70) (Tajemnice Tory) „I śnił, a oto drabina ustawiona na ziemi, a jej szczyt sięgał nieba” (wa-jachalom we-hinej sulam mucaw arcah, we-roszo maggia ha-szamajmah). Sen – to szósty poziom spośród dwóch poziomów proroctwa aż do tego poziomu (chelma, madrega sztitta, me-inun dargin trein de-nevu’a ad ha-hu darga) – jest ich sześć poziomów, i dlatego sen to jeden z sześćdziesięciu poziomów proroctwa (szit dargin inun, we-al da: chelma chad mi-szittin dargin de-nevu’a). „Drabina” – zobaczył jego potomków, którzy mieli przyjąć Torę na górze Synaj (sulam – chama benoj de-zaminin le-kabbela orajta, be-tura de-Sinaj). Drabina – to Synaj (sulam: da Sinaj), ponieważ jest wbity w ziemię i sięga ku niebu (be-gin de-ihu na’ic be-ar’a, we-chasziv be-sliku le-szmaja). I wszystkie złączenia i obozy wyższe – wszyscy zstępowali tam razem ze Świętym, błogosławiony On, kiedy dawał im Torę (we-kol retichin u-maszirjin ila’in, kullhu nachatej taman ba-hadej Kudsza Berich Hu, kad jehejv lon orajta).

Sulam

70)[1] „I śniło mu się: oto drabina postawiona była na ziemi, a jej szczyt sięgał nieba”[2]. Sen – to szósta stopień po dwóch stopniach proroctwa, czyli Necach i Hod Zeir Anpina. Ponieważ od nich do stopnia snu – Hod Nukwy – rozciąga się sześć stopni: Jesod Zeir Anpina, a także Hesed, Gwura, Tiferet, Necach i Hod Nukwy. W ten sposób sen stanowi jedną sześćdziesiątą proroctwa. Każda z tych sześciu sfirot składa się z dziesięciu sfirot, a dziesięć razy sześć to sześćdziesiąt – i wychodzi, że sen, jako najniższy z nich, stanowi jedną sześćdziesiątą.

Drabina – to aluzja do tego, że Jaakow widział swoich synów, którym przeznaczone było otrzymać Torę na górze Synaj. Bo drabina – to Synaj, jako że powiedziano, iż góra Synaj była postawiona na ziemi, a jej szczyt, czyli jej wielkość, sięgał nieba. Wszystkie rydwany i hufce wyższych aniołów zstępowały tam razem ze Stwórcą, kiedy dawał im Torę. Powiedziano o tym: „Aniołowie Wszechmocnego wstępowali i zstępowali po niej”⁷⁰⁵.

71) I wszystko to zobaczył (we-kolla chama). Zobaczył Metatrona (chama Matatron), starszego domu (sawa de-bejta), który panuje nad wszystkim, co do niego należy (de-szalit be-kol dilej). On stoi na straży świata (de-ihu kaj be-szoltano al alma), w panowaniu pod imieniem Szaddaj (be-szoltano be-szem Szaddaj). I wznosi się wyżej (we-salek le-ejla), we wzniesieniu Imienia swego Pana – AWAJa (be-sliku de-szma de-marej Hawaja), do miejsca, w którym Jaakow został potem dopełniony (atar de-Jaakow isztalem bej le-vatar). A jego szczyt, czyli imię Szaddaj – to litera jud (we-roszo, de-szem Szaddaj, ihu jud), i to jest to, co „sięga nieba” (we-da maggia haszamajma). Gdy ta litera dochodzi i wznosi się do tego miejsca (kejwan de-matej we-salek at da le-hahu atar), następuje dopełnienie i zostaje nazwany tym Imieniem swego Pana – AWAJa (isztalem we-itkrei be-hahu szma de-marej Hawaja).

Sulam

71) I wszystko to zobaczył Jaakow w swoim śnie. Ujrzał anioła Matata, „najstarszego w Jego domu”[3] – tzn. Stwórcy – „zarządzającego wszystkim, co do Niego należy”⁷⁰⁶, który panuje nad światem w imieniu Szadaj i wznosi się w górę w czasie wzniesienia imienia jego Władcy – AWAJa. W tym miejscu Jaakow osiągnął doskonałość. Następnie „i szczyt (rosz)” imienia Szadaj (שדי), czyli litera „jud י”, „sięga niebios”. A gdy ta litera się wznosi i dociera do tego miejsca, czyli do niebios, anioł Matat zostaje dopełniony i nazywa się imieniem swojego Władcy – AWAJa.

