431) Otworzył Rabbi Jose i powiedział: „Twoja żona jak płodna winorośl na zaciszu twojego domu, twoi synowie jak sadzonki oliwek wokół twojego stołu” (patach Rabbi Jose wa-amar: esztecha ke-gefen porija be-jarketej bejtecha, banecha ke-sztili zeitim sawiw le-szulchanecha). „Twoja żona jak płodna winorośl” oznacza, że dopóki kobieta pozostaje w zakątkach domu i nie wychodzi na zewnątrz (esztecha ke-gefen porija, kol zimna de-iteta be-jarketej bejta, we-la nafka le-bar), jest skromna i godna rodzenia prawych synów (hi tznua, we-itchaze le-olada benin de-kaszran). „Jak winorośl” – tak jak winorośl nie jest sadzona inaczej niż ze swoją sadzonką i nie z inną (ke-gefen: mah gefen, la itnatta’a ela be-zinaha, we-la be-zina achara), tak też prawa kobieta nie powinna być zasadzona przez innego mężczyznę (kach iteta de-kaszra, la ta’awad neti’an be-bar nasz achara). Tak jak winorośl nie może być zaszczepiona na innym drzewie (mah gefen, la it bej rechiwa me-ilana achara), tak samo i prawa kobieta (uf hachi iteta de-kaszra hachi name).
Sulam
431) „Twoja żona jak winorośl owocująca w zaciszu twego domu”[468]. Dopóki żona pozostaje „w zaciszu domu” i nie wychodzi na zewnątrz, jest skromna i zdolna do rodzenia godnych synów. Jak winorośl wypuszcza pędy tylko swojego gatunku, a nie innego, tak i godna żona nie wydaje pędów, czyli synów, od innego człowieka. Jak winorośl nie jest szczepiona na innym drzewie, tak i godna żona nie dopuści do związku z kimś innym.
432) Zobacz, jaka jest jej nagroda: „Twoi synowie jak sadzonki oliwek” (chamej mah agra: banecha ke-sztili zeitim). Tak jak oliwki nie tracą swoich liści przez cały rok (mah zeitim la nafliej tarpajhu, kol jomej szata), i wszystkie są zawsze związane (we-chulhu keszurin tadir), tak też twoi synowie będą jak sadzonki oliwek wokół twojego stołu (uf hachi banecha ke-sztili zeitim sawiw le-szulchanecha).
Sulam
432) Zobacz, jakie jest jej wynagrodzenie. „Twoi synowie jak pędy oliwki”. Jak liście oliwki nie opadają przez cały rok i wszystkie są stale połączone z drzewem, tak i „twoi synowie, jak pędy oliwki wokół twojego stołu”, są zawsze z tobą związani.
433) Co jest napisane dalej? „Oto tak będzie błogosławiony człowiek, który boi się Stwórcy” (mah ketiw batrej? Hine ki chen jeworach gawer jere Haszem). Co oznacza „oto tak będzie błogosławiony człowiek”? (mai hine ki chen jeworach gawer). Powinno być napisane „oto tak” (hine chen mibaei leih). Lecz służy to podkreśleniu innej rzeczy (ela le-asgaha mila achara), której się z tego uczymy (de-olifna da minej). Tak długo jak Szchina przebywała w swoim miejscu, w skromności (de-chol zimna di-Szchinta hawa tznia’a be-atra), tak jak było właściwe dla niej (kidka chazi lah), jakby można powiedzieć, „twoi synowie jak sadzonki oliwek” (kiwjachol, banecha ke-sztili zeitim), to oznacza Israel, gdy mieszka w ziemi (ilejn Israel kad szaran be-ar’a). „Wokół twojego stołu” (sawiw le-szulchanecha), to znaczy, że jedli i pili, składali ofiary i radowali się przed Stwórcą (de-ochlej we-szatan, u-krewin korbajin, we-chadan kamej Kudusza Bericha Hu), a z ich powodu błogosławieństwo spływało na wyższe i niższe światy (u-mitbarechan ila’in we-tata’in be-ginajhu).
Sulam
433) Powiedziano potem: „Oto tak będzie błogosławiony mąż, który boi się Stwórcy”[469]. To znaczy, dopóki Szchina była skromna na swoim miejscu, jak jej przystoi, wtedy „twoi synowie jak pędy oliwki”. To jest Israel, gdy znajdują się na ziemi Israela. „Wokół twojego stołu” – czyli jedzą i piją, składają ofiary, radują się przed Stwórcą i otrzymują błogosławieństwo na wyższych i niższych ścieżkach.
