161) „I zbudował tam ołtarz…” – chodź i zobacz: jest napisane „i zbudował tam ołtarz”, a nie jest napisane, że wzniósł na nim ofiary z płynów i pokarmów (wa-jiben szam mizbeach… ta chaze: ketiv wa-jiben szam mizbeach, we-la ketiv de-asaek alejhu niskin wa-alawan), lecz dlatego, że ustanowił ten stopień, który powinien być ustanowiony (ella be-gin de-atkein hahu darga, de-itchazej le-ittekana). „Ołtarz dla Stwórcy” – dla ustanowienia stopnia niższego, aby połączyć go ze stopniem wyższym (mizbeach la-Haszem – le-atkana darga tata’a, le-chabraya lehu be-darga ila’a). I o to chodzi w słowach „i zbudował tam ołtarz”: to jest stopień niższy. „Dla Stwórcy” – to stopień wyższy (we-al da wa-jiben szam mizbeach – da darga tata’a. la-Haszem – da darga ila’a). „I nazwał miejsce El Bejt El” – to imię, jak imię wyższe, ponieważ gdy się rozjaśniło, wtedy jak matka i córka, wszystko staje się jedno (wa-jikra la-makom El Bejt El – szema da, ke-szema ila’a, be-gin de-kad itnehara, kedein ke-imma be-bitah, we-kolla chad).
Sulam
161) „I zbudował tam ołtarz, i nazwał to miejsce El Bejt-El”. Powiedziano: „I zbudował tam ołtarz”, ale nie powiedziano, że składał tam ofiary z płynów ani całopaleń. A to dlatego, że naprawił stopień, który był godny naprawy. „Ołtarz dla Stwórcy”[1], czyli po to, by poprzez naprawę niższego stopnia, Nukwy, połączyć ją z wyższym stopniem, Zeir Anpinem. Dlatego: „I zbudował tam ołtarz” – Nukwę, „dla Stwórcy (AWAJa)” – Zeir Anpina. „I nazwał to miejsce El Bejt-El”. To imię, które nadał Nukwie – jak imię wyższej, Biny, ponieważ gdy Nukwa zaczęła świecić od Zeir Anpina, córka, Nukwa, stała się jak Ima (matka), Bina. I dlatego Jaakow nazwał ją imieniem El, a to imię Imy – i wszystko to stanowi jedno.
162) „Bo tam objawili mu się Elohim” – ponieważ oni nie objawiają się inaczej, jak tylko poprzez Szchinę (ki szam niglu elaw ha-Elohim – be-gin de-inun la isztakkachu ella bi-Szchinta), bo jest ich siedemdziesięciu, którzy zawsze znajdują się razem ze Szchiną (de-ha sziv’in havu, de-inun misztakchei tadir ba-hadej Szchinta), i siedemdziesięciu tronów otacza Szchinę (we-sziv’in katadre’ei sacharanejhu de-Szchinta). I o tym jest powiedziane: „Bo tam objawili mu się Elohim” – w tym miejscu objawienia (we-al da ki szam niglu elaw ha-Elohim, be-atra da de-itgalja). Bo przecież jest napisane: „A oto Stwórca stał nad nim” (de-ha ketiv: we-hinne Haszem niccav alaw).
Sulam
162) „Ponieważ tam objawił się (dosł. objawili się) mu Wszechmogący (Elohim)” – i to oznacza aniołów, ponieważ powiedziano: „objawili się”, a nie „objawił się”. Bo siedemdziesięciu aniołów zawsze przebywa ze Szchiną[2], i siedemdziesiąt tronów otacza Szchinę. Dlatego, gdy następuje objawienie aniołów, następuje objawienie Szchiny. I dlatego powiedziano: „Ponieważ tam objawił się mu Wszechmogący (Elohim)” – w tym objawionym miejscu, w Nukwie. Bo powiedziano: „I oto Stwórca (AWAJа) stoi nad nim”[3], czyli na drabinie, Nukwie[4]. Wyjaśnienie. Wcześniej powiedziano: „I oto aniołowie wstępują i zstępują po niej”[5]. Zatem objawienie aniołów następuje razem z objawieniem Szchiny. Dlatego Jaakow nazwał ołtarz imieniem „El Bejt-El”, czyli według objawienia Szchiny, i powiązał to z objawieniem aniołów.
[1] Tora, Bereszit, 12:7. „I zbudował tam ołtarz dla Stwórcy, który mu się objawił.”
[2] Zob. Zohar, rozdział Wajera, p. 268–269.
[3] Tora, Bereszit, 28:13. „I oto Stwórca stał nad nim i powiedział: «Ja jestem Stwórcą, Elohim Awrahama, twojego ojca, i Elohim Icchaka. Ziemię, na której leżysz, dam tobie i twojemu potomstwu».”
[4] Zob. Zohar, rozdział Wajece, p. 52.
[5] Tora, Bereszit, 28:12. „I śniło mu się: oto drabina ustawiona na ziemi, a jej szczyt sięgał niebios, i oto aniołowie Elohim wstępowali i zstępowali po niej.”