179) Spójrz, co jest napisane: „Osłabłeś w dniu niedoli, zawiodła siła twoja” (ta chaze, maj ketiw, hitrapita be-jom cara car kochacha). Czym jest „osłabłeś” (maj hitrapita)? Ten, kto osłabia swoje ręce względem Świętego, niech będzie błogosławiony (maan de-itrapej jedoj mi-kudsza berich hu), nie by umocnić się w Nim (de-la le-ittakkefo bej). A jak człowiek ma się umocnić w Świętym, niech będzie błogosławiony (we-hejch yitkaf bar nasz bej kudsza berich hu)? Niech się umacnia w Torze (jatkif be-orajta), bo każdy, kto się umacnia w Torze (de-chol maan de-ittakkaf be-orajta), umacnia się w Drzewie Życia (ittakkaf be-ilana de-chajej), i jest tak, jakby Święty, niech będzie błogosławiony, daje siłę Zgromadzeniu Israel, aby się umocniło (kewjachol, jehaw tukfa le-kneset Israel le-ittakkafa).
Sulam
179) „Jeśli okazałeś się słaby w dniu utrapienia, siła twoja jest nikła”[1]. „Jeśli okazałeś się słaby”, to ten, kto w bezsilności opuszcza ręce przed Stwórcą i nie umacnia się w Nim. Jak może człowiek umocnić się w Stwórcy? Umacniając się w Torze. Bo każdy, kto umacnia się w Torze, ten umacnia się w Drzewie Życia, i jest tak, jakby dawał siły Kneset Israel, czyli Szchinie, aby się ugruntowała.
180) A jeśli on osłabnie względem Tory (we-i hu jitrapej me-orajta), co jest napisane? „Osłabłeś” (maj ketiw? hitrapita). Jeśli on osłabnie względem Tory (i ihu itrapej min orajta), „w dniu niedoli zawiodła siła twoja” (be-joma de-jejti le-j akku, car kochacha), w dniu, gdy przyjdzie na niego ucisk (be-joma de-jejtej lej aku), jakby przymusi Szchinę (kewjachol dachik lah le-szchinta), która jest siłą świata (de-ihu chela de-alma).
Sulam
180) A jeśli osłabia wysiłek w Torze, powiedziano: „Okazałeś się słaby” – jeśli osłabia wysiłek w Torze, to „w dniu utrapienia siła twoja będzie nikła” – w dniu, gdy nadejdzie dla niego nieszczęście, jest jakby osłabiał Szchinę, która jest siłą świata. Słowo „kochecha (כחךךה – twoja siła)” składa się ze słów „koach (כח – siła)” i „kaf-he (כה – Ko)”, przy czym „kaf-he (כה – Ko)” to imię Szchiny. „Siła twoja będzie nikła” – ponieważ wyczerpuje siły Szchiny, zwanej „kaf-he (כה – Ko)”.
181) Inne wyjaśnienie: „Zawiodła siła twoja” (de-achar: car kochacha). Przyjdź i zobacz (ta chazi), w czasie, gdy człowiek osłabnie względem Tory (be-sza’ata de-bar nasz itrapej me-orajta), i pójdzie niewłaściwą drogą (we-azel be-orcha de-la kaszra), ilu władców zamieszania przygotowanych jest na niego, by być jego oskarżycielami w dniu ucisku (kama baalej de-bawu zeminin lej le-mehewej lej katejgorin be-joma de-aku). I nawet jego własna dusza (we-afilu niszmatej de-bar nasz), która jest jego siłą i mocą (de-ihu chela we-tokfa di-lej), staje się panem zamieszania wobec niego (ihu marej de-bawu le-kiblej), jak jest napisane: „Zawiodła siła twoja” (dichteew car kochacha), ponieważ ona jest dla niego wrogiem (be-gin de-ihu car le-gabej).
Sulam
181) Inne wyjaśnienie słów: „Siła twoja będzie nikła”. Gdy człowiek osłabia wysiłek w Torze i kroczy drogą, która jest nieodpowiednia, wielu wrogów będzie go ścigać w dniu utrapienia. I nawet dusza (neszama) samego człowieka, która jest jego siłą i potęgą, staje się dla niego wrogiem, jak powiedziano: „Siła twoja będzie nikła”. Bo staje się „nikła” i wroga wobec niego. „Siła twoja będzie nikła” – wskazuje na duszę, która jest siłą człowieka.
