1) I żył Jaakow w ziemi Micraim siedemnaście lat itd. (wa-jechi Jaakow be-erec Micraim szewa esre szana we-gomer). Powiedział Rabbi Jose: „Serce ujrzało w proroctwie, w Micraim, że oni są w jego pięknie w wielu objawieniach aż dotąd i aż do czasu końca Masziacha” (amar Rabbi Jose, liba chaza bi-nwua, be-Micraim, de-jahon be-nohi be-kamma galuwin, ad hacha, we-ad idana de-kec Meszicha).

Sulam

1) „I żył Jaakow na ziemi egipskiej siedemnaście lat”[1]. Powiedział Rabbi Josi: „Serce Jaakowa proroczo przewidziało w Egipcie, że jego synowie będą we wszystkich wygnaniach aż do dzisiejszego dnia, i aż do końca dni, i aż do czasu przyjścia Masziacha”.

2) I nie dotarł do proroctwa „I żył”, tylko w Micraim (we-la mata li-nwua de-wa-jechi, ela be-Micraim), i jest to proroctwo najwyższe (we-hi nwuata ma’aljata), nie prorokowali podobnego (la itnabi’u de-kawwata), i nie dotarło ono do żadnego człowieka spośród synów proroków (we-la mata le-ho szum enisz min benej nwija), tylko do niego i do Moszego (ela hu u-Mosze). O Moszem jest napisane: „Bo nie ujrzy Mnie człowiek i będzie żył” (be-Mosze ketiw: ki lo jir’ani ha-adam wa-chaj). O Jaakowie jest napisane: „I żył Jaakow” (be-Jaakow ketiw: wa-jechi Jaakow). „I żył”: to proroctwo, które zstąpiło ze zwierciadła, które świeci (wa-jechi: nwuata de-nachata me-aspaklarja de-nahara).

Sulam

2) „I przyszedł Jaakow do proroctwa „Wajechi” tylko w Egipcie. I to jest ważne proroctwo, i tego rodzaju proroctwo nie zostało wypowiedziane ani otworzone żadnemu człowiekowi spośród proroków, tylko jemu i Mosze. O Moszem powiedziano: „Bo nie może człowiek zobaczyć Mnie i pozostać przy życiu”[2]. O Jaakowie powiedziano: „I żył Jaakow”. „I żył (wajechi ויחי)” – proroctwo, zstępujące z „świecącego zwierciadła”, to znaczy Tiferet.

Wyjaśnienie. Świecenie Hochmy to życie, jak powiedziano: „Mądrość (hochma) napełnia życiem tych, którzy ją posiadają”[3], i ona zawarta jest w proroctwie „Wajechi”. Istnieje wielka różnica między proroctwami Jaakowa i Moszego, a resztą proroków. Bowiem pozostali prorocy otrzymali swoje proroctwo z Necach i Hod Zeir Anpina, to znaczy od tabura i niżej, gdzie znajduje się właściwość Nukwy, nazywanej „zwierciadło, które nie świeci”. I dlatego otwierali swoje proroctwo słowem „Ko (כה, tak)”, które jest imieniem Nukwy.

Lecz Jaakow i Mosze otrzymali (proroctwo) z Tiferet, nazywanego „świecące zwierciadło”, od tabura i wyżej Zeir Anpina, lecz we właściwości „achoraim”, które się tam znajdują. I dlatego powiedziano Moszemu: „I ujrzysz Mnie z tyłu (achoraj אחרי), lecz Mojego oblicza nie będzie widać”[4]. I również: „Nie będziesz mógł zobaczyć Mojego oblicza, ponieważ nie może człowiek zobaczyć Mnie i pozostać przy życiu”. Lecz ponieważ otrzymał we właściwości „achoraim”, pozostał przy życiu. I również o Jaakowie powiedziano: „I żył (wajechi ויחי)” – tylko w Egipcie, i to jest właściwość „achoraim”.

I powiedziano: „I przyszedł Jaakow do proroctwa „Wajechi” tylko w Egipcie” – bowiem ponieważ otrzymał proroctwo we właściwości od tabura i wyżej Zeir Anpina, o którym powiedziano: „I ujrzysz Mnie z tyłu (achoraj אחרי), lecz Mojego oblicza nie będzie widać”, Jaakow przyszedł do proroctwa tylko w Egipcie, to znaczy w „achoraim”.

A powiedziane: „I tego rodzaju proroctwo nie zostało wypowiedziane ani otworzone żadnemu człowiekowi spośród proroków, tylko jemu i Mosze” – oznacza, że wszyscy prorocy otrzymują od chaze i niżej Zeir Anpina, z Necach i Hod. A powiedziane o Moszem: „Bo nie może człowiek zobaczyć Mnie i pozostać przy życiu”² – oznacza, że ponieważ nie otrzymał z właściwości „panim”, lecz tylko z „achoraim”, pozostał przy życiu, to znaczy dzięki przyciągnięciu Hochmy.

