.
212) A ci ludzie, którzy wzmocnili się przeciw niemu, nazywani są „bohaterami mocy”, by istniała broń przeciw jego broni, i ci właśnie są aniołami Stwórcy, którzy przychodzą ze strony surowej mocy, by się wzmocnić przeciw niemu – „bohaterzy mocy, wykonujący Jego słowo” (we-ilejn bnej nasza de-ittakkefu alej, ikrun gibboraj koach, le-isztakcha zina im zinej, we-ilejn inun malachaw de-kudsza berich hu, de-atjin mi-sitra de-gewura kaszja, le-ittakkafa alej – gibboraj koach osej devaro). „Błogosławcie Stwórcę, Jego aniołowie” – jak Josef, który został nazwany sprawiedliwym i bohaterem, i strzegł świętego przymierza, które było wyryte w nim (barchu AWAJa malachaw – ke-Josef, de-ikrei caddik we-gibbor, u-netar berit kadisza de-itreszem be-gawjej).
213) Rabbi Elazar powiedział: „I stało się po tych wydarzeniach” – co to za wydarzenia? To już zostało wyjaśnione – miejsce, w którym zły początek oskarża, ponieważ jest to poziom „po tych wydarzeniach” (Ribbi Elazar amar: wajhi achar ha-dewarim ha-ele – maj hi? ha okemuha: atar da de-jecer ha-ra me-katreg, de-ihu darga achar ha-dewarim). Bo Josef dał mu miejsce do oskarżenia, ponieważ Josef rozczesywał swoje włosy i zdobił się, i stroił się – wtedy zostało dane miejsce złemu początkowi do oskarżenia (begin de-Josef jehaw lej duchta le-katrejga, de-hawa Josef mesalsel be-saarej, we-atkein garmej, we-kaszet lej – kedejn itjehev duchta le-jecer ha-ra le-katrejga). On powiedział: „Ojciec jego opłakuje go, a Josef zdobi się i rozczesuje włosy” – wtedy podniósł się oskarżyciel i oskarżył go (de-amar: u-ma awuj de-ihu mitabel alej, we-Josef mekasjej garmej, u-mesalsel be-saarej – kedejn itgarej bej duba we-katreg lej).
Sulam
213) Powiedział Rabbi Elazar: „«I stało się po tych wydarzeniach» – co to znaczy? Miejsce, w którym oskarża zły początek, to stopień, który nazywa się «po wydarzeniach»”.
Wyjaśnienie. Malchut nazywana jest „wydarzenia” – i to jest ostatni stopień świętości, a za nim znajduje się zły początek i klipot. Dlatego „po wydarzeniach” – to aluzja do złego początku[3].
„Ponieważ Josef pozostawił mu miejsce, w którym mógł go oskarżyć. Zły początek powiedział: «A co z jego ojcem? Przecież ten opłakuje go, a Josef stroi się i kręci włosy!». Wtedy rzucił się na niego niedźwiedź, to znaczy żona Potifara, i oskarżył go.”
214) „I stało się po tych wydarzeniach.” Chodź i zobacz: w czasie, gdy Stwórca spogląda na świat, by go osądzić, i znajduje winnych w świecie – co jest napisane? „I zatrzyma niebo, i nie będzie deszczu, a ziemia nie da swojego plonu” – a potem: „I zginiecie szybko” (wajhi achar ha-dewarim ha-ele. Ta chaze: be-zimna de-kudsza berich hu aszgach bej be-alma le-mejdan jatej, we-aszkach chajawin be-alma – ma ketiw? we-atzar et haszamajim, we-lo jihje matar, we-ha-adama lo titten et jewulaha, u-kedejn: wa-avadtem mehera). Bo z powodu grzechów ludzi niebo i ziemia zostają zatrzymane i nie prowadzą swojego porządku jak należy (de-ha begin chovin de-bnej nasza, szmaja we-ar’a itatzru, we-la nahagej nimmusehon kidka jaot).