182) Powiedział Rabbi Abba: W czasie, gdy człowiek chodzi drogami Tory (be-sza’ata de-bar nasz azel be-orchej de-orajta), i wszystkie jego ścieżki są naprawiane jak należy (we-chol orchej mittaknan kidka jaot), ilu obrońców stoi nad nim (kama sanegorin kajmin alej), by wspominać go na dobro (le-adkora lej le-taw). Otworzył i powiedział: „Jeśli znajdzie się nad nim anioł orędownik, jeden z tysiąca, by ogłosić człowiekowi jego prawość, i zmiłuje się nad nim, i powie: «Wybaw go od zejścia do dołu, znalazłem okup»” (im jesz alaw malach melic echad mini alef le-hagid le-adam joszero wajchunenhu wajomer pdeahehu meredet szachat macati kofer). Te wersety należy rozważyć (hanej keraej it le-istakkala behu), i czyż nie wszystko objawia się przed Świętym, niech będzie błogosławiony (we-chi la itgalej kolah kamej kudsza brich hu), że potrzebuje anioła, by powiedział przed Nim to, co dobre lub złe (de-czarich le-malach de-jejma kamej taw o bisz)?
Sulam
182) W godzinie, gdy człowiek kroczy drogami Tory i wszystkie jego ścieżki są naprawione, jak należy – iluż obrońców stoi za nim, by wspominać go ku dobru! Jak powiedziano: „Jeśli ma on anioła–rzecznika, jednego z tysiąca, by oznajmić o prawości człowieka, wtedy zmiłuje się nad nim i powie: «Ocal go, aby nie zstąpił do grobu, znalazłem dla niego okup»”[2]. Ale czyż wszystko nie jest jawne przed Stwórcą, i czy potrzebuje On anioła, który mówiłby przed Nim dobre lub złe?
183) Ale naprawdę potrzeba (ela wadaj icztarich), że gdy człowiek ma orędowników (de-chad it le-bar nasz sanegorin), by wspomnieć jego zasługę przed Nim (le-adkara zechu didej kamej), i nie ma oskarżycieli (we-la it le-kategorin), wtedy: „I zmiłuje się nad nim, i powie: «Wybaw go od zejścia do grobu, znalazłem okup»” (kedejn wajchunenu wajomer pedaehu meredet szachat maca’ti kofer).
Sulam
183) Ale oczywiście, że potrzebny jest anioł, choć Stwórca wie wszystko. A to po to, by wzbudzić miłosierdzie. Bo gdy człowiek ma dobrych orędowników, którzy wspominają jego zasługi przed Stwórcą, i nie ma oskarżyciela, wtedy: „I zmiłuje się nad nim i powie: «Ocal go, aby nie zstąpił do grobu; znalazłem dla niego okup»”.
184) Chodź i zobacz (ta chazi), w tym wersecie znajdziesz jasność słowa (be-hai kera tiszka’ach berira de-milla): napisano „Jeśli znajdzie się nad nim anioł” (ichtiw im jesz alaw malach), gdyby nie było napisane dalej, byłoby to właściwe (i la ichtiw jatir, jaot hu). Ale napisano „anioł orędownik, jeden z tysiąca” (aval malach melic echad mini alef ichtiw), a kim on jest (uman ihu)? To jest ten anioł (da hu malach), który jest wyznaczony z człowiekiem (de-memana ‘immej de-bar nasz), po stronie lewej (bi-sitra sema’la), jak napisano: „Upadnie u twego boku tysiąc” (dichtiw jipol micidcha elef), a to jest lewa strona (we-da hu sitra disemola), bo napisano dalej: „a dziesięć tysięcy po twojej prawicy” (dichtiw batrej u-rewawa miminecha).
Sulam
184) Powiedziano: „Jeśli ma on anioła” – gdyby na tym się skończyło, wszystko byłoby jasne. Ale powiedziano: „Anioła–rzecznika, jednego z tysiąca”. W takim razie kto to jest? To anioł, który jest posyłany do człowieka, by być z nim po jego lewej stronie. Jak powiedziano: „Padnie po twojej stronie tysiąc”[3] – to lewa strona, ponieważ zaraz potem powiedziano: „A dziesięć tysięcy po twojej prawicy”. Stąd jasno wynika, że wcześniej mówiono o stronie lewej.
