47) I był Icchak mający czterdzieści lat (wa-jehi Jicchak ben arba’im szana). Rabbi Bo w imieniu Rabbi Josego otworzył i powiedział: „Niech mnie pocałuje pocałunkami swoich ust” itd. (rabbi Bo be-szem rabbi Jose patach wa-amar: jiszakeni minneszikot pihu we-gomer), w ilu stopniach został stworzony świat (be-kamma ma’alot nibra ha-olam). Uczono: Powiedział Rabbi Acha bar Jaakow: Wszystko, co stworzył Święty, niech będzie błogosławiony, w swoich światach, oprócz Niego, było we współudziale (de-taninan: amar rabbi Acha bar Jaakow: kol ma sze-bara Kudsz’a brich hu be-almot sze-lo, chuc mimennu, haju be-szituf). I czy rzeczywiście Rabbi Acha tak powiedział? Uchowaj nas Boże! (u-mi amar rabbi Acha hachej? chas we-szalom), bo w tej sprawie jest wystarczająco wiele sporów na świecie (de-ha be-mila da jisgej pelugta be-alma). Bo jeśli byś powiedział tak, to aniołowie, którzy są stworzeni jako prawdziwy duch świętości – czy można powiedzieć, że jest w nich współudział? (de-i teima hachej: ha-malachim sze-hem nibra’im ruach ha-kodesz mamasz, jomar sze-jesz szituf ba-hem?). Oto wszystkie ich oblicza i nasze są sobie równe (ha kol appaja did’hu we-didan szawjin).

Sulam

47) Wszystko, co stworzył Stwórca w światach, było w połączeniu Malchut, właściwości sądu, z Biną, właściwością miłosierdzia. I dzięki temu połączeniu objawia się wiele zalet w świecie. Ale czyż połączenie w stworzeniach dobra i zła nie pomnoży jedynie niezgody w świecie?

48) Powiedział Rabbi Aba: W tej sprawie istnieje wiele sporów na świecie (amar rabbi Aba: be-milla da jisgej pelugta be-alma), bo oto uczono w naszej Misznie, że wszystko, co uczynił Święty, niech będzie błogosławiony, uczynił na podobieństwo ciała i duszy (de-ha tenan be-matnitin didan: de-kol da-avad Kudsz’a brich hu, avad ke-gon gufa we-niszmata). A jeśli powiesz, że aniołowie nie mają ciała – tak jest (we-i teima: de-ha leit gufa la-malachim, kach hu), lecz nie są oni w stanie wykonać działania, dopóki nie połączy się z nimi ta święta dusza, która jest pomocą z góry (aval leit inun jachlin le-me’abad awidata, ad sze-jisztatef behon hahi nischmata kadisza, de-hi sijua de-le’ela), i w ten sposób wszystko, co się czyni, potrzebuje tej pomocy z góry od Niego (u-be-hai gawnej kol maj de-aved, itstrich le-hahi sijua de-le’ela mineh).

Sulam

48) To rzeczywiście pomnaża rozłam w świecie. Ponieważ prawdziwe połączenie oznacza włączenie Malchut w Binę – a w rezultacie wszystkie stopnie w światach podzieliły się tym samym na Keter i Hochmę oraz Binę-Tiferet-Malchut, a także – na panim (stronę przednią) i achoraim (stronę tylną), na część wewnętrzną i zewnętrzną. I wynika z tego, że z tego powodu powstał rozłam w świecie. I wszystko, co uczynił Stwórca, uczynił w postaci ciała i duszy. Ciało – z Malchut, a dusza – z Biny.

I wszystko, co uczynił Stwórca, uczynił w połączeniu jednego z drugim, to znaczy – chodzi o połączenie właściwości miłosierdzia z sądem. Możesz powiedzieć: „Ale aniołowie nie mają ciała?!”. Tak, to prawda, ale nie mogą oni dokonywać działań, dopóki nie włączy się w nie światło Biny – i to jest pomoc udzielana z góry. Aniołowie – to zewnętrzna część Malchut, i nie mają żadnej siły, dopóki nie otrzymają pomocy i wsparcia od Biny, ponieważ przed tym nie są godni mochin. Przecież Malchut, zanim otrzyma podsłodzenie w Binie, nie jest godna przyjęcia mochin.

