Ona siostra moja – Akademia Kabały

342) „I wyruszył stamtąd Awraham w stronę Negew” (wa-jisa mi-szam Awraham arca ha-Negew). Całe jego dążenie było ku stronie południowej (kol matlanoj hawu le-sitra de-daroma), bardziej niż ku innej stronie (jatir mi-sitra achara), ponieważ działał w mądrości (be-gin de-ha be-chocmata awad), aby przylgnąć do południa (le-itdab’baka be-daroma).

Sulam

342) „I ruszył stamtąd Awraham do ziemi południowej”[1]. Wszystkie jego wędrówki kierowały się bardziej na południe, ku właściwości Hesed, niż w inne strony. Czynił to mądrze, aby połączyć się ze stroną południową, czyli z właściwością Hesed.

343) „I powiedział Awraham do Sary, swojej żony: Jest moją siostrą” (wa-jomer Awraham el Sara iszto achoti hi). Nauczyliśmy się (taninan), że człowiek nie powinien polegać na cudzie (la liba’ej le-bar nasz le-samcha al nisa). A jeśli Stwórca uczynił cud dla człowieka (we-i Kudsz’ Brihu archeisz nisa le-bar nasz), nie powinien on polegać na cudzie następnym razem (la it-lej le-samcha al nisa zimna achara), ponieważ nie we wszystkich chwilach cud się wydarza (be-gin de-la be-kol sza’ata we-sza’ata itrecheisz nisa).

Sulam

343) „I powiedział Awraham o Sarze, swojej żonie: «Ona jest moją siostrą»”[2]. Człowiek nie powinien polegać na cudzie. Nawet jeśli Stwórca raz uczynił dla niego cud, nie powinien oczekiwać cudu za każdym razem, ponieważ cuda nie zdarzają się co godzinę.

344) A jeśli człowiek wprowadzi siebie w miejsce, gdzie znajdzie się w niebezpieczeństwie (we-i je’eol bar nasz garmejhu ba-atar de-nizka iszt’kach le-ejna), oto pękają wszystkie zasługi, które zdobył wcześniej (ha paka kol zchutejhu da-awad be-kadmejta), i zostało to wyjaśnione (we-okmuha). Jak jest powiedziane (ke-de-amar): „Zmałałem wobec wszystkich łask i wobec całej prawdy” (katonti mi-kol ha-chasadim u-mi-kol ha-emet…). A Awraham, skoro wyszedł z Egiptu i został uratowany raz (we-Awraham kejwan de-salik mi-Micraim, we-isztazew zimna chada), to teraz dlaczego znowu wprowadza siebie w trudność jak wcześniej (haszta amaj a’el garmejhu be-ca’ara ke-kadmejta), i mówi: „Jest moją siostrą”? (we-amar: achoti hi).

Sulam

344) Jeśli człowiek wchodzi w miejsce, gdzie szkoda jest oczywista, wszystkie jego wcześniejsze zasługi zostają unieważnione. Jak powiedziano: „Nie jestem godzien całej tej łaski i prawdy”[3]. Dlaczego więc Awraham, wychodząc z Egiptu i raz już się ratując, ponownie naraził się na niebezpieczeństwo, tak jak wcześniej, ponownie mówiąc: „Ona jest moją siostrą”?

345) Lecz Awraham nie polegał na sobie wcale (ela Awraham la samich al garmejhu kelum), i zawsze widział Szchinę w miejscu zamieszkania Sary (we-chama Szchinta tadir be-dijura de-Sara), i ona stamtąd nie odchodziła (we-la a’adej mi-taman). I ponieważ była tam (u-be-gin da-hawat taman), Awraham oparł się na tym i powiedział: „Jest moją siostrą” (asmech Awraham we-amar: achoti hi), jak jest napisane (ke-ma di-ketiv): „Powiedz do mądrości: Jesteś moją siostrą” (emor la-chocma: achoti at). I dlatego powiedział: „Jest moją siostrą” (u-be-gin kach amar: achoti hi).

Sulam

345) Jednak Awraham wcale nie polegał na sobie, ponieważ widział Szchinę, która zawsze przebywała w namiocie Sary i nie odchodziła stamtąd. A ponieważ Szchina była tam, Awraham zaufał jej i powiedział: „Ona jest moją siostrą”. Jak napisano: „Powiedz mądrości: «Ty jesteś moją siostrą»”[4] – to znaczy Szchinie, która nazywana jest mądrością (Hochma), dlatego powiedział: „Ona jest moją siostrą”.

346) „I przyszedł Elohim do Awimelecha…” (wa-jawo Elohim el Awimelech…). Czyżby Stwórca przyszedł do grzeszników? (we-chi Kudsz’ Brihu ata le-gabajhu de-reszijaja), jak jest napisane: „I przyszedł Elohim do Bilama” (ke-ma di-ketiv: wa-jawo Elohim el Bil’am), oraz: „I przyszedł Elohim do Lawana” (wa-jawo Elohim el Lavan)? Lecz to był wyznaczony nad nimi wysłannik (ela hahu memana szelicha de-itpak’eda alaj’hu hawa), ponieważ wszyscy, gdy wykonują swoje posłannictwo (be-gin de-chulhu kad ow’dej szelichuta), noszą to imię (nat’lej szema da), i przychodzą ze strony sądu (u-mi-sitra de-dina ka at’jan). Dlatego jest napisane: „I przyszedł Elohim do Awimelecha we śnie w nocy i powiedział mu: Oto umierasz z powodu kobiety, którą wziąłeś…” (u-al da: wa-jawo Elohim el Awimelech ba-chalom ha-lajla wa-jomer lo: hincha met al ha-isza aszer lakachta…).