I to, że o Jaakowie powiedziano: „I żył Jaakow” – to również przyciągnięcie Hochmy we właściwości achoraim, to znaczy w Egipcie. Dlatego powiedziano: „«I żył (wajechi ויחי)» – proroctwo, zstępujące ze «świecącego zwierciadła»”, to znaczy od tabura i wyżej Zeir Anpina – od Tiferet, nazywanego „świecące zwierciadło”. Lecz istnieje także różnica między Jaakowem a Moszem, ponieważ Jaakow pochodzi z Tiferet, a Mosze – z wewnętrznej części Tiferet, z Daat.

3) Chciał powiedzieć proroctwo wygnania, które dotyczy jego synów w ziemi Kanaan i we wszystkich ziemiach, w których zostaną osiedleni, z ziemi Micraim złamane było jego serce, jak jest napisane: „Bo jest zboże w Micraim” (ba’ej le-mejmar nwuan de-galuta de-ar’an li-bnohi be-ar’a de-Kanaan, u-be-chol ar’a de-itotaw bah, me-ar’a de-Micraim hawa tewir libej, de-ketiw: ki jesz szewer be-Micraim).

Sulam

3) „Jaakow chciał przekazać proroctwo o wygnaniach, które przejdą jego potomkowie w ziemi Kanaan i w każdym kraju, w którym będą przebywać – że są one z ziemi Egiptu”. Innymi słowy, że wszystkie wygnania są zawarte w ziemi Egiptu. I jego serce było złamane, jak powiedziano: „Że jest chleb (dosł. złamanie) w Egipcie”[5].

4) I dlatego dotarło „I żył Jaakow w Micraim” (we-al da mata: wa-jechi Jaakow be-Micraim), i nie radował się (we-la hawa chadej), bo w tej ziemi są naczynia ludów (ki be-ar’a hahi sfejkan de-amin), szafiry tronu chwały (sappirin de-kursej jakara), i nie dotarł do nich żaden człowiek (we-la mata le-hon szum enisz), ani z góry, ani z dołu (la min ila’a, we-la min tata’a), tylko Chaj (ela Chaj), a tajemnicą tego jest: „Bo nie ujrzy Mnie człowiek i będzie żył” (we-raza da: ki lo jir’ani ha-adam wa-chaj).

Sulam

4) „Dlatego: «I żył Jaakow na ziemi egipskiej», i nie zaznał radości, ponieważ na tej ziemi – związek między narodami”, czyli cała nieczystość narodów zawiera się tam, a także „szafiry tronu chwały”, czyli iskry Hochmy, które znajdują się u nich w niewoli i nazywane są szafirami. „I to jak powiedziano: «A nad sklepieniem, które było nad ich głowami – jakby kształt kamienia szafirowego, w postaci tronu»[6]. I żaden człowiek nie osiągnął ich wyjaśnienia, ani z wyższych, ani z niższych, tylko „żyjący (chaj)”. Dlatego powiedziano: «Bo nie może człowiek zobaczyć Mnie i pozostać przy życiu»”.

Wyjaśnienie. Już wyjaśnialiśmy[7], że wskutek grzechu Adama Riszona upadły kelim i iskry stopnia Hochmy w egipską klipę. I dlatego powiedziano: „I nie zaznał radości, ponieważ na tej ziemi – związek między narodami” – z powodu tego, że ziemia egipska jest ciężką klipą, ponieważ nieczystość wszystkich narodów jest z nią związana, dlatego nie zaznał tam radości.

Lecz również „szafiry tronu chwały” są tam, to znaczy kelim i iskry stopnia Hochmy, które tam upadły. Ale wiadomo, że stopień Hochmy nie może świecić inaczej jak w połączeniu ze światłem chasadim. Tylko wtedy światło Hochmy nazywa się światłem chaja (życia), jak powiedziano: „Mądrość (hochma) napełnia życiem tych, którzy ją posiadają”.

A powiedziane: „I żaden człowiek nie osiągnął ich wyjaśnienia, ani z wyższych, ani z niższych, tylko «żyjący (chaj)»” oznacza, że żaden człowiek nie może się dostąpić Hochmy inaczej jak przez otrzymanie z pomocą włączenia chasadim, i otrzymujący nazywa się wtedy „żywym”[8]. I to jest stopień Jesod w gadlucie, nazywany Josef. Jak powiedziano: „I Josef położy rękę swoją na twoje oczy”[9], czyli światło oczu, światło chaja, ponieważ światło chaja nie świeci w parcufie zanim nie ma w nim właściwości Josefa, Jesod kelim, wskutek odwrotnego stosunku (świateł i kelim). I dlatego Jesod nazywany jest „chaj ha-olamim (życie światów)”.

„Dlatego powiedziano: «Bo nie może człowiek zobaczyć Mnie i pozostać przy życiu»” – i to oznacza, że w odniesieniu do właściwości „panim” nie ma tam stopnia „chaj”. I dlatego powiedziano: „Bo nie może człowiek zobaczyć Mnie i pozostać przy życiu”, ponieważ widzenie to Hochma, która świeci tylko na stopniu światła chaja, to znaczy w połączeniu z chasadim. A właściwość „panim” pochodzi od Arich Anpina, który jest Hochmą bez chasadim.

