100) Rabbi Elazar powiedział (Rabbi Elazar amar): W chwili, gdy Awraham wszedł do jaskini – jak to się stało, że wszedł? (be-sza’ata de-al Awraham be-me’arata, heich al?) Ponieważ biegł za tym cielcem, jak jest napisane: „I pobiegł Awraham do bydła…” (be-gin de-hava rahit abatrej de-hahu egla, di-khtiw: we-el ha-bakar rac Awraham we-gomer), a ten cielec uciekł aż do owej jaskini (we-hahu ben bakar, arak ad hahu me’arata), i wszedł za nim, i zobaczył to, co zobaczył (we-al abatrej, we-chama mah de-chama).
Sulam
100) Z jakiego powodu wszedł Awraham do pieczary? Ponieważ biegł za tym cielęciem, o którym powiedziano: „I pobiegł Awraham do bydła, i wziął cielęcia”[1]. A to cielę dobiegło aż do samej pieczary, i Awraham wszedł za nim do pieczary – i zobaczył to, co zobaczył.
101) Jeszcze: ponieważ Awraham modlił się każdego dnia (tu begin de-ihu tzalel kol joma we-joma), wychodził aż do tego pola (we-hava nafeq ad hahu chakal), z którego unosiły się wonności wyższe (de-hava salik reichin ila’in), i zobaczył światłość wychodzącą z wnętrza jaskini (we-chama nehora de-nafeq mi-go me’arata), i modlił się tam (we-tzalel taman), i tam rozmawiał z nim Stwórca, niech będzie Błogosławiony (we-taman malel immeh Kudsza Berich Hu). I dlatego zapragnął tego miejsca (u-begin kach ba’a leih), bo jego pragnienie było w tym miejscu stale (de-te’ubateih hava be-hahu atar tadir).
Sulam
101) Był jeszcze jeden powód: codziennie się modlił i dochodził do tego pola, które wznosiło wyższe wonności, i widział światło wychodzące z pieczary, i modlił się tam, i tam rozmawiał z nim Stwórca. I dlatego pragnął posiąść tę pieczarę, a jego dążenie zawsze było skierowane ku temu miejscu.
102) A jeśli powiesz: jeśli tak, to dlaczego nie poprosił o nią aż do teraz? (we-i tejma: i hachei, amai la ba’a lah ad haszta). Dlatego że nie zwracali na niego uwagi, skoro jej nie potrzebował (be-gin de-la jaszgachun aleih, ho’il we-la itstarich leih). Teraz, gdy jej potrzebuje, powiedział: to jest chwila, by o nią poprosić (haszta de-itstarich leih, amar: ha sza’ata le-mitba leih).
Sulam
102) Dlaczego więc nie próbował jej kupić wcześniej? Ponieważ nie miał jeszcze takiej potrzeby i obawiał się, że mogliby go śledzić i zrozumieć jego pragnienie oraz znaczenie tej pieczary dla niego. Wtedy mogliby podnieść cenę albo całkowicie odmówić jej sprzedaży. Teraz zaś, gdy stała się mu potrzebna, powiedział: „Nadszedł już czas, aby o nią poprosić”.
103) Przyjdź i zobacz (ta chaze): gdyby Efron widział w jaskini to, co widział w niej Awraham, nigdy by jej nie sprzedał (i Efron hava chamei be-me’arata, mah de-hava chamei Awraham bah, la jazbin lah le-olmin). Ale z pewnością nic w niej nie widział (ella wadda’i la chama bah we-lo kelum), bo żadna rzecz nie zostaje objawiona, tylko właścicielowi (de-ha leit mila itgalja, ella le-marejha). I dlatego Awrahamowi została objawiona, a Efronowi – nie (u-begin kach le-Awraham itgalja, we-la le-Efron). Awrahamowi została objawiona, bo należała do niego (le-Awraham itgalja, dilei hava), Efronowi nie została objawiona, bo nie miał w niej udziału (le-Efron la havat itgalja leih, de-la hava leih chulaka beih). I dlatego Efronowi nic się nie objawiło i widział tylko ciemność – i dlatego ją sprzedał (u-begin kach la itgalei le-Efron kelum, we-la hava chamei ella chaszuche, we-al da zabbin lah).