Sulam

346) „I objawił się Wszechmogący (Elohim) Awimelechowi”[5]. Czy Stwórca objawia się grzesznikom? Powiedziano: „I objawił się Wszechmogący (Elohim) Bileamowi”[6], „I objawił się Wszechmogący (Elohim) Labanowi”[7]. A przecież byli oni grzesznikami. Jednak mowa tu o władcy, posłańcu, który został nad nimi ustanowiony. Każdy naród ma swojego władcę w niebiosach, ponieważ wszyscy aniołowie, wykonując misję Stwórcy, otrzymują imię Elohim, gdyż pochodzą ze strony sądu, a imię Elohim wskazuje na sądy. Dlatego powiedziano: „I objawił się Wszechmogący (Elohim) Awimelechowi we śnie w nocy” – jedynie anioł wyznaczony nad jego narodem, a nie sam Stwórca.

347) Rabbi Szimon otworzył i powiedział: „Warga prawdy…” (Rabbi Szimon patach we-amar: „Sfat emet…”). „Warga prawdy będzie utwierdzona na wieki” (sfat emet tikon la-ad), to jest Awraham (da Awraham), ponieważ wszystkie jego słowa, zarówno na początku, jak i na końcu, były w prawdzie (de-chol miloj be-kadmejta u-be-sofa hawu be-emet). „A język kłamstwa tylko na chwilę” (we-ad argija leszon szeker), to jest Awimelech (da Awimelech).

Sulam

347) „Język prawdy utrwali się na wieki”[8] – to Awraham, którego wszystkie słowa na początku i na końcu były prawdziwe. „A język kłamstwa – na chwilę” – to Awimelech.

348) O Awrahamie powiedziano: „I powiedział Awraham do Sary, swojej żony: Jest moją siostrą” (be-Awraham ne’emar: wa-jomer Awraham el Sara iszto: achoti hi). To było na początku (da be-kadmejta), ponieważ powiedział tak ze względu na Szchinę, która była z Sarą (da-amar be-gin Szchinta da-hawat imah de-Sara): „Jest moją siostrą” (achoti hi). I Awraham działał w mądrości (we-Awraham be-chocmata awad).

Sulam

348) Napisano o Awrahamie: „I powiedział Awraham o Sarze, swojej żonie: «Ona jest moją siostrą»”. Tak samo jak w Egipcie, gdy powiedział o Szchinie, która była z Sarą: „Ona jest moją siostrą”[9]. I tutaj również powiedział: „Ona jest moją siostrą” – odnosząc się do Szchiny. Awraham we wszystkim postępował z mądrością.

349) Dlaczego tak powiedział? (maj ta’ama). Ponieważ Awraham pochodził ze strony prawej (be-gin de-Awraham mi-sitra de-jamina ihu), powiedział: „Jest moją siostrą” (amar: „achoti hi”). I to jest tajemnica (we-raza), jak powiedziano (ke-de-amar): „Siostro moja, oblubienico, gołębico, nieskalana”. Dlatego Awraham zawsze nazywał ją „moją siostrą” (we-al da, Awraham kara lah tadir: „achoti”), ponieważ był z nią złączony (be-gin de-itdabak ba-hada), i nigdy nie zostaną od siebie oddzieleni (we-la jit’adun da min da le-almin).

Sulam

349) Jaki jest sens tego, że Szchina nazywana jest siostrą? Ponieważ Awraham pochodzi od prawej strony, powiedział: „Ona jest moją siostrą”. Powiedziano: „Siostro moja, przyjaciółko moja, gołębico moja, nieskalana moja”[10]. Dlatego Awraham zawsze nazywał ją „siostra moja”, ponieważ zjednoczył się z nią i nigdy nie zostaną od siebie oddzieleni.

Wyjaśnienie. Awraham – to właściwość Hesed, która w gadlut wznosi się i staje się Hochmą, czyli właściwością wyższych Aba we-Ima, których ziwug jest nieprzerwany. I kiedy Szchina się tam wznosi, również przebywa z Awrahamem w nieustannym ziwugu. Wtedy Szchina nazywana jest „siostra moja”, a nie „żona moja”, ponieważ siostra pochodzi od prawej strony, a żona (isza אשה) – od lewej strony, od właściwości „ogień” (esz אש) z „hej” (ה)[11].

350) Na końcu co jest napisane? (le-sof ma ketiv). „I rzeczywiście jest moją siostrą, córką mojego ojca jest, lecz nie córką mojej matki” (we-gam omna achoti bat awi hi, ach lo bat imi). Czy tak rzeczywiście było? (we-chi hake hawah). Lecz wszystko mówił ze względu na Szchinę (ela, kolla be-gin Szchinta ka-amar). „Jest moją siostrą” na początku (achoti hi be-kadmejta), jak jest napisane: „Powiedz do mądrości: Jesteś moją siostrą” (di-ketiv: emor la-chocma: achoti at). A później: „I rzeczywiście” (u-le-batar: „we-gam omna”). Co oznacza „i rzeczywiście” (maj we-gam)? Dodanie do tego, co powiedział na początku (le-it’osfa al ma de-ka-amar be-kadmejta): „Jest moją siostrą, córką mojego ojca” (achoti bat awi hi). Jest córką wyższej mądrości (be-ratejhu de-chocma ila’a), i dlatego została nazwana „moją siostrą” (u-be-gin kach itkrej „achoti”), i została nazwana mądrością (we-itkrej chocma). „Lecz nie córką mojej matki” (ach lo bat imi), z miejsca, gdzie znajduje się źródło wszystkiego, tajemnica najwyższa (me-atar de-szeruta de-kolla, setima ila’a). I dlatego: „I była mi za żonę” (we-al da: wa-tehi li le-isza), w braterskiej miłości (be-achwa be-chawiwuta), jak jest napisane: „A jego prawica obejmie mnie” (di-ketiv: we-jemino techabkeni). I wszystko to jest tajemnicą mądrości (we-kolla raza de-chocmata ihu).

