173) Dopóki szli, powiedział Rabbi Jose do Rabbi Eleazara: Oto powiedziano, że gdy nastąpiła śmierć Racheli, od razu zostało przygotowane miejsce temu, kto był potrzebny, aby uzupełnić się w dwunastu pokoleniach, jak należy (ad de-hawu azlei, amar lo Rabbi Jose le-Rabbi Eleazar: ha ittemar de-chad mitat Rachel, natla bejta man de-itztarich, le-ittakana be-treisar szivtin, kidka jaot). Dlaczego więc śmierć Racheli nastąpiła natychmiast? Powiedział mu: Po to, aby Szchina została ukoronowana jak należy, i aby stała się matką dzieci w radości (amar lo: ha le-mehewej Szechinta mit’attra kidka jaot, u-le-mehewej em ha-banim smecha). I w nim zamieszkało przygotowanie miejsca i dopełnienie (u-veih szarja le-natla bejta u-le-ittakana). I dlatego Beniamin jest zawsze na zachodzie i nie po innej stronie (u-ve-da Binjamin hu tadir be-maaraw, we-la be-sitra achara).
Sulam
173) Kiedy umarła Rachela, dom przejęła ta, która miała zostać naprawiona w dwunastu pokoleniach – czyli Szchina. Dlaczego Rachela zmarła nagle? Innymi słowy: co wiąże się ze śmiercią Racheli? Wszystko to po to, aby Szchina mogła się przyozdobić jak przystoi – czyli osiągnąć mochin de-GaR i stać się „matką, radującą się synami”[1]. Innymi słowy, Rachela umiera po to, by niższa Szchina – Rachela, i wyższa Szchina – Lea, stały się jednym parcufem. I wtedy niższa Szchina osiąga GaR, a wyższa Szchina, zwana „matką synów”, raduje się z naprawy dwunastu pokoleń. A dlaczego Lea nie umarła, to już wyjaśnialiśmy wcześniej[2]. I z nim, z Beniaminem, Szchina zaczęła panować nad domem i się naprawiać, ponieważ do niej (Racheli) odnosi się właściwość Jesod tych dwunastu pokoleń, i dlatego była pierwsza dla naprawy Szchiny. I dlatego Beniamin znajduje się zawsze po stronie zachodniej, „pod sztandarami”, ponieważ Jesod odnosi się do zachodu, a nie po innej stronie.
174) I w nim ustanowione zostało dopełnienie dwunastu pokoleń (u-weih szarja le-ittakana, be-trejsar szivtin), i w nim ustanowione zostało Królestwo Niebios, aby objawiło się na ziemi (u-weih szarja malchuta de-rkija, le-isztemoda be-ar’a). A tajemnica ta: we wszelkim objawieniu, które ma się ujawnić, odbywa się to z trudnością (we-raza da, be-chol szejruta, de-atja le-isztemoda, be-kaszu ihu), i dlatego zawarty jest w niej sąd śmierci, i stamtąd zostaje ugruntowane (u-mitaman itjaszewat).
Sulam
174) I od niego, od Beniamina, zaczyna się naprawa Szchiny w dwunastu pokoleniach, i od niego zaczyna się objawienie niebiańskiego Malchut na ziemi, ponieważ pierwszy król w Israelu – Szaul, pochodzi z jego synów. I to oznacza, że każdy początek wydaje się trudny, i dlatego obecny jest w nim sąd śmierci, lecz potem wszystko się uspokaja i urzeczywistnia.
175) Tutaj, gdy przyszło do naprawienia i ustanowienia domu (haka kad ba’a le-ittakana, u-le-natla bejta), dokonany został sąd nad Rachel (it’awed dina be-Rachel), a następnie została naprawiona i ustanowiona (u-batar ken ittaknat le-itjaszwa). Gdy przyszło do objawienia się Królestwa na ziemi (kad ba’a le-isztemoda malchuta be-ar’a), rozpoczęło się od sądu (szarja be-dina), i nie zostało ugruntowane Królestwo na miejscu właściwym (we-la itjaszwat malchuta be-duchta kidka ja’ot), dopóki nie został wzbudzony sąd nad Szawłem według jego czynów (ad de-it’ar dina bi-Szeol, le-fum owadoj), a potem Królestwo zostało ugruntowane i naprawione (u-le-batar itjaszwat malchuta we-ittaknat).
Sulam
175) I kiedy Szchina zapragnęła się naprawić i przejąć dom poprzez naprawę w dwunastu pokoleniach, taki sąd wykonuje się nad Rachelą, gdy ona umiera. A następnie Szchina się naprawia, by zaznać spokoju. Podobnie, gdy Malchut zapragnęła objawić się na ziemi, rozpoczęło się od sądu, i Malchut nie uspokoiła się na swoim miejscu, jak należy, dopóki nie rozbudził się sąd nad Szaulem zgodnie z jego czynami, i został zabity na górach Gilboa[3]. A potem Malchut uspokaja się w Dawidzie i naprawia się.