49) Powiedział Rabbi Jose: W tej godzinie, gdy Święty, niech będzie błogosławiony, wzbudzi umarłych (amar rabbi Jose: be-hahi sza’ata de-zamin Kudsz’a brich hu le-achaya metaja), oto wszystko kończy się na czterdziestu (we-ha sofa kol aketin be-arba’in lehewej), i ogłoszona kara – „czterdzieści razów go uderzy, nie więcej” (u-gezar kajam: arba’in jakkenu lo josif). Koniec wędrówki Israela na pustyni był w czterdziestym roku (sof helichtam sze-lIsrael ba-midbar, bisznat ha-arba’in), czterdzieści lat dusza oczekuje przed wskrzeszeniem ciała w ziemi Israela (arba’in szana kodem techijat ha-guf, mamtenet lo ha-neszama be-erec Israel). W czterdziestym roku powstaną ciała z prochu (bisznat ha-arba’in jakumun ha-gufot me-afar’a). W czterdziestym dniu ustał deszcz, jak powiedziano: „I był deszcz na ziemi czterdzieści dni”, i napisano: „I stało się po czterdziestu dniach, że otworzył Noach” (be-arba’in nichla ha-geszem, he-de amar: wa-jehi ha-geszem al ha-arec arba’im jom, u-ketiv: wa-jehi mikec arba’im jom, wa-jif’tach Noach). Czas wybawienia Israela jest w czterdziestym roku (zeman ge’ulatam sze-lIsrael bisznat ha-arba’in hu), a w pięćdziesiątym przychodzi odnowienie świata – to jest Jowel (u-be-chamiszim ata jiszuw alma, de-hi ha-Jowel). Powrót duszy do ciała w czterdziestym roku, gdy oczekiwała na niego w ziemi Israela (hachzarat ha-neszama la-guf bisznat ha-arba’in, sze-himtina lo be-erec Israel) – to jest to, co jest napisane: „I był Icchak mający czterdzieści lat”, że czekał na ciało (hada hu dikhtiw: wa-jehi Jicchak ben arba’im szana, sze-himtin la-guf). Gdy wziął Riwkę – przy wprowadzeniu jej do ciała, które było dla niej przygotowane (be-kachto et Rivka, be-hachnasata ba-guf ha-mezuman lo). W tej godzinie, wprowadzenia jej do niego, nie było ich pragnieniem ani tęsknotą nic innego, jak tylko czerpać przyjemność z blasku Szchiny i żywić się jej światłem (be-otah sza’a, be-hachnasata bo, ein ta’awatam we-chisufam, ela le-hanot mi-zijw ha-Szechina, we-lizon mi-zijwa). Jak powiedziano: „Niech mnie pocałuje pocałunkami swoich ust” (he-de amar: jiszakeni minneszikot pihu). Powiedział Rabbi Aba: „Niech mnie pocałuje” – to znaczy: niech mnie żywi, bo ich pożywienie to tylko czerpanie przyjemności i żywienie się światłem górnym (amar rabbi Aba: jiszakeni – jefarneseni, sze-ein parnasatan ela le-hanot we-lizon mi-zijwa sze-le-ma’la). Powiedział Rabbi Jose: koniec wersetu to potwierdza, bo napisano: „Gdyż lepsza jest twoja miłość niż wino” (amar rabbi Jose: sofej de-kra mochiach, dikhtiw: ki towin dodecha mi-jajin).

Sulam

49) W tej godzinie, gdy Stwórca wskrzesi umarłych, nastąpi kres wszystkim cierpieniom – w czterdziestym roku po zgromadzeniu wygnańców. I ustalono prawo: „Czterdzieści uderzeń zada – nie więcej”[1]. Przejście Izraela przez pustynię zakończyło się w czterdziestym roku. I czterdzieści lat dusza oczekuje na ciało w ziemi Israel, zanim ciało odrodzi się. W ten sposób, w czterdziestym roku oczekiwania duszy w ziemi Israel, ciała powstaną z prochu. Podczas potopu deszcz ustał czterdziestego dnia, jak powiedziano: „I było, po upływie czterdziestu dni, Noach otworzył okno arki”[2]. Również czas wyzwolenia Israel nastąpi w czterdziestym roku.

A w pięćdziesiątym roku nastąpi naprawa świata, czyli rok jubileuszowy. Powrót duszy do ciała następuje po upływie czterdziestu lat, które ona czeka na ciało w ziemi Israel. „I miał Icchak czterdzieści lat”[3] – tyle czekał na ciało, „kiedy wziął Riwkę” – to znaczy, wprowadził ją do ciała, przeznaczonego dla niego.

Wyjaśnienie powyższego. Dzięki sile włączenia Malchut w Binę, Malchut została naprawiona wraz z nadejściem czterdziestego roku. Ale przecież każda z pięciu sfirot KaHaB TuM składa się z dziesięciu, razem pięćdziesiąt sfirot – i w takim przypadku Malchut powinna być pięćdziesiątym rokiem, ponieważ jest ostatnim stadium spośród nich. Jednak z powodu włączenia Malchut w Binę, jej własna właściwość została ukryta – i ustanowiło się dla niej kli Tiferet zamiast kli Malchut.

Ponieważ po ukryciu Malchut pozostają tam tylko cztery kelim: KaHaB i Tiferet – i światło Hochmy wznosi się i obłacza w kli Keter, światło Biny – w kli Hochmy, światło Tiferet – w kli Biny, a światło Malchut – w kli Tiferet. I wtedy Malchut nazywa się czterdziestym rokiem, i otrzymuje w tym stanie światła Biny, podobnie jak Zeir Anpin, ponieważ jest obłóczona w jego kli. I w tym czasie ciało (guf), pochodzące od Malchut, również wznosi się i otrzymuje światło Biny, podobnie jak Malchut – co nazywa się obłóczeniem duszy w ciało, ponieważ duszą (neszama) nazywa się światło Biny.