Sulam

350) Na końcu powiedziano: „I, co więcej, naprawdę jest moją siostrą, córką mojego ojca, ale nie córką mojej matki”[12]. Czyż tak było w rzeczywistości? Przecież była córką Harana[13]. Jednak wszystko, co mówił, odnosiło się do Szchiny: „Ona jest moją siostrą”. Najpierw, jak powiedziano: „Powiedz mądrości: «Ty jesteś moją siostrą»”[14], a potem powiedziano: „I, co więcej, naprawdę…”. Co oznacza „co więcej”? Dodał wyjaśnienie do tego, co powiedział wcześniej. „Siostra moja, córka mojego ojca” – to znaczy, że Szchina jest córką najwyższej mądrości, wyższych Awa we-Ima, które nazywane są Aba. Dlatego Szchina nazywana jest jego siostrą, a także określana jako Hochma (mądrość).

„Ale nie córka mojej matki”. Matka pochodzi z miejsca, które jest początkiem wszystkiego i ukryte przed wszystkimi – z Arich Anpina. Z niego wychodzi Bina, która ponownie staje się Hochmą, obłóczając się w ISZSuT[15], które nazywane są Ima. I Szchina nie jest córką, lecz sama jest jak Ima (matka), ponieważ ją obłóczyła. I ponieważ jest lewą linią ze strony Imy, „stała się moją żoną” w braterstwie i przyjaźni. Powiedziano: „Jego prawa ręka obejmuje mnie”[16], ponieważ pragnie chasadim prawej linii, aby jej Hochma obłóczyła się w chasadim. I wszystko to jest Hochmą.

O tym dodał wyjaśnienie. Nazywał ją swoją siostrą ze strony Aba we-Ima, w odniesieniu do których jest córką i siostrą, i może być żoną, ponieważ pochodzi z prawej strony. Natomiast ze strony ISZSuT, czyli Imy, nie jest córką ani siostrą, lecz żoną (isza אשה), czyli „ogniem” (esz אש) z „hej” (ה), i jest gotowa do ziwugu.

351) Przyjdź i zobacz (ta chazi), na początku, gdy zeszli do Egiptu (be-kadmejta kad nachatu le-Micraim), tak powiedział (hache ka-amar), aby złączyć się w wierze (be-gin le-itdab’baka be-go mehejm’nuta), i nazwał ją „siostrą” (we-kara lah „achoti”), aby nie zbłądzili ci, którzy są na zewnątrz (be-gin de-la jit’un go inun dargin de-lebar). Tak samo tutaj (of hacha), „siostrą” (achoti), ponieważ nie oddzielił się od wiary, jak należy (be-gin de-la it’adej mi-go mehejm’nuta, ki-de-ka ja’ot).

Sulam

351) Na początku, gdy zeszli do Egiptu, Awraham powiedział: „Ona jest moją siostrą”, aby połączyć się z wiarą. Nazywał ją siostrą, aby nie pomylili się na stopniach znajdujących się poza świętością. Tak samo w przypadku Awimelecha powiedział: „Ona jest moją siostrą”, aby nie zboczyli z drogi wiary, tak jak powinno być.

352) Ponieważ Awimelech i wszyscy mieszkańcy tej ziemi (de-ha Awimelech we-chol inun jatwei ar’a) szli za obcym kultem (hawu azlei batar pulchana nuchra’a), a on przylgnął do wiary (we-ihu itdabak go mehejm’nuta). I dlatego, gdy wszedł tam (u-be-gin kach aal le-taman), powiedział: „Jest moją siostrą” (we-amar: „achoti”). Tak jak siostra nigdy nie oddziela się od brata (ma achot la itparasz me-ach’a le-almin), tak też tutaj (of hacha). Ponieważ kobieta może się oddzielić (de-ha iteta jechil’a le-itparsza), ale siostra się nie oddziela (awal achot la itparasz), ponieważ dwóch braci nie może się rozłączyć na wieki i na wieki wieków (de-ha terein achin la jachlin le-itparsza, le-almin u-le-almei almin).

Sulam

352) Ponieważ Awimelech i wszyscy mieszkańcy tej ziemi podążali drogą bałwochwalstwa, a Awraham przylgnął do wiary. Dlatego, gdy tam wszedł, powiedział o Szchinie: „Ona jest moją siostrą”. Tak jak siostra nigdy nie rozstaje się z bratem, tak i tutaj – Awraham był zjednoczony ze Szchiną do tego stopnia, że nigdy by się z nią nie rozstał. Ponieważ żona może rozstać się z mężem, ale siostra nie rozstaje się z bratem, tak jak dwóch braci nigdy nie może się od siebie oddzielić.

Brat i siostra pochodzą z wyższych Aba we-Ima, których ziwug nigdy się nie kończy. Dlatego brat i siostra także nigdy się nie rozdzielają. Natomiast mąż i żona pochodzą z ISZSuT, których ziwug jest przerywany i niestały, dlatego mąż i żona również mogą się rozstać.

