21) „Oto potomstwo Jaakowa: Josef” itd. (ele toldot Jaakow – Josef we-gomer). Po tym, jak Josef osiedlił się w Jaakowie (batar de-itjaszew Josef be-Jaakow), i połączyło się słońce z luną (we-izdawwag szimsza be-sihara), wtedy zaczęło się rodzenie potomstwa (kedejn szara le-me’bad toldot). A kto rodzi potomstwo? (u-man ihu de-avid toldot) – odpowiedź: „Josef” (ahadar we-amar: Josef), bo ten strumień, który płynie i wypływa (de-ha hahu nahar de-nageed we-nafik), on rodzi potomstwo (ihu avid toldot), ponieważ jego wody nie przerywają się nigdy (be-gin de-la paskin meimoj le-almin), i on rodzi potomstwo na tej ziemi (we-ihu avid toldot be-hai erec), i z niego wychodzą potomstwa dla świata (u-minej nafkin toldot le-alma).
Sulam
21) „Oto potomstwo Jaakowa – Josef…”[1]. Po tym, jak Josef osiedlił się w Jaakowie i słońce, Zeir Anpin, połączyło się z luną, Nukwą, wtedy zaczął rodzić potomstwo. A kto rodzi potomstwo? I Pismo doprecyzowuje: „Josef” – ponieważ ta „rzeka, która bierze początek i wypływa z Edenu”, to znaczy Jesod, zwany Josefem, rodzi potomstwo, ponieważ jej wody nigdy się nie zatrzymują.
Wyjaśnienie. Dusze Israela rodzą się z ziwugu ZoN. Jednak Zeir Anpin nie rodzi dusz, dopóki nie wzniesie się i nie obłóczy w Aba we-Ima, których ziwug nigdy się nie przerywa. I wtedy osiąga Jesod de-gadlut, zwany Josefem, i również zwany rzeką, która wypływa z Edenu, której wody nigdy się nie zatrzymują.
I to oznacza powiedziane: „Po tym, jak Josef osiedlił się w Jaakowie i słońce połączyło się z luną” – po tym, jak Zeir Anpin, zwany Jaakowem, wzniósł się i obłóczył w wyższe Aba we-Ima, wtedy osiedla się Josef, Jesod de-gadlut, w Jaakowie, Zeir Anpinie, „wtedy zaczął rodzić potomstwo” – wtedy zaczyna rodzić potomstwo, ale nie wcześniej. „A kto rodzi potomstwo? I Pismo doprecyzowuje: «Josef»” – to znaczy Jesod de-gadlut, który Zeir Anpin osiąga podczas swojego wzniesienia w Aba we-Ima, i on nazywa się rzeką wypływającą z Edenu, i „wody jej nigdy się nie zatrzymują”, podobnie jak u wyższych Aba we-Ima, których ziwug nigdy się nie przerywa.
22) Bowiem słońce (de-ha szimsza), chociaż zbliża się do luny (af al gaw de-itkaraw be-sihara), nie rodzi owoców (la awid ibbin), z wyjątkiem tego stopnia, który nazywa się „sprawiedliwy” (bar hahu darga de-ikrei cadik). A Josef – on jest stopniem Jaakowa (we-Josef ihu darga de-Jaakow), który rodzi owoce (le-me’bad ibbin) i wydaje potomstwo dla świata (we-la’afaka toldin le-alma). I dlatego jest napisane: „Oto potomstwo Jaakowa: Josef” (u-ve-gin kach ketiw: ele toldot Jaakow – Josef).
Sulam
22) Bo słońce, Zeir Anpin, chociaż połączyło się z luną, Nukwą – nie przynosi owocu z żadnego poziomu poza poziomem, zwanym sprawiedliwy, to znaczy Jesod, i również zwanym Josef. I to jest poziom Jaakowa, aby przynieść owoce i zrodzić potomstwo w świecie, i dlatego powiedziano: „Oto potomstwo Jaakowa – Josef…”.
Wyjaśnienie. Ostatni poziom Zeir Anpina, zwany „sprawiedliwy” lub „Jesod”, zawiera w sobie ekran, na którym wyższe światło wykonuje uderzenie. I Zeir Anpin wznosi się i obłacza go. I w ten sposób tworzą się wszystkie poziomy i stopnie. I to oznacza powiedziane: „Nie przynosi owocu z żadnego poziomu poza poziomem, zwanym sprawiedliwy, Josef” – ponieważ on zawiera w sobie ekran, będąc ostatnim poziomem.
23) „Oto potomstwo Jaakowa: Josef” (ele toldot Jaakow – Josef) – każdy, kto patrzył na oblicze Josefa (kol man de-hawa mistakel be-dijokna de-Josef), mówił: to jest oblicze Jaakowa (hawa amar: de-da hu dijokna de-Jaakow). Przyjdź i zobacz (ta chaze), że spośród wszystkich synów Jaakowa (de-bechulhu bnej Jaakow), nie jest napisane: „Oto potomstwo Jaakowa: Reuwen” (la ketiw: ele toldot Jaakow – Reuwen), tylko o Josefe (bar Josef), bo jego oblicze było podobne do oblicza ojca (de-dijokne dami le-dijokna de-awoj).
Sulam
23) „Oto potomstwo Jaakowa – Josef…”. Każdy, kto wpatrywał się w oblicze Josefa, mówił, że to obraz Jaakowa. O żadnym z synów Jaakowa nie powiedziano: „Oto potomstwo Jaakowa – Reuwen ani Szymon. Tylko o Josefe powiedziano: „Oto potomstwo Jaakowa – Josef”, ponieważ jego oblicze było podobne do oblicza jego ojca.