Sulam
103) Gdyby Efron zobaczył w tej pieczarze to, co zobaczył w niej Awraham, nigdy by jej nie sprzedał. Jednak, rzecz jasna, Efron niczego w niej nie widział, ponieważ każda rzecz objawia się jedynie jej właścicielowi. I dlatego właśnie tylko Awrahamowi zostało to objawione, a nie Efronowi. Awrahamowi się to objawiło, ponieważ należało to do niego, a Efronowi się nie objawiło, ponieważ nie miał z tym żadnego związku. Dlatego Efronowi nic nie zostało objawione w tej pieczarze i nie widział w niej nic poza mrokiem. I dlatego ją sprzedał.
104) A to, że Awraham nie poprosił od razu, aby mu ją sprzedał, a jednak Efron sprzedał – to dlatego, że Awraham powiedział tylko: „Niech da mi jaskinię Machpela, która do niego należy… (u-mah de-la tava Awraham be-kadmejta de-jazbin leih, zabbin – de-ha Awraham la ka-amar, ella: we-jitten li et Me’arat ha-Machpela aszer lo we-gomer), za pełną cenę niech mi ją da…” (be-kesef male jittenena li we-gomer). A on odpowiedział: „Pole dałem ci, i jaskinię, która w nim jest, dałem ci…” (we-ihu amar: ha-sade natati lach, we-ha-me’ara aszer bo, lecha netaticha we-gomer). Ponieważ wszystko to było dla Efrona bez wartości, bo nie wiedział, czym to naprawdę jest (be-gin de-kolla hava ma’is aleih de-Efron, de-la jada mah hi).
Sulam
104) I nawet to, czego Awraham początkowo nie prosił, aby mu sprzedano – Efron sprzedał. Bo Awraham powiedział jedynie: „Aby dał mi pieczarę Machpela”91, a o polu nie wspomniał. Efron zaś powiedział: „Pole dałem ci i pieczarę, która w nim jest – tobie ją dałem”[2]. Stało się tak dlatego, że wszystko obrzydło Efronowi, ponieważ nie wiedział, czym to naprawdę jest. I nawet pole, w którym znajdowała się pieczara, było mu obojętne i również nim się zbrzydził. Dlatego sprzedał także pole, chociaż Awraham go o to nie prosił.
105) I przyjdź i zobacz (we-ta chaze): gdy Awraham wszedł do jaskini po raz pierwszy (kad al Awraham be-me’arata be-kadmejta), zobaczył tam światłość (chama taman nehora), i przed nim poruszył się proch (we-itremei afra kamej), i ukazały mu się dwa groby (we-itgalei leih trein kivrin). W tym momencie Adam powstał w swojej postaci (ad hachei istallak Adam be-diokneih), i Awraham zobaczył go (we-chama leih le-Awraham), i na życie twoje – wtedy Awraham zrozumiał, że właśnie tam jest przeznaczony, by być pochowanym (u-beih jada Awraham de-taman hu zamin le-itkavra).
Sulam
105) Kiedy Awraham po raz pierwszy wszedł do pieczary, ujrzał tam światło, a proch rozstąpił się przed nim, i odsłoniły się przed nim dwa groby. W tym czasie Adam powstał ze swojego grobu w swoim obrazie i ujrzał Awrahama, i uradował się. Stąd Awraham zrozumiał, że w przyszłości właśnie tam będzie pochowany.