434) Po tym, jak Szchina odeszła (lewatar di-Szchinta nafkat), Israel został usunięty ze stołu swojego Ojca (itgalu Israel me-al petora da-abuhon) i znaleźli się wśród narodów (wa-hawwo bejnej ammama’ja), wołając każdego dnia (we-caw’chin kol joma), lecz nie było nikogo, kto by na nich zważał, oprócz Stwórcy (we-leit de-aszgach behu, bar Kudusza Bericha Hu), jak jest napisane: „A jednak, gdy będą w ziemi swoich wrogów…” (dichteew: we-af gam zot bi-hejotam be-Erec ojwejhem wego’). I widzimy (we-chaminan), ilu najwyższych świętych zginęło przez surowe wyroki (kamma kadiszin ila’in mitu bi-gzerin takifin). A wszystko to było z powodu kary za Torę (we-chol da, be-gin onasza de-orajta), której Israel nie przestrzegał, gdy mieszkał w świętej ziemi (de-la kajemu Israel, kad hawwo szaran be-Ar’a Kadisza).
Sulam
434) Po tym, jak Szchina odeszła ze swojego miejsca, Israel został oddalony od ojcowskiego stołu. I znaleźli się pośród narodów, wołając cały dzień. I nie ma nikogo, kto by się nimi opiekował, poza Stwórcą, jak powiedziano: „Ale mimo to, gdy będą w ziemi swoich wrogów”[470]. I widzimy, ilu wzniosłych świętych zginęło z powodu okrutnych prześladowań. A wszystko to jest karą dla Israela za nieprzestrzeganie Tory podczas pobytu na świętej ziemi.
435) Zobacz, co jest napisane: „Za to, że nie służyłeś Stwórcy, swojemu Bogu, w radości i w dobrym sercu, z nadmiaru wszystkiego” (chamej, mah ketiw: tachat aszer lo awadta et Haszem Elohejcha be-simcha u-ve-tuw lewaw me-rob kol). Ten werset zawiera tajemnicę (haj kera ihu raza), że „za to, że nie służyłeś w radości” odnosi się do czasu, gdy kapłani składali ofiary i wznosili dym (tachat aszer lo awadta be-simcha, bi-zeman de-Kohanej hawwo krewin korbajin wa-alawan), i to było w radości (we-da hi be-simcha). „I w dobrym sercu” odnosi się do Lewitów (u-ve-tuw lewaw, ilejn Lewa’ej). „Z nadmiaru wszystkiego” odnosi się do Israela (me-rob kol, elu Israel), którzy znajdowali się pomiędzy nimi (da-hawwo emtza’in bej-najhu) i czerpali błogosławieństwo ze wszystkich stron (we-notlej birchan mi-kol sitrin).
Sulam
435) „Za to, że nie służyłeś Stwórcy, Wszechmogącemu twojemu, z radością i dobrym sercem, przy obfitości wszystkiego”[471]. Gdy koheni składali ofiary i całopalenia, to jest „z radością”. „I dobrym sercem” – to lewici. „Przy obfitości wszystkiego” – to Israelici, którzy znajdowali się pośrodku między kohenami a lewitami i otrzymywali błogosławieństwa ze wszystkich stron, z prawej i lewej.
436) Jak jest napisane: „Rozmnożyłeś naród, zwiększyłeś radość” (dichteew: hirbita ha-goj lo higdalta ha-simcha). To odnosi się do kapłanów (ilejn Kahanej). „Radowali się przed Tobą jak w radości żniwa” (samchu le-fanecha ke-simchat ba-kacir), to Israel (elu Israel), gdy Stwórca błogosławił im urodzaj pól (de-Kudusza Bericha Hu barech lon, ibbura de-chakla), i oddawali dziesięcinę ze wszystkiego (we-jahavej ma’asra mi-kolla). „Jak ci, którzy się cieszą, dzieląc łupy” (ka-aszer jagilu be-challekam szalal), to Lewici (ilejn Lewa’ej), którzy otrzymywali dziesięcinę z plonów (de-notlei ma’asra, mi-go idra).
Sulam
436) „Ty powiększyłeś naród, wzmocniłeś jego radość; radowali się przed Tobą, jak radują się przy żniwach, jak weselą się przy podziale łupu”[472]. „Ty powiększyłeś naród, wzmocniłeś jego radość” – to koheni. „Radowali się przed Tobą, jak radują się przy żniwach” – to Israelici, którym Stwórca pobłogosławił plony na polu i którzy oddzielili dziesięcinę (maaser) ze wszystkiego. „Jak weselą się przy podziale łupu” – to lewici, którzy otrzymują dziesięcinę z plonów.
