233) „A oto rodowód Esawa – on jest Edomem” (we-ele toldot Esaw, hu Edom). Chodź i zobacz: za życia Icchaka nie zostali wyliczeni synowie Esawa, tak jak zostali wyliczeni synowie Jaakowa, bo zanim umarł Icchak, oni zostali wyliczeni, ale co jest napisane o Esawie: „I zmarł Icchak, i został zebrany do swoich ludów, stary i syty dni, i pochowali go Esaw i Jaakow, jego synowie” – a zaraz po tym co jest napisane: „A oto potomstwo Esawa – on jest Edomem” (ta chaze, be-chaje Jicchak, la itmannun benoj de-Esaw, ke-ma de-itmannun benoj de-Jaakow, de-ha ad la mit Jicchak itmannun. Awal be-Esaw, maj ketiw: wa-jigwa Jicchak, wa-jamat, wa-jeasef el ammo, zaken u-sewa jamim, wa-jikberu oto Esaw we-Jaakow banaw; batrej maj ketiw: we-ele toldot Esaw, hu Edom). Dlaczego? Ponieważ w udziale jego i w dziedzictwie jego i jego ojca – nie on, lecz Jaakow i jego synowie są właścicielami (maj ta’ama? begin de-ha be-chulakejhu u-be-achsantejhu we-adbej, la ihu, ela Jaakow u-benoj). I dlatego Jaakow i jego synowie są udziałem Świętego, niech będzie błogosławiony, i wchodzą w rachunek (u-vegin kach: Jaakow u-benoj, inun chulakejhu de-Kudsza Berich Hu, we-aalin be-chuszbana). Ale Esaw, który nie jest w udziale strony wiary, został zliczony dopiero po śmierci Icchaka i jego dział został oddzielony do innego miejsca (awal Esaw, de-la ihu be-chulaka de-bistar de-mehejmanuta, awed chuszbenej, lewatar de-mit Jicchak, we-itp(e)rasz chulakej da-atar achara).
Sulam
233) „A oto rodowód Esawa, on jest Edomem”[1]. Za życia Icchaka synowie Esawa nie są wymienieni tak, jak wymienieni są synowie Jaakowa, czyli są wymienieni dopiero po śmierci Icchaka. A o Esawie co powiedziano? „I umarł Icchak”[2], a dopiero potem: „A oto rodowód Esawa, on jest Edomem”. Dlaczego więc nie zostali wymienieni za życia Icchaka? Ponieważ do dziedzictwa, udziału i losu Icchaka należą tylko Jaakow i jego synowie. I dlatego właśnie Jaakow i jego synowie, którzy są udziałem Stwórcy, zostali włączeni do rachunku. Natomiast (rodowód) Esawa, który nie znajduje się po stronie wiary, Pismo wymienia dopiero po śmierci Icchaka, i wtedy jego udział oddziela się od świętości i przechodzi w inne miejsce.
234) Chodź i zobacz: po śmierci Icchaka Esaw oddzielił się do swojej strony. Co jest napisane? (ta chaze: lewatar de-mit Jicchak, we-Esaw itparasz le-sitrej. Maj ketiw?) „I wziął Esaw swoje żony” itd., „z powodu Jaakowa, swego brata” – to znaczy, że zostawił Jaakowowi róg i przestrzeń, jarzmo Egiptu i ziemię, i sprzedał mu swój udział w jaskini Makpela, i odszedł z ziemi, i od wiary, i ze swojego udziału – odszedł ze wszystkiego (wa-jikach Esaw et naszaw we-go’, mi-pene Jaakow achiw – de-szawak le-Jaakow keren we-rewach, szi’abuda de-Micraim we-ar’a, we-zabin lej chulakej min me’arata de-Kafelta, we-azal lej min ar’a, u-min mehejmanuta, u-me-chulakej – da-azal lej mi-kolla).
Sulam
234) Po śmierci Icchaka i gdy Esaw oddala się w swoją stronę, powiedziano: „I wziął Esaw swoje żony, swoich synów, swoje córki, wszystkich ludzi swojego domu, swój dobytek, całe swoje bydło i wszystko, co zdobył w ziemi Kanaan, i udał się do innej ziemi, z dala od Jaakowa, swojego brata”[3]. I zostawił Jaakowowi całe bogactwo i zysk, pozostawił mu niewolę egipską jako bogactwo, a także cały zysk z egipskiej niewoli, czyli dziedzictwo ziemi, i sprzedał mu swój udział znajdujący się w jaskini Machpela, i oddalił się od tej ziemi, od wiary i od swojego udziału – odszedł, zostawiając wszystko.
235) Chodź i zobacz, jak bardzo dobry był udział Jaakowa we wszystkim, ponieważ Esaw nie pozostał z nim, lecz oddzielił się od niego i odszedł do swojego udziału i dziedzictwa, a Jaakow pozostał trzymając dziedzictwo swojego ojca i dziedzictwo swoich przodków (ta chaze, kamma hawa chulakej de-Jaakow tawa be-kolla, begin de-la isztar Esaw ba-hadej, we-itp(e)rasz minej, we-azal lej le-chulakej u-le-adbej, we-isztar Jaakow achid be-achsant aboj, u-ve-achsant avhatoj). I dlatego napisano: „I poszedł do ziemi z powodu Jaakowa, swego brata”. Co znaczy: „z powodu Jaakowa, swego brata”? (we-al da: wa-jelech el Erec mi-pene Jaakow achiw – maj mi-pene Jaakow achiw?) Że nie chciał jego udziału, jego dziedzictwa i dziedzictwa wiary (de-la ba’a chulakej, we-achsantej we-adba de-mehejmanuta di-lej). Błogosławiony udział Jaakowa, o nim jest napisane: „Bo udziałem Stwórcy jest Jego lud, Jaakow sznurem Jego dziedzictwa” (zakk’a chulakej de-Jaakow, alej ketiw: ki chelek Hawaja ammo, Jaakow chewel nachalato).
Sulam
235) Jakże piękny i doskonały stał się cały dział Jaakowa, gdy Esaw nie pozostał z nim, lecz oddalił się od niego i udał się do swojego działu, do swojej części. I Jaakow zaczął dziedziczyć spuściznę swojego ojca oraz dziedzictwo swoich praojców. I o tym powiedziano: „I udał się do innej ziemi, z dala od Jaakowa, swojego brata” – czyli nie pragnął działu, dziedzictwa i losu wiary Jaakowa. Błogosławiona jest dolia Jaakowa, powiedziano o nim: „Bo działem Stwórcy jest Jego lud, Jaakow – dziedziczna cząstka Jego”[4].
[1] Tora, Bereszit, 36:1. „A oto rodowód Esawa – on jest Edom.”
[2] Tora, Bereszit, 35:29. „I umarł Icchak, i zmarł, i został przyłączony do swojego ludu – stary i nasycony dniami. I pochowali go Esaw i Jaakow, jego synowie.”
[3] Tora, Bereszit, 36:6. „I wziął Esaw swoje żony, swoich synów, swoje córki, wszystkich ludzi swojego domu, swoje mienie, całe swoje bydło i wszystko, co nabył w ziemi Kanaan, i poszedł do innej ziemi, daleko od Jaakowa, swego brata.”
[4] Tora, Dwarim, 32:9. „Bo udziałem Stwórcy jest Jego lud, Jaakow – częścią Jego dziedzictwa.”