185) Ale „jeden z tysiąca” (awal echad mini elef) – to jest zły początek (da-hu jecer ha-ra), który jest jednym z tych tysiąca (de-ihu echad me-inun elef), należących do strony lewej (da-hawu le-sitar sema’la), ponieważ on wznosi się do góry i bierze pozwolenie (be-gin de-ihu salik le-ejla we-natel reszu). I dlatego, jeśli człowiek chodzi drogą prawości (we-al da i bar nasz azel be-orach keszot), ten zły początek staje się jego sługą (ha-hu jecer ha-ra ihu ewed lo), jak zostało powiedziane (ke-ma de-ittemar), że jest napisane: „Lepszy ubogi, lecz sługa swój” (tov nikle we-ewed lo), wtedy on wznosi się i staje się orędownikiem (ke-dejn ihu salik we-it’awed sanegora), i mówi przed Świętym, niech będzie błogosławiony (wa-amar kame kudsza berich hu): „Zasługa jest nad tym człowiekiem” (zechu alej de-bar nasz). Wtedy Święty, niech będzie błogosławiony (ke-dejn kudsza berich hu), mówi: „Wybaw go od zejścia do grobu” (pedaehu meredet szachat).
Sulam
185) Jednak „jeden z tysiąca” – to zły początek, który jest jednym z tych tysiąca niszczycieli należących do lewej strony, ponieważ wznosi się on do góry i otrzymuje pozwolenie, by niszczyć, a następnie zstępuje i zabija. Dlatego, jeśli człowiek kroczy drogą prawdy, to zły początek staje się jego sługą, jak powiedziano: „Lepiej nędzny, lecz pan nad sobą”[4]. Wtedy on (zły początek) się podnosi, stając się jego orędownikiem, i ogłasza przed Stwórcą zasługi tego człowieka. Wtedy mówi Stwórca: „Ocal go, aby nie zstąpił do grobu”.
186) A mimo to (we-im kol da), nie wraca bezowocnie (la ahadar breikanja), ponieważ został dany inny (be-gin de-itjehew leih achora), by panować nad nim i odebrać mu jego duszę (le-szalt’a alei we-litol niszmateih minei), ponieważ wyprzedziły go winy tego człowieka (be-gin de-akdem chowo de-ha-hu bar nasz), a on jest okupem za tego (we-ihu kofer al ha-hai), to jest to, co jest napisane: „Znalazłem okup, by go wykupić” (hada hu de-ketiv macati kofer le-mifdei leih).
Sulam
186) Ale mimo to zły początek nie wraca z pustymi rękami, ponieważ zamiast tego człowieka dany jest mu inny, nad którym ma panować i odebrać mu duszę, gdyż jego grzechy przewyższyły grzechy tamtego człowieka i został przez nie oskarżony. I staje się on przebłaganiem za tego człowieka, który został ocalony, jak powiedziano: „Znalazłem dla niego okup”, aby go ocalić.
187) Inne wyjaśnienie (de-achar): „Znalazłem okup” (macati kofer), to ten zasługujący czyn, o którym powiedziałeś (ha-hu zechu de-amart), on jest dla niego okupem, by go wykupić (ihu alei kofer le-mifdei leih), aby nie zszedł do Gehinnom i nie umarł (de-la jechot la-gehinom we-la jemut). I dlatego człowiekowi potrzeba (we-al da mibaei leih le-bar nasz), by chodził drogą prostą (le-mejach be-orach keszot), aby ten oskarżyciel stał się dla niego obrońcą (ube-gin di-jehe leih ha-hu kateigora saneigora).
Sulam
187) „Znalazłem dla niego okup” – inne wyjaśnienie tych słów: Stwórca powiedział aniołowi: „Zasługi tego człowieka, o których opowiedziałeś, będą dla niego przebłaganiem i ocalą go, aby nie zstąpił do gehinom i nie zginął”. Dlatego człowiek powinien kroczyć drogą prawdy, aby oskarżyciel przemienił się i stał się jego obrońcą.
