80) Powiedział Rabbi Jose (amar Rabbi Jose): Dlaczego wszystkie rodzaje czarów i wróżb występują tylko u kobiet? (amai kol zajne charashin we-kosmin, la isztakchu ella be-naszaja). Odpowiedział mu: Tak się uczymy – ponieważ wąż przyszedł do Chawy i w niej złożył nieczystość, to właśnie w niej, a nie w jej mężu (amar leih: hache olifna – mi-da’ata nachasz al Chawa, hitil bah zuhama, bah ateil, we-la be-ba’alah). Powiedział: Tak jest rzeczywiście (amar: hache hu wadda’i). Przyszedł Rabbi Jose i pocałował Rabbi Icchaka (ata Rabbi Jose, u-neszaqei le-Rabbi Icchak), mówiąc: Ile razy pytałem o tę rzecz, i nie zasłużyłem, aby ją zrozumieć, aż dopiero teraz (amar: kamma zimnin sza’elna hai mila, we-la zakhina bah, ella haszta).

Sulam

80) Dlaczego wszelkie czary i zaklęcia są rozpowszechnione głównie wśród kobiet? Ponieważ kiedy wąż zbliżył się do Chawy, wprowadził w nią nieczystość – wprowadził ją tylko w nią, a nie w jej męża. A czary pochodzą z nieczystości węża, dlatego właśnie czary są rozpowszechnione wśród kobiet.

81) Zapytał go: wszystkie te działania i cała wiedza, którą posiadał Bileam – z jakiego miejsca się tego nauczył? (amar leih: kol hanei owadin we-kol mah de-jada Bil’am, me-an atar olif leih?). Odpowiedział mu: od swego ojca (amar leih: me-avoj). Lecz w tych górach starożytności, które są zwane „Erec Kedem” – nauczył się wszystkich czarów i wszelkich rodzajów pierwotnej wiedzy (awal be-inun harrei kedem, de-ihu Erec Kedem, olif kol charashin we-kol zinei kodmin), ponieważ w tych górach są aniołowie Uzza i Uzziel, których Stwórca, niech będzie Błogosławiony, strącił z niebios (be-gin de-be-inun turei, inun mal’achej Aza wa-Azael de-apel lon Kudsza Berich Hu min szemaja), i oni są związani żelaznymi łańcuchami (we-inun ketirin be-szalszelej de-farzela), i objawiają czary ludziom (we-odi’in charashin le-bnej nasza). I stamtąd Bileam zdobył swoją wiedzę (u-mi-tamman hawa jada Bil’am), jak powiedziano: „Z Aram prowadzi mnie Balak, król Moabu, z gór Kedem” (ke-ma de-at amar: min Aram jancheni Balak, melech Moaw, me-harrei Kedem).

Sulam

81) Wszystkich tych czarów, które czynił Bilam, nauczył się od swojego ojca. Ale to właśnie w tych „górach wschodnich”, to znaczy na ziemi wschodu, uczył się głównie różnego rodzaju czarów i zaklęć, ponieważ w tych górach przebywają aniołowie Aza i Azael, których Stwórca strącił z niebios, gdyż skarżyli się na stworzenie człowieka[1]. I tam są oni związani żelaznymi kajdanami i przekazują czary ludziom. I stamtąd wszystkiego dowiadywał się Bilam, jak powiedziano: „Z Aramu sprowadził mnie Balak, król Moabu, z gór wschodnich”[2] – właśnie tych, w których przebywają Aza i Azael.

82) Zapytał go: przecież jest napisane: „I nie poszedł jak poprzednio naprzeciw zaklęć, lecz zwrócił twarz ku pustyni” (amar lo: we-ha ketiw: we-lo halach ke-fa’am be-fa’am likrat nechaszim, wajaszet el ha-midbar panaw). Odpowiedział mu: to dolna strona, która pochodzi od ducha nieczystości z góry (amar lo: sitra tata’a de-atja me-ruach mesa’awa de-le’eila), to duch nieczysty, który panuje na pustyni (hu ruach mesa’awa de-szalit be-madbera), w czasie gdy synowie Israela uczynili cielca (kad awdu bnej Jisrael jat eghla), aby skalać się z nim – bo on jest z dolnej strony (be-gin le-istaa’wa ba-hadej, de-ihu tata’a). I przez wszystko to Bileam uczynił swoje czary (u-ve-kolla awad charaszoj), aby móc wykorzenić Israela (be-gin de-jachol le-a’akara lon le-Jisrael), lecz nie mógł (we-la jachil).

Sulam

82) Powiedziano: „I nie zwrócił się, jak wcześniej, do zaklęć, lecz zwrócił swoje oblicze ku pustyni”⁷⁹. Czyż nie zawsze zwracał się do zaklęć? Dolna strona, wychodząca z wyższego ducha nieczystości, jest właśnie tym duchem, który panował na pustyni, gdy synowie Israel uczynili cielca, by się od niego skalać – i on jest dolną stroną. I dlatego: „Lecz zwrócił swoje oblicze ku pustyni”. I ze wszystkich stron uprawiał czary, aby zniszczyć Israel, lecz nie mógł ich zniszczyć.