Dlatego wszystkie wybawienia i zbawienia przychodzą w czterdziestym roku, kiedy Malchut włącza się w Binę i otrzymuje jej światło. Nawet koniec naprawy następuje w czterdziestym roku – i o tym stanie powiedziano, że parcuf BoN, to znaczy Malchut, staje się parcufem SaG, Biną. Jednak wciąż istnieje wielka różnica, ponieważ przed końcem naprawy Malchut nie może być czterdziestym rokiem w swojej własnej właściwości, lecz jedynie poprzez połączenie właściwości miłosierdzia z sądem oraz ukrycie jej własnej właściwości. Natomiast w końcu naprawy Malchut pierwszego skrócenia będzie już naprawiona do tego stopnia, że nie będzie więcej potrzebowała udziału właściwości miłosierdzia – i sama będzie otrzymywała światło Biny.

Istnieją sądy i cierpienia, wypływające z Malchut znajdującej się w stanie „czterdziestu lat”, dopóki Hochma w niej nie obłóczy się w chasadim[4]. I są sądy i cierpienia, wypływające z niepodsłodzonej Malchut, która się ukryła[5]. I o niej powiedziano: „Jeśli człowiek nie dostąpił – to staje się to złem” – to znaczy, jeśli powoduje przyciągnięcie z góry w dół, jak w grzechu Drzewa poznania, ujawnia się nad nim kropka ukrytej Malchut, i wszystkie jej światła znikają, ponieważ panuje nad nią pierwsze skrócenie, i nie jest godna otrzymania światła.

Przed ostateczną naprawą i wskrzeszeniem z martwych, sądy i cierpienia wypływające z czterdziestego roku nie są jeszcze końcem wszystkich cierpień. Ponieważ istnieją także cierpienia pochodzące z Malchut w jej własnej właściwości, która jeszcze nie została podsłodzona, i o której powiedziano: „Jeśli człowiek nie dostąpił – to staje się to złem”. Ale w końcu naprawy, gdy Malchut zostanie naprawiona w swojej własnej właściwości i nie będzie już potrzebowała włączenia w Binę – nie będzie już więcej żadnych cierpień od tej Malchut, a sądy i cierpienia wypływające z czterdziestego roku będą już końcem wszystkich cierpień.

Dlatego powiedziano: „I ustalono prawo: «Czterdzieści uderzeń zada – nie więcej»”³²¹ – to znaczy, więcej nie będzie już uderzeń według jej właściwości po czterdziestu, ponieważ w swojej własnej właściwości będzie już całkowicie naprawiona.

A potem Zohar przynosi wielkie naprawy, które już się objawiły i które mają się objawić w czterdziestym roku: przejście Izraela przez pustynię; dusza oczekująca ciała w ziemi Israel; wskrzeszenie z martwych; ustanie wód potopu; Noach otwierający arkę; wybawienie Israel i obłoczenie duszy w ciało.

W tym wyjaśnione są słowa: „I miał Icchak czterdzieści lat”³²³. Icchak – to dusza, i czekał czterdzieści lat w ziemi Israel, „kiedy wziął Riwkę”³²³ – to znaczy obłoczył się w ciało, które nazywa się Riwką. To mówi nam, że w czasie objawienia się Malchut, która osiągnęła czterdziesty rok, gdy otrzymuje światło Biny, również ciało, pochodzące od Malchut i nazywane Riwką, staje się odpowiednie i godne otrzymać światło Biny – to znaczy duszę (neszama), która nazywa się Icchak i obłacza się w nią. I dlatego Icchak czekał do czterdziestu lat.

50) Córka Betuela – córka córki El (bat Betuel, bat bito szel El). Rabbi Huna powiedział: Nie tak to jest (Rabbi Huna amar: lo kach hu), a ja byłem w nadmorskich miastach i słyszałem, że nazywają ten kręg kręgosłupa – ten, który pozostaje w grobie z całego ciała – „oszust Betuel” (wa-ana havejt bi-kra’kej ha-jam, we-szama’na de-hawu karan le-hahu garma de-szidra, hahu de-isztar be-kibra mi-kol gufa: Betuel rama’a). Zapytałem o niego, i powiedzieli, że on jest jak głowa węża, bo on jest oszustem, a ten kręg jest oszustem ze wszystkich innych kości (sze’elit alej, amru: de-hu ke-risza de-chiwja, de-ihu rama’a, we-hahu garma hu rama’a, mi-kol sze’ar garmej).

Sulam

50) „Córka Betuela”³²³ – córka córki Wszechmogącego. Imię Betuel (בתואל) składa się ze słów bat El (בת אל) – córka Wszechmogącego. To Malchut, nazywana córką Wszechmogącego. A ciało pochodzi od Malchut i nazywane jest córką Malchut – córką córki Wszechmogącego.

Ale tak nie jest. Betuel nie jest imieniem Malchut. Tę kość kręgosłupa, która pozostaje z całego ciała w grobie i nie gnije, nazywają imieniem podstępnego Betuela. Jej kształt przypomina głowę węża, i ta kość jest najbardziej podstępna ze wszystkich kości ciała.