188) Podobnie Israel w Dniu Przebłagania (Jom Kippur) (ke-gawna da Jisra’el be-joma de-kippurei), gdy dają mu kozła (de-jahavei leih sa’ir), i zajmują się nim (we-it’assiku bahadeih), aż stanie się dla nich sługą (ad de-it’hadar ewed le-hu), i wstępuje, i daje świadectwo przed Świętym, niech będzie błogosławiony (we-saleik we-saheid sahaduta kamei kudsza brich hu), i staje się dla nich obrońcą (we-it’awed le-hu saneigora). I o tym powiedział Szlomo (we-al da amar Szlomo): „Jeśli łaknie twój nieprzyjaciel, nakarm go chlebem, a jeśli pragnie, napój go wodą” (im ra’ew sonecha ha’achilehu lechem, we-im tsame haszkehu majim). I o tym złym początku powiedziano (jeicer ha-ra we-al hai jeicer ha-ra ittemar).
Sulam
188) I podobnie Israel w Dzień Przebłagania, gdy przynoszą złemu początkowi, czyli Samu, kozła dla Azazela, i zajmują się nim aż do momentu, gdy stanie się ich sługą, wzniesie się i zaświadczy o nich przed Stwórcą, przemieniając się w ich obrońcę. I o takim złym początku powiedział Szlomo: „Jeśli twój wróg jest głodny – nakarm go chlebem, a jeśli jest spragniony – napój go wodą”[5].
189) I dlatego w dniu niedoli (u-vegin da be-jom cara), gdy człowiek oddala się od Tory (bar nasz itrapei me-orajta), niejako wypiera Świętego, niech będzie błogosławiony (kewijachol dachik leih kudsza brich hu), na rzecz tego złego początku (bahadeih de-hahu jeicer ha-ra), który staje się oskarżycielem (de-ihu it’awed kateigora). „Ciasny jest twój autorytet” (car kochacha): ciasny jest autorytet Koh (car koach Koh), ponieważ zbliżył się przed Niego jako oskarżyciel (begin de-itkarei kameih le-katrega), i osłabła siła (we-itchalash cheila).
Sulam
189) I dlatego „w dniu utrapienia”, gdy człowiek osłabia wysiłki w Torze, jakby popycha Stwórcę ku złemu początkowi, który staje się jego oskarżycielem, aby wysłuchać jego oskarżenia. A jeśli tak, to jest to właśnie „dzień utrapienia”, i wtedy powiedziano: „Twoja siła (kochacha כוחכה) jest nikła”, a są to te same litery, co w wyrażeniu „nikła siła Ko (koach Ko כוח כה)”, czyli wyczerpuje on siły Szchiny, nazywanej Ko (כה), ponieważ zły początek zbliża się do Stwórcy, by złożyć skargę, i siła Szchiny słabnie z powodu tej skargi.
190) Chodź i zobacz (ta chazi), „Dobry jest Stwórca jako twierdza w dniu niedoli” (tow Haszem le-ma’oz be-jom cara), czym jest „w dniu niedoli” (maj be-jom cara)? To jest Jaakow, gdy przyszedł na niego Esaw, by go oskarżyć (da Jaakow kad ata aleih Esaw le-katrega leih). „I zna ufających w Nim” (we-jodea chosej bo) – gdy przyszedł na niego ucisk sądu (kad ata aleih aku de-dina).
Sulam
190) „Dobry jest Stwórca, On jest jak twierdza w dniu utrapienia”. Co oznacza „w dniu utrapienia”? To Jaakow w chwili, gdy Esaw przychodzi ze skargą przeciwko niemu. „I zna tych, którzy Mu ufają”, czyli gdy przychodzą do Niego cierpienia sądu z powodu śmierci Racheli.