Wyjaśnienie. Najpierw należy zrozumieć, czym jest właściwość Matata. Powiedziano: „Istoty żywe poruszały się naprzód i wstecz”[4]. Naprzód – to Nuriel, a wstecz – Matat. Chodzi o to, że gdy te istoty żywe otrzymują ze świecenia ziwugu ZoN świata Acilut, ich połączenie odbywa się poprzez ruchy naprzód i wstecz. Prawa linia – właściwość WaK bez rosz, chasadim bez Hochmy[5] – porusza się naprzód ku lewej linii, by otrzymać od niej właściwość rosz i Hochmę. A po otrzymaniu od niej Hochmy, porusza się z powrotem – tzn. wraca na swoje miejsce, na prawą stronę, do właściwości chasadim.

Dlatego w ruchu powrotnym rozpatruje się dwa stany:

1. Włączenie w lewą linię i otrzymanie w niej właściwości GaR.
2. Powrót na swoje miejsce po stronie prawej i powrót do chasadim. I wtedy trwa w pełnej doskonałości.

Ruch naprzód u istot żywych – to anioł Nuriel, kiedy prawa linia jest jeszcze w stanie WaK bez rosz i kieruje się ku lewej stronie, by uzyskać rosz. A ruch powrotny u istot żywych – to anioł Matat, i w jego powrocie są dwa stany. Dlatego nazywany jest aniołem właściwości „panim”, ponieważ jest nosicielem GaR, które nazywają się „panim” (dosł. oblicze). I dlatego jest władcą świata, ponieważ zawiera doskonałość potrzebną do dopełnienia dolnych, znajdujących się w trzech światach: Brija, Jecira i Asija.

I dlatego powiedziano: „Ujrzał anioła Matata, «najstarszego w Jego domu, zarządzającego wszystkim, co do Niego należy»”⁷⁰⁶. To znaczy, że Matat ma dwa stany:

1. W pierwszym nazywa się „najstarszym w Jego domu”⁷⁰⁶, ponieważ został włączony w lewą linię i otrzymał od niej Hochmę. Bo „najstarszym może być tylko ten, kto posiadł mądrość (hochma)”[6].
2. W drugim powraca na swoje miejsce do chasadim – i wtedy ma już zarówno Hochmę, jak i chasadim. I wtedy nazywa się „zarządzającym wszystkim, co do Niego należy”⁷⁰⁶, ponieważ słowo „wszystko (kol כל)” wskazuje na doskonałość ze wszystkich stron – zarówno ze strony Hochmy, jak i chasadim; natomiast „wiele (raw רב)” wskazuje na doskonałość tylko ze strony Hochmy. Dlatego Esaw powiedział do Jaakowa: „Mam wiele”[7], a Jaakow odpowiedział mu: „Mam wszystko”[8].

I powiedziano, że Matat „włada światem imieniem Szadaj” – tzn. siła władzy Matata nad światem, jako panującego nad światem, zawarta jest we władzy imienia Szadaj, ponieważ siła władzy – to pierwszy stan w ruchu powrotnym, ponieważ władza istnieje tylko w świetle Hochmy. I wtedy jest on włączony w lewą linię – to właśnie władza imienia Szadaj. „I wznosi się w górę podczas wzniesienia imienia jego Władcy, AWAJa” – i wznosi się w górę, tzn. w drugim stanie ruchu powrotnego, co oznacza powrót do prawej linii, do chasadim, poprzez wzniesienie się do imienia AWAJa, czyli do Zeir Anpina, właściwości chasadim. „W tym miejscu Jaakow osiągnął doskonałość” – to miejsce, w którym Jaakow stał się budowlą dla Zeir Anpina.

„Następnie «i szczyt (rosz)» imienia Szadaj (שדי), czyli litera »jud י», «sięga niebios».” Litera „jud” z imienia Szadaj – to zakończenie Nukwy, nazywanej światem, i to granica morza. W chwili, gdy fale morskie, czyli świecenie Hochmy z lewej linii, podnoszą się, chcąc zniszczyć świat i zwrócić go w otchłań i chaos – czyli chcą świecić z góry w dół – patrzą na Szchinę, która jest granicą morza, i wtedy wracają na swoje miejsce – do chasadim.