5) Jak wielka jest tajemnica wyższa w tym wersecie (kamma hu raza ila’a be-da kra), a my, przyjaciele, dziwimy się nad nimi (wa-anan chawraja temihin alajhu), nad „i żył” – że z męskiego aspektu był z nim Jaakow (al wa-jechi de-dachur imme Jaakow), powinien był powiedzieć przed „Israel” (hawa le-hij le-mejmar kamej Israel). Skąd „Israel”? (Israel minajin) Bo jest napisane: „Święty Israel dla Stwórcy, początek…” (di-ketiw: kodesz Israel la-AWAJa reszit we-gomer), „Mój syn, mój pierworodny – Israel” (bni bechori Israel). Rabbi Elazar, syn Rabbi Szymona, powiedział: Czyż nie jest powiedziane w wersecie: „I sprzedał swoje pierworództwo Jaakowowi”? (Rabbi Elazar, brej de-Rabbi Szimon amar: we-chi la amar kra: wa-jimkor et bechorato le-Jaakow).

Sulam

5) „Ileż wyższych tajemnic jest ukrytych w tej wypowiedzi „Wajechi”, i my, przyjaciele, dziwimy się jemu, a także temu, że w „Wajechi” wspomniany jest Jaakow, choć należało powiedzieć Israel” – czyli „I żył (wajechi) Israel”, ponieważ imię Jaakow wskazuje na katnut, a imię Israel pokazuje, że są u niego mochin de-gadlut. A słowo „wajechi (i żył)” wskazuje na światło chaja, mochin de-gadlut, i należałoby powiedzieć: „I żył (wajechi) Israel”.

A skąd wiadomo, że Israel wskazuje na mochin de-gadlut? Ponieważ powiedziano: „Israel – świętość Stwórcy”[10] – a świętość oznacza gadlut. I również powiedziano: „Syn Mój, pierworodny Mój Israel”[11] – a pierworodny oznacza gadlut. Tak więc w gadlutcje wspomniane jest imię Israel, a nie Jaakow, ponieważ to imię oznacza katnut, jak powiedziano: „Jakże wzniesie się Jaakow? Przecież mały jest!”[12]. Rabbi Elazar, syn Rabbiego Szymona, powiedział: „Ale przecież powiedziano: «I sprzedał swoje pierworództwo Jaakowowi»[13]” – a zatem pierworództwo, oznaczające gadlut, wspomniane jest w związku z imieniem Jaakow, i dlatego nie powinno nas dziwić, że powiedziano: „I żył (wajechi) Jaakow”, a nie: „I żył (wajechi) Israel”.

6) Powiedział Rabbi Szymon, jego ojciec: W czasie, gdy Israel byli uczciwi i czyści, i czynili zasługi, to Israel nie odczuwali lęku (amar Rabbi Szimon awuha: be-idna de-hawu Israel kszitin we-zakajin we-awdin zechu), a tylko sam Jaakow (we-la hawu retitin Israel, ela Jaakow le-chudej). Zgodnie z dobrymi czynami, które czynili, należało czynić im wiele dobra – jedno za drugie (be-din tawin de-awdin, hawa le-me’bad le-hon tawin sagiin da be-da).

Sulam

6) Powiedział do niego Rabbi Szymon, jego ojciec: „W czasie, gdy Israel trzymali się prawdy, byli sprawiedliwi i czynili dobroczynność, Israel nie odczuwali lęku – lecz tylko sam Jaakow. O nim powiedziano, że się bał, jak powiedziano: «Bo boję się jego (Esawa)»[14]. «Israel» – to nazwa gadlut i nie ma w nim lęku. Bowiem dzięki dobrym uczynkom Israel postępowali miłosiernie jeden wobec drugiego”, i dlatego nie było w nich lęku.

7) Ponieważ zgrzeszyli i zostały objawione ich winy i ich złe uczynki (mid-dechawu, we-itgeli’u al choweihon, we-al owadeihon biszin), nie mogli tego znieść, aby nie istnieli na wieczność (la hawu sawlin jatej, de-la jehewjin le-alma), z powodu prawdy o ich winach. I dlatego przychodzi miara miłosierdzia i sądu tylko dla Israel (we-al da ate mechilta de-rachamej we-dina le-chud, Israel), i dałeś im ich miejsce w ziemi ich wygnania (we-jahawit jat-hon be-ar’a galuthon).

Sulam

7) „Lecz kiedy zaczęli grzeszyć i zostali wygnani za swoje przewinienia i złe uczynki, nie mogli tego znieść” z powodu lęku, „czy rzeczywiście nie pozostaną na zawsze w wygnaniu za swoje grzechy. I dlatego przyszły miara miłosierdzia i miara sądu razem” – co jest znaczeniem imienia „Israel”, i oddali ich do ziemi wygnania.

Wyjaśnienie. Szchina została wygnana razem z nimi, i na nią wskazuje imię Israel. I dlatego byli pewni, ponieważ zostali wygnani razem ze Szchiną. I dzięki temu znieśli wygnanie i nie bali się. I Rabbi Szymon wyjaśnił tym samym, dlaczego w wygnaniu wspomniane jest imię Israel, jak powiedziano: „I odszedł Israel na wygnanie ze swojej ziemi”[15].