176) Chodź i zobacz: każda służba (sąd) zaczyna się od surowości, a potem przychodzi łagodność (ta chaze: kol szeruta takkif, u-lewatar najcha). W Rosz ha-Szana – sąd jest surowy, bo cały świat jest sądzony, każdy według swoich czynów (be-Rosz ha-Szana, szeruta takkif, de-kol alma itdann, kol chad we-chad le-fum owadoj). A potem – łagodność: przebaczenie i Jom Kipur (u-lewatar najcha: selicha we-kippurej). Ponieważ ta służba jest ze strony lewej, dlatego sądy są surowe (begin de-szeruta ihu mi-szmala, u-ve-al da dinoj takkifin). A potem budzi się prawa strona, i dlatego jest łagodność (u-lewatar it’ar jaminna, u-ve-al da have najcha).
Sulam
176) Każdy początek jest trudny, a potem przychodzi ulga. W Rosz ha-Szana początek jest trudny, ponieważ całemu światu wydawany jest wyrok – każdemu według jego czynów. A potem następuje ulga, przebaczenie i odkupienie, czyli w Dzień Przebłagania i w Sukkot. I ponieważ początek odnosi się do właściwości lewej linii, dlatego też jego właściwości sądu są ciężkie. A po tym przebudza się prawa linia, jak powiedziano: „Lewa jego ręka pod moją głową”[4], a zaraz potem: „A jego prawa obejmuje mnie”. I dlatego następuje ulga.
177) A w czasie, który przyjdzie (u-le-zimna de-atej), Stwórca, niech będzie błogosławiony (zamin Kudsza Berich Hu), wzbudzi się najpierw z łagodnością wobec innych narodów bałwochwalczych (le-it’ara be-najicha al sze’ar ammin akum), a potem zaostrzy się wobec nich surowym sądem (u-le-batar jit’takaf alajhu be-dina kaszja). Jak jest powiedziane: „Stwórca jak bohater wyjdzie, jak mąż wojenny wzbudzi zazdrość, będzie krzyczał, także zawyje, nad swoimi wrogami się wzmocni” (Haszem ka-gibor jetse ke-isz milchamot ja’ir kina jaria af jacricha al ojewaw jitgabbar). Najpierw jest „Stwórca” (Haszem be-kadmejta), który oznacza miłosierdzie (de-ihu rachamej), a potem „jak bohater” (u-le-batar ka-gibor), a nie „bohater”, potem „jak mąż wojenny” (u-le-batar ke-isz milchamot), a nie „mąż wojenny” (we-lo isz milchamot) – a następnie objawi się siła przeciwko nim (u-le-batar itgalej tokfa alajhu), i umocni się, aby ich wytracić (we-jit’takaf le-szejca’a lon), jak napisano: „będzie krzyczał, także zawyje, nad swoimi wrogami się wzmocni” (jaria af jacricha al ojewaw jitgabbar). I napisano: „I wyjdzie Stwórca i będzie walczył z tymi narodami jak w dniu, kiedy walczył w dniu bitwy” (we-jaca Haszem we-nilcham ba-gojim ha-hem ke-jom hilachamo be-jom karaw). I napisano: „Któż to przychodzi z Edomu, czerwony odzieżą z Bocry” (mi ze ba me-Edom chamuc begadim mi-Bocra).
Sulam
177) I odwrotnie – u narodów świata, bo w przyszłości Stwórca najpierw przebudzi się z pokojem wobec innych narodów, bałwochwalczych, a następnie powstanie nad nimi w surowym sądzie, jak powiedziano: „Stwórca (AWAJа) jak Wszechmogący wyjdzie, jak mąż wojenny”. Najpierw AWAJa – czyli miłosierdzie, a potem – „jak Wszechmogący”, ale jeszcze nie „Wszechmogący” w całej swojej mocy, a potem – „jak mąż wojenny”, ale jeszcze nie „mąż wojenny” w całej swojej sile. A potem objawi się moc (gwura) nad nimi i powstanie, by ich zniszczyć, jak powiedziano: „Zawyje i podniesie okrzyk, zwyciężając swoich wrogów”. I powiedziano: „Stwórca wyjdzie i będzie walczył”[5], a także powiedziano: „Któż to nadchodzi z Edomu w szkarłatnych szatach z Bocry, ten wspaniały w swoim odzieniu, opasany potężną mocą swoją?!”[6].