Granica morza – to „jud י” z imienia Szadaj (שדי). Imię Szadaj wyjaśnia się słowami: „Powiedział światu: «Dość (daj די)»”, aby nie rozszerzał się dalej. Tą granicą jest właśnie „jud י”, ponieważ „jud” – to rosz bez guf, co wskazuje na siłę końca w nim, która nie pozwala światłu rozprzestrzeniać się z góry w dół. Gdy „fale morskie” z imienia Szadaj (שדי) dochodzą do „jud י”, przestają świecić i wracają do chasadim.

I to znaczy: „i szczyt (rosz)” imienia Szadaj (שדי), czyli litera „jud י” – ponieważ gdy dochodzą do „jud י”, będącej granicą, powracają do rosz, czyli wracają na swoje miejsce – co oznacza: „sięga niebios”. Innymi słowy, siła zawarta w tej literze „jud”, ograniczająca świecenie Hochmy, by nie rozprzestrzeniało się dalej, przywraca światła do niebios – do Zeir Anpina, do chasadim.

„I gdy ta litera się wznosi i sięga tego miejsca, tzn. niebios, anioł Matat zostaje dopełniony i nazywany jest imieniem swojego Władcy – AWAJa” – gdy litera „jud” przywraca światła do niebios, z powrotem do właściwości chasadim, do Zeir Anpina – Matat zostaje dopełniony i staje się „zarządcą wszystkiego, co do Niego należy”⁷⁰⁶, „i nazywa się imieniem swego Władcy” – Zeir Anpina, „AWAJa” – ponieważ staje się dla niego budowlą, podobnie jak Jaakow.

72) „A oto aniołowie Elohim wstępują i zstępują po niej” (we-hinej mal’achej Elohim olim we-jordim bo) – to są ci święci aniołowie (inun mal’achin kadiszin), którzy są blisko Królestwa – oni wstępują (de-krevin le-malchuta, salkin), a ci inni, którzy nie są blisko – oni zstępują (we-inun achranin de-la krevin, hem nachatej).

Sulam

72) „I oto aniołowie Wszechmocnego wstępują i zstępują po niej”⁷⁰⁵. Ci święci aniołowie, którzy są bliscy Malchut, wznoszą się dzięki Matatowi. A inni, którzy nie są bliscy Malchut, lecz pochodzą ze strony nieczystej (sitra achra), zstępują – i już więcej się nie wznoszą.

73) I dalej (we-tu), „po niej wstępują i zstępują” (bo salkin we-nachatin) – gdy on wstępuje, wstępują z nim (kad ihu salek, salkin ba-hadej), a gdy zstępuje, zstępują z nim (kad nachit, nachatin ba-hadej). „Aniołowie Elohim” (mal’achej Elohim) – to dwanaście drogocennych klejnotów (trejsar margelan tawan), a są to: Michael, Kadmiel, Pedael, Gawriel, Cedkiel, Chesediel, Refael, Raziel, Situriah, Nuriel, Jefiel, Aniel (u-inun: Micha’el, Kadmiel, Peda’el, Gawri’el, Cedkiel, Chesediel, Refa’el, Raziel, Situriah, Nuriel, Jefiel, Aniel). Tysiące Szinaan (alfei Szina’an), Szinaan: szor (wół), neszer (orzeł), arje (lew), nun adam (postać człowieka) – całość męskiego i żeńskiego (Szina’an: szo’r, neszer, arje, nun adam – kaleel de-char u-nukwa). I oni wstępują, gdy on wstępuje (we-inun salkei kad ihu salek), i ci zstępują, gdy on zstępuje (we-illejn nachatej kad ihu nachit).

Sulam

73) Kiedy Matat się wznosi lub zstępuje, wznoszą się lub zstępują wraz z nim aniołowie Wszechmocnego. I to są dwanaście drogocennych pereł: Michael, Kadmiel i inni. I to są „tysiące SZINAN (שנא״ן)”[9], co stanowi skrót słów: „wół (szor שור)”, „orzeł (neszer נשר)” i „lew (arie אריה)”. A litera „nun ן” – to człowiek, zawierający w sobie właściwości męskie i żeńskie. Oni wznoszą się, gdy wznosi się Matat, i zstępują, gdy on zstępuje[10].