51) Bo uczony powiedział w imieniu Rabbi Szymona: Ten właśnie kręg – dlaczego pozostaje trwały bardziej niż wszystkie inne kości? (de-ta’ana amar rabbi Szymon: hahu garma, lama isztar be-kiyuma, jatir mi-kol sze’ar garmej?) Ponieważ on jest oszustem i nie przyjmuje smaku pożywienia człowieka jak inne kości (mi-szum de-ihu rama’a, we-leit sawil ta’ama de-mezona diwnej nasza ki-sze’ar garmej), i dlatego jest mocniejszy niż wszystkie kości i z niego właśnie będzie budowane ciało (u-be-ginej kach hu takif mi-kol garmej, we-hu lehewej ikkara, de-gufa itbnej minej). To jest to, co jest napisane: „Córka Betuela Aramejczyka” (hada hu dikhtiw: bat Betuel ha-Aramij).

Sulam

51) Dlaczego ta kość zachowuje się i istnieje dłużej niż wszystkie inne kości? Ponieważ jest podstępna i nie znosi smaku ludzkiego pokarmu, tak jak inne kości. I dlatego jest silniejsza od wszystkich innych kości. I to ona będzie tym początkiem, z którego zostanie odbudowane ciało przy wskrzeszeniu z martwych. I o niej powiedziano: „córka Betuela-Aramejczyka”³²³.

Należy zrozumieć:

1. Czym różni się od innych kości?
2. Dlaczego przypomina głowę węża?
3. Dlaczego głowa węża jest podstępna?
4. Dlaczego nie znosi smaku pokarmu?
5. I dlaczego z tego powodu nie gnije w grobie?
6. Na czym polega przewaga tego, że nie je?
7. Dlaczego staje się podstawą przy wskrzeszeniu z martwych?

Malchut, zawarta w właściwości miłosierdzia, nazywa się czterdziestym rokiem. I to jest światło Malchut, które obłacza się w kli Zeir Anpina, w jego ateret Jesod, a kli samej Malchut, zwanej „pięćdziesiątym rokiem”, nie ma – to znaczy nie jest godna przyjęcia światła. Dlatego ciało, pochodzące od Malchut, również nie posiada swojej właściwości Malchut i pozostaje w nim puste, bez obłóczenia światła. I wiedz, że to jest ta kość, którą nazywają kością kręgosłupa, i ona nazywa się Betuelem-podstępnym.

Nazywa się ona podstępną, jak powiedziano: „Ponieważ jest podstępna i nie znosi smaku ludzkiego pokarmu, jak inne kości” – z powodu tego, że pochodzi od Malchut właściwości sądu, niepodsłodzoną właściwością miłosierdzia, i dlatego nie jest zdolna cieszyć się mochin, pochodzącymi z Biny. Dlatego „nie znosi smaku pokarmu”. Jednak ukrywa swoją istotę przed właściwością sądu, mówiąc, że cieszy się tak samo jak inne kości ciała. Ale udaje, ponieważ w rzeczywistości nie cieszy się. I ukrywa swoją istotę tylko po to, by nie zaszkodzić reszcie ciała. Gdyby bowiem jej istota została odczuta, spowodowałaby szkodę całemu ciału, i przez nią odeszłyby mochin z całego ciała.[6]

I dlatego powiedziano: „Jej kształt przypomina głowę węża, i ta kość jest najbardziej podstępna ze wszystkich kości ciała”. Bo wąż, który zwiódł Chawę, by skosztowała z Drzewa poznania, oszukał mówiąc: „Na pewno nie umrzecie”[7] – czyli ukrył Malchut właściwości sądu, prowadzącą do śmierci. W ten sposób i wąż, i kość kręgosłupa – obydwa są podstępne w tym samym: ukrywają istnienie Malchut właściwości sądu. I ta kość porównywana jest do głowy węża, a nie do samego węża, ponieważ tak właśnie jest: działanie podstępu i ukrycia istnienia Malchut właściwości sądu dokonuje się tylko w głowie węża. Bo po tym, jak doprowadził do pokusy skosztowania z Drzewa poznania, powiedziano o nim: to – Satan, to – zły początek, to – anioł śmierci. To znaczy, wąż, który doprowadza do pokusy samego siebie (Adama), staje się po grzechu aniołem śmierci, który zstępując, ujawnia nad Adamem Malchut właściwości sądu, i światła życia uchodzą z niego, i jest martwy.[8] I to działanie węża wykonywane jest jego ogonem, co oznacza to, co powiedziano w Zoharze: „Pochyla głowę i uderza ogonem”. I wynika z tego, że siła ukrycia właściwości sądu znajduje się w głowie węża, a siła ujawnienia właściwości sądu – w jego ogonie, i dlatego tutaj mowa jest o głowie węża. I wyjaśniliśmy w ten sposób, czym jest kość kręgosłupa, dlaczego nie znosi smaku pokarmu, dlaczego jest podstępna i dlaczego podobna jest do głowy węża.

A co do tego, że nie znosi smaku pokarmu, i dlatego nie gnije w grobie – już to wyjaśniliśmy.[9] Przyjęcie mochin ze środkowej linii prowadzi do rozkładu ciała w proch. Ale ta kość nie znosi mochin i nie cieszy się nimi, lecz cieszy się tylko mochin z GaR de-GaR, które będą świecić na końcu naprawy. I dlatego nie rozkłada się w grobie.