8) Słusznie chciał stworzyć (jaot ba’ej bri), ale człowiek niech spojrzy i pozna to (awal enisz mistakel we-jinda jate), że Jaakow jest połączony z „i żył” – Świętością (Jaakow de-misłaf im wa-jechi, kodesz). I na tę tajemnicę mówią: Jaakow wybrał sobie szafir w tronach chwały (we-al de-na raza amrin: Jaakow bachar jaté sappira be-kursej jakara).

Sulam

8) „Dobrze zapytałeś, synu mój”, czyli to, o co zapytał: „«I sprzedał swoje pierworództwo Jaakowowi» – czy nie należałoby powiedzieć: «Israelowi»?” – ponieważ pierworództwo oznacza mochin de-gadlut. „Lecz człowiek, który spostrzegał, wiedział, że Jaakow połączony z «Wajechi» stanowi świętość” – tak samo jak imię Israel. Innymi słowy, ta zasada, o której mówiliśmy, że Jaakow to nazwa katnut, nie jest obowiązująca w miejscu, gdzie chodzi o gadlut, który on osiągnął. Dlatego powiedziano tutaj: „I żył Jaakow”, i nie ma potrzeby mówić: „Israel”. I tak samo – w przypadku: „I sprzedał swoje pierworództwo Jaakowowi” – nie ma potrzeby mówić „Israelowi”, ponieważ Jaakow, który jest połączony z gadlutem, bez wątpienia jest tak samo święty jak Israel. „I właśnie dlatego powiedziano: «Jaakowa wybrał sobie Stwórca»[16]” – by był szafirem w tronie Jego majestatu, a nie Israela, ponieważ chodzi o gadlut.

9) Rabbi Szymon otworzył i powiedział: „A tego, który jest pokorny i skruszonego ducha, by ożywić ducha pokornych i ożywić serce skruszonych” (Rabbi Szimon patach we-amar: we-et daka u-szfal ruach, le-hachajot ruach szefalim u-le-hachajot lew nidka’im). „Serce skruszonych” – to Jaakow (lew nidka’im: da Jaakow), jak powiedziano: poniżej tego poziomu zstępowali na niego prorocy, błogosławieni, w Micraim (ke-deam: techot min darga, nechito alohij nwi’in birchan be-Micraim).

Sulam

9) Powiedział Rabbi Szymon, ogłaszając: „«Lecz (Ja) jestem z tym, kto jest skruszony i pokorny duchem, aby ożywiać ducha pokornych i ożywiać serce skruszonych»[17]. „Serce skruszonych” – to Jaakow, jak wyjaśniono[18], ponieważ poniżej tego stopnia”, czyli z achoraim, „zstąpiły do niego proroctwa i błogosławieństwa w Egipcie”. I już mówiliśmy, że Egipt to właściwość „achoraim”, dlatego jego serce było skruszone.

10) Uczono: Powiedział Rabbi Aba: serce ujrzało, że Jaakow, który był w Micraim, nie miał swojego proroctwa jako najwyższego (tana, amar Rabbi Aba: liba chama, de-Jaakow de-hawa be-Micraim, leit nwuatej ma’aljuta). Ziemia obfitująca (ar’a sagija).

Sulam

10) „Uczyliśmy się: Powiedział Rabbi Aba, że „serce widzi”. I ponieważ Jaakow był w Egipcie, jego proroctwo nie było wyniosłe, ponieważ ta ziemia była znienawidzona”.

11) Chodź i zobacz, nie zasłużył, by pobłogosławić choć jednego ze swoich synów, i nie było w jego ręku ducha, by błogosławić, tylko w Micraim, gdy pobłogosławił ich wszystkich, każdego z osobna, w tajemnicy (ta chaze, la zakej lewarech le-chad mi-bnohi, we-la hawa be-jadej ruacha lewarech, ela be-Micraim, kad barech jat-hon kol chad we-chad be-raza). A tajemnica: „I zobaczył Jaakow, że jest zboże w Micraim, i powiedział Jaakow do swoich synów: dlaczego się pokazujecie?” (we-raza: wajar Jaakow ki jesz szewer be-Micraim, wajomer Jaakow le-banaw: lama titra’u). Chodź i zobacz, że proroctwo zostało dane tylko skruszonemu sercu (ta chaze, de-la itjehivat nwua, ela litwiri liba), jak powiedziano: „Zejdźcie tam i kupcie dla nas stamtąd, abyśmy żyli i nie umarli” (ke-deam: redu szamma we-szibru lanu miszam we-nichje we-lo namut).

Sulam

11) „Bo nie dostąpił on błogosławienia żadnego ze swoich synów i nie miał w sobie ducha błogosławieństwa, lecz dopiero w Egipcie, gdy pobłogosławił każdego z nich, co wynika z wewnętrznego sensu słów: „I zobaczył Jaakow, że jest chleb (dosł. złamanie, „szewer”) w Egipcie, i powiedział do swoich synów: «Czemu się pokazujecie?»”[19]. Bowiem proroctwo dane było tylko tym, którzy są skruszeni w sercu, jak powiedział im: «Zejdźcie tam i kupcie nam stamtąd, abyśmy żyli i nie umarli»[20]”.