83) Powiedział Rabbi Jose (amar Ribbi Jose): To, co powiedziałeś wcześniej – że gdy wąż przyszedł do Chawy, wprowadził w nią nieczystość – dobrze mówisz (hai de-amart be-kadmejta, de-kad nachasz ata al Chawa, ateil bah zuhama – szafir). Ale przecież uczyliśmy, że gdy Israel stanął u góry Synaj, nieczystość została usunięta z nich (aval ha taninan: de-kad ka’imu Jisrael al tura de-Sinaj, pasak minajhu zuhama). Israel, którzy przyjęli Torę – nieczystość przestała w nich działać (Jisrael de-kabbilu orajta, pasak minajhu zuhama). Ale inne narody, które nie przyjęły Tory – nie przestała w nich działać nieczystość (aval sze’ar ammin – owdej awoda zara – de-la kabbilu orajta, la paska zuhama minajhu).

Sulam

83) Już uczyliśmy się, że gdy Israel stali u góry Synaj, ustała u nich nieczystość. I kiedy Israel otrzymali Torę, ustała u nich nieczystość. Natomiast u bałwochwalców, którzy nie otrzymali Tory, nieczystość nie ustała. Ale przecież u kobiet nieczystość już ustała – dlaczego więc czary (dokonywane są) głównie wśród kobiet?

84) Odpowiedział mu: Dobrze mówisz (amar leih: szafir ka’amart), ale przyjdź i zobacz (aval ta chaze), Tora została dana tylko mężczyznom (orajta la itjehivat ella le-dechurej), jak jest napisane: „A oto Tora, którą dał Mosze przed synami Israela” (di-khtiw: we-zot ha-Tora aszer sam Mosze lifnej bnej Jisrael). Bo kobiety są zwolnione z wielu przykazań Tory (de-ha naszej, p’tirin mi-pikkudej orajta).

Sulam

84) Tora została przekazana jedynie mężczyznom, jak powiedziano: „Oto nauka, którą objaśnił Mosze synom Israel”[3] – ponieważ kobiety są zwolnione z przykazań Tory, to znaczy z przykazań wykonawczych zależnych od czasu. I dlatego ich nieczystość nie ustała w czasie nadania Tory, i dlatego czary, pochodzące z nieczystości węża, są rozpowszechnione głównie wśród kobiet.

85) I jeszcze: wszyscy powrócili do swojej wcześniejszej nieczystości po tym, jak zgrzeszyli (we-od: de-ahadaru kullhu le-zuhamatan ke-kadmejta, batar de-chat’u), a kobiecie trudniej jest oddzielić się od nieczystości niż mężczyźnie (we-iteta kaszja le-itpreasza zuhama minah, jatir mi-gawra). I dlatego kobiety częściej znajdują się w czarach i w tej nieczystości niż mężczyźni (u-begin kach, isztakchu naszin be-charashaja u-ve-zuhama da jatir mi-gawrin). Bo kobiety pochodzą ze strony lewej i przylgnęły do surowego sądu (de-ha naszaja mi-sitra de-smala ka atjan, we-itdabbu be-dina kaszja), a ta strona przylgnęła do nich bardziej niż do mężczyzn (we-sitra da itdabbak behon, jatir mi-gawrin), jak powiedziano: ponieważ pochodzą ze strony surowego sądu (ke-ma de-itmar: begin de-atja mi-sitra de-dina kaszja), i wszystko przylgnęło i podąża za swoim rodzajem (we-kolla itdabbak we-azel batar zineh).

Sulam

85) I jeszcze: po (grzechu) cielca wszyscy powrócili do swojej nieczystości – nawet mężczyźni. A kobiety – im trudniej oddzielić się od nieczystości niż mężczyznom. I dlatego kobiety przebywają w czarach i tej nieczystości bardziej niż mężczyźni. I trudno im oddalić się od nieczystości, ponieważ kobiety pochodzą z lewej strony i przylgnęły do surowego sądu, który znajduje się w lewej linii. I ta strona przylgnęła do nich bardziej niż do mężczyzn, ponieważ wywodzą się ze strony surowego sądu – a wszystko przylgnie do swojego rodzaju i pójdzie za nim.

86) Przyjdź i zobacz (ta chaze), że tak właśnie jest, jak powiedziałem – że Bileam wcześniej się kalał, aby przyciągnąć na siebie ducha nieczystości (de-hachei hu, ke-ma de-amina, de-Bil’am hawa istaa’v be-kadmejta, begin le-amshacha aleih ruacha mesa’awa). Podobnie (ke-gawna da), kobieta w dniach swojej nieczystości (itteta be-jomei de-mesa’awu dila), człowiek powinien się od niej strzec (it leih le-bar nasz le-istamra minah), ponieważ przylgnęła do niej nieczysta siła (begin de-beruach mesa’awa itdabbakat), i w tym czasie, jeśli będzie czynić czary, powiodą się jej bardziej niż w innych czasach (u-be-hahu zimna, i ihi ta’aved charashin, atzlachu b-jada jatir mi-zimna achra), bo duch nieczystości przebywa z nią (de-ha ruach mesa’awa szarja imma). I dlatego, w każdej sytuacji, w której się zbliża, następuje skalanie (we-al da be-kol mah de-kareivat, istaa’v), a tym bardziej ten, kto się do niej zbliża (kol sze-ken man de-kareiv ba-hada). Szczęśliwi są Israelici (zakkajin inun Jisrael), że Stwórca, niech będzie Błogosławiony, dał im Torę (de-Kudsza Berich Hu jahev lon orajta), i powiedział im: „Do kobiety w stanie nidy nie zbliżaj się, by odsłonić jej nagość – Jam jest Stwórca” (we-amar lon: we-el isza be-nidat tum’ata lo tikrab le-gallot erwata – ani Haszem).