52) I nauczyciel powiedział w imieniu Rabbi Szymona: On jest oszustem i od zawsze był oszustem (we-ta’ana amar rabbi Szymon: hu rama’ai, u-me’olam rama’ai), i tak samo zły początek – on też jest oszustem (we-sze-ken jecer ha-ra, de-ihu rama’ai). To jest to, co jest napisane: „Córka Betuela Aramejczyka” – kość oszustwa (hada hu dikhtiw: bat Betuel ha-Arami – garma rama’a), z Paddan Aram – z pary oszustów (mi-Paddan Aram, mi-cemed rama’in), jak uczono: jarzmo wołu – to jest para (ke-ditnan: paddana de-tora sze-hu cemed). Siostra Lawana – siostra złego początku Aramejczyka (achot Lavan, achot jecer ha-ra ha-Arami), jak uczono: na początku, gdy był plugawy w grzechach w tym świecie, nazywano go Lot (ke-ditnan: ba-techila sze-haja menuwal be-chata’ot ba-ze ha-olam, nikra Lot). W przyszłości, gdy nie będzie już plugawy jak dawniej, jak ten, kto się kąpie i zanurza swoją nieczystość – nazywają go Lawan (le-atid la-wo, sze-lo jehe menuwal ki-de-bkadmejta, ke-man de-sachej u-matbil mesa’wutej, karan leih Lavan). Tak czy inaczej, zły początek nie jest usunięty ze świata (al kol panim, ein jecer ha-ra batel min ha-olam).

Sulam

52) Kość kręgosłupa jest podstępna i bierze swój początek w świecie podstępu – w Padan-Aram[10]. A tym bardziej podstępny jest zły początek – to znaczy głowa węża, która przedstawia sobą zły początek i anioła śmierci. „Córka Betuela-Aramejczyka”³²³ – to podstępna kość kręgosłupa, „z Padan-Aram”³²³, to znaczy pochodząca z podstępnego świata, od pary podstępnych oszustów. Padna de-tura – to para wołów[11]. Tak samo Padan-Aram oznacza parę podstępnych oszustów. Siostra Lawana – to siostra podstępnego złego początku.

Wyjaśnienie. Padan-Aram – to miejsce, z którego karmione i żywione jest ciało, i składa się ono z dwóch Malchut. Gdy ciało idzie prostą drogą, ukryta zostaje dla niego Malchut właściwości sądu, i objawia się nad nim jedynie Malchut właściwości miłosierdzia. I wydaje się to oszustwem, ponieważ to miejsce ukrywa właściwość sądu, a ciało otrzymuje mochin, jakby zupełnie nie zawierało Malchut właściwości sądu.

Natomiast gdy ciało nie idzie prostą drogą, miejsce to objawia nad nim Malchut właściwości sądu, i wszystkie mochin odchodzą od niego. I to również wygląda jak oszustwo, ponieważ te mochin, obłóczone w kli Biny ciała, powinny były pozostać w nim – przecież zepsute zostało tylko kli Malchut, a nie kli Biny.

Lecz z powodu wcześniejszego połączenia w sądzie właściwości miłosierdzia, które doprowadziło do zmieszania Biny i Malchut razem ze sobą, mochin odchodzą również z kli Biny. W ten sposób mamy tu parę oszustów: pierwszy podstęp – od podsłodzonej Malchut, a drugi podstęp – od ujawnienia Malchut właściwości sądu.

Już się uczyliśmy, że Lot otrzymał swoje imię na początku, kiedy był nikczemnikiem, grzeszącym w tym świecie. W przyszłości, kiedy przestanie być takim nikczemnikiem jak wcześniej i stanie się podobny do tego, który się obmył i oczyścił z nieczystości, będzie nazwany Lawanem. Tak czy inaczej, zły początek nie zostaje usunięty ze świata.

53) Przyjdź i zobacz, że tak właśnie ustaliliśmy w nauce (ta szma, de-hachei anan okimna be-matnita): dwie córki Lota – to są dwie siły ciała, które budzą zły początek (sztej benot Lot, sze-hen sztej kochot ha-guf, ha-me’orrot la-jecer ha-ra). Teraz, gdy nie jest już tak plugawy i został obmyty z brudu, nazywany jest Lawan (achszaw sze-ejno menuwal kach, we-nitbal mi-liklucho, nikra Lavan), a te dwie córki nie zostały całkowicie zniesione (we-otan sztej banot einan betelot mamasz), jak powiedziano: „A Lawan miał dwie córki” (he-de amar: u-le-Lavan sztej banot). Powiedział Rabbi Jose: Tak właśnie jest (amar rabbi Jose: kach hu), tam jest napisane: „starsza i młodsza”, a tutaj jest napisane: „wielka i mała” (taman ketiw: bechira u-ce’ira, we-hacha ketiw: gedola u-ketanna).

Sulam

53) Dwie córki Lota – to dwie siły w ciele, które pobudzają zły początek. Teraz, kiedy nie jest już takim zatwardziałym nikczemnikiem, pogrążonym w plugastwie, nazywa się Lawanem, a jego dwie córki nie są już tak lekkomyślne, jak powiedziano: „A Lawan miał dwie córki”[12]. Kiedy są córkami Lota, nazywane są „starsza” i „młodsza”, a tutaj powiedziano „większa” i „mniejsza”.