106) Awraham powiedział do niego (amar lo Awraham): „Proszę cię, jest tu związany zapach kadzidła” (be-matu minach, kustra ketir it hacha). Odpowiedział mu: „Stwórca, niech będzie Błogosławiony, ukrył mnie tutaj (amar leih: Kudsza Berich Hu tmarnani hacha), i od tamtego czasu aż do teraz byłem ukryty jak kropla żywicy (u-me-hahu zimna ad haszta, itmamarna ke-gilda de-kirta), aż przyszedłeś ty do świata (ad de-ateit ant be-alma). Teraz, odtąd dalej – oto moje trwanie i dla świata – jest z twojego powodu” (haszta mi-kan wa-eilach, ha kijuma li, u-le-alma, hava be-ginach).
Sulam
106) Powiedział do niego Awraham: „Proszę, powiedz – czyż to schronienie nie jest zakryte?”. Innymi słowy, był zdziwiony, ponieważ pieczara Machpela to pieczara wewnątrz pieczary[3] i powinna panować w niej całkowita ciemność. Jednak ujrzał tam światło, jakby w domu z otwartym dachem, bez przykrycia.
Powiedział mu Adam: „Stwórca ukrył mnie tutaj, i od tamtej chwili aż do teraz ukrywam się”. Dopóki nie przyszedł Awraham, Adam i świat byli pozbawieni doskonałości, i dlatego musiał się ukrywać, aby nie przylgnęły do niego klipot. Ale kiedy przyszedł na świat Awraham, naprawił jego i świat – i (Adam) nie musiał już dłużej się ukrywać.
107) Spójrz, co jest napisane: „I powstało pole i jaskinia, która była w nim” (chamei: mah ketiw: wajakom ha-sade we-ha-me’ara aszer bo) – rzeczywiście stało się to prawdziwym powstaniem, czego wcześniej nie miało (kima mammasz hava leih, mah de-la hava leih ad haszta). Rabbi Aba powiedział (Rabbi Aba amar): „I powstało pole” – zaiste prawdziwe powstanie (wajakom ha-sade – wadda’i kima mammasz), bo powstało i uniosło się przed Awrahamem (de-kam we-istallaq kamej de-Awraham), ponieważ dotąd nie ukazało się tam nic (begin de-ad haszta, la itchazei taman kelum), a teraz to, co było ukryte, powstało i ukazało się (we-hashta mah de-hava tamir, kam we-istalleq), i wtedy wszystko powstało w porządku i z właściwą godnością (u-kedein kam kolla be-nimmusoj).
Sulam
107) „I stało się pole oraz pieczara, która na nim jest, własnością grobową Awrahama”[4]. To było prawdziwym staniem się pola – czego wcześniej z nim nie było. „Staniem się” oznacza „pod względem ważności”, ponieważ gdy przeszło we władanie Awrahama, pole zyskało znaczenie. I dlatego powiedziano o nim: „stało się”.
Pole zaczęło istnieć i zostało wyniesione dzięki Awrahamowi, a wcześniej nie było tam nic widocznego. Teraz zaś, dzięki Awrahamowi, to, co było ukryte, zaczęło istnieć i się wzniosło. I wtedy wszystko stało się zgodnie ze swoim przeznaczeniem – tak, jak powinno być.
108) Rabbi Szymon powiedział (amar Rabbi Szimon): W chwili, gdy Awraham wszedł do jaskini i wprowadził tam Sarę (be-sza’ata de-al Awraham be-me’arata we-a’il Sara taman), powstali Adam i Chawa i nie zgodzili się, by została tam pochowana (kamu Adam we-Chawa, we-la kabbilu le-itkavra taman). Powiedzieli: „Czyż i tak nie stoimy ze wstydem przed Stwórcą, niech będzie Błogosławiony, w tamtym świecie, z powodu tego grzechu, który spowodowaliśmy (amru: u-ma anan be-kissufa kamej de-Kudsza Berich Hu be-hahu alma, begin hahu chowa de-gareimna), a teraz ma się do nas dodać jeszcze inny wstyd z powodu dobrych czynów, które są w niej?” (we-hashta jittosef lan kissufa achra mi-kamej owadin tabin de-bach).