353) I dlatego Awraham powiedział: „Jest moją siostrą” (u-be-gin kach amar Awraham: „achoti hi”), ponieważ wszyscy oni odczuwali pociąg do czystości gwiazd i znaków zodiaku, i oddawali im cześć (de-ha kulhun hawu le-hutin go tahorei kochwaja u-mazalei, u-falchej lon), a Awraham przylgnął do wiary (we-Awraham hawa mitdabek go mehejm’nuta) i powiedział: „Jest moją siostrą” (we-amar: „achoti”), ponieważ nigdy nie oddzieli się od niej (de-la nitparesh le-almin). A twój znak to: „A do jego siostry, dziewicy” (we-simanech: „we-la-achoto ha-betula”), co powiedziano o kohenie (de-itmar le-kohen), miejscu, w którym przebywał Awraham (atra de-Awraham szarja bej).

Sulam

353) Dlatego Awraham powiedział: „Ona jest moją siostrą”, ponieważ wszyscy oni odczuwali pociąg do świateł gwiazd i konstelacji oraz im służyli, natomiast Awraham był oddany wierze. Powiedział o Szchinie „siostra moja”, ponieważ nigdy się z nią nie rozstawał. Widzimy to także w zasadzie: „I z powodu swojej siostry, dziewicy”[17], która została przypisana kohenowi. To jest miejsce, w którym przebywa Awraham – prawa linia i Hesed. Dlatego Szchina nazywana jest dla niego dziewiczą siostrą, ponieważ po prawej stronie Szchina nazywana jest siostrą, a także córką.

354) Napisano: „Będziesz się bał Stwórcy, swojego Elohim, i Jemu będziesz służył, do Niego przylgniesz i na Jego imię będziesz przysięgał” (ketiv: „et JHWH Elohecha tira, oto ta’awod u-vo tidbak u-biszmo tisawea”). Ten werset został wyjaśniony (haj kera okmuha). Ale przyjdź i zobacz (awal ta chazi): „Będziesz się bał Stwórcy, swojego Elohim” – nie jest napisane (la ketiv), lecz „et Stwórcy” (ela „et JHWH”). Co oznacza „et” (maj „et”)? To pierwszy stopień (da darga kadma’a), miejsce bojaźni przed Świętym, niech będzie błogosławiony (atar dachla de-Kudsz’a Berich Hu). I dlatego jest napisane „będziesz się bał” (u-be-gin kach ketiv: „tira”), ponieważ tam człowiek powinien się bać przed swoim Panem (de-taman ba’ej bar nasz le-dachla kame Marejhu), ponieważ to jest sąd (be-gin de-ihu dina).

Sulam

354) Powiedziano: „(Et) Stwórcy, twojego Wszechmogącego, bój się, Jemu służ, z Nim się złącz i na Jego imię przysięgaj”[18]. „Et” – to stopień dziesięciu sfirot od dołu do góry, czyli Nukwa, miejsce bojaźni Stwórcy. Dlatego powiedziano: „Bój się”, ponieważ tam, w Nukwie, człowiek powinien bać się swojego Władcy, ponieważ ona jest sądem.

355) „I Jemu służ” (we-oto ta’awod) – to wyższy stopień (da darga ila’a), który stoi nad tym niższym stopniem (de-kajma al haj darga tata’a), i nigdy się nie oddzielają (we-la mitparszan le-almin). „Et” i „oto” (et we-oto) są ze sobą połączone (da be-da debekin) i nie oddzielają się (we-la itparszan). Co oznacza „I Jemu” (maj „we-oto”)? To miejsce świętego przymierza (da atar berit kadisza). Znak na wieki (ot le-almin), ponieważ służba nie przebywa w „et” (de-ha pulchana la szarja be-et), i nie jest on do służenia (we-la hu le-miflach), lecz do bojaźni (ela le-midchal). Ale służba jest wyżej (awal pulchana ihu le-eila), i dlatego jest napisane: „I Jemu służ” (u-be-gin kach „we-oto ta’awod”).

Sulam

355) „Jemu służ”. „Jemu (oto אותו)” – to najwyższy stopień, Jesod Zeir Anpina, znajdujący się nad Nukwą. I one nigdy się od siebie nie oddzielają. „Et (את)” i „oto (אותו)” są ze sobą złączone i nie rozdzielają się. „Oto (אותו)” – to miejsce przymierza, „wieczny znak (ot אות)”[19], Jesod (podstawa). Ponieważ praca nie znajduje się na stopniu „Et (את)”, gdyż nie jest ona przeznaczona do służby, lecz do bojaźni. Służba natomiast odbywa się na górze, w Jesod Zeir Anpina, który nazywany jest „oto (אותו)”. Dlatego powiedziano: „Jemu (oto אותו) służ”.

356) „Do Niego przylgniesz” (u-vo tidbak) – w miejscu, które jest przylgnięciem (ba-atar de-ihu debekuta le-itdabka), które jest ciałem (de-ihu gufa), znajdującym się w środku (de-szare be-emca’ita). „I na Jego imię będziesz przysięgał” (u-biszmo tisawea) – to miejsce siódmego stopnia (atar szewi’a de-dargin). A twój znak (we-simanech): „I Dawida, ich króla, którego im postawię” (we-et Dawid malcham aszer akim lahem).

Sulam

356) „Z Nim się złącz”. Połącz się z miejscem, któremu właściwe jest zjednoczenie. To ciało znajdujące się pośrodku, środkowa linia, Tiferet, umiejscowiona w centrum między dwiema rękami: Hesedem i Gwurą, czyli między dwiema liniami, prawą i lewą.