54) Powiedział Rabbi Jose: Lecz nie mają już siły, by czynić zło i budzić się do złego początku jak na początku (amar rabbi Jose: aval einan be-koach la’asot ra, u-lehit’orer la-jecer ha-ra ke-mitchila), co wynika z tego, co jest napisane: „Imię starszej – Lea” (maszma dikhtiw: szem ha-gedola Lea), że Lea ze swojej siły i ze swojej niegodziwości (sze-Lea mi-kocha u-me-risze’ata), a „imię młodszej – Rachela” – że nie ma w niej siły do przebudzenia (we-szem ha-ktanna Rachela, sze-ein ba koach ha-mit’orer), jak to mówisz: „A jak Rachela przed tym, który ją strzyże – zamilkła” (ke-ma de-at amart: u-ke-Rachel lifnej gozeja ne’elama). Powiedział Raw Huna: To jest zły początek, a jego dwie córki – przemieniają się, nie są takie same jak wcześniej (amar Raw Huna: ze jecer ha-ra, u-sztej benotaw, mitchalefot mi-kemot sze-haju ba-riszona). Na początku – Lot, przeklęty i plugawy (ba-techila: Lot, mekullal menuwal), teraz – Lawan, wybielony, nie jest już przeklęty ani plugawy w swoim plugastwie jak wcześniej (achszaw: Lavan, meluban, sze-eino mekullal u-menuwal be-niwulo ke-va-riszona). Na początku – jego dwie córki były silne, każda ze swoją mocą (ba-techila: sztej benotaw chazakot, kol achat we-achat be-kocha), a teraz – „imię starszej Lea”: Lea bez siły, Lea bez mocy (we-achszaw: szem ha-gedola Lea – Lea be-lo koach, Lea be-lo chizuk). Lea z jej pierwszych czynów (Lea mi-ma’aseha ha-riszonim). A „imię młodszej Rachela” – jak powiedzieliśmy, już nie tak, jak były na początku (we-szem ha-ktanna Rachela, ki-de-kaamaran, we-lo kemot sze-haju ba-riszona).

Sulam

54) Ale nie mają już siły wyrządzać zła ani przebudzać się do złego początku, jak wcześniej. Ze słów: „Imię większej – Lea” wynika, że Lea jest zdolna to uczynić i wyrządzić zło, „a imię mniejszej – Rachela” – że nie ma w niej siły przebudzającej, jak powiedziano: „Jak owca (rachel), nie ma wobec strzygących ją”[13].

Ten zły początek i jego dwie córki różnią się od tego, czym były wcześniej. Lot na początku oddawał się przekleństwom i był nikczemnikiem. Teraz Lawan, rozjaśniony (meluban), już nie przeklęty i nie jest tym samym nikczemnikiem, którym był na początku. Na początku jego dwie córki są silne, każda w pełni sił. A teraz: „imię większej – Lea (dosł. osłabiona)” – osłabiona (lea), pozbawiona siły, osłabiona, nie mająca oparcia. Osłabiona przez swoje pierwotne działania. „A imię mniejszej – Rachela” – i to nie są te same (imiona), co wcześniej.

55) Powiedział Rabbi Acha bar Jaakow: Chodź i zobacz, co jest napisane: „I modlił się Icchak do Stwórcy naprzeciw swojej żony, bo była niepłodna” (amar rabbi Acha bar Jaakow: ta chezej, ma ketiw: wa-jetar Jicchak la-Haszem le-nochach iszto, ki akara hi). Powiedział Rabbi Acha: Dlaczego była niepłodna? Ponieważ zły początek nie znajduje się w swojej mocy na świecie (amar rabbi Acha: mi-pene ma hi akara? mi-pene sze-jecer ha-ra eino nimca be-kocho ba-olam), i dlatego nie występuje płodność i rozmnażanie, tylko przez modlitwę (we-al kach ein nimca perija u-rewija, zulati ba-tefilla). Co jest napisane dalej? „I wysłuchał go Stwórca, i poczęła Riwka, jego żona” (ma ketiw: wa-je’ater lo Haszem, wa-tahar Rivka iszto). Gdy zły początek się budzi – pojawia się płodność i rozmnażanie (kejwan sze-mit’orer jecer ha-ra, nimca perija u-rewija).

Sulam

55) Powiedziano: „I modlił się Icchak do Stwórcy za swoją żonę, ponieważ była bezdzietna”[14]. Z jakiego powodu była bezdzietna? Z powodu tego, że zły początek utracił swoją siłę na świecie, dlatego rozmnażanie się i płodzenie jest możliwe jedynie za pomocą modlitwy. Co powiedziano? „I Stwórca odpowiedział mu, i poczęła Riwka, jego żona”³³⁴ – kiedy przebudza się zły początek, możliwe jest płodzenie i rozmnażanie się.