Wyjaśnienie. Już wyjaśniliśmy[21], że „Jaakow przyszedł do proroctwa „Wajechi” tylko w Egipcie”, ponieważ powiedziano: „Ale Mojego oblicza (panim) nie będzie widać”. Dlatego duch, aby pobłogosławić swoich synów, pojawił się w nim tylko w Egipcie, ponieważ tam jest właściwość „achoraim”. I dlatego Rabbi Szymon mówi, że on, Jaakow, miał „serce skruszonych”[22]. I dlatego przytacza dowód na to ze słów: „I zobaczył Jaakow, że jest chleb (dosł. złamanie) w Egipcie” – i to jest aluzja do skruszenia serca, które miał mieć w Egipcie. I natychmiast ożywił się jego duch, posyłając tam swoich synów, ponieważ wiedział, że proroctwo dane jest tylko tym, którzy są skruszeni w sercu. I również to, co mówi: „Zejdźcie tam i kupcie (we-sziwru ושברו)” – wskazuje na skruszenie serca (szwirat ha-lew שבירת הלב).

12) Powiedział Rabbi Jose: Pod tronem chwały świętej, Jaakow szafir, który jest miarą sądu po jego stronie (amar Rabbi Jose: techot kursiej jakara kadisza, Jaakow sappir, de-i hi mechilta de-dina le-sitrej). Przyszedł [anioł] i powiedział: „Nie będzie już więcej mówione twoje imię Jaakow, lecz Israel, bo walczyłeś z Elohim i z ludźmi, i zwyciężyłeś” (ata amar: lo Jaakow jeamer od szimcha, ki im Israel, ki sarita im Elohim we-im anaszim wa-tuchal). Ty zapominasz, że Jaakow ujrzał po swojej stronie miarę sądu (at maszkach, de-Jaakow chaza le-sitrej mechilta de-dina), i „zaświeciło mu słońce, gdy przechodził przez Penuel” itd. (wa-jizrach lo ha-szemesz ka-aszer awar et Penuel we-gomer), a tajemnicą tej sprawy jest: „Biada nam, bo dzień się nachylił, gdy nachyliły się cienie wieczoru” (we-raza de-mila: oj lanu, ki pana ha-jom, ki jinatu cillej arew).

Sulam

12) Powiedział Rabbi Josi: „Pod świętym tronem majestatu znajduje się Jaakow, szafir, i on” – ten szafir, „to miara sądu jego właściwości. I mówi Pismo: «I powiedział: Nie Jaakow odtąd będzie imię twoje, lecz Israel, bo walczyłeś z aniołem i z ludźmi, i zwyciężyłeś»[23]. A Jaakow rozpoznał w swojej właściwości miarę sądu, jak powiedziano: «I zaświeciło mu słońce, gdy przechodził przez Penuel»[24]. I to jest sens słów: «Biada nam, bo dzień się nachylił (ku wieczorowi), i rozciągnęły się wieczorne cienie»[25]”.

Wyjaśnienie powiedzianego. Tron majestatu świętości, Bina, opiera się na czterech podporach: trzech liniach i Nukwie, która otrzymuje te trzy linie[26]. A ekran pierwszego stadium, na którym wychodzi linia środkowa, zwana Jaakowem, nazywa się słowem „szafir”. Dlatego powiedziano, że Jaakow, szafir, znajduje się pod tronem, i to jest miara sądu jego właściwości, ponieważ ten ekran skraca go do właściwości WaK. I przytacza dowód z Pisma: „I zaświeciło mu słońce, gdy przechodził przez Penuel, a on utykał na swoje biodro”, czyli światło, które świeci dla uzdrowienia, dla uleczenia jego „przy zmierzchu”[27] w lewej linii[28]. A ponieważ to światło wychodzi tylko na ekranie pierwszego stadium, ekranie kropki chirik, dlatego staje się on utykającym na biodro.

I ze słów: „A Jaakow rozpoznał w swojej właściwości miarę sądu” wynika, że to jest ekran pierwszego stadium, aby się uzdrowić „przy nadejściu wieczoru” w lewej linii. Dlatego powiedziano: „I to sens słów: «Biada nam, bo dzień się nachylił (ku wieczorowi), i rozciągnęły się wieczorne cienie»”, ponieważ na skutek włączenia lewej linii w Jaakowa „dzień się nachylił (ku wieczorowi)”, to znaczy światła odeszły, i dlatego potrzebował miary sądu, która jest ekranem pierwszego stadium, aby ponownie przyciągnąć światło słońca, mimo że z tego powodu staje się utykającym na biodro. Dlatego mówi Pismo: „Nie Jaakow odtąd będzie imię twoje”, ponieważ jest tam miara sądu, „lecz Israel”, w którym jest również miara miłosierdzia, GaR wyższych Aba we-Ima, zwana „awira dachja (czyste powietrze)”.

13) Rabbi Szymon powiedział: Gdy zostali wygnani z Jeruszalajim (Rabbi Szimon amar: kad itgeli’u min Jeruszalajim), i stale byli zapominani (we-a’adia’u tedir’a), i nienawiść otoczyła Świątynię (we-sa’ew mesan’a jat hejchala), w tym czasie królestwo nie mogło znieść Israelu z powodu ich win (be-idana hahi la sowlat malchuta le-Israel al choweihon), lecz tylko Israel, ponieważ jest on z dwóch stron: miłosierdzia i sądu (ela Israel, begin de-hi mittrej gisa: rachamej we-dina).