„I na Jego imię przysięgaj” – to siódme miejsce w porządku stopni, gdy Nukwa znajduje się w stanie szabatu. Wyjaśnienie. Nukwa nazywana jest „Et (את)” dzięki jedności stopni „Et (את)” i „Oto (אותו)”. To zjednoczenie odnosi się do prawej linii, która otrzymuje od wyższych Aba we-Ima. I dlatego nazywana jest „I na Jego imię przysięgaj (tiszawea תישבע)”. Gdy otrzymuje od środkowej linii mohin szabatu, wtedy nazywana jest siódmą (szwiit שביעי).

357) „Dlatego przylgnął Awraham do wiary (be-gin kach itdabbak Awraham bi-mehejmnut), gdy zszedł do Egiptu (ke-nachat le-Micraim), i gdy poszedł do ziemi Pelisztim” (u-kad azal le-ar’a di-Pelisztim). Człowiek (le-bar nasz), który chce zejść do głębokiego dołu (de-ba’a le-nachata go guba amika), boi się, że nie będzie mógł z niego wyjść (dachil de-la jakhil le-salka mi-go guba). Co czyni? (ma awad) Wiąże jedną linę powyżej dołu (kaszar chad kszera de-chewel le-eila min go guba) i mówi (amar): „Skoro związałem tę linę, odtąd mogę tam wejść” (ho’il de-kaszirna kszera da, mi-kan u-lehala eol taman). Tak samo Awraham (kach Awraham), w chwili gdy chciał zejść do Egiptu (be-szata de-ba’a le-nachata le-Micraim), zanim tam zszedł (ad la jechot taman), najpierw związał więź wiary (kaszar kszera di-mehejmnut be-kadmeita), aby się w niej wzmocnić (le-itdakkefa be), a dopiero potem zszedł (u-le-batar nachat).

Sulam

357) Dlatego Awraham zjednoczył się z wiarą, ze Szchiną, ze stopniem „siostra”, gdy zszedł do Egiptu i gdy udał się do ziemi Pelisztim.

To podobne do człowieka, który chce zejść do głębokiej jamy, lecz obawia się, że nie będzie mógł się z niej wydostać. Co więc zrobił? Przywiązał linę nad jamą i powiedział: „Zawiązując ten węzeł, mogę wchodzić tam odtąd i na przyszłość”. Tak samo Awraham, gdy chciał zejść do Egiptu, zanim to uczynił, zawiązał węzeł wiary, aby się dzięki niemu umocnić, a dopiero potem tam zszedł.

358) Również tak samo (of hachi nami), gdy wszedł do ziemi Pelisztim (ke-al le-ar’a di-Pelisztim). Dlatego wargi prawdy będą stałe na zawsze (be-gin kach sefat emet tikon le-ad), a aż do uspokojenia język kłamstwa (ve-ad argia leszon szeker). To jest Awimelech (da Awimelech), który powiedział: „W prostocie mojego serca i czystości moich rąk” (de-amar be-tom lewawi u-ve-nikajon kapaj). A gdy mu odpowiedzieli (ve-kad ahadru le), co jest napisane? (ma ketiw). „Również ja wiedziałem, że w prostocie twego serca uczyniłeś to (gam anochi jada’ati ki be-tom lewawcha asita zot), ale nie jest napisane: w czystości rąk” (ve-la ketiw nikajon kapajim).

Sulam

358) Tak samo postąpił, gdy wszedł do ziemi Pelisztim. I o tym powiedziano: „Język prawdy utrwali się na wieki, a język kłamstwa – na chwilę”. To odnosi się do Awimelecha, który powiedział: „W niewinności mego serca i w czystości moich rąk to uczyniłem”[20]. Co odpowiedział mu Stwórca? „Wiedziałem i Ja, że uczyniłeś to w niewinności swego serca”[21]. Ale nie powiedziano „w czystości rąk”, jak powiedział Awimelech. W takim razie Awimelech skłamał, mówiąc: „W czystości moich rąk”, i dlatego powiedziano o nim: „A język kłamstwa – na chwilę”.

359) „A teraz zwróć żonę tego męża, gdyż jest prorokiem” (we-ata haszew eszet ha-isz ki navi hu). Rabbi Jehuda otworzył i powiedział: „Nogi jego pobożnych On strzeże” (raglej chasidaw jiszmor). „Pobożnego” (chasido) jest napisane w liczbie pojedynczej, a to jest Awraham (chad, we-da Awraham), którego Stwórca zawsze strzeże (de-Kudsza Berich Hu natir le-teadir), i nigdy nie oddala od niego swej ochrony (ve-la achadei netiru mine le-almin). A to, co powiedział „nogi” (u-ma da-amar raglej), to odnosi się do jego żony (da itete), gdyż Stwórca posłał swoją Szchinę z nią (de-Kudsza Berich Hu szadar szchintei imma), i stale ją ochrania (ve-natar la teadir).

Sulam

359) Powiedziano: „Nogi Jego pobożnych On ochrania”[22]. „Jego pobożnych (chasidaw חסידו)” zapisano bez litery „jud” (י), co oznacza jednego pobożnego – Awrahama, z którego Stwórca nigdy nie zdejmował swojej ochrony. „Nogi” tutaj wskazują na żonę Awrahama, z którą Stwórca posyłał swoją Szchinę i zawsze ją ochraniał.

360) Inna interpretacja: „Nogi jego pobożnych On strzeże” (dawar acher: raglej chasidaw jiszmor). Jeden, to Awraham (chad, da Awraham), którego Stwórca zawsze prowadzi (de-Kudsza Berich Hu azeil imme teadir), aby nie mogli mu zaszkodzić (be-gin de-la jechlun le-nazeka le). „A grzesznicy w ciemności zamilkną” (u-reszaim ba-choszech jidamu). To są ci królowie (ilein inun malchin), których Stwórca zgładził w tę noc (de-katal Kudsza Berich Hu be-ha-hu lejlaja), gdy ścigali go (de-radaf batrajhu).

