509) Otworzył i powiedział: „W każdej ich udręce On nie cierpiał, a anioł Jego oblicza ich wybawił…” (patach we-amar: be-chol tzarotam lo tzar u-mal’ach panaw hoszi’am wego’). Chodź i zobacz (ta chaze), że w każdej udręce Israela, gdy znaleźli się w ucisku, jest napisane „lo” z alef (be-chol tzarotam de-Israel, kad izdamman lon akkan, ketiw lo be-alef), a czytane z waw (u-kri be-waw), ponieważ Stwórca jest z nimi w ich udręce (be-gin de-Kudusza Bericha Hu immhon be-aku). „Lo” z alef oznacza wyższe miejsce (lo be-alef, atar ila’a jatir), chociaż w tym miejscu nie ma gniewu i udręki, ale do niego dociera cierpienie Israela (af al gaw de-la’aw be-hahu atar rogza we-akku, le-hatam le-ejla mata akta de-Israel). „Lo” z alef, jak w innym miejscu: „On nas uczynił, a nie my sami” (lo be-alef, ke-dawar acher: hu asanu we-lo anachnu), gdzie jest napisane z alef, a czytane z waw (ketiw be-alef, u-kri be-waw).
Sulam
509) „W każdej ich niedoli nie cierpiał”[468]. „W każdej niedoli” Israela, gdy spotykały ich nieszczęścia, powiedziano o nich „nie (lo לא) cierpiał”. „Lo (לא nie)” zapisano z „alef א”, lecz czyta się „lo (לו Jemu)” z „waw ו”, ponieważ Stwórca jest z nimi w cierpieniu.
„Lo (לא nie)” z „alef א”, oznaczające, że On nie doświadcza cierpienia, odnosi się do wyższego miejsca. I choć w tym miejscu nie ma gniewu ani cierpienia, jak powiedziano: „Siła i radość są w Jego miejscu”[469], to jednak cierpienia Israela docierają tam, w górę. „Lo (לא nie)” z „alef א” jest podobne do tego, co powiedziano: „On nas stworzył, a nie (lo לא) my sami”[470]. Zapisano to z „alef א”, ale czyta się z „waw ו” – „On nas stworzył, i Jemu (lo לו) jesteśmy przeznaczeni”.
510) „A anioł Jego oblicza ich wybawił” (u-mal’ach panaw hoszi’am). Ale przecież On był z nimi w tej udręce (we-ha ihu immhon be-hahu akku), a ty mówisz „ich wybawił”? (we-at amart: hoszi’am). Jednak nie jest napisane „wybawiciel ich”, lecz „ich wybawił” (ela moszi’am lo ketiw, ela hoszi’am), co oznacza, że od początku był gotowy, by w tej udręce cierpieć razem z nimi (mi-kadmat de-na, de-ihu zamin be-hahu akku le-misbal immhon). Chodź i zobacz (ta chaze), że w każdym czasie, gdy Israel jest na wygnaniu, Szchina jest z nimi na wygnaniu (be-chol zimna de-Israel inun be-galuta, Szchinta immhon be-galuta). I to już zostało wyjaśnione (we-ha okemuha), jak jest napisane: „I powróci Stwórca, twój Elohim, z twojej niewoli i zlituje się nad tobą…” (dichteew: we-szaw Haszem Elohejcha et szewutcha we-richamecha wego’).
Sulam
510) „I anioł Jego oblicza ratował ich”. Gdyż On jest z nimi w cierpieniu, ponieważ na początku powiedziano: „W każdej ich niedoli cierpienie Jemu”. Jak więc powiedziano: „ratował ich” – skoro On jest z nimi w ich cierpieniu, to jeszcze ich nie „uratował”? Rzecz w tym, że nie powiedziano: „Ratuje ich”, lecz tylko – „ratował ich”, w czasie przeszłym, czyli „ratował ich” tym, że jest z nimi w jednym cierpieniu i cierpi razem z nimi.
Gdy Israel jest na wygnaniu, to i Szchina jest razem z nimi na wygnaniu, jak powiedziano: „I powróci Stwórca, Wszechmogący twój, twoich wygnańców i zlituje się nad tobą”[471]. Powinno było być powiedziane: „I zwróci”, ale powiedziano: „I powróci” – co pokazuje nam, że i Szchina jest z nimi na wygnaniu. „I powróci” – jakby wskazuje na Niego samego.
