224) Przyjdź i zobacz (ta chaze): „I stało się, zanim skończył mówić, oto Riwka wychodzi” (wajehi hu terem killa le-dabber, we-hine Riwka jocet). „Wychodzi” – powinno było być powiedziane: „przychodzi” – dlaczego napisano „wychodzi”? (jocet – ba’a mibba’ei leih – mai jocet?). Ponieważ Stwórca, niech będzie Błogosławiony, wyprowadził ją spośród wszystkich mieszkańców miasta, bo wszyscy byli winni, a ona wychodziła poza ich ogół (de-Kudsza Berich Hu apeik lah mi-kol inun bnei mata, de-kullhu chajavin, we-hi jocet mi-klala di-lehon). „I zeszła do źródła” – jest napisane z literą „hej” (wa-tered ha-ajna – ketiw be-he), to jest tajemnica, że w tym miejscu zostało przebudzone źródło Miriam (raza ihu, de-i’ar’at tamman beira de-Mirjam). I dlatego właśnie jest napisane „ha-ajna” z literą „hej” – i woda wzniosła się ku niej (u-vegin kach ketiw ha-ajna be-he, u-seliku lah maja).
Sulam
224) „I stało się, że jeszcze nie skończył mówić, a oto wychodzi Riwka”[1]. Powiedziano: „Wychodzi” – należałoby raczej powiedzieć: „Podchodzi”, jak powiedziano: „A oto Rachela, jego córka, podchodzi”[2]. Ale to wskazuje nam, że Stwórca wyprowadził Riwkę spośród mieszkańców tego miasta, którzy wszyscy co do jednego byli niegodziwcami. Riwka wychodzi i oddziela się od wszystkich jego mieszkańców, ponieważ była sprawiedliwa.
„I zeszła do źródła (ha-Ajin הָעַיִן)”[3] – zapisano z literą „hej ה”, ponieważ objawiła się tam jej oczom studnia Mirjam, to znaczy Nukwa Zeir Anpina, w czasie, gdy świeci świeceniem Hochmy. Dlatego powiedziano: „do źródła (ha-ajina העינה)” – z literą „hej ה”, wskazującą na Nukwę, na niższą „hej ה” Imienia AWAJa (הויה). A także: „do źródła (ha-ajina העינה)” – od słowa „oczy (ejnaim עיניים)”, które oznacza Hochmę. I woda podnosiła się naprzeciw Riwce.
225) Inne wyjaśnienie: „Oto Riwka wychodzi” (dawar acher: we-hine Riwka jocet) – jak jest napisane: „Wychodzą, by czerpać wodę” (jotz’ot lisz’ov majim) – dlaczego powiedziano „wychodzą”, a nie „idą” czy „przychodzą”? (ammai jotz’ot, we-lo holchot, we-lo ba’ot?). Tylko dlatego, że były ukryte przez cały dzień, a w tej chwili wychodziły, by czerpać wodę (ella be-gin de-temirin havu kol joma, u-be-hahi sza’ata nafkin le-sza’aba maja). I był to znak, który nosił w ręku (we-simana nakit bi-jedeih).
Sulam
225) „Oto Riwka wychodzi”, a także powiedziano: „I córki mieszkańców miasta wychodzą czerpać wodę”[4]. Dlaczego powiedziano: „wychodzą”, a nie „idą” lub „podchodzą”? Ponieważ przez cały dzień były ukryte, a w tej wieczornej porze wychodziły czerpać wodę. I sługa przyjął to jako znak.
Wyjaśnienie. Świecenie Hochmy, odnoszące się do Nukwy, objawia się tylko nocą, jak powiedziano: „Wstaje ona jeszcze w nocy”[5]. I względem tego świecenia określana jest jako ukrywająca się za dnia i objawiająca się nocą. Bo dzień – to Zeir Anpina, który świeci światłami chasadim, ukrytymi przed Hochmą, podobnie jak wyżsi Aba we-Ima. A świecenie Hochmy objawia się wyłącznie w samej Nukwie, bez Zeir Anpina. A gdy Nukwa jest sama, bez Zeir Anpina – to ciemność, a nie światło, czyli – noc. I dlatego Nukwa objawia swoje świecenie tylko nocą, a nie za dnia.
I dlatego powiedziano: „Pod wieczór, o czasie wyjścia czerpiących”[6]. Ponieważ „do źródła (ha-ajina העינה)”213 napisano z „hej ה”, i to jest imię Nukwy, gdy świeci świeceniem Hochmy. I dlatego czerpiące wychodzą, by czerpać z niej wody Hochmy tylko „pod wieczór”, kiedy kończy się dzień. Bo do tego czasu jest ukryta i nie świeci, jak już wyjaśniliśmy.