191) I chodź i zobacz (we-ta chazi), nie znajduje się oskarżyciela nad człowiekiem (leit mekatrega aleih de-bar nasz), jak tylko w czasie niebezpieczeństwa (ela be-zimna de-sakana). I chodź i zobacz (we-ta chazi), ponieważ Jaakow poślizgnął się z przysięgą swoją (de-Jaakow achar nidreih), którą przysiągł przed Świętym, niech będzie błogosławiony (de-nedeir kamej kudsza berich hu), wzmocnił się sąd poprzez rękę oskarżyciela (itkakaf dina al jada de-mekatreiga), który oskarżał nad Jaakowem (de-katreig aleih de-Jaakow), i przyszedł sąd w czasie niebezpieczeństwa (u-ba’a dina be-sza’ta de-sakana), która była Rachel w nim (de-hawat Rachel ba). Powiedział przed Świętym, niech będzie błogosławiony (amar kamej kudsza berich hu): „A oto Jaakow (we-ha Jaakow) przysiągł przysięgę i nie wypełnił (nadar nidreih we-la szelim), a oto on jest silny ponad wszystko (we-ha ihu takkif mi-kolla), w bogactwie, i w dzieciach (be-otera u-biwnin), we wszystkim, czego potrzebuje (be-chol ma de-itztarich), i nie spełnił przysięgi swojej, którą przysiągł przed Tobą (we-la szelim nidreih de-nedar kamecha), i nie poniósł za to kary (we-la nasawt onasza mineih)”. Natychmiast „i porodziła Rachel, i trudziła się przy porodzie swoim” (mi-jad wa-teled Rachel wa-tekash be-lideta). Co znaczy „trudziła się” (wa-tekash)? To oznacza, że wzmocnił się sąd w górze (de-itkaszej dina le-eila), wobec Anioła Śmierci (gabei malach ha-mawet).
Sulam
191) Oskarżyciel czuwa nad człowiekiem tylko w godzinie zagrożenia. I ponieważ Jaakow opóźnił się z wypełnieniem ślubu, który złożył przed Stwórcą, wzmógł się sąd nad Jaakowem z powodu tego, że oskarżyciel zażądał sądu nad nim właśnie w chwili, gdy Rachela znajdowała się w niebezpieczeństwie. Oświadczył przed Stwórcą: „Jaakow złożył ślub i go nie spełnił, a przecież przewyższa wszystkich zarówno bogactwem, jak i synami oraz wszystkim, co niezbędne, a nie spełnił ślubu, który złożył przed Tobą, i Ty go nie ukarałeś!” Natychmiast: „I urodziła Rachela, lecz trudny był dla niej poród”[6], bo ciężkie było oskarżenie sądu nad nim w górze, u anioła śmierci.
192) I ukarany został Jaakow przez to, z jakiego powodu? (we-it’annasz Jaakow be-hai mai ta’ma). Ponieważ jest napisane: „A jeśli nie masz czym zapłacić, dlaczego miałby zabrać Twoje posłanie spod Ciebie” (be-gin de-ketiv: we-im ein lecha le-szalem, lama jikach miszkawcha mi-tachteicha). I dlatego śmierć Rachel (we-al da mitat Rachel), i przekazany został sąd przez rękę Anioła Śmierci (we-itmesar dina al jada de-malach ha-mawet).
Sulam
192) Powiedziano: „A jeśli nie masz czym zapłacić, to dlaczego miałby zabrać twoje łoże spod ciebie?!”[7]. I dlatego Rachela umarła, a sąd został wzbudzony przez anioła śmierci.
193) A zobacz: w czasie, gdy przyszedł Esaw, co uczynił? „I ustawił służące i ich dzieci jako pierwsze, i Leę i jej dzieci za nimi, i Rachel i Josefa jako ostatnich” (we-ta chazi, be-sza’ata de-ata Esaw, ma awad, wa-jasem et ha-szfachot we-et jaldeihen riszona, we-et Lea we-jiladeha acharonim, we-et Rachel we-et Josef acharonim). Dlaczego? (mai ta’ma). Z powodu, że bał się o Rachel (be-gin de-dachil alah de-Rachel), żeby ten niegodziwiec nie spojrzał na jej piękność (de-la jistakkal hau rasza, be-szapiru di-lah), i nie oskarżył jej (we-la jekatreg leih alah).
Sulam
193) W godzinie, gdy zbliżał się Esaw, co uczynił Jaakow? „I ustawił służące i ich dzieci na przedzie, Leę z jej dziećmi – za nimi, a Rachelę z Josepem – na końcu”[8]. A dlaczego? Ponieważ bał się o Rachelę, aby niegodziwiec nie dostrzegł jej piękna i nie zaczął go prześladować z jej powodu.