Sulam
214) „I stało się po tych wydarzeniach”. Kiedy Stwórca spogląda na świat, by go osądzić, i znajduje w świecie grzeszników – co jest powiedziane? „I zamknie On niebo, i nie będzie deszczu, i ziemia nie wyda swoich plonów, i rychło zginiecie z tej dobrej ziemi, którą Stwórca wam daje”[4]. Bo z powodu grzechów ludzi zatrzymują się niebiosa i ziemia, i ich prawa nie działają tak, jak powinny.
215) I chodź i zobacz: ci, którzy nie strzegą tego świętego przymierza Stwórcy, powodują oddzielenie między Israel a ich Ojcem w niebiosach, ponieważ jest napisane: „I odwrócicie się, i będziecie służyć innym bogom, i kłaniać się im” – i jest napisane: „I zatrzyma niebo, i nie będzie deszczu” (we-ta chaze: inun de-la natru le-haj kajama de-kudsza, garmej periszu bein Israel le-awuhon de-biszmaja, begin de-ketiv: ve-sartem, va-avadtem Elohim acherim, ve-hisztachawitem lahem, u-ketiv: ve-atzar et haszamajim, ve-lo jihje matar). Bo to jest jak ten, kto kłania się innemu bogu – który zaprzecza temu świętemu znaku przymierza (de-haj ihu ke-man de-sagid le-Elaha achra, de-meszakker be-haj ot kajama kadisza).
Sulam
215) Ci, którzy nie strzegą świętego przymierza, prowadzą do rozdzielenia między Israelem a ich Ojcem w niebiosach, bo powiedziano: „I zboczycie z drogi, i będziecie służyć obcym bogom i kłaniać się im”. I powiedziano: „I zamknie On niebo, i nie będzie deszczu”. Bo ten, kto nie strzeże przymierza, czci obcego boga i zdradza to święte przymierze.
216) A gdy to święte przymierze jest strzeżone na świecie jak należy, wtedy Stwórca zsyła błogosławieństwa z góry, by obdarzyć świat (we-kad kajama kadisza itneter be-alma kidka jaot, kedejn kudsza berich hu jahew birchan le-ejla, le-atraka be-alma), jak powiedziano: „Deszcz dobrowolnych darów rozlejesz, Boże, dziedzictwo Twoje, a gdy zmęczone było – Ty je umocniłeś” (kedeamur: geszem nedawot tanif Elohim nachalat’cha, we-niloa ata konanta). „Deszcz dobrowolnych darów” – to deszcz dobrej woli, gdy Stwórca jest przychylny Kneset Israel i chce zlać na nią błogosławieństwo (geszem nedawot – da geszem de-re’uta, kad itra’ej kudsza berich hu bi-Kneset Israel, u-ba’ej le-araka lah birchan). Wtedy: „dziedzictwo Twoje, a gdy zmęczone było – Ty je umocniłeś” (kedejn: nachalat’cha we-niloa ata konanta).
Sulam
216) Kiedy święte przymierze jest strzeżone w świecie jak należy, Stwórca zsyła błogosławieństwa z góry, aby były wylewane na świat, jak powiedziano: „Deszcz łaski zsyłałeś Ty, umacniałeś dziedzictwo swoje wyczerpane”[5]. „Deszcz łaski” – to deszcze pragnienia, kiedy Stwórca pragnął zgromadzenia Israela i chciał wylać na nie błogosławieństwa – wtedy: „Umacniałeś dziedzictwo swoje wyczerpane”. „Dziedzictwo Twoje” – to Israel, który jest dziedzictwem Stwórcy, jak powiedziano: „Jaakow – dziedziczny Jego udział”[6]. „Wyczerpane” – to zgromadzenie Israela, które doszło do wyczerpania w obcej ziemi. Pragnie się napić, a nie ma czym, i wtedy słabnie. A gdy zsyłane są deszcze przychylności, i wtedy: „Umacniałeś”.
