23) „I były dni życia Sary” (wa-jihju chajej Sara) – to życie, całe było wyższe (inun chajin, kullhu le-ejla): sto rok – wyższe (me’a szana le-ejla), dwadzieścia rok – wyższe (we-esrim szana le-ejla), siedem lat – wyższe (we-szewa szanim le-ejla), wszystkie one były jak należy (kullhu hawu kidka ja’ot). Powiedział Rabbi Szymon (amar Rabbi Szimon): Przyjdź i zobacz (ta chaze), tajemnicę tej sprawy: dlaczego we wszystkich tych [liczbach] powiedziano „rok, rok”, a przy tych siedmiu powiedziano „lata”? (raza de-mila: maj szena be-kullhu de-amar szana szana, u-be-inun szewa de-amar szanim). Jak jest napisane: „sto rok i dwadzieścia rok, a potem siedem lat” (di-khtiw: me’a szana we-esrim szana, u-lewatar szeba szanim).
Sulam
23)[1] „I było życia Sary sto lat, i dwadzieścia lat, i siedem lat – to są lata życia Sary”. „I było życia Sary” – całe to życie jest na górze, w Binie. „Sto lat” – to Keter na górze, „i dwadzieścia lat” – to Hochma i Bina na górze, „i siedem lat” – to ZaT na górze. To znaczy, to GaR i ZaT Biny, skąd Sara otrzymała życie, mohin. Dlaczego o wszystkich powiedziano „rok”, a o siedmiu powiedziano „lata”, dosłownie: „sto rok (me a szana), i dwadzieścia rok (esrim szana), i siedem lat (szewa szanim)”?
24) Ale „sto rok” (ella me’a szana) – to ogólność wszystkiego tam (kelala de-kolla taman), że włącza się miejsce wyższe, wszystko jako jedno (de-itk’lel atar ila’a, kolla ka-chada), w tajemnicy stu błogosławieństw każdego dnia (be-raza de-me’a birchan be-kol joma). I tak „dwadzieścia rok” (we-ken esrim szana) – że włącza się w wyższe, ukryte nad wszystkimi ukrytymi (de-itk’lel ila’a setima de-kol setimin), i dlatego napisano „rok” (u-begin kach ketiw szana), tajemnica jedności, której myśl i potok nie są rozdzielone na wieki (raza de-jichuda, de-la itp’rasz machaszawa we-jowla le-almin).
Sulam
24) Jednakże „sto rok” – to całość wszystkiego tam, to znaczy Keter, zawierający wszystkie dziesięć sfirot, z których każda składa się z dziesięciu, i razem jest ich sto. I włączone jest tam miejsce najwyższe, najbardziej ukryte ze wszystkiego, co ukryte – to znaczy Arich Anpin, który codziennie daje Malchut sto błogosławieństw ze swoich stu sfirot. Arich Anpin – to Keter świata Acilut. I również w „dwadzieścia rok”, to znaczy w Hochmie i Binie, włączony jest Arich Anpin, najbardziej ukryty ze wszystkiego, co ukryte, i dlatego powiedziano o nich „rok” – w liczbie pojedynczej, ponieważ on jest właściwością jedności. Ponieważ „myśl” i „jubileusz (jowel)”, to znaczy Hochma i Bina, nigdy się od siebie nie oddzielają, ponieważ GaR są ze sobą związane jako jedno.
25) „Siedem lat” (szewa szanim) – te zostały oddzielone i wyszły z ogólności wyższego ukrycia (illein itparszan we-nafkan mi-kelala setimaa de-le’eila). I chociaż wszystko jest jedną jednością (we-af al-gaw de-kolla jichuda chada), to jednak one się różnicują w sądzie i miłosierdziu, w wielu stronach i drogach (awal mitparszan be-dina we-rachamej, be-kamma sitrin we-urchin), czego nie ma w wyższym [stanie] (mah de-la hawe hachej le-eila). I dlatego tam napisano „rok” – tajemnica jedności, która nigdy nie zostaje oddzielona (u-begin kach ketiw szana, raza de-jichuda, de-la itp’rasz le-almin). I wszystkie one nazwane są życiem (we-kullhu ikrun chajin): „I były dni życia Sary” (wajihju chajej Sara), które naprawdę były (de-hawu mamasz), które zostały stworzone i ustanowione w wyższej [rzeczywistości] (de-itberiu we-itkajemu le-eila).