Wyjaśnienie. Tak jak Jaakow, to znaczy Tiferet, jest linią środkową, uzgadniającą między sobą dwie linie od haze i wyżej – czyli Hesed i Gwurę, tak samo Josef, właściwość Jesod, jest linią środkową, uzgadniającą między sobą dwie linie od haze i niżej – czyli Necach i Hod. A więc zarówno jeden, jak i drugi mają ten sam obraz, to znaczy obaj stanowią linię środkową, uzgadniającą te skrajności między sobą.
24) „W wieku siedemnastu lat” (ben szewa esre szana). Powiedział Rabbi Aba (amar Ribi Aba): Święty, niech będzie błogosławiony, zasugerował mu, że bowiem kiedy Josef został od niego oddzielony (de-ha kad it’awed minej Josef), miał siedemnaście lat (ben szewa esre sznin hawa), i przez wszystkie te dni, które upłynęły, gdy nie widział Josefa (we-kol inun jomin de-iszta’aru de-la chama lej le-Josef), płakał za te siedemnaście lat (hawa bachej al inun szewa esre sznin). I tak jak płakał za nim (we-kama da-hawa bachej alej), Święty, niech będzie błogosławiony, dał mu kolejne siedemnaście lat (Kudsza Berich Hu jehaw lej szewa esre sznin achranin), które przeżył w ziemi Micraim (de-itkajem be-ar’a de-Micraim), w radości, w chwale i w całkowitym spełnieniu (ba-chadu, bi-jkara u-biszlimu de-kola), jego syn Josef był królem (brej Josef hawa malka), a wszyscy jego synowie byli przed nim (we-kol benoj kamej hawu). Te siedemnaście lat było dla niego życiem (inun szewa esre sznin hawu chajin le-gabei), i dlatego właśnie miał on siedemnaście lat (u-ve-gin kach: ben szewa esre szana hawa ihu), kiedy Josef został od niego oddzielony (kad it’awed minej).
Sulam
24) „Siedemnastoletni”. Stwórca dał mu znak, że gdy Josef zaginął, miał siedemnaście lat. I przez wszystkie pozostałe dni, kiedy nie widział Josefa po tym, jak miał on siedemnaście lat, opłakiwał te siedemnaście lat. I tak jak je opłakiwał, tak Stwórca dał mu inne siedemnaście lat, które przeżył w ziemi Egiptu w radości, czci i w pełni doskonałości. Jego syn Josef był królem, a wszyscy jego synowie byli przed nim. Te siedemnaście lat było dla niego życiem. I dlatego powiedziano w Piśmie, że Josef miał siedemnaście lat, kiedy go utracił.
Wyjaśnienie. Jesod, to znaczy Josef, nazywa się „siedemnastoma latami”, ponieważ zawiera w sobie właściwość „chleba podwójnego”[2] – to znaczy światło Hochmy i światło hasadim, co stanowi pełną doskonałość. Światło Hochmy w nim oznacza się liczbą siedem, ponieważ świeci tylko z dołu do góry, w świetle Nukwy, która nazywa się siódmą i jest pozbawiona GaR de-GaR. A światło hasadim w nim oznacza się liczbą dziesięć, ponieważ świeci z góry w dół, i dlatego jest to pełna liczba (sfirot).
I to oznacza powiedziane: „Stwórca dał mu znak, że gdy Josef zaginął, miał siedemnaście lat” – to znaczy dał mu znak co do miary doskonałości stopnia Josefa, siedemnastu lat, obejmującej całą doskonałość, zarówno Hochmę, jak i hasadim. Dlatego: „I przez wszystkie pozostałe dni, kiedy nie widział Josefa po tym, jak miał on siedemnaście lat – opłakiwał te siedemnaście lat”, czyli wysoki stopień Josefa, który został przez niego utracony. „I tak jak je opłakiwał, tak Stwórca dał mu inne siedemnaście lat” – czyli po tym, jak znów odnalazł Josefa w Egipcie. „Te siedemnaście lat było dla niego życiem” – światło Hochmy jest światłem haja (życia), jak powiedziano: „Mądrość (Hochma) daje życie tym, którzy ją osiągają”[3]. I ponieważ siedemnaście lat zawiera również Hochmę, zostało to uznane za życie dla niego. W przeciwieństwie do tego, gdy Josef był zaginiony i miał wtedy tylko światło hasadim bez Hochmy, to nie było to dla niego uważane za życie, tak samo jak przed narodzinami Josefa. To jest sens słów: „Josef, siedemnastoletni”.
[1] Tora, Bereszit, 37:2. „Oto potomstwo Jaakowa: Josef, mając siedemnaście lat, pasł trzodę z braćmi swoimi, będąc jeszcze młodzieńcem – z synami Bili i synami Zilpy, żon jego ojca. I przynosił Josef złą wieść o nich do ich ojca.”
[2] Zob. Zohar, rozdział Wajechi, p. 754, od słów: „Jak powiedziano: «Zebrali chleba podwójnie, po dwa omery na każdego» (Tora, Szemot, 16:22). ‘Chleb podwójny’ – to dwa chleby: ‘chleb z niebios’ – od Zeir Anpina i ‘chleb z ziemi’ – od Nukwy. To jest to, co nazywa się ‘chlebem bogactwa’. Ale ‘chleb z ziemi’ bez połączenia z ‘chlebem z niebios’ to ‘chleb ubóstwa’. A w szabat dolny chleb Nukwy włącza się w wyższy chleb Zeir Anpina i błogosławiony jest ten dolny dzięki wyższemu – i to jest ‘chleb podwójny’.”
[3] Pisma, Kohelet, 7:12. „Bo w cieniu mądrości – tak jak w cieniu bogactwa – lecz przewagą poznania mądrości jest to, że daje życie tym, którzy ją posiadają.”