Sulam

13) Powiedział Rabbi Szymon: „Kiedy zostali wygnani z Jeruszalajim, i została zniesiona codzienna ofiara, a wróg zbezcześcił Świątynię, w tym czasie Malchut”, czyli Nukwa Zeir Anpina, „nie mogła znosić synów Israela z powodu ich przewinień, lecz tylko «Israel»” – stopień tego imienia znosił ich, „ponieważ znajduje się on po obu stronach: miłosierdzia i sądu”, a sąd jest przyczyną objawienia miłosierdzia, i dlatego również sąd uważany jest za miłosierdzie.

14) A słowa: „Nie będzie już więcej mówione twoje imię Jaakow, lecz Israel” (u-mila: de-lo Jaakow jeamer od szimcha, ki im Israel), gdy zostało wyjaśnione w jego rozumieniu, Israel [jest] Jaakowem wyższym, to jedno wynika z drugiego (kad itprejsz be-swirej, Israel Jaakow ila’a da min da), i z ich powodu laska Moszego była wyrzeźbiona z dwóch stron z Imienia Świętego (u-beginehon hawa chutra de-Mosze gelifa mittrej sitroj miszmej kadisza): jedno – miłosierdzie w sądzie, a drugie – sąd w sądzie (chad rachamej be-dina, we-chad dina be-dina).

Sulam

14) „I ze słów: «Nie Jaakow odtąd będzie imię twoje, lecz Israel» staje się zrozumiałe, że Israel i Jaakow znajdują się jeden nad drugim”, że Israel jest ważniejszy niż Jaakow, i dlatego anioł pobłogosławił go imieniem Israel, „i dlatego na laskach Moszego po obu jego stronach było wyryte Jego święte imię, z jednej – miłosierdzie w sądzie” – stopień Israel, „a z drugiej – sąd w sądzie” – stopień Jaakowa.

15) A tajemnica: „Nie dostrzega nieprawości w Jaakowie i nie widzi trudu w Israelu” (we-raza: lo hibit awen be-Jaakow, we-lo ra’a amal be-Israel), ponieważ my jesteśmy na wygnaniu, uciskani wśród nienawidzących (mi-da’anan be-galuta, de-chikan bein san’ej), i Matronita oddzieliła się od Króla, i oddaliła się od Niego (we-istalleikat Matronita min Malka, we-itrechikat minej), On zamieszka ze Szchiną pośród nas i wybawi nas (hu jaszrej Szechinta beinana, we-jifrekinana), a tajemnica: „Tak mówi Stwórca, Król Israela i jego Odkupiciel, Stwórca Zastępów” (we-raza: ko amar AWAJa, Melech Israel, we-go’alo, AWAJa Cewaot). „I żył” – Żyjący: „Tak mówi Stwórca: Niebiosa są Moim tronem, a ziemia podnóżkiem stóp Moich” (wa-jechi Chaj: ko amar AWAJa: ha-szamajim kis’i, we-ha-arec hadom raglaj).

Sulam

15) „I to jest sens słów: «Nie dostrzegł kłamstwa w Jaakowie i nie widział nieprawości w Israelu»[29], czyli w Jaakowie nie widział kłamstwa, ale nieprawość widział, podczas gdy w Israelu nawet nieprawości nie widział, ponieważ sąd w nim także uważany jest za miłosierdzie. I wyjaśnia: „Z powodu tego, że jesteśmy uciskani na wygnaniu pośród wrogów, a Szchina oddzieliła się od Króla” – Zeir Anpina, „i oddaliła się od Niego”, to stało się przyczyną, że na końcu „On ulokuje Szchinę pośród nas i nas wybawi”. Ponieważ ten ucisk prowadzi nas do skruchy, a skrucha do wybawienia. I dlatego nawet sąd na stopniu Israel staje się miłosierdziem, i dlatego powiedziano: „I nie widział nieprawości w Israelu”, ale cały on – to miłosierdzie. Jednak na stopniu Jaakow nie jest tak, i dlatego znajduje się w nim nieprawość. Dlatego pobłogosławił go anioł: „Nie Jaakow odtąd będzie imię twoje, lecz Israel”, ponieważ jest w nim sąd i miłosierdzie, wygnanie i wybawienie, i cały on – to miłosierdzie.

„I to jest wewnętrzny sens słów: «Tak powiedział Stwórca, Król Israela i jego Wybawiciel, Stwórca zastępów»[30]. «I żył (wajechi)», «żywy (chaj)»”. Wyjaśnienie. „Król” – to sąd w imieniu Israel, „Wybawiciel” – to miłosierdzie w imieniu Israel, i oba one zawarte są w „zastępach”, czyli Necach i Hod, gdzie Necach – to miłosierdzie w nim, a Hod – to sąd w nim. I nazywane są one „wajechi”, „chaj”, ponieważ Necach, właściwość „prawa noga”, świeci tylko z dołu do góry, i dlatego nazywa się „i żył (wajechi)” – w czasie przeszłym, a Hod, właściwość „lewa noga”, świeci również z góry w dół, i dlatego nazywa się „żywy (chaj)” – w czasie teraźniejszym. I wszystko to ma miejsce na wyższym stopniu – Israel.