217) „Dziedzictwo Twoje” – to jest Israel, bo oni są dziedzictwem Stwórcy, jak powiedziano: „Jakow – sznur dziedzictwa Jego” (nachalat’cha – inun Israel, de-inun achsantej de-kudsza berich hu, kedeamur: Jaakow chewel nachalato). „A gdy zmęczone było” – to jest Kneset Israel, które zmęczone jest na obcej ziemi, spragnione do picia, i wtedy staje się zmęczone (we-niloa – da Kneset Israel, de-ihi nilo’a be-ar’a achra, de-ihi zachja le-misztej, u-kedejn ihi nilo’a). A gdy ten deszcz dobrej woli jest dany, wtedy: „Ty je umocniłeś” (we-kad hahu geszem de-re’uta itjehev, kedejn: ata konanta).
218) I dlatego niebo i ziemia oraz wszystkie ich zastępy istnieją dzięki temu podtrzymaniu, jak jest napisane: „Gdyby nie Moje przymierze dnia i nocy, nie ustanowiłbym praw niebios i ziemi” (we-al da, szmaja we-ar’a we-kol chejlehon, kullhu kajma al kijuma da, diktiw: im lo beriti jomam wa-lajla, chukot szamajim wa-arec lo samti). I dlatego trzeba się tego strzec, i już to zostało wyjaśnione (u-vegin kach baej le-izdahara be-da, we-ha okemuha). I dlatego jest napisane: „A Josef był piękny na obliczu i piękny na wygląd” – a zaraz potem jest napisane: „I podniosła żona jego pana oczy swoje ku Josefowi” (u-vegin kach ketiw: wajhi Josef jefeh to’ar we-jefeh mar’eh, u-vatrej ketiw: wa-tisa eszet adonajw et ejneha el Josef).
Sulam
218) I dlatego niebo i ziemia oraz wszystkie ich zastępy, wszystkie one opierają się na tym przymierzu, jak powiedziano: „Gdyby nie Moje przymierze dniem i nocą, nie ustanowiłbym praw nieba i ziemi”[7]. I dlatego należy zachować w tym ostrożność. I dlatego powiedziano: „A Josef był piękny postawą i piękny wyglądem”[8], a dalej powiedziano: „I podniosła żona jego pana oczy swoje na Josefa”. Innymi słowy, ponieważ nie zachował ostrożności i stroił się, kręcąc włosy, i „był piękny postawą i piękny wyglądem” – „podniosła żona jego pana oczy swoje na Josefa”.
[1] Tora, Bereszit, 39:7. „I było po tych wydarzeniach, że podniosła żona jego pana oczy swoje ku Josefowi i powiedziała: «Połóż się ze mną!»”
[2] Pisma, Psalmy, 103:20. „Błogosławcie Stwórcę, Jego aniołowie, mocarze wykonujący Jego słowo, słuchający głosu Jego słów.”
[3] Zob. Zohar, rozdział Wajera, p. 488.
[4] Tora, Dwarim, 11:17. „Strzeżcie się, aby nie zwiodło się wasze serce, i nie odwróciliście się, i nie służyliście innym bogom, i nie kłanialiście się im. I zapłonie gniew Stwórcy przeciw wam, i zamknie niebiosa, i nie będzie deszczu, i ziemia nie da swojego plonu, i zginiecie prędko z dobrej ziemi, którą daje wam Stwórca.”
[5] Pisma, Psalmy, 68:10. „Deszcz obfity spuściłeś, Elohim, swoje zmęczone dziedzictwo Ty umocniłeś.”
[6] Tora, Dwarim, 32:9. „Bo udziałem Stwórcy jest Jego lud, Jaakow – dziedzictwem Jego dziedzictwa.”
[7] Prorocy, Jirmijahu, 33:25. „Gdyby nie był Mój przymierze dnia i nocy, praw niebios i ziemi nie ustanowiłbym.”
[8] Tora, Bereszit, 39:6. „I pozostawił wszystko, co miał, w ręku Josefa, i nie troszczył się o nic przy nim, oprócz chleba, który jadł. A Josef był pięknej postawy i pięknego wyglądu.”