147) „I zobaczył AWAJa, że Lea była znienawidzona itd.” (wa-jare AWAJa ki senu’a Lea we-go). Rabbi Elazar otworzył: „Osadzająca niepłodną w domu jako radosną matkę synów – hallelujah” (rabbi Elazar patach: moszibi akeret ha-bajit, em ha-banim smecha – hallelujah). „Osadzająca niepłodną w domu” – to Rachela, która jest główną żoną domu (moszibi akeret ha-bajit – da Rachel, de-ihi ikra de-bejta). „Radosna matka synów” – to Lea (em ha-banim smecha – da Lea).
Sulam
147) „I zobaczył Stwórca, że Lea jest nielubiana, i otworzył jej łono, a Rachela była bezpłodna”[1]. I powiedziano: „Przekształca (bezdzietną) panią domu w matkę, radującą się synami. Alleluja”[2]. „Przekształca panią domu” – to Rachela, podstawa domu. „Matka, radująca się synami” – to Lea, która urodziła sześciu synów i jedną córkę.
148) Inna rzecz: „Osadzająca niepłodną w domu” – to Szmita, która jest podstawą tego świata, na niej opiera się wszystko (dawar acher: moszibi akeret ha-bajit – da Szmita, de-ihi ikara de-hai alma, alej itdabber). „Radosna matka synów” – to Jowel, od której zależy wszelka radość i wszelkie wesele wszystkich światów (em ha-banim smecha – da Jowel, de-kol chejdu we-kol chedwa de-kullhu almin bei taljan). A ten werset jest ogólnością wszystkiego, ponieważ ten obejmuje wszystko, w świętej tajemnicy (we-hai kra kelala de-kolla hu, be-gin de-hai kelil kolla, be-raza kadisza), i dlatego zakończenie wersetu brzmi: „Hallelujah” (we-al da sijuma de-kra: hallelujah).
Sulam
148) „Przekształca panią domu” – to szmita, Nukwa Zeir Anpina, będąca podstawą, ponieważ od niej zależy wszystko, co dzieje się w tym świecie. „Matka, radująca się synami” – jowel, Bina: cała radość i wesele, istniejące w światach BEA, zależą od niej, ponieważ Nukwa Zeir Anpina nie ma niczego swojego, a jedynie to, co Zeir Anpin otrzymuje od Biny i przekazuje jej. I wtedy ona przekazuje to do wszystkich światów. W ten sposób cała radość, która istnieje w światach, pochodzi od Biny.
To zdanie jest uogólnieniem wszystkiego, ponieważ obejmuje świętość całości – zarówno świata ukrytego, jak i objawionego. Dlatego kończy się słowem: „Alleluja (dosł. chwalcie Stwórcę)”, ponieważ takie wychwalanie jest najwyższym w psalmach[3].
149) „I zobaczył AWAJa, że Lea była znienawidzona” (wa-jare AWAJa ki senu’a Lea) – ale dlaczego była znienawidzona? Przecież synowie znienawidzonej nie są uznawani za synów wywyższonych, a widzimy, że wszyscy ci wywyższeni synowie pochodzili od Lei (we-chi amai hi senu’a? we-ha bnej senu’a – laaw bnej ma’alja ninhon? we-chazinan de-kol inun bnej ma’alej, mi-Lea nafku), a ty mówisz: „że Lea była znienawidzona”? (we-at amart: ki senu’a Lea?) Ale rzeczywiście Jowel stale należy do świata zakrytego, i wszystkie jej przejawy nie są w objawieniu (ella: waddaj Jowel ihu tadir alma de-itkasseja, we-kol milluj laaw be-itgalleja ninhon), i dlatego przed Jaakowem wszystkie jej działania były zakryte (u-we-gin kach Jaakow – itkassejin minej kol owadoj).
Sulam
149) „I zobaczył Stwórca, że Lea jest nielubiana”799. Dlaczego więc była nielubiana – przecież synowie nielubianej uważani są za synów niegodnych, a wszystkich najlepszych synów urodziła Lea? Ale rzecz w tym, że jowel – to świat ukryty, i dlatego wszystkie jego działania były ukryte przed Jaakowem. Innymi słowy, odnosiła się do niego z ukrytą miłością, chociaż z zewnątrz wydawała się nielubiana, ponieważ Lea odnosi się do właściwości od chaze Zeir Anpina i wyżej, gdzie znajduje się właściwość Imy, jowel, ukryty świat, i dlatego wszystko, co tam się dzieje – jest w ukryciu.
150) Chodź i zobacz: świat niższy jest w objawieniu i on jest służbą wszystkiego, by wznosić się w swoim stopniu (ta chaze: alma tata’a be-itgalleja ihu, we-hu sziruta de-kolla, le-salleka be-dargoj), tak jak mądrość wyższa jest służbą wszystkiego (ke-ma de-Chochma ila’a – hu sziruta de-kolla), tak też świat niższy – to mądrość, i on jest służbą wszystkiego (hachei name alma tata’a – Chochma ihu, we-hi sziruta de-kolla). I dlatego nazywamy ją „atach” (u-we-gin kach karinán atah), ponieważ ona jest Szmita i jest objawiona (be-gin de-ihu Szmita, we-itgalleja).