74) I dalej, wszyscy ci, którzy panują w rządach tego świata, wstępują przez niego, i wszyscy ci, którzy zstępują, zstępują przez niego – wszyscy są na tej drabinie (we-tu, kol inun de-szaltei be-szoltano de-hai alma, al jedejhu salkin, we-kol inun de-nachatej al jedejhu nachatej, kullhu be-hai sulam). AWAJa panuje nad wszystkim, jak jest napisane: „A oto Stwórca stał nad nim” (Hawaja szalta al kolla, dikhtiw: we-hinej Haszem nicaw alaw). Gdy się obudził, jest napisane: „To nie jest nic innego jak dom Elohim, a to jest brama niebios” (kad it’ar, ketiv: ein zeh ki im bejt Elohim we-zeh sza’ar ha-szamajim). Dom Elohim – rzeczywiście (bejt Elohim waddaj), i on jest bramą do wejścia do środka, jak jest napisane: „Otwórzcie mi bramy sprawiedliwości, wejdę przez nie, podziękuję Jah” (we-ihu tara le-a’ala le-go, dikhtiw: pithu li sza’arej cedek awo wam, odeh Jah). „To jest brama Stwórcy”, „to jest brama niebios” – wszystko to jedno (zeh ha-sza’ar la-Haszem, zeh sza’ar ha-szamajim – kolla chad). (Dotąd tajemnice Tory).

Sulam

74) Wszyscy ci, którzy posiadają władzę w tym świecie, wznoszą się do władzy za pomocą Matata. A wszyscy ci, którzy zstępują z jego pomocą, zstępują, tracąc władzę. Wszyscy oni zależą od drabiny, czyli Matata. AWAJa panuje nad wszystkimi, jak powiedziano: „I oto Stwórca stoi nad nim”⁶⁹⁴.

Po przebudzeniu Jaakow powiedział: „To nie jest nic innego, jak dom Stwórcy, i to są wrota niebios”⁷⁰³. Matat – to dom Stwórcy, a także wrota, przez które się do niego wchodzi. Powiedziano o tym: „Otwórzcie mi wrota sprawiedliwości, wejdę przez nie i podziękuję Stwórcy”[11]. To są wrota do AWAJa, to są wrota niebios. Wrota sprawiedliwości, wrota do AWAJa i wrota niebios stanowią jedną całość – i to jest Matat.

Dwa aspekty w Matacie:

1. Gdy jest włączony w Hochmę w pierwszym stanie przy ruchu powrotnym – nazywa się domem Stwórcy;
2. Gdy jest włączony w chasadim w drugim stanie przy ruchu powrotnym – nazywa się wrotami[12].

---

[1] Punkty 68 i 69 w danej redakcji tekstu nie są przytoczone.

[2] Tora, Bereszit, 28:12. „I śniło mu się: oto drabina ustawiona na ziemi, a jej wierzchołek sięgał nieba; i oto aniołowie Elohim wstępowali i zstępowali po niej.”

[3] Tora, Bereszit, 24:2. „I powiedział Awraham do swojego sługi, najstarszego w jego domu, który zarządzał wszystkim, co miał: «Połóż, proszę, swoją rękę pod moje biodro».”

[4] Prorocy, Jechezkel, 1:14. „A istoty żywe biegały tam i z powrotem – jak błyskawice.”

[5] Zob. wyżej, p. 17, od słów: „Lecz przed wyjściem linii środkowej…”

[6] Babiloński Talmud, traktat Kiduszin, karta 32:2. „Rabbi Josi ha-Galili mówi: «Starszym może być jedynie ten, kto nabył mądrość».”

[7] Tora, Bereszit, 33:9. „I powiedział Esaw: «Mam dużo, mój bracie, niech twoje pozostanie u ciebie».”

[8] Tora, Bereszit, 33:11. „Przyjmij, proszę, mój dar, który został ci przyniesiony, ponieważ Elohim mi pobłogosławił i mam wszystko.”

[9] Pisma, Psalmy, 68:18. „Wstąpiłeś na wysokość, pojmałeś jeńców, wziąłeś dary wśród ludzi, nawet buntownicy zamieszkają u Stwórcy Elohim.”

[10] Zob. Zohar, rozdział Bereszit, część 1, p. 83, p. 133.

[11] Pisma, Psalmy, 118:19. „Otwórzcie mi bramy sprawiedliwości – wejdę w nie, oddam dziękczynienie Stwórcy.”

[12] Zob. wyżej, p. 71, od słów: „Wyjaśnienie powiedzianego…”