56) Powiedział Rabbi Jose: Jeśli tak, to jaka jest różnica między tym światem a tamtym czasem? (amar rabbi Jose: im ken, ma hefresz bein ha-olam ha-ze le-oto hazman?) I jeszcze – oto werset mówi, że Święty, niech będzie błogosławiony, to uczyni (we-od: de-ha kra ka-amar de-Kudsz’a brich hu awed). Powiedział Rabbi Acha: Tak właśnie jest, że Święty, niech będzie błogosławiony, obudzi się do tej sprawy, która dotyczy złączenia, a nie przez cały czas, żeby stale był z człowiekiem tak jak teraz, że jest obecny nieustannie i ludzie w nim grzeszą (amar rabbi Acha: kach hu, de-Kudsz’a brich hu it’ar leih le-hahu inyana, de-carich le-zawwuga, we-lo le-chol sza’ata, di-heje tadir im bar nasz ke-mo ke-an, de-ihu isztakach tadir, we-chatan bei bnej nasza), lecz tylko do tego złączenia, i to przebudzenie będzie przebudzeniem Świętego, niech będzie błogosławiony (ela le-hahu ziwuga bilchudoj, we-it’aruta hahi – it’aruta de-Kudsz’a brich hu le-hewej). To jest to, co jest napisane: „I usunę serce kamienne z waszego ciała i dam wam serce cielesne” (hada hu dikhtiw: we-hasiruti et lev ha-even mi-besarchem, we-natati lachem lev basar). Co to znaczy „serce cielesne”? Powiedział Rabbi Jehuda: Serce, by wydało ciało – a nie do innej rzeczy (ma hu lev basar? amar rabbi Jehuda: lev le-hoci basar, we-lo le-dawar acher).

Sulam

56) Czym więc ten świat różni się od tamtego czasu, skoro i wtedy będzie zły początek? Powiedziano: „I Stwórca odpowiedział mu, i poczęła Riwka, jego żona”³³⁴. Wynika z tego, że Stwórca sam wtedy przebudza zły początek? Stwórca przebudza zły początek jedynie w takim stopniu, w jakim jest to potrzebne do ziwugu – ale nie w każdym czasie, aby nie był on zawsze z człowiekiem, jak teraz, gdy zawsze znajduje się z człowiekiem i ludzie grzeszą z jego powodu. Przebudzenie złego początku jedynie na czas ziwugu będzie przebudzeniem przez Stwórcę.

Powiedziano: „I usunę serce kamienne i dam wam serce z ciała”[15]. „Serce z ciała” – to serce, które rodzi ciało, a nie coś innego, to znaczy – tylko dla narodzin synów. „I dam wam” – to znaczy, Stwórca sam przebudzi zły początek na czas ziwugu.

57) Rabbi Icchak, syn Rabbi Josego, szedł z Kapotkiji do Lod (rabbi Jicchak be-rabbi Jose, hawa atej mi-Kapotkija le-Lod), spotkał go Rabbi Jehuda (paga bei rabbi Jehuda). Powiedział mu Rabbi Icchak: Czy powiesz, że nasi towarzysze, mędrcy Miszny, przebudzili się do tej sprawy, że zły początek zostanie usunięty ze świata, poza tą godziną przeznaczoną na złączenie? (amar lo rabbi Jicchak: tomar da-chawerana chakkimei matnita, it’aru le-hai inyana, de-jecer ha-ra jitnaszej min alma, bar hahi sza’ata le-zawwuga). Odpowiedział mu: Na twoje życie, właśnie tak – zły początek jest potrzebny światu, jak deszcz dla świata (amar le: chajekha, hachei itstrich jecer ha-ra le-alma, ke-mitra le-alma), bo gdyby nie zły początek, radość z nauki nie istniałaby (de-ilmale jecer ha-ra, chedwa de-szma’ta la lehewej), lecz nie będzie już plugawy jak dawniej, by przez niego grzeszyć (aval la menawla ke-kadmejta, le-mech’tej bei). Jak powiedziano: „Nie będą czynić zła ani nie będą niszczyć na całej mojej świętej górze” itd. (he-de amar: lo jare’u we-lo jaszchitu be-kol har kodszi we-gomer). Powiedział Rabbi Szymon: On – to serce, w którym mieszka zły początek (amar rabbi Szymon: hu libba, de-medorej de-jecer ha-ra bei). Rabbi Eliezer mówi: Serce dobre – to zbudowanie ciała i duszy (rabbi Eliezer omer: libba tawa, binjana de-gufa u-niszmata), i dlatego napisano: „I będziesz miłował Stwórcę, twojego Elohim, całym swoim sercem”, bo to jest istota wszystkiego (u-be-gin kach ketiw: we-ahawta et Haszem Elohecha be-kol lewawcha, de-hu ikkara de-kolla).

Sulam

57) Świat potrzebuje złego początku, tak jak potrzebuje deszczu. Gdyby nie zły początek, nie byłoby radości z nauki na świecie. Lecz wtedy nie będzie on już tym samym dawnym nikczemnikiem, przez którego można grzeszyć. Jak powiedziano: „Nie będą czynić zła ani niszczyć na całej Mojej świętej górze”[16]. „Moja święta góra” – to serce, w którym zamieszkuje zły początek.

Dobre serce – to dom ciała i duszy. I dlatego powiedziano: „Kochaj Stwórcę, swojego Wszechmogącego, całym swoim sercem”[17], ponieważ serce – to istota wszystkiego.