194) Dalej, co jest napisane: „I podeszły służące one i ich dzieci, i pokłoniły się, i podeszła także Lea i jej dzieci, i pokłonili się” (tu, ma ketiw, wa-tiggaszna ha-szfachot hena we-jaldeihen wa-tisztaḥawena, wa-tiggasz gam Lea we-jiladeha wa-jishtahawu) – kobiety przed mężczyznami (naszin mi-kamei gubrin). Ale o Rachel, co jest napisane: „A potem podszedł Josef i Rachel” (we-Rachel, ma ketiw: we-achar niggasz Josef we-Rachel) – i Josef przed swoją matką (we-Josef mi-kamei immeih), i on zakrył ją (we-ihu hippa alah). I dlatego napisane jest: „Syn owocujący Josef, syn owocujący nad źródłem” (we-al da ketiw: ben porat Josef, ben porat alei ajin), bo podniósł swoje ciało i zakrył swoją matkę (de-asgei gufei, we-hippa al immeih). „Nad źródłem” – nad okiem tego niegodziwca (alei ajin – alei eine de-hahu rasza).
Sulam
194) Powiedziano: „I podeszły służące, one i ich dzieci, i pokłoniły się. I podeszła także Lea i jej dzieci, i pokłonili się”[9] – i kobiety były przed mężczyznami. Jednak o Racheli powiedziano: „A potem podeszli Josef i Rachela” – czyli Josef był przed matką i zasłaniał ją oraz ukrywał. I dlatego powiedziano: „Ukochany syn Josef, ukochany syn na widoku”[10] – bo wyprostował swoje ciało i zasłonił matkę. „Ukochany syn na widoku” – na widoku tego grzesznika, aby nie patrzył na nią.
195) I tutaj została ukarana przez zły początek (we-hacha it anashat al jada de-jecer ha-ra), który oskarżył w czasie niebezpieczeństwa (de-kitreg be-sza’ta de-sakana), i został ukarany Jaakow za ślub, którego nie spełnił (we-it’anash Jaakow al nidra de-la szelim), i to było dla Jaakowa trudniejsze niż wszystkie cierpienia, które przeszedł (we-da kaszja leih le-Jaakow mi-kol aku de-awru aleih). A skąd wiemy, że to przez Jaakowa było? Bo napisano: „Umarła nade mną Rachel” (u-menalan de-vgineh de-Jaakow hawa, dikhtiw: meta alai Rachel): „nade mną” – naprawdę (alai wadai), z powodu końca mojego ślubu (al da-acharit nidri).
Sulam
195) A tutaj Rachela została ukarana przez zły początek, który wniósł oskarżenie w chwili zagrożenia, a Jaakow został ukarany za ślub, którego nie spełnił. I było to dla Jaakowa najbardziej bolesnym ze wszystkich nieszczęść, jakie przeszedł. Skąd wiemy, że śmierć Racheli nastąpiła z powodu Jaakowa? Ponieważ powiedziano: „Umarła u mnie (dosł. za mnie) Rachela”[11]. Z pewnością „za mnie” – ponieważ opóźnił się z wypełnieniem ślubu.
196) Rabbi Jose powiedział: Napisano: „Przekleństwo bez przyczyny nie przyjdzie” (ribi Jose amar: ketiw kilelat chinnam lo tavo). I wyjaśniono to przez literę waw (we-okmuha lo be-waw), że jeśli jest to przekleństwo sprawiedliwego (de-i kilelat cadika hi), nawet jeśli nie miał go na myśli (afilu de-la itkawan bah), skoro tylko wyszło z jego ust (kevan de-nafka mi-pumeih), bierze je ten zły początek (netal lah hahu jecer ha-ra), i oskarża przez nie w czasie niebezpieczeństwa (we-katrag bah be-sza’ta de-sakana).
Sulam
196) „Niezasłużone przekleństwo się nie (lo לֹא) spełni”[12]. A należy to czytać jako „lo (לו – do niego)”, z literą waw ו – czyli jakby powiedziano: „Niezasłużone przekleństwo do niego (לו) przyjdzie”. Bo jeśli to przekleństwo pochodzi od sprawiedliwego, nawet jeśli nie miał zamiaru przeklinać, to gdy tylko przekleństwo spadnie z jego ust, podchwytuje je zły początek i wykorzystuje je do oskarżenia w godzinie zagrożenia.