Sulam
108) Kiedy Awraham wszedł do pieczary i przyprowadził tam Sarę, Adam i Chawa powstali i nie chcieli być tam pochowani. I powiedzieli: „Mało tego, że jesteśmy zawstydzeni w tamtym świecie przed Stwórcą z powodu grzechu, który sprowadziliśmy – teraz dojdzie nam jeszcze jeden wstyd: będziemy odczuwać wstyd w porównaniu z waszymi dobrymi czynami”.
109) Awraham powiedział (amar Awraham): „Oto ja jestem przeznaczony, by stać przed Stwórcą, niech będzie Błogosławiony, z twojego powodu – abyś już nigdy nie musiał się wstydzić przed Nim” (ha ana zamin kamej Kudsza Berich Hu, beginach de-la tichsif kamej le-olmin). Natychmiast: „A potem pochował Awraham Sarę, swoją żonę” (mijad: we-acharei ken kawar Awraham et Sara iszto). Co znaczy: „A potem”? – Po tym, jak Awraham przyjął na siebie tę sprawę (mai we-acharei ken – batar de-kabbel Awraham aleih mila da).
Sulam
109) Powiedział Awraham: „Oto jestem gotów modlić się przed Stwórcą za ciebie, abyś nigdy nie musiał się przed Nim wstydzić” – aby Stwórca całkowicie przebaczył mu grzech. „A potem pochował Awraham Sarę, swoją żonę”96 – po tym, jak przyjął na siebie zobowiązanie modlić się za Adama.
110) Adam powrócił na swoje miejsce, Chawa nie weszła, dopóki Awraham nie zbliżył się i nie wprowadził jej do Adama, i nie przyjął jej ze względu na siebie (Adam al be-duchteih, Chawa la alat, ad de-karev Awraham we-a’il lah le-gabei Adam, we-kabel lah be-gineih). To jest to, co jest napisane: „A potem pochował Awraham Sarę, swoją żonę” (he-de’uw: we-acharei ken kawar Awraham et Sara iszto). Nie jest napisane „dla Sary”, lecz „et Sarę” – aby podnieść Chawę (le-Sara la ketiw, ella et Sara – le-asga’a Chawa). I wtedy osiedli się na swoich miejscach, jak należy (u-kedein itjajshevu be-duchtajhu kidka ja’ot). To jest to, co jest napisane: „Oto są dzieje nieba i ziemi, gdy zostały stworzone” (he-de’uw: ele toledot ha-szamajim we-ha-arec be-hibbare’am), i uczyliśmy: „be-Awraham” (we-taninan: be-Awraham). „Dzieje nieba i ziemi” – to Adam i Chawa (toledot ha-szamajim we-ha-arec – da Adam we-Chawa). Nie jest napisane: „Oto niebo i ziemia”, lecz: „Dzieje nieba i ziemi” – a nie „dzieje człowieka” (ele ha-szamajim we-ha-arec lo ketiw, ella toledot ha-szamajim we-ha-arec, we-lo toledot bar nasz). I oni zostali ustanowieni dzięki Awrahamowi (we-inun itkajmu be-gineih de-Awraham). A skąd wiemy, że zostali ustanowieni dzięki Awrahamowi? (u-mana lan de-itkajmu be-gineih de-Awraham?) Bo jest napisane: „I powstało pole i jaskinia, która w nim była, dla Awrahama” (di-khtiw: wajakom ha-sade we-ha-me’ara aszer bo le-Awraham). A dopóki Awraham nie przyszedł, Adam i Chawa nie zostali ustanowieni na swoich miejscach w tamtym świecie (we-ad de-ata Awraham, la itkajmu Adam we-Chawa be-duchtajhu be-hahu alma).
Sulam
110) Adam powrócił na swoje miejsce, a Chawa nie powróciła, ponieważ to ona pobudziła Adama do grzechu i obawiała się, że Adam jej nie przyjmie. Aż zbliżył się Awraham i wprowadził ją do Adama – i przyjął ją ze względu na Awrahama. Powiedziano: „A potem pochował Awraham Sarę, swoją żonę”96. „Sarę” powiedziano nie „le-Sara (לשרה)”, lecz „et Sara (את שרה)” – to znaczy, włączając Chawę, którą Awraham przywrócił do grobu.