Jednak poniżej stopnia Israel powiedziano: „Tak powiedział Stwórca: «Niebo to Mój tron, a ziemia podnóżek stóp Moich»”[31]. Ponieważ na górze, na stopniu Israel, obie nogi to właściwość „żywy (chaj)”, gdzie prawa noga, Necach, nazywa się „i żył (wajechi)”, a lewa noga, Hod, nazywa się „żywy (chaj)”. Lecz tutaj nazywane są one „podnóżkiem (adom הדום) stóp Moich” – od słowa „milczenie (dama דממה)”, i to jest przeciwieństwo życia.

16) Synowie Wyższego, dwie nogi Żyjącego, wielka jud i mała jud, do chet – litery taw (benin ila’a, sztej raglej Chaj, jud rabbata, jud Zeirata, le-chet taw), waw jud do waw (waw jud le-waw), waw dalet do jud (waw dalet le-jud) – to jest to, co wychodzi z Wyższego (hada hu de-nafeq me-ila’a).

Sulam

16) „Na wyższym stopniu” – Israel, „obie nogi” – Necach i Hod, to „stopień «chaj»”. Necach – „wajechi (i żył)”, Hod – „chaj (żywy)”, i obie one są zawarte w słowie „wajechi”. „W wielkim «jud» – małe «jud», w wielkim «chet» – «taw», «waw-jud» – w «waw», «waw-dalet» – w «jud»”.

Wyjaśnienie. W literach zawarte są dwie właściwości: znaczenie proste i wypełnienie. Gdy bowiem wymawiamy „alef א”, słyszymy razem z nią litery „lamed-pej לפ”, czyli „a-lef אלף”. A gdy wymawiamy „bet ב”, słyszymy razem z nią „jud-taw ית”, czyli „b-et בית”. Litery „alef א”, „bet ב” nazywane są prostymi, a litery „lamed-pej לפ”, „jud-taw ית”, które słyszymy razem z nimi, są wypełnieniami prostych liter. I zgodnie z tym, gdy cztery litery „wajechi ויחי” znajdują się ze swoimi wypełnieniami: „waw waw”, „jud jud”, „chet chet”, „jud jud”, rozróżnia się w nich dwa podziały:

1. cztery proste litery – „waw-jud-chet-jud ויחי (wajechi)”;
2. siedem liter ich wypełnień – „jud-waw יו”, „waw-dalet וד”, „taw ת”, „waw-dalet וד”. I są one równe w swojej wartości liczbowej słowu „galut (גלת – wygnanie)” z trzema literami (436).

I one nazywają się „dwie nogi”, Necach i Hod. Pierwszy podział „wajechi ויחי” – to Necach, a drugi podział, który stanowi gematrię „galut (גלת – wygnanie)”, to Hod. I obie one to stopień „chaj (żywy)”, to znaczy zawarte są w słowie „wajechi ויחי”. I ponieważ to wygnanie jest przyczyną wybawienia i przebudzenia do życia, wygnanie również uznawane jest za przebudzenie do życia.

I to oznacza powiedziane: „Na wyższym stopniu obie nogi – to stopień «chaj»”, czyli obie one zawarte są w słowie „wajechi ויחי”. I wyjaśnia: „W wielkim «jud» – małe «jud», w wielkim «chet» – «taw», «waw-jud» – w «waw», «waw-dalet» – w «jud»”. W wielkim „jud יוד”, prostym, w jego wypełnieniu jest małe „jud י”, czyli „waw-dalet וד”, które mają wartość liczbową „jud י”. W „chet חת” w jego wypełnieniu jest „taw ת”. „Waw-jud וי” znajdują się w wypełnieniu „waw ויו”. „Waw-dalet וד” znajdują się w wypełnieniu „jud יוד”.

17) Pod Jego tronem chwały, z drogocennego kamienia, w ziemi Micraim (techot kursjej jakara, me-ewen tawwa, be-erec Micraim) – to jest to, co jest napisane: „I uderzy Stwórca Micraim” itd. – dwie oddzielone litery (hajnu di-ketiw: we-nagaf AWAJa et Micraim we-gomer, bet perisza). „Bo rosa świateł jest twoją rosą” – jedna oddzielona litera (ki tal orot tallecha, alef perisza).

Sulam

17) Te dwa podziały zawarte są „w drogocennym kamieniu, szafirze, znajdującym się pod tronem majestatu”, który znajduje się „na ziemi egipskiej”[32], czyli jak powiedziano: „I Stwórca będzie uderzał Egipt”[33] – i to jest drugie podzielenie, to znaczy litery wypełnienia, wskazujące na wygnanie. „I powiedziano: «Bo rosa poranna – to Twoja rosa»”[34], co oznacza rosa ożywiająca, „i to jest pierwsze podzielenie”, to znaczy proste litery, wskazujące na przebudzenie do życia.