58) Gdy przyszedł Raw Kahana, powiedział: Tak mówią w imieniu nauczycieli Miszny – są dwa budulce ciała: wątroba i serce (kad ata Raw Kahana amar: hachei amrin miszmehon de-marej matnita – trej binjanej de-gufa inun: kawda we-libba). Powiedział Rabbi Szymon w imieniu Rabbi Jehudy: Wątroba i serce kierują ciałem we wszystkich kierunkach jego kończyn (de-amar rabbi Szymon amar rabbi Jehuda: kawda we-libba, inun menahagej gufa be-kol sitrei ewaroj). Kierowanie głowy – to mózg, ale jeśli chodzi o ciało, to są dwa – pierwszy to wątroba, drugi to serce (menahaga de-rejsza: mocha, aval de-gufa inun trej; we-kadma’a hu kawda, tinjana – libba). I to właśnie jest napisane w parszy: „I ścierały się dzieci w jej wnętrzu” – to są te dwa budulce ciała (we-hainu dikhtiw be-parszata: wa-jitrocetu ha-banim be-kirba – ilein trej binjanej de-gufa).

Sulam

58) Dwie podstawy ciała: wątroba i serce. I one są zarządzającymi ciała wraz z jego różnymi organami. Zarządzającym głową jest mózg, lecz ciało ma ich dwóch: wątrobę i serce. „I zmagali się synowie w jej łonie”[18] – to mózg i serce, podstawy ciała.

---

[1] Tora, Dewarim, 25:3. „Czterdzieści razów ma go uderzyć – nie więcej; jeśli dołoży jeszcze jeden raz ponad to, twój brat zostanie poniżony na twoich oczach.”

[2] Tora, Bereszit, 8:6. „I stało się, po upływie czterdziestu dni, że Noach otworzył okno arki, które uczynił.”

[3] Tora, Bereszit, 25:20. „A Icchak miał czterdzieści lat, gdy pojął za żonę Riwkę, córkę Betuela Aramejczyka z Padan-Aram, siostrę Lawana Aramejczyka.”

[4] Zob. Zohar, parasza Wa’era, p. 216, od słów: „Wyjaśnienie. Wyrok sądu to świecenie punktu szuruk w Nukwie, zanim włączy się w chasadim, i ujawnia się ono tylko w obecności sądu.”

[5] Zob. „Wstęp do Księgi Zohar”, p. 123: „Malchut to Drzewo Poznania dobra i zła – jeśli człowiek się zasłużył, staje się dobrem, a jeśli nie – złem.”

[6] Zob. Zohar, parasza Wa’era, p. 112, od słów: „Wiadomo, że w Nukwie są dwa punkty…”

[7] Tora, Bereszit, 3:4. „I powiedział wąż do kobiety: ‘Na pewno nie umrzecie.’”

[8] Zob. Zohar, parasza Wa’era, p. 377.

[9] Zob. Zohar, parasza Chaje Sara, p. 155, od słów: „I należy należycie wyjaśnić, czym jest ta kość, która pozostaje w grobie i nie ulega rozkładowi…”

[10] Hebrajskie słowa ramaj (רמאי – „oszust, kłamca”) i Aram (ארם – nazwa geograficzna) składają się z tych samych liter, co wskazuje na związek w tradycji kabalistycznej pomiędzy oszustwem a duchowym aspektem Aramu.

[11] Prorocy, Szmuel I, 11:7. „I wziął parę wołów i rozciął je na części, i rozesłał po całej ziemi Israela przez posłańców, mówiąc: ‘Tak będzie uczynione z wołami każdego, kto nie pójdzie za Szaulem i za Szmu’elem.’ I padł strach Stwórcy na lud, i wyruszyli jak jeden mąż.”

[12] Tora, Bereszit, 29:16. „A Laban miał dwie córki: imię starszej – Lea, a imię młodszej – Racheel.”

[13] Prorocy, Jeszajahu, 53:7. „Zgnębiony był i udręczony, lecz nie otworzył swoich ust; jak jagnię prowadzone na rzeź, jak owca milcząca wobec tych, którzy ją strzygą – nie otworzył swoich ust.”

[14] Tora, Bereszit, 25:21. „I modlił się Icchak do Stwórcy za swoją żonę, bo była niepłodna. I wysłuchał go Stwórca, i poczęła Riwka, jego żona.”

[15] Prorocy, Jechezkel, 36:26. „I usunę z waszego ciała serce kamienne, i dam wam serce z ciała.”

[16] Prorocy, Jeszajahu, 11:9. „Nie będą wyrządzać zła ani niszczyć na całej Mojej świętej górze, bo ziemia będzie pełna poznania Stwórcy, jak morze pełne jest wód.”

[17] Tora, Dewarim, 6:5. „Będziesz miłował Stwórcę, swojego Wszechmogącego, z całego swego serca, z całej swej duszy i ze wszystkich swych sił.”

[18] Tora, Bereszit, 25:22. „I zmagali się synowie w jej łonie, i powiedziała: ‘Jeśli tak, to po co mi to?’ I poszła zapytać Stwórcę.”