Sulam
150) Niższy świat, Rachela, Nukwa Zeir Anpina, – w objawieniu, i on jest początkiem wszystkiego dla wznoszenia się po stopniach. Tak jak wyższa Hochma, Hochma Arich Anpina, jest początkiem wszystkiego z góry w dół[4], tak też i niższy świat jest właściwością Hochma, i on – początek wszystkiego z dołu w górę. Dlatego nazywają ją „ty”, ponieważ ona – szmita, i ona jest w objawieniu. „W objawieniu” – oznacza, że chasadim w niej objawiają się w świeceniu Hochmy, kiedy „jud י” wychodzi z powietrza (awir אויר) i pozostaje światło (or אור). I wtedy Nukwa Zeir Anpina nazywana jest „szmita”. I to jest sens słów: „Ponieważ ona – szmita i w objawieniu”.
151) A świat wyższy, który jest Jowel, nazywamy „hu” – on, ponieważ wszystkie jego przejawy są zakryte (we-alma ila’a, de-ihu Jowel, karinán: hu, de-kol milluj be-itkasseja inun). I to jest tajemnica o Lei, jak jest napisane: „I spał z nią tej nocy – hu” (we-raza de-milla de-Lea: dichtiw: wa-jiszkaw imah ba-lajla hu). I na tej samej zasadzie jest napisane: „I służył Lewita – hu” (we-al da ketiv: we-avad ha-Lewi hu), aby z niego przyciągnąć błogosławieństwa dla wszystkich (be-gin le-amshacha minej birchan le-kolla). „Hu” – to świat wyższy, który jest stale zakryty (hu: alma ila’a de-itkasseja tadir), a Jaakow – temu, co zakryte, nie przylgnął swoją wolą, lecz temu, co objawione (we-Jaakow – ba-me de-itkasseja, la itdabbak be-re’utej, ella ba-me de-itgalleja). I to jest tajemnica tego, co jest napisane: „I przylgnie do swojej żony” (we-raza da: dichtiw: we-dawak be-iszto).
Sulam
151) Wyższy świat, jowel – tzn. Lea, wychodząca od Imy – nazywany jest „on”, ponieważ wszystko w nim znajduje się w ukryciu. Albowiem przez słowo „on” rozumie się świat ukryty. O Lei powiedziano: „I położył się z nią nocą on”[5]. „Lewi, on będzie pełnił służbę”[6] – to znaczy Lewi służy po to, aby przedłużyć błogosławieństwo od niego, nazywanego „on”, do wszystkich światów. „On” – to wyższy świat, który zawsze jest ukryty, a Jaakow przylgnął tylko do tego, co objawione w pragnieniu, jak powiedziano: „I przylgnie on do swojej żony”. Jak powiedziano: „Dlatego opuści człowiek ojca swego i matkę swoją”[7] – tzn. świat ukryty – „i przylgnie on do swojej żony” – do świata objawionego.
152) „I zobaczył AWAJa, że Lea była znienawidzona” (wa-jare AWAJa ki senu’a Lea). Stąd uczymy się, że jeśli człowiek nienawidzi nagości swojej matki, a jednak przebywa z nią w jednym miejscu i nie lęka się – oto mamy przebudzenie: syn przebywa z matką (me-hacha: de-sanej bar nasz er’jan de-imej, we-jityached bar nasz im imej be-kol atar, we-la jitchaszasz, we-ha it’aru – ben jityached im immo). A wszystko to było zakryte przed Jaakowem, ponieważ świat wyższy nie był wcale objawiony (we-kolla itkassej mi-Jaakow, de-alma ila’a la itgalleja kelal).
Sulam
152) „I zobaczył Stwórca, że Lea jest nielubiana”799 – ponieważ ona pochodzi od Imy. Stąd wynika, że człowiek nienawidzi „nagości” (ujawniającej się) ze strony „matki swojej”, ponieważ „jego matka” (ima) – to świat ukryty, i „dlatego opuści człowiek ojca swego i matkę swoją”. I on w każdym miejscu może przebywać sam na sam ze swoją matką i nie obawiać się zakazu odosobnienia. Dlatego wszystko jest ukryte przed Jaakowem – bo wyższy świat, Lea, wychodzący od Imy, wcale się nie objawia.
[1] Tora, Bereszit 29:31: „A gdy Stwórca zobaczył, że Leya była znienawidzona, otworzył jej łono, lecz Rachela była niepłodna”.
[2] Pisma, Psalmy 113:9: „Zamienia bezdzietną w szczęśliwą matkę synów, mieszkającą w domu. Halleluja!”.
[3] Zohar, rozdział Wajiszlach, punkt 270.
[4] Zohar, rozdział Bereszit, część 1, od słów: „Słowo «na początku (bereszit)» wskazuje na parcuf Arich Anpin świata Acilut, nazywany «początkiem (reszit)» dlatego, że jest pierwszym parcufem, od którego przekazywane są wszystkie mochin…”
[5] Tora, Bereszit 30:16: „I przyszedł Jaakow z pola wieczorem, i wyszła Leya naprzeciwko niego, i powiedziała: «Do mnie wejdziesz, bo najęłam cię za mandragory syna mego». I spał z nią tej nocy”.
[6] Tora, Bemidbar 18:23: „A Lewita będzie pełnił służbę przy Namiocie Zgromadzenia, i ponosić będą winę swoją. Ustawa wieczna to dla waszych pokoleń, i nie będą mieli oni dziedzictwa wśród synów Israela”.
[7] Tora, Bereszit 2:24: „Dlatego opuści człowiek ojca swego i matkę swoją, i przylgnie do żony swojej, i będą jednym ciałem”.