511) Inna interpretacja: „A anioł Jego oblicza ich wybawił” (dawar acher: u-mal’ach panaw hoszi’am) – to Szchina, która jest z nimi na wygnaniu (da Szchinta, de-ihi immhon be-galuta). A ty mówisz, że „On ich wybawił”? (we-at amart de-ihu hoszi’am). Lecz tak rzeczywiście jest (ela hachi hu wadaj), ponieważ oni są mieszkaniami Stwórcy na wygnaniu (de-ilejn inun miszkenotaw de-Kudusza Bericha Hu be-galuta). A ponieważ Szchina jest z nimi (u-be-gin de-Szchinta immhon), Stwórca wspomina ich, aby im czynić dobro i wyprowadzić ich z wygnania (Kudusza Bericha Hu adkar lon, le-otawa lon, u-le-afaka lon min galuta), jak jest napisane: „I wspomniałem moje przymierze” (dichteew: wa-ezkor et beriti), najpierw, a potem: „A teraz oto krzyk synów Israela dotarł do mnie” (be-kadmejta, u-lewatar: we-atta hine tza’akat bnej Israel ba’a elaj).
Sulam
511) „I anioł Jego oblicza ratował ich” – to Szchina, która przebywa z nimi na wygnaniu. „Ratował ich” – ale jeśli On jest z nimi na wygnaniu, to znaczy, że jeszcze ich nie „uratował”? Jednak te cierpienia Israela są miejscem zamieszkania Stwórcy na wygnaniu, gdyż Stwórca przebywa w każdej ich niedoli, i ponieważ Szchina jest razem z nimi, Stwórca pamięta, że powinien poprawić ich los i wyprowadzić ich z wygnania. Jak powiedziano: „I wspomniałem Moje przymierze”[472], to znaczy Szchinę.
W ten sposób On rzeczywiście „ratował ich” tym, że jest z nimi w cierpieniu. I mimo że powiedziano: „I wspomniałem Moje przymierze” – to znaczy, że tym, że jest z nimi w cierpieniu, już „ratował ich”, ponieważ cierpi razem z nimi i łagodzi ich cierpienie. Powiedziano tutaj, że „ratował ich” przez swoje przebywanie w cierpieniu, ponieważ tym zapewnił im wybawienie.
512) „I także zobaczyłem” (we-gam ra’iti), aby podkreślić inną wizję, która jest pierwsza ze wszystkiego (le-asgaha re’ijja achara, de-ihu kadma’a de-kolla). I jest napisane: „I wspomniał Elohim swoje przymierze” (u-ketiw: wa-jizkor Elohim et berito), co odnosi się do Szchiny (da Szchinta). „Z Awrahamem” – powinno być napisane „dla Awrahama” (et Awraham, le-Awraham mibaei leih), lecz „z Awrahamem” oznacza jej połączenie i zjednoczenie z praojcami (ela et Awraham, da hu chawruta we-ziwuga di-lah, ba-awahan). „Z Awrahamem” – to zachód i południe (et Awraham, da hu ma’arawit de-romit). „Z Icchakiem” – to północ i zachód (et Jicchak, da hu cfonit ma’arawit). „Z Jaakowem” – to jedno zjednoczenie, jedno całościowe połączenie, doskonałe zjednoczenie, jak należy (we-et Jaakow, da hu ziwuga chada, kelala chada, ziwuga szelim, kidka jao).
Sulam
512) Powiedziano: „A teraz oto krzyk synów Israela dotarł do Mnie, i także zobaczyłem ucisk, jakim Egipcjanie ich gnębią”[473] – to znaczy, dodaje się tutaj inne widzenie, pierwotne względem wszystkich pozostałych, jak powiedziano: „I wspomniał Wszechmogący swoje przymierze (et brito)”[474], czyli Szchinę. I to odnosi się również do słów: „I wspomniałem Moje przymierze (et briti)”.
Powiedziano: „I wspomniał Wszechmogący swoje przymierze z Awrahamem (et Awraham), z Icchakiem (et Icchak) i z Jaakowem (we-et Jaakow)”. Powinno było być powiedziane: „I wspomniał swoje przymierze z Awrahamem” (bez przyimka „et”)? Jednak powiedziano z przyimkiem „et” – „et Awraham”, co wskazuje na połączenie i ziwug Szchiny z praojcami, ponieważ „et” to imię Szchiny.
„Et Awraham” – to południowy zachód, czyli prawe objęcie, ponieważ południe to prawa strona i właściwość Hesed, nazywana Awraham. Zachód to Szchina, nazywana „et”, a Awraham obejmuje ją właściwością chasadim.
„Et Icchak” – to północny zachód, lewe objęcie, ponieważ północ to lewa strona i właściwość Gwura, nazywana Icchak. Zachód to Szchina, nazywana „et”, a Icchak obejmuje ją właściwością gwurot.