Wtedy uspokoili się Adam i Chawa na swoim miejscu, jak należy. Powiedziano: „Oto są porodzenia nieba i ziemi przy ich stworzeniu”[5]. I uczyliśmy się, że oznacza to: „przy Awrahamie”, ponieważ litery wyrażenia „przy ich stworzeniu (be-hibaram בהבראם)” i „przy Awrahamie (be-Awraham באברהם)” są identyczne. To wskazuje, że dla niego oni istnieli. „Porodzenia nieba i ziemi” – to Adam i Chawa, ponieważ nie powiedziano „oto niebo i ziemia”, lecz „porodzenia nieba i ziemi”, co wskazuje na Adama i Chawę, którzy nie byli zrodzeni przez ludzi. I o nich powiedziano, że istnieli ze względu na Awrahama, ponieważ powiedziano: „I stało się pole i pieczara, która w nim jest, własnością Awrahama”101. Dopóki nie przyszedł Awraham, Adam i Chawa nie istnieli w tym świecie. Innymi słowy, wyjaśnia się, że „i stało się” – oznacza istnienie. „Pole i pieczara, która w nim jest” – to wskazuje na Adama i Chawę, którzy tam się znajdują. „Awrahamowi” – to znaczy „dla Awrahama”. Ponieważ Adam i Chawa istnieli dla Awrahama.
111) Rabbi Elazar zapytał swojego ojca, Rabbi Szymona (Rabbi Elazar sza’el le-Ribbi Szimon aboj): Powiedział – czyż ta jaskinia nie jest „podwójna”? Przecież jest napisane: „jaskinia Machpela” (amar: hai me’arata la’aw ihu kafelta? De-ha ketiw: Me’arat ha-Machpela), a później Pismo nazywa ją: „Jaskinią pola Machpela” (u-kra karei lah le-vatar: Me’arat Sede ha-Machpela). Czy więc „Machpela” odnosi się do pola, a nie do jaskini? (Machpela ka karei leih la-sade).
Sulam
111) Ta pieczara – to nie Machpela. Przecież powiedziano: „Pieczara Machpela”91, a następnie: „Pieczara pola Machpela”96. A zatem to pole nazywa się Machpela, a nie pieczara.
112) Odpowiedział mu: Tak ją nazywa Pismo – „jaskinia Machpela”, jak powiedziano: „I niech da mi jaskinię Machpela” (amar leih: hachei karei leih: Me’arat ha-Machpela, ke-ma de-at amar: we-jitten li et Me’arat ha-Machpela). Ale rzeczywiście, na życie twoje, nie jaskinia sama nazywa się „Machpela” i nie pole nazywa się „Machpela” (awal wadda’i, chajecha, la aw me’arata ihu Machpela, we-la aw sade ikrei Machpela), lecz to pole i jaskinia zostały tak nazwane ze względu na coś „podwójnego” (ella hai sade u-me’arata, al szum Machpela ikrun), „pole Machpela” zaiste – i nie jaskinia, bo jaskinia znajduje się w polu (Sede ha-Machpela wadda’i, we-la me’arata, de-ha me’arata ba-sade ihi), a to pole odnosi się do czegoś innego (we-hahu sade ka’em be-mila achra).
Sulam
112) Nazywa się ją pieczarą Machpela, jak powiedziano: „Aby dał mi pieczarę Machpela”91. Jednak oczywiście to nie pieczara nazywa się Machpela i nie pole nazywa się Machpela, lecz to pole i pieczara razem noszą nazwę Machpela. Ale, rzecz jasna, to pole nazywa się Machpela, a nie pieczara, ponieważ tylko pole nosi imię Machpela, a nie pieczara – ponieważ pieczara znajduje się w polu, a pole – w czymś jeszcze innym.