Sulam

86) Czary pochodzą z nieczystości węża, ponieważ Bilam najpierw kalał się, aby przyciągnąć do siebie ducha tej nieczystości, i dlatego uprawiał czary. I tak samo człowiek powinien wystrzegać się kobiety w dniach jej nieczystości i nie dotykać jej, ponieważ jest zarażona duchem nieczystości. A jeśli będzie w tym czasie uprawiać czary, będą one u niej skuteczniejsze niż w innym czasie. I dlatego wszystko, czego dotknie, staje się nieczyste – nie wspominając już o tym, kto się do niej zbliżył. Szczęśliwy Israel, któremu Stwórca dał Torę i powiedział: „I do kobiety podczas oddzielenia w jej nieczystości nie zbliżaj się, aby odsłonić jej nagość… – Ja, Stwórca”[4].

87) Zapytał go: ten, kto obserwuje ćwierkanie ptaków – dlaczego nazywa się to „nachasz” (zaklęcie)? (amar leih: hai man de-istakal be-tziftzufei de-ofei, amai ikrei nachasz). Odpowiedział mu: ponieważ pochodzi to z tej strony, od ducha nieczystości, który przebywa na tym ptaku i objawia rzeczy ze świata (amar lo: de-ha me-hahu sitra ka-atei, de-ruach mesa’awa, szarja al hahu ofa, we-oda milin be-alma). A każdy duch nieczystości jest związany z „nachaszem” i z niego pochodzi do świata (we-kol ruach mesa’awa be-nachasz itdabbaku, we-atjan le-alma), i nie ma nikogo, kto byłby od niego ocalony w świecie (we-leit man de-isztezejv mineih be-alma), bo on znajduje się we wszystkim (de-ha ihu isztakach im kolla), aż do czasu, gdy Stwórca, niech będzie Błogosławiony, postanowi usunąć go ze świata (ad zimna de-zamin Kudsza Berich Hu le-abara leih me-alma), jak powiedziano: „Pochłonięta będzie śmierć na wieki i otrze Stwórca, Elohim, łzę z każdego oblicza” (ke-ma de-itmar, di-khtiw: bila ha-mawet la-necach, u-machah Haszem Elohim dim’a me-al kol panim we-gomer), i jak jest napisane: „I ducha nieczystości usunę z ziemi” (u-ketiv: we-et ruach ha-tuma a’avir min ha-aretz we-gomer).

Sulam

87) Jeśli ktoś słucha świergotu ptaków, aby przepowiadać przyszłość, dlaczego nazywa się to zaklęciem i czarami? Ponieważ pochodzi to z tej strony nieczystości: nad tym ptakiem przebywa duch nieczystości, który przekazuje mu wieści o wydarzeniach na świecie, a każdy duch nieczystości jest związany ze wężem i przekazywany światu przez niego. I nie ma nikogo, kto by się przed nim uchronił na świecie, ponieważ przebywa we wszystkim – aż Stwórca w przyszłości usunie go ze świata. Jak powiedziano: „Zniszczy On śmierć na wieki”[5]. I powiedziano: „I ducha nieczystości usunę z ziemi”[6].

---

[1] Zob. Zohar, parasza Balak, p. 416–426.

[2] Tora, Bemidbar, 23:7. „I wypowiedział swą przypowieść, i rzekł: Z Aram wyprowadził mnie Balak, król Moabu – z gór Wschodu: ‘Przyjdź, przeklnij mi Jakowa, i przyjdź, potęp Israela.’”

[3] Tora, Dewarim, 4:44. „A oto Tora, którą położył Mosze przed synami Israela.”

[4] Tora, Wajikra, 18:19. „A do kobiety w czasie jej nieczystości miesiączkowej nie zbliżaj się, by odsłonić jej nagość.”

[5] Prorocy, Jeszajahu, 25:8. „Uśmierci On śmierć na zawsze, i otrze Wszechmogący łzy z każdego oblicza, i hańbę swojego ludu usunie z całej ziemi – bo tak powiedział Stwórca.”

[6] Prorocy, Zecharja, 13:2. „I stanie się w owym dniu – mówi Władca Zastępów – wytracę imiona bożków z ziemi, i nie będą już wspominane, a także fałszywych proroków i ducha nieczystości usunę z ziemi.”