178) „I stało się, gdy wychodziła jej dusza, bo umarła, nazwała jego imię Ben-Oni, a jego ojciec nazwał go Binjamin” (wa-jehi be-tset nafsza, ki meta, wa-tikra szmo Ben-Oni, we-awiw kara lo Binjamin). Rabbi Jehuda otworzył i powiedział: „Dobry jest Stwórca jako twierdza w dniu niedoli, i zna tych, którzy w Nim się chronią” (rabbi Jehuda patach we-amar: tow Hawaja le-maoz be-jom tsara, we-jode’a chosej bo). Błogosławiony udział człowieka, w którym umacnia się Święty, niech będzie błogosławiony, ponieważ siła Świętego, niech będzie błogosławiony, jest siłą – i zostało to już wyjaśnione (zakk’a chulak’eh de-bar nasz, de-it’takkaf bej be-Kudsza Berich Hu, begin de-tokfa de-Kudsza Berich Hu, ihu tokfa, we-okemuha). „Dobry jest Stwórca”, jak powiedziano: „Dobry jest Stwórca dla wszystkich” (tow Hawaja – ke-de’amra: tow Hawaja la-kol). „Jako twierdza” – to jest siła, w której są zbawienia, jak jest napisane: „I twierdza zbawienia Jego Mesjasza – On” (le-maoz – da hu tokfa, de-it bej jeszu’ot, di-ketiv: u-maoz jeszu’ot meszi’cho hu). „W dniu niedoli” – w dniu ucisku, gdy uciskają inne narody Israel (be-jom tsara – be-joma de-aku, de-akkin sze’ar ammin le-Jisra’el).
Sulam
178) „I stało się, gdy wychodziła jej dusza, bo umierała, nadała mu imię Ben-Oni. Lecz ojciec jego nazwał go Beniamin”[7]. Przemówił Rabbi Jehuda, ogłaszając: „Dobry jest Stwórca, On jest jak twierdza w dniu utrapienia i zna tych, którzy Mu ufają”[8]. Szczęśliwy jest los człowieka, który umacnia się w Stwórcy, ponieważ twierdza Stwórcy – to prawdziwa twierdza. „Dobry jest Stwórca”, jak powiedziano: „Dobry jest Stwórca dla wszystkich”[9]. „Jak twierdza” – to siła, w której zakorzenione jest zbawienie, jak powiedziano: „On jest twierdzą zbawienia dla swego pomazańca”[10]. „W dniu utrapienia”[11] – w dniu niedoli, gdy inne narody prześladują Israel.
[1] Pisma, Psalmy, 113:9. „Przemienia bezdzietną w radosną matkę dzieci. Halleluja.”
[2] Zob. Zohar, rozdział Wajece, p. 242, od słów: „Dlaczego Lea nie umarła w tym samym czasie, kiedy dopełniło się dwanaście pokoleń…”
[3] Prorocy, Szmuel I, 31:1–6. „I Filistyńczycy walczyli z Israelem, i uciekli mężowie Israela przed Filistyńczykami, i padli zabici na górze Gilboa. I dogonili Filistyńczycy Szawła i jego synów, i zabili Jonatana, i Abinadaba, i Malkiszuę – synów Szawła. I walka nasiliła się przeciwko Szawłowi, a dosięgli go łucznicy – i bardzo się zląkł łuczników. I rzekł Szawł swojemu giermkowi: «Dobądź swojego miecza i przebij mnie nim, by nie przyszli ci nieobrzezani i nie przebili mnie, i nie znieważyli mnie.» Ale jego giermek nie chciał, bo bardzo się bał. I wziął Szawł miecz i rzucił się na niego. A gdy jego giermek zobaczył, że Szawł umarł, i on rzucił się na swój miecz i umarł z nim. I zginął Szawł tego dnia oraz trzej jego synowie, i jego giermek, i wszyscy jego ludzie razem.”
[4] Pisma, Pieśń nad Pieśniami, 2:6. „Lewa jego ręka pod moją głową, a prawa obejmuje mnie.”
[5] Prorocy, Zecharja, 14:3. „I wyjdzie Stwórca, i będzie walczył z tymi narodami – jak w dniu, gdy walczył w dniu bitwy.”
[6] Prorocy, Jeszajahu, 63:1. „Któż to przychodzi z Edomu, w czerwonych szatach z Bocry? Ten, który wspaniały jest w swoim odzieniu, kroczący w wielkości swojej mocy? To Ja, mówiący sprawiedliwość, potężny w zbawieniu.”
[7] Tora, Bereszit, 35:18. „I było, gdy wychodziła jej dusza – bo umierała – nazwała go Ben-Oni; lecz jego ojciec nazwał go Beniamin.”
[8] Prorocy, Nachum, 1:7. „Dobry jest Stwórca, twierdzą w dniu ucisku, i zna tych, którzy w Nim pokładają nadzieję.”
[9] Pisma, Psalmy, 145:9. „Dobry jest Stwórca dla wszystkich, a Jego miłosierdzie nad wszystkimi Jego dziełami.”
[10] Pisma, Psalmy, 28:8. „Stwórca jest mocą ich, i twierdzą zbawienia swojego pomazańca.”
[11] Pisma, Psalmy, 20:2. „Niech odpowie ci Stwórca w dniu niedoli, niech cię wzmocni imię Boga Jaakowa.”