Sulam

360) „Nogi Jego pobożnych (chasidaw חסידו) On ochrania”. „Jego pobożnych (chasidaw חסידו)” zapisano bez litery „jud” (י), co oznacza jednego – Awrahama, z którym Stwórca zawsze podążał, aby nie można było wyrządzić mu krzywdy. „A niegodziwi zginą w ciemności” – to aniołowie, których Stwórca zabił tej nocy, gdy Awraham ich ścigał.

361) To właśnie znaczy: „W ciemności zginą” (hah de ba-choszech jidamu), czyli ta noc (da lejlaja), która była związana z ciemnością (de-itkaszar ba-choszocha), i on ich zabił (we-katal lon), a Awraham ścigał (we-Awraham radif), i noc ich zabijała (we-lejlaja katil lon), to właśnie znaczy: „I podzielił się na nich w nocy on i jego słudzy i ich pobił” (hah de wa-jechalek aleihem lajlaja hu we-awadaw wa-jakeem). „I podzielił się na nich w nocy” (wa-jechalek aleihem lajlaja), to znaczy, że Stwórca oddzielił miłosierdzie od sądu (da Kudsza Berich Hu de-faleg rachame min dina), aby pomścić Awrahama (be-gin le-meabad nukmin le-Awraham), i dlatego: „a grzesznicy w ciemności zginą” (u-reszaim ba-choszech jidamu). „I ich pobił” (wa-jakeem), powinno być napisane „i ich pobili” (wa-jakum mibae le), ale chodzi tu o Stwórcę (ela, da Kudsza Berich Hu). „Bo nie mocą człowiek zwycięży” (ki lo be-koach jigbar isz), to znaczy, że on i Eliezer byli sami (de-ihu we-Eliezer, hawu bilchodaijhu).

Sulam

361) Powiedziano: „W ciemności zginą”. To noc, czyli Nukwa, która nawiązała połączenie z ciemnością i zabiła ich. Awraham ścigał, a noc ich zabiła. Powiedziano: „I podzielił się przeciw nim nocą, on i jego słudzy, i poraził ich”[23].

„Podzielił się przeciw nim nocą” – to Stwórca, który oddzielił miłosierdzie od sądu, aby dokonać odpłaty za Awrahama. Dlatego powiedziano: „Niegodziwi w ciemności zginą”. „Poraził ich” – należałoby powiedzieć: „Porażali ich” w liczbie mnogiej, ponieważ Awraham i jego słudzy ich porazili. Jednak to Stwórca ich poraził.

„Bo nie siłą człowiek jest mocny” – a przecież Awraham i Eliezer byli sami. Wartość liczbowa imienia Eliezer (אליעזר) wynosi trzysta osiemnaście. To właśnie tych trzystu osiemnastu „wychowanków jego domu”[24], o których mówi Pismo.

362) Rabbi Icchak powiedział: „A przecież nauczyliśmy się (de-ha taninan), że w miejscu zagrożenia (be-atar de-nizka) nie należy polegać na cudzie (la jismoch bar nasz al nisa), a nie było miejsca bardziej niebezpiecznego niż to (we-la hawa atar de-nizka isztakach ke-hai), gdzie Awraham poszedł ścigać pięciu królów (de-Awraham azil ba-tar chamisza malchin), aby ścigać ich i sprowadzić na nich wojnę (le-mirdaf ba-trajhu, u-le-agacha kerawa). Rabbi Jehuda powiedział: „Gdy Awraham poszedł tam (amar Rabbi Jehuda kad azil Awraham le-hai), nie poszedł, by walczyć (la azal le-agacha kerawa), i nie polegał na cudzie (u-la samach al nisa), ale tylko z powodu cierpienia Lota (ela tzaara de-Lot), wyprowadził go z jego domu (afkeih mi-beiteih), wziął pieniądze, by go wykupić (u-netil mamona le-mifrak leih), a gdyby nie to, byłby z nim w niewoli (u-i law, dimut ba-hadeih go szawjeh). Kiedy wyszedł i zobaczył Szchinę jaśniejącą przed nim (keivan de-nafak chama Szchinta de-nahra kameih), a wokół niego było wiele wojsk (u-ke-mama cheilin sochoraneih), w tej chwili zaczął ścigać ich (be-hahi szaata radaf ba-trajhu), a Stwórca ich zabił (u-Kudsza Berich Hu katil lon), to jest to, co jest napisane: „A grzesznicy w ciemności zginą” (hade’ahu dichtev u-reszaim ba-choszech jidamu).”

Sulam

362) Tam, gdzie może zostać wyrządzona szkoda, człowiek nie powinien polegać na cudzie. I nie ma większego zagrożenia niż wtedy, gdy Awraham wyruszył za czterema królami, aby ich ścigać i stoczyć z nimi bitwę.

Dlaczego więc liczył na cud? Gdy Awraham podjął to działanie, nie zamierzał prowadzić wojny ani nie liczył na cud. Lecz nieszczęście, w którym znalazł się Lot, zmusiło go do opuszczenia domu, i zabrał ze sobą srebro, aby go wykupić. A gdyby nie mógł go wykupić, wolałby umrzeć razem z nim w niewoli. Jednak gdy wyszedł, zobaczył Szchinę, która świeciła przed nim, i liczne zastępy aniołów wokół niej. Wtedy natychmiast rzucił się w pościg, a Stwórca ich zgładził, jak powiedziano: „Niegodziwi w ciemności zginą”.