„We-et Jaakow” – to jedyne zjednoczenie (ziwug), jedna całość, doskonałe zjednoczenie, jak przystoi, ponieważ wskazuje na ziwug Zeir Anpina, nazywanego Jaakow, ze Szchiną, nazywaną „et”. A ziwug może mieć miejsce tylko w środkowej linii, czyli w Jaakowie. U Awrahama i Icchaka następuje jedynie objęcie. Dlatego o Jaakowie powiedziano: „Jedno zjednoczenie (ziwug)”. A słowa „we-et Jaakow (i z Jaakowem)” obejmują ich wszystkich razem, jak powiedziano: „jedna całość”. A dodatkowe „waw ו” w słowach „we-et Jaakow (ואת יעקב)” wskazuje na doskonałość ziwuga.
513) Podobnie jest w innym miejscu: „Z niebiosami” (ke-gawna da: et ha-szamajim) – to jest połączenie miary nocy w dniu (da hu kelala midat lajla ba-jom). „I z ziemią” (we-et ha-arec) – to miara dnia w nocy jako jedno (da midat jom be-lajla ke-chada). Tak samo tutaj (uf hacha), we wszystkich miejscach, gdzie jest „et” (be-chulhu et), a w przypadku Jaakowa jest „i z” (u-be-Jaakow we-et), aby wszystko było jednym zjednoczeniem (le-mehewej kolla, ziwuga chada), w którym mężczyzna i kobieta nigdy się nie rozdzielają (de-la mitparszin dechar we-nukwa le-almin). I w przyszłości Stwórca ogłosi to na całym świecie (we-zamin Kudusza Bericha Hu le-achraza be-chol alma), aby było słychać głos mówiący (u-le-aszma’a kol de-jemar): „Lecz oni są moim ludem, synami, którzy nie skłamią, i stanie się dla nich wybawicielem” (wa-jomer: ach ami hema, banim lo jeszakeru, wa-jehi lahem le-moszia).
Sulam
513) I również powiedziano: „Niebo (et ha-szamaim)”[475], i to jest włączenie właściwości „noc”, czyli Nukwy, w „dzień” – Zeir Anpin. „I ziemię” (we-et ha-arec) – to właściwość „dzień”, połączona z właściwością „noc” razem, czyli włączenie Zeir Anpina w Nukwę. Ponieważ „waw” w słowach „we-et” wskazuje na właściwość „zachar”, która włączyła się we właściwość „nukwa”.
Powiedziano: „et Awraham”, „et Icchak”, ale o Jaakowie powiedziano: „we-et” – i to wskazuje, że stają się oni w pełni jedynym ziwugiem, w którym zachar i nukwa nigdy się nie rozłączają. I Stwórca musi oznajmić to całemu światu i ogłosić to głośno, jak powiedziano: „I powiedział On: «Lecz oni są Moim ludem, synami, którzy nie zmienią się». I był On dla nich wybawicielem”[476]. Błogosławiony Stwórca na wieki, amen i amen![477].
[468] Prorocy, Jeszajahu, 63:9. „W każdej ich niedoli był z nimi, i anioł Jego oblicza ich wybawiał; w swojej miłości i miłosierdziu ich odkupił, i podnosił ich, i nosił przez wszystkie dni minione”.
[469] Pisma, Diwrej haJamim Alef, 16:27. „Chwała i majestat są przed Nim, moc i radość w Jego przybytku”.
[470] Pisma, Tehilim, 100:3. „Wiedzcie, że Stwórca jest Wszechmogącym, On nas stworzył, i my do Niego należymy – Jego lud i owce Jego pastwiska”.
[471] Tora, Dewarim, 30:3. „I przywróci Stwórca, twój Wszechmogący, twoich wygnańców, i zlituje się nad tobą, i znów cię zgromadzi spośród wszystkich narodów, gdzie cię rozproszył Stwórca, twój Wszechmogący”.
[472] Tora, Szmot, 6:5. „I usłyszałem także jęk synów Israela, których Egipcjanie zniewalają, i wspomniałem Moje przymierze”.
[473] Tora, Szmot, 3:9. „A teraz oto krzyk synów Israela dotarł do Mnie, i zobaczyłem także ucisk, którym Egipcjanie ich uciskają”.
[474] Tora, Szmot, 2:24. „I usłyszał Wszechmogący ich jęk, i wspomniał Wszechmogący swoje przymierze z Awrahamem, Icchakiem i Jaakowem”.
[475] Tora, Bereszit, 1:1. „W początku stworzył Wszechmogący niebo i ziemię”.
[476] Prorocy, Jeszajahu, 63:8. „I powiedział: ‘Lecz oni są Moim ludem, synami, którzy nie zawiodą’, i stał się dla nich wybawcą”.
[477] Pisma, Tehilim, 89:53. „Błogosławiony Stwórca na wieki, amen i amen!”.