197) Jaakow powiedział: „Z tym, u którego znajdziesz twoje bogi, niech nie żyje” (jaakow amar: im aszer timca et elohecha lo jechje). I mimo że on nie wiedział (we-af al gaw de-ihu la hawa jada), wziął tę wypowiedź ten szatan (netejl lah le-hahi mila hahu satan), który zawsze znajduje się wśród ludzi (de-isztakkach gabajehu tadir biwnej nasza). I dlatego nauczyliśmy (we-al da taginan), że nigdy człowiek nie powinien wypowiadać słów oskarżenia (le-olam lo jiftach bar nasz pumeih le-szitna), ponieważ on bierze te słowa i oskarża przez nie na górze i na dole (be-gin de-natejil hahi mila, we-katrag bah, le-eila we-tata), tym bardziej słowo mędrca lub słowo sprawiedliwego (kol szeken mila de-chacham, o mila de-caddika), i za te dwie rzeczy została ukarana Rachel (we-al trein ilein it’anashat Rachel).
Sulam
197) Jaakow powiedział: „U kogo znajdziesz twoje bóstwa – niech nie żyje”[13]. I chociaż nie wiedział, że to Rachela je ukradła, pochwycił to słowo ten właśnie Satan, który zawsze przebywa przy człowieku, i w godzinie zagrożenia oskarżył go. I dlatego uczyliśmy się, że człowiek nigdy nie powinien otwierać swoich ust dla Satana, ponieważ ten chwyta to słowo i wykorzystuje je do oskarżenia – zarówno na górze, jak i na dole, a tym bardziej, jeśli słowo to wychodzi z ust mędrca lub sprawiedliwego. I za te dwie rzeczy została ukarana Rachela:
- Za to, że on opóźnił się z wypełnieniem ślubu;
Z powodu przekleństwa, które wypowiedział on własnymi ustami.
[1] Pisma, Miszlej, 24:10. „Jeśli okażesz się słaby w dniu niedoli – twoja siła będzie mała.”
[2] Pisma, Ijow, 33:23–24. „Jeśli ma on anioła – orędownika, jednego z tysiąca, by oznajmił człowiekowi, co jest dla niego prawe, i zmiłuje się nad nim, i powie: «Ocal go, by nie zszedł do grobu; znalazłem okup».”
[3] Pisma, Psalmy, 91:7. „Padnie u twego boku tysiąc, a dziesięć tysięcy po twojej prawicy – lecz ciebie to nie dosięgnie.”
[4] Pisma, Miszlej, 12:9. „Lepiej być nisko cenionym, a mieć sługę, niż być zarozumiałym i nie mieć chleba.”
[5] Pisma, Miszlej, 25:21–22. „Jeśli głodny jest twój wróg – nakarm go chlebem, a jeśli spragniony – napój go wodą. Bo węgle rozpalone zgromadzisz na jego głowę, a Stwórca wynagrodzi cię.”
[6] Tora, Bereszit, 35:16. „I wyruszyli z Bejt-El; a gdy była jeszcze odległość na odcinek drogi do Efrat, Rachela zaczęła rodzić – i ciężki był jej poród.”
[7] Pisma, Miszlej, 22:27. „Jeśli nie masz czym zapłacić – dlaczego ma on zabrać spod ciebie twoje łoże?”
[8] Tora, Bereszit, 33:2. „I ustawił służące i ich dzieci na przedzie, Leę i jej dzieci za nimi, a Rachelę z Josefem – na końcu.”
[9] Tora, Bereszit, 33:6–7. „I podeszły służące – one i ich dzieci – i pokłoniły się. I podeszła także Lea i jej dzieci – i pokłoniły się. A potem podeszli Josef i Rachela – i pokłonili się.”
[10] Tora, Bereszit, 49:22. „Gałązka owocująca – Josef, gałązka owocująca nad źródłem; córki wyszły, by na niego patrzeć.”
[11] Tora, Bereszit, 48:7. „A ja… kiedy wracałem z Padan, umarła u mnie Rachela w ziemi Kanaan, w drodze, gdy jeszcze była odległość na odcinek drogi do Efrat; i pochowałem ją tam, na drodze do Efrat – to jest Bet-Lechem.”
[12] Pisma, Miszlej, 26:2. „Jak ptak uleci, jak jaskółka odfrunie – tak niezasłużone przekleństwo się nie spełni.”
[13] Tora, Bereszit, 31:32. „U kogo znajdziesz twoje bożki – ten niech nie żyje! W obecności naszych braci rozpoznaj, co jest twoje u mnie – i weź sobie.” A Jaakow nie wiedział, że Rachela je ukradła.