363) Rabbi Szimon powiedział: „To jest tajemnica (raza ihu): „Strzeże nóg swoich pobożnych” (raglei chasidaw jiszmor), czyli Awraham (da Awraham). A kiedy wyszedł (u-kad nafak), Icchak połączył się z nim (isztatef Jicchak ba-hadeih), i upadli przed nim (u-naflu kameih), i gdyby nie to, że Icchak połączył się z Awrahamem (u-i law de-isztatef Jicchak ba-hadeih de-Awraham), nie zostaliby wybawieni (la iszteci’u), jak jest powiedziane: „A grzesznicy w ciemności zginą” (hede’hu u-reszaim ba-choszech jidamu). „Bo nie przez siłę człowiek przeważy” (ki lo be-koach jigbar isz). Mimo że strach zawsze znajduje się po stronie prawej (af al gaw de-cheila isztakach tadir be-jaminah), gdyby nie było go również po stronie lewej (i law hawa be-sitra di-smala), nie zostaliby odrzuceni przed nim (la istdachjan kameih)”.

Sulam

363) „Nogi Jego pobożnych On ochrania” – to Awraham. Gdy wyruszył do walki z królami, połączył się z nim Icchak, i oni upadli przed nim. A gdyby Icchak nie połączył się z Awrahamem, nie mógłby ich pokonać. Powiedziano: „Niegodziwi w ciemności zginą, bo nie siłą człowiek jest mocny”. Chociaż siła zawsze znajduje się w prawej linii, w Awrahamie, to jednak gdyby prawa linia nie została włączona w lewą, w Icchaka, królowie nie zostaliby przed nim odrzuceni.

364) Inne tłumaczenie: „Nogi Jego pobożnych strzeże” (dawar acher raglej chasidaw jiszmor), w czasie, gdy człowiek miłuje Stwórcę (beszaata de-bar enosz rachim le-Kdusza Bericha Hu), Stwórca miłuje go (Kdusza Bericha Hu rachim leih), we wszystkim, co czyni (bechol ma de-hu awed), i strzeże jego dróg (wenatir orchoi), jak powiedziano: „Stwórca strzec będzie twego wyjścia i przyjścia odtąd aż na wieki” (kedeamar Haszem jiszmor tzeetcha u-woecha meata wead olam).

Sulam

364) „Nogi Jego pobożnych On ochrania”. Gdy człowiek miłuje Stwórcę, Stwórca miłuje go we wszystkim, co czyni, i strzeże jego dróg, jak powiedziano: „Stwórca będzie strzegł twego wyjścia i wejścia odtąd aż na wieki”[25].

365) Chodź i zobacz, jak wielkie było umiłowanie Awrahama (ta chaze kamma chawiwutej de-Awraham) wobec Stwórcy (legabbej Kudusza Bericha Hu), że wszędzie, dokąd szedł (dibechol atar dahawa azeel), nie dbał o siebie wcale (la hawa chajes al dilej kelum), lecz jedynie po to, by przylgnąć do Stwórcy (ela, begin le-itdabeka bej be-Kudusza Bericha Hu). I dlatego „nogi Jego pobożnych strzeże” (ube-gin kach raglej chasidaw jiszmor). A to jest jego żona (we-da hi itetej), jak napisano: „A Awimelech nie zbliżył się do niej” (dichteew wa-Abimelech la karaw eleha). I napisano: „Bo dlatego nie pozwoliłem ci dotknąć jej” (ukteew ki al ken la netatticha lin-goa eleha).

Sulam

365) Jakże oddany był Awraham Stwórcy. Dokądkolwiek szedł, nie myślał wcale o sobie, a jedynie o tym, jak całkowicie zjednoczyć się ze Stwórcą. Dlatego „Nogi Jego pobożnych On ochrania”. I to odnosi się do jego żony, ponieważ „nogi” wskazują na jego żonę, o której powiedziano: „Awimelech nie zbliżył się do niej”[26]. A także powiedziano: „I dlatego nie dopuściłem, byś jej dotknął”.

366) O Faraonie co jest napisane? „I dotknął Stwórca Faraona…” (be-Paro ma ketiw, wa-jenaga Haszem et Paro wego’ al dewar). Ona powiedziała (ihi amra), a Stwórca uderzał (we-Kdusza Bericha Hu hawa machi). I dlatego „nogi Jego pobożnych strzeże” (ube-gin kach raglej chasidaw jiszmor). A niegodziwi pogrążeni zostaną w ciemności (u-reszaim bachoszech jidammu), to są Faraon i Awimelech (ilejn Paro wa-Abimelech), których Stwórca osądził nocą (de-Kdusza Bericha Hu awad behu dinin be-lejlaja). „Bo nie siłą mężczyzna zwycięży” (ki lo be-koach jigbar isz). Kim jest ten „mężczyzna”? To Awraham (maan isz, da Awraham), jak napisano: „Teraz więc zwróć żonę tego mężczyzny…” (dichteew we-atta haszew eszet ha-isz wego’).

Sulam

366) O Faraonie powiedziano: „I Stwórca poraził Faraona… według słowa (Sary)”[27]. Sara mówiła do Stwórcy: „Uderz”, i Stwórca uderzał. Dlatego powiedziano: „Nogi Jego pobożnych On ochrania, a niegodziwi w ciemności zginą”. To odnosi się do Faraona i Awimelecha, nad którymi Stwórca wykonał sądy nocą, w ciemności. „Bo nie siłą człowiek jest mocny”. „Człowiek” – to Awraham, jak powiedziano: „Teraz więc zwróć żonę tego człowieka”[28].