437) Inna interpretacja (dawar acher): „Rozmnożyłeś naród” (hirbita ha-goj), to Israel (ilejn Israel), który jest związany z wiernością wobec Stwórcy (di-meheim’nuta de-Kudusza Bericha Hu alajhu), tak jak powinno być (kidka chazi). „Zwiększyłeś radość” (lo higdalta ha-simcha), to stopień najwyższej głowy Awrahama (da ihu darga, resza ila’a de-Awraham), z którym się połączył (de-itdabak bah), ponieważ on jest wielki (de-ihu gadol) i w nim znajduje się radość (we-cheduwa beih isztakkach).
Sulam
437) „Ty powiększyłeś naród” – to Israelici, gdy wiara w Stwórcę jest nad nimi w należnym kształcie. I to jest środkowa linia, obejmująca dwie linie – prawą i lewą. „Wzmocniłeś jego radość” – to stopień rosz wyższego, czyli Hesed, który stał się Hochmą; i z nią łączy się Awraham, nazywany wielkim, a radość w nim przebywa, czyli prawa linia, Hesed.
438) „Radowali się przed Tobą w chwili, gdy wstępowali, by się z Tobą połączyć” (samchu le-fanecha be-sza’ata de-salkin le-itdab’ka bach). „Jak radość żniwa” (ke-simchat ba-kacir), to Zgromadzenie Israela (da Kneset Israel), ponieważ radość żniwa należy do niego (de-simchat ba-kacir di-lej hawa). „Jak ci, którzy się cieszą, dzieląc łupy” (ka-aszer jagilu be-challekam szalal). „Jak ci, którzy się cieszą” odnosi się do pozostałych wojsk i potęg na dole (ka-aszer jagilu, ilejn sza’ar cheilin, u-retichin le-tata), w czasie, gdy dzielą łupy i zabierają zdobycze (be-zimna di-mechalki szalal, we-tarfei tarfa), na początku wszystkiego (be-reszita de-kolla).
Sulam
438) „Radowali się przed Tobą” – gdy się wznieśli, aby zjednoczyć się z Tobą w dwóch właściwościach:
- „Jak radują się przy żniwach” – to Kneset Israel, Nukwa, która radowała się ze żniwa Jego, i to jest lewa linia, gdyż żniwa pola dokonuje się w wyniku świecenia lewej linii. A „żniwa” oznacza pożądany cel pracy na polu. I „żniwa Jego” oznacza, że gospodarz jej zostaje przez nią wywyższony, a nie ona przez gospodarza;
- „Jak weselą się przy podziale łupu” – „Jak weselą się” pozostałe zastępy i rydwany (merkawot), które są poniżej Nukwy, gdy rozdzielają łup i dzielą ofiarę na początku wszystkiego, i to jest wyższe początki (rosz), do których przylgnął Awraham, czyli prawa linia, Hesed.
I powiedziano: „Ty powiększyłeś naród” – to znaczy, że pomnożyłeś i wywyższyłeś Israel. „Wzmocniłeś jego radość” – to prawa linia w wyższym początku (rosz).
I Israel – „radowali się przed Tobą” w dwóch właściwościach, w lewej linii i w prawej, ponieważ są właściwością środkowej linii, obejmującej dwie linie:
- „Jak radują się przy żniwach” – lewa linia;
- 2. I Israel raduje się, „jak weselą się” zastępy aniołów w BEA „przy podziale” przez wyższe rosz „łupu” i ofiary, i wtedy otrzymują wszyscy niżsi, którzy przebywają w BEA.
[468] Pisma, Tehilim, 128:3. „Twoja żona jak płodna winorośl w zakątkach twojego domu, twoi synowie jak sadzonki oliwne wokół twojego stołu”.
[469] Pisma, Tehilim, 128:4. „Tak będzie błogosławiony człowiek, który boi się Stwórcy”.
[470] Tora, Wajikra, 26:44. „Ale nawet wtedy, gdy będą w ziemi swoich wrogów, nie odrzucę ich i nie wzgardzę nimi, aby ich wyniszczyć, łamiąc Moje przymierze z nimi, bo Ja jestem Stwórca, ich Wszechmogący”.
[471] Tora, Dewarim, 28:47. „Ponieważ nie służyłeś Stwórcy, swojemu Wszechmogącemu, z radością i z wdzięcznym sercem, w obfitości wszystkiego…”.
[472] Prorocy, Jeszajahu, 9:2. „Rozmnożyłeś naród, zwiększyłeś jego radość; cieszą się przed Tobą jak się radują w czasie żniw, jak się weselą przy podziale łupu”.