113) Przyjdź i zobacz (ta chaze): Jeruszalajim – cała ziemia Israela jest złożona pod nią (Jeruszalajim: kol ar’a de-Jisrael itkappal tachotah), a ona sama istnieje na górze i na dole (we-ihi kajma le-ejla u-le-tatta). Tak samo i tutaj: Jeruszalajim wyższa, Jeruszalajim niższa – związana u góry i związana na dole (ke-gawna da: Jeruszalajim le-ejla, Jeruszalajim le-tatta, achida le-ejla, we-achida le-tatta). Wyższa Jeruszalajim jest związana z dwóch stron – z góry i z dołu (Jeruszalajim le-ejla achidat bi-trein sitrin, le-ejla we-tatta), i dlatego jest podwójna (u-begin kach: kafelta hi).
Sulam
113) Pod Jeruszalajimem zawarta jest cała ziemia Israel, to znaczy Malchut, i znajduje się on na górze i na dole, w następującej formie: jest Jeruszalajim na górze – Bina, i jest Jeruszalajim na dole – Malchut. Ponieważ zawarty jest zarówno na górze, jak i na dole. Tak więc wyższy Jeruszalajim zawiera się w dwóch stronach – na górze i na dole – i niższy Jeruszalajim zawiera się w dwóch stronach – na górze i na dole – i dlatego jest podwójny.
Wyjaśnienie: Wyższy Jeruszalajim – to Bina, a niższy Jeruszalajim – to Malchut. Wiadomo, że przy połączeniu właściwości miłosierdzia z sądem, one włączyły się jedno w drugie. I w wyniku takiego wzajemnego włączenia powstają cztery jakości: jest Bina i Malchut zawarte w Binie, i jest Bina i Malchut zawarte w Malchut. W ten sposób właściwość Malchut została podwojona, ponieważ istnieje Malchut w Binie i Malchut w Malchut.
114) I dlatego to pole pochodzi z tej podwójności, w której przebywa (we-al da: hai sade me-hahi kafelta ihu, de-beih szarja). Podobnie jest napisane: „Jak zapach pola, które błogosławił Stwórca” – na górze i na dole (ke-gawna da: ketiw: ke-re’ach sade aszer beracho Haszem – le-ejla u-le-tatta). I dlatego „pole Machpela” – zaiste, a nie „podwójne pole” (u-begin kach: Sede ha-Machpela wadda’i, we-la sade kaful).
Sulam
114) I dlatego to pole jest skutkiem takiego podwojenia (machpela), tzn. Malchut, i znajduje się tam. Powiedziano: „Spójrz, zapach mojego syna jest jak zapach pola, które pobłogosławił Stwórca”[6] – tzn. Malchut. I ona jest podwójna – na górze i na dole. Dlatego powiedziano: „pole Machpela (podwojone)”, a nie „podwójne pole”, ponieważ chodzi o podwojoną Malchut, nazywaną polem.
Wyjaśnienie. To są cztery Malchut: dwie Malchut powyżej chaze – Malchut Biny i Malchut właściwości Biny, oraz dwie Malchut poniżej chaze – Malchut Biny i Malchut właściwości Malchut. Obie Malchut nad chaze są osłodzone i zawarte jedna w drugiej. Natomiast pod chaze osłodzona jest tylko trzecia Malchut, a czwarta Malchut nie jest w ogóle osłodzona przez Binę. Pieczara, w której został pochowany Adam Riszon, pochodzi z czwartej, nieosłodzonej Malchut, jak powiedziano: „Bo jesteś prochem i do prochu powrócisz”[7]. Ale ponieważ się on nawrócił – pieczara została włączona w pole, tzn. trzecią, osłodzoną Malchut. I tam został pochowany.