[1] Tora, Bereszit, 20:1. „I wyruszył stamtąd Awraham do ziemi południowej, i zamieszkał między Kadeszem a Szurem, i osiedlił się w Gerarze”.
[2] Tora, Bereszit, 20:2. „I powiedział Awraham o Sarze, swojej żonie: ‘Ona jest moją siostrą’. I posłał Abimelech, król Geraru, i wziął Sarę”.
[3] Tora, Bereszit, 32:11. „Nie jestem godzien całej tej łaski i wierności, które okazałeś Twemu słudze, bo z moim kijem przeszedłem ten Jarden, a teraz stałem się dwoma obozami”.
[4] Pisma, Miszlej, 7:4. „Powiedz mądrości: ‘Jesteś moją siostrą’, a rozum nazwij swoim krewnym”.
[5] Tora, Bereszit, 20:3. „I ukazał się Wszechmogący Abimelechowi we śnie w nocy, i powiedział mu: ‘Oto umrzesz, bo kobieta, którą wziąłeś, jest zamężna’”.
[6] Tora, Bemidbar, 22:9. „I przyszedł Wszechmogący do Bilama, i powiedział: ‘Kim są ci ludzie u ciebie?’”.
[7] Tora, Bereszit, 31:24. „I przyszedł Wszechmogący do Lawana Aramejczyka we śnie w nocy, i powiedział mu: ‘Strzeż się, abyś nie mówił do Jaakowa ani dobrego, ani złego’”.
[8] Pisma, Miszlej, 12:19. „Warga prawdy trwa na wieki, a język kłamstwa tylko na chwilę”.
[9] Tora, Bereszit, 12:19. „Dlaczego powiedziałeś: ‘Ona jest moją siostrą’, tak że wziąłem ją sobie za żonę? A teraz oto twoja żona – weź ją i idź!”.
[10] Pisma, Szir HaSzirim, 5:2. „Ja śpię, lecz moje serce czuwa; oto głos mojego ukochanego, puka: ‘Otwórz mi, siostro moja, moja przyjaciółko, moja gołąbko, moja nieskalana, bo moja głowa jest pełna rosy, moje loki – kropli nocy’”.
[11] Zob. Zohar, parasza Noach, p. 232.
[12] Tora, Bereszit, 20:12. „A ponadto, rzeczywiście jest moją siostrą, córką mojego ojca, ale nie córką mojej matki, i została moją żoną”.
[13] Zob. Tora, Bereszit, 11:26. „Terach miał siedemdziesiąt lat i spłodził Awrama, Nachora i Harana”.
[14] Pisma, Miszlej, 7:4. „Powiedz mądrości: ‘Jesteś moją siostrą’, a rozum nazwij swoim krewnym”.
[15] Zob. Zohar, parasza Bereszit, część 1, p. 6.
[16] Pisma, Szir HaSzirim, 2:6. „Lewa jego ręka pod moją głową, a prawa jego obejmuje mnie”.
[17] Tora, Wajikra, 21:3. „A ze względu na swoją siostrę, dziewicę, bliską mu, która nie wyszła za mąż, może się skalać”.
[18] Tora, Dewarim, 10:19. „Miłujcie więc przybysza, bo byliście przybyszami w ziemi Micraim”.
[19] Tora, Szmot, 31:17. „Szabat jest wiecznym znakiem przymierza między Mną a synami Israela, przypomnieniem, że przez sześć dni Stwórca stworzył niebo i ziemię, a siódmego dnia zaprzestał i odpoczął”.
[20] Tora, Bereszit, 20:5. „Przecież on powiedział mi: ‘Ona jest moją siostrą’, a ona również powiedziała: ‘On jest moim bratem’. W niewinności mojego serca i w czystości moich rąk to uczyniłem”.
[21] Tora, Bereszit, 20:6. „I powiedział mu Wszechmogący we śnie: ‘Tak, wiem, że uczyniłeś to w niewinności swojego serca, dlatego powstrzymałem cię od grzechu przeciwko Mnie i nie pozwoliłem ci jej dotknąć’”.
[22] Prorocy, Szmuel Alef, 2:9. „On strzeże nóg swoich wiernych, a bezbożni giną w ciemności, bo nie siłą człowiek się umacnia”.
[23] Tora, Bereszit, 14:15. „I podzielił się przeciwko nim w nocy, on i jego słudzy, i poraził ich, i ścigał ich aż do Chowy, która jest po lewej stronie Damaszku”.
[24] Tora, Bereszit, 14:14. „I usłyszał Awram, że jego krewny został pojmany, i uzbroił swoich wyszkolonych ludzi, urodzonych w jego domu, trzystu osiemnastu, i ścigał ich aż do Dana”.
[25] Pisma, Tehilim, 121:8. „Stwórca strzec będzie twojego wyjścia i wejścia odtąd aż na wieki”.
[26] Tora, Bereszit, 20:4. „I przystąpił Abimelech do Stwórcy i powiedział: ‘Czyż i sprawiedliwy naród zamierzasz zabić?’”.
[27] Tora, Bereszit, 12:17. „I poraził Stwórca faraona i jego dom wielkimi plagami za Saraj, żonę Awrahama”.
[28] Tora, Bereszit, 20:7. „A teraz zwróć żonę temu człowiekowi, bo jest on prorokiem, i pomodli się za ciebie, i będziesz żył. A jeśli jej nie zwrócisz, wiedz, że na pewno umrzesz ty i wszyscy twoi”.