I powiedziano, że ponieważ czerpiące są związane ze stopniem Nukwy, one również ukrywają się za dnia, podobnie jak ona, i objawiają się, by czerpać z niej wody Hochmy, tylko nocą. I powiedziano, że sługa przyjął to jako znak, mówiąc: „Córki mieszkańców miasta wychodzą czerpać wodę” – to znaczy: wychodzą i objawiają się tylko pod wieczór, podobnie jak wyższa Nukwa. I wtedy będzie wiedział, że odpowiadają niezbędnym wymaganiom i znajdzie wśród nich małżonkę dla Icchaka.
226) Przyjdź i zobacz (ta chaze): kiedy sługa przybył do Charanu i znalazł Riwkę o czasie wieczornym, był to czas modlitwy mincha (kad mata awda le-Charan, we-ashkach lah le-Riwka le-et erev – hava idan tzelota de-mincha). W tej właśnie chwili, kiedy Icchak przybywał, by odmówić modlitwę mincha, w tej właśnie chwili sługa przybył do Riwki (be-hahi sza’ata de-mata Jicchak le-tzelota de-mincha, be-hahi sza’ata mata awda le-gabah de-Riwka). I w tej chwili, kiedy Icchak przybywał do modlitwy mincha, jak wcześniej, Riwka przybyła do niego (u-be-hahi sza’ata de-mata Jicchak le-tzelota de-mincha ke-milkadmin, mata’at Riwka le-gabei). I wszystko znalazło się na swoim miejscu, jak należy (le-isztakkacha kolla be-atrei de-itztarich, kidka ja’ot), a wszystko przyszło w tajemnicy mądrości (we-kolla mata be-raza de-chokhmata). I dlatego właśnie ten sługa przyszedł do źródła wody – tajemnicy tego, co jest napisane: „Źródło ogrodów, studnia wody żywej, spływającej z Libanu” (we-al da ata hahu awda le-be’er ha-majim, raza de-ketiv: ma’jan gannim, be’er majim chajim, we-nozlim min Lewanon). I już wyjaśniliśmy – wszystko to jest tajemnicą (we-okimna – we-kolla raza ihu).
Sulam
226) Kiedy sługa przybył do Charanu i znalazł Riwkę pod wieczór, była to pora popołudniowej modlitwy (mincha). W tym samym czasie, kiedy Icchak zaczął wznosić modlitwę mincha, w tym samym czasie sługa przybył do Riwki. I dokładnie o tej samej porze, kiedy Icchak ponownie przystąpił do modlitwy mincha, jak wcześniej – Riwka przyszła do niego. Powiedziano: „Wyszedł Icchak, by modlić się na polu pod wieczór”[7] – aby wszystko znalazło się na właściwym miejscu, jak należy, bo wszystko przyciągane jest przez Hochmę. I dlatego sługa przyszedł do studni z wodą.
Wyjaśnienie. Icchak – to lewa linia Zeir Anpina, której naprawa zaczyna się „pod wieczór”, w czasie modlitwy mincha. Dlatego też Riwka się pojawia i przychodzi do niego właśnie w tym czasie, gdy zaczyna się jego panowanie – w porze modlitwy mincha. I z tego samego powodu sługa przybywa do studni z wodą, to znaczy do Nukwy, gdy ona świeci ze strony lewej linii Zeir Anpina.
[1] Tora, Bereszit, 24:15. „I stało się, zanim skończył mówić, oto wychodzi Riwka, która urodziła się Betuelowi, synowi Milki, żony Nachora, brata Awrahama, a dzban miała na swoim ramieniu.”
[2] Tora, Bereszit, 29:6. „I zapytał ich: ‘Czy u niego wszystko w porządku?’ I odpowiedzieli: ‘W porządku. A oto Racheel, jego córka, nadchodzi z owcami.’”
[3] Tora, Bereszit, 24:16. „A dziewczyna była bardzo piękna z wyglądu, dziewica, której nie poznał żaden mężczyzna. I zeszła do źródła, napełniła swój dzban i wyszła.”
[4] Tora, Bereszit, 24:13. „Oto stoję przy źródle wody, a córki mieszkańców miasta wychodzą czerpać wodę.”
[5] Pisma, Miszlej, 31:15. „Wstaje jeszcze w nocy, rozdziela pokarm swojemu domowi i wyznacza pracę swoim służebnicom.”
[6] Tora, Bereszit, 24:11. „I uklęknął z wielbłądami poza miastem przy studni wody, pod wieczór, w czasie, gdy kobiety wychodzą czerpać wodę.”
[7] Tora, Bereszit, 24:63. „I wyszedł Icchak, by rozmyślać na polu pod wieczór. I podniósł oczy swoje, i zobaczył – a oto nadchodzą wielbłądy.”