I powiedziano[8]: „Nie pieczara nazywa się Machpela i nie pole nazywa się Machpela”, ponieważ pieczara to czwarta Malchut, nieosłodzona w Binie, i dlatego nie podwaja się w Binie. A pole, tzn. trzecia, osłodzona Malchut, nie podwaja się, ponieważ w jej miejscu pod chaze nie ma dwóch Malchut. Tylko nad chaze Malchut nazywa się Machpela, ponieważ tam są rzeczywiście dwie Malchut zawarte jedna w drugiej: jedna od Biny i jedna od Malchut.
Dlatego powiedziano[9], że „wyższy Jeruszalajim” – tzn. znajdujący się nad chaze Nukwy – „zawarty jest w dwóch stronach, na górze i na dole”, tzn. to dwie Malchut: od Biny i od Malchut właściwości Biny.
„A niższy Jeruszalajim” – tzn. znajdujący się pod chaze Nukwy – „zawarty jest w dwóch stronach, na górze i na dole”, i to są dwie Malchut: od Biny i od Malchut właściwości Malchut. „I dlatego jest on podwójny”.
I dlatego wyższy Jeruszalajim[10] – to Machpela (podwojona), ponieważ są tam dwie osłodzone Malchut. I dlatego to pole, o którym tutaj mowa – tzn. trzecia Malchut – również uważa się za Machpela, ponieważ Machpela (podwojenie) to osłodzenie przez Binę. I dlatego oczywiście to pole jest Machpela (podwojone), a nie „podwójnym polem”. Bo gdyby samo pole było podwójne, trzeba by było powiedzieć: „pole podwójne” – w rodzaju męskim. Ale ponieważ samo ono nie jest Machpela, lecz przyciąga Machpela z dwóch Malchut znajdujących się nad chaze, powiedziano: „Machpela” – według nazwy tej Malchut, która znajduje się nad chaze.
115) Jeszcze – tajemnica tej sprawy: „pole Machpela” zaiste (tu, raza de-mila: Sede ha-Machpela wadda’i). Kto jest „Machpela”? – litera hej ze Świętego Imienia, ona jest „Machpela” (man Machpela? hej de-wiszemma kaddisza, de-ihi Machpela). I wszystko istnieje jako jedno (we-kolla kajma ke-chad), i ze względu na nią powiedział w sposób ukryty: hej – Machpela (u-beginah ka’amar be-orach setim: hej – Machpela). Bo jeśli nie byłoby tej litery w Świętym Imieniu, istniałaby inna Machpela poza nią (de-la hawej bi-szemma kaddisza, at achra Machpela bar ihi).
Sulam
115) Oczywiście, pole to Machpela (המכפלה). Machpela (podwojona) – to litera „hej ה” w Świętym Imieniu. W Imieniu AWAJa (הויה) są dwie litery „hej ה”, i obie są w nim zjednoczone, ponieważ są zawarte jedna w drugiej dzięki połączeniu właściwości miłosierdzia z sądem. I to właśnie jest powodem, dla którego Pismo w sposób ukryty wskazuje na podwojoną „hej ה”, ponieważ w Świętym Imieniu AWAJa (הויה) nie ma innej podwojonej litery oprócz niej. Innymi słowy, słowo Machpela (המכפלה) z przedrostkiem określonym – literą „hej ה” – wskazuje na podwojoną „hej” – na niższą „hej” Imienia AWAJa (הויה), czyli na Malchut osłodzoną w Binie, w pierwszej „hej” Imienia AWAJa (הויה).
116) I chociaż jaskinia była podwójna – rzeczywiście, była to jaskinia wewnątrz jaskini (we-af al gaw de-me’arata kafelta hava – wadda’i, de-ihi me’arata go me’arata), to jednak ze względu na coś innego została nazwana „jaskinia pola Machpela”, jak zostało powiedziane (awal al szum achra ikrei Me’arat Sede ha-Machpela, ke-ma de-itmar). Awraham wiedział o tym (we-Awraham jada), i gdy rozmawiał z synami Cheta, zakrył tę sprawę i powiedział: „Niech da mi jaskinię Machpela” (we-kad amar li-bnej Chet, kasej mila, we-amar: we-jitten li et Me’arat ha-Machpela), ze względu na to, że była to jaskinia podwójna (al szum de-ihi me’arata kafelta). A Tora nie nazwała jej inaczej, tylko „jaskinia pola Machpela”, jak należy (we-orajta la karei lah, ella Me’arat Sede ha-Machpela kidka ja’ot).