Sulam
25) Jednak „siedem lat”, to znaczy ZaT Biny, są oddzielone od siebie i wyłączone z całości tego, co ukryte na górze, to znaczy z Arich Anpina, ponieważ znajdują się poniżej parszy Arich Anpina, znajdującej się w jego chaze, a parsa oddziela je od Arich Anpina. I chociaż wszystko w równym stopniu stanowi jedność, to jednak ZaT dzielą się poprzez sąd i miłosierdzie na różne strony i drogi. Podczas gdy na górze, w GaR Biny, w które Arich Anpina obłóczył się w właściwości powyżej chaze – nie ma sądu w ogóle, i dlatego o tych siedmiu latach powiedziano „siedem lat (szanim)”, a nie „rok (szana)”, jak w GaR. I wszystkie razem – dziesięć sfirot GaR i ZaT – nazywane są „życiem”. Dlatego powiedziano: „I było życia Sary” – rzeczywiście „było”, ponieważ ona (życie Sary) została stworzona i znajdowała się na górze, w dziesięciu sfirot Biny.
26) Powiedział Rabbi Chija (amar Rabbi Chija): To już zostało wyjaśnione (ha okmuha), że kiedy Icchak został związany (de-ha kad it’aqqad Jicchak), miał trzydzieści siedem lat (bar telatin u-szewa szenin hawa). A skoro Icchak został związany (we-kejwan de-it’aqqad Jicchak), [nastąpiła] śmierć Sary, jak jest napisane: „I przyszedł Awraham, by opłakiwać Sarę i płakać po niej” (mitat Sara, di-khtiw: wajawo Awraham lispod le-Sara u-lewkotah). Skąd przyszedł? Z góry Moria (me’ajin ba? me-har ha-Moria), przyszedł po związaniu Icchaka (ba mi-le-me’aqqad lej le-Jicchak). A te trzydzieści siedem lat – od dnia, w którym urodził się Icchak, aż do chwili, w której został związany (we-inun telatin u-szewa szenin, mi-joma de-itjiled Jicchak ad sza’ta de-it’aqqad), to one były życiem Sary zaiste (inun hawu chajej Sara wadda’i), zgodnie z obliczeniem: „I były” – w gematrii daje trzydzieści siedem lat (ke-chuszban „wajihju” be-gimatria telatin u-szewa szenin hawu), jak powiedziano: od narodzenia Icchaka aż do jego związania (ke-ma de-itmar: mi-de-itjiled Jicchak ad de-it’aqqad).
Sulam
26) Dlaczego o śmierci Sary napisano więcej niż o pozostałych kobietach? Ponieważ Icchak, gdy został związany na ofiarę, miał trzydzieści siedem lat. I kiedy został związany – umarła Sara, jak powiedziano: „I przyszedł Awraham…”[2]. Przyszedł on z góry Moria po związaniu Icchaka. I te trzydzieści siedem lat od dnia narodzin Icchaka do chwili jego złożenia w ofierze były oczywiście życiem Sary, zgodnie z wartością liczbową słowa „i było (וַיִּהְיוּ)” wynoszącą w gematrii trzydzieści siedem[3] – od dnia narodzin Icchaka aż do jego złożenia w ofierze. A śmierć Sary została opisana w Torze, aby nam to oznajmić.
[1] Punkt 22 w tej wersji tekstu nie został przytoczony.
[2] Tora, Bereszit, 23:2. „I przyszedł Awraham, aby opłakiwać Sarę i płakać po niej.”
[3] W gematrii, wartość liczbową słowa ויהיו (wajihju) oblicza się: waw (6) + jud (10) + hej (5) + jud (10) + waw (6) = 37.