Sulam
116) I chociaż pieczara rzeczywiście była podwójna – to znaczy pieczarą w pieczarze – to jednak nazywana jest pieczarą pola Machpela (podwojonej) ze względu na osłodzenie Malchut w Binie, a nie dlatego, że pieczara ta była fizycznie podwójna. I Awraham wiedział o tym, ale ukrył to w rozmowie z synami Cheta i powiedział: „Aby dał mi pieczarę Machpela”91 – to znaczy, nazywając pieczarę „podwójną”. I nie powiedział: „pola Machpela” – według imienia pochodzącego od osłodzenia przez Binę. Jednak Tora nazywa ją dokładnie „pieczarą pola Machpela”96, tak jak należy – według imienia osłodzenia Malchut w Binie, które dokonuje się tylko w polu, a nie w pieczarze.
117) A Stwórca, niech będzie Błogosławiony, uczynił wszystko tak, aby ten świat był odzwierciedleniem świata wyższego (u-Kudsza Berich Hu awad kolla le-isztakkacha hai alma ke-gawna de-le’eila), i aby jedno mogło się łączyć z drugim (u-le-itdabbaka da be-da), aby Jego chwała istniała na górze i na dole (le-mehewe jekarei le-eila u-le-tatta). Szczęśliwy jest los sprawiedliwych, z których Stwórca, niech będzie Błogosławiony, ma upodobanie – w tym świecie i w świecie przyszłym (zakk’a chulakhehon de-caddikaja, de-Kudsza Berich Hu itra’ei behon, be-hai alma u-be-alma de-ate).
Sulam
117) Stwórca czyni wszystko, aby to, co istnieje w tym świecie – w Malchut – było podobne do tego, co istnieje na górze – w Binie, i aby zjednoczyły się one ze sobą dla chwały Jego na górze i na dole. Szczęśliwy jest los sprawiedliwych, których Stwórca pragnie w świecie – w tym świecie i w świecie przyszłym.
[1] Tora, Bereszit, 18:7. „I pobiegł Awraham do bydła, i wziął cielca delikatnego i dobrego, i dał go słudze, i ten pośpieszył, aby go przygotować.”
[2] Tora, Bereszit, 23:11. „Nie, panie mój, posłuchaj mnie: pole oddaję ci, i pieczarę, która się na nim znajduje – oddaję ci ją wobec oczu synów mojego ludu – oddaję ci ją na własność grobową.”
[3] Słowo Machpela (מכפלה) pochodzi od rdzenia kafal (כפל), który oznacza „podwojenie” lub „złożenie”.
[4] Tora, Bereszit, 23:20. „I stało się pole wraz z pieczarą, która się na nim znajdowała, własnością grobową Awrahama – nabyciem od synów Cheta.”
[5] Tora, Bereszit, 2:4. „Oto są dzieje nieba i ziemi w czasie ich stworzenia, w dniu, gdy Stwórca Wszechmogący uczynił ziemię i niebo.”
[6] Tora, Bereszit, 27:27. „I podszedł, i pocałował go, i poczuł zapach jego odzieży, i pobłogosławił go, i powiedział: ‘Zobacz, zapach mojego syna jest jak zapach pola, które pobłogosławił Stwórca’.”
[7] Tora, Bereszit, 3:19. „W pocie czoła będziesz jadł chleb, aż wrócisz do ziemi, z której zostałeś wzięty; bo prochem jesteś i do prochu powrócisz.”
[8] Zob. wyżej, p. 112.
[9] Zob. wyżej, p. 113.
[10] Miasta w języku hebrajskim są rodzaju żeńskiego.