18) I dlatego zlewa się to w jedno – dwie oddzielone litery [oznaczają] wygnanie, jedna oddzielona [oznacza] pierwsze (u-begin da misłaf ka-chada, bet perisza galuta, alef perisza kadmajta). Chodź i zobacz, co jest napisane: „Dom Jaakowa, chodźcie, a pójdziemy w świetle Stwórcy” (ta chaze: maj di-ketiw: bejt Jaakow lechu we-nelech ba-or AWAJa) – w wygnaniu, litery, które zostały im przypisane z powodu ich win, naprawdę zgodnie z sądem (be-galuta, atwan de-itgzar alejhon al choweihon, be-kuszta be-dina hawu), w Torze jest naprawa (be-orajta takanta), i wyjdziecie z gliny błota, które są wygnaniem (we-tifkun min chamra tina, de-hi galuta), i przemienicie je w rzekę światła (we-tahachu le-nahara da-ja).

Sulam

18) „I dlatego łączy się razem drugie podzielenie”, wskazujące na wygnani, „z pierwszym podzieleniem”, wskazującym na przebudzenie do życia i wybawienie. „Powiedziano: «Dom Jaakowa, wstańcie i pójdźmy w świetle Stwórcy»”[35], czyli litery wskazujące na wygnanie, na które zostali skazani przez prawdę i sąd za swoje przewinienia. I mają oni uzdrowienie poprzez Torę, ponieważ poprzez jej wypełnianie wyjdą z gliny i błota, to znaczy z wygnania, i pójdą ku światłu Stwórcy.

A to, co powiedziano: „Dom Jaakowa, wstańcie” – oznacza: w wygnaniu, i wskutek tego, że umocnicie się tam poprzez Torę, zasłużycie na to, co powiedziano: „I pójdziemy w świetle Stwórcy” – i to jest przebudzenie do życia i wybawienie. I wynika z tego, że wygnanie jest przyczyną wybawienia. W ten sposób te dwa podzielenia stanowią jedną całość.

19) Alef i rec biegają po ziemi (alef rec ba-arec), pojawił się znak w pieczęci księgi Tory (itcafej ata be-tigna de-sifra de-orajta). A oni zostali rozdzieleni w ziemi, do alef rec (we-inun itpalgin ba-arec, le-alef rec). Ty znajdziesz w pieczęci księgi Tory (at maszkach be-tigna de-sifra de-orajta), że rec łączą się jako jedno – wygnanie (rec misłafin ka-chada galuta). Czym jest wygnanie Micraim? Czterysta lat – powiedział do Awrahama, że będzie wygnanie jego synów w Micraim (maj galuta de-Micraej, arba me’a sznin hawa, amar le-Awraham: di-jehe galuta li-bnohi be-Micraej). A gdy liczysz ich – było dwieście dziewięćdziesiąt lat (we-chi hawet maneta jat-hon: ma’atan we-tiszin sznin hawu).

Sulam

19) „Litery «alef א» i «resz-cadi רץ» ze słowa «arec (ארץ – ziemia)» odnoszą się do ziemi zasmuconej i wchodzącej w wygnanie, które dzieli się w Księdze Tory w taki sposób: okres czterystu lat (dzieli się) na przedziały odpowiadające podziałowi słowa «arec (ארץ – ziemia)» na «alef א» i «resz-cadi רץ». I widzimy, że w podziale podanym przez Księgę Tory litery «resz-cadi» są połączone razem w wygnaniu”, czyli że przebywali w egipskim wygnaniu przez dwieście dziewięćdziesiąt lat (wartość gematrii «resz-cadi»). A wypełnienie „lamed-pej לף” litery „alef אלף” ze słowa „arec (ארץ – ziemia)” to według gematrii sto dziesięć. Sto dziesięć i dwieście dziewięćdziesiąt (resz-cadi) razem – czterysta lat.

„Co to znaczy – egipskie wygnanie? Przecież czterysta lat zostało wskazane Awrahamowi jako czas przebywania jego synów w wygnaniu, ale jeśli je policzyć, to wychodzi, że minęło tylko dwieście dziewięćdziesiąt lat?”

Wyjaśnienie. Rozpoczyna on rachubę dni wygnania faktycznie od chwili sprzedaży Josefa do Egiptu, gdy miał siedemnaście lat. I do momentu, kiedy został ustanowiony zarządcą, minęło trzynaście lat, ponieważ w chwili, gdy stanął przed Faraonem, miał już trzydzieści lat[36]. A gdy Jaakow i jego synowie przyszli do Egiptu, Josef miał już trzydzieści dziewięć lat, ponieważ kiedy Jaakow przybył do Egiptu, minęło już siedem lat urodzaju i dwa lata głodu[37]. I Josef żył po przybyciu Jaakowa do Egiptu jeszcze siedemdziesiąt jeden lat, ponieważ Josef żył sto dziesięć lat. A przez cały ten czas, dopóki Josef żył, nie rozpoczęła się niewola.

Keat był spośród tych, którzy zeszli do Egiptu, a dni jego życia wynosiły sto trzydzieści trzy lata. Amram, jego syn, żył sto trzydzieści siedem lat. A w chwili wyjścia z Egiptu Mosze miał osiemdziesiąt lat. A ponieważ powiedziano, że Amram urodził się pod koniec dni Keata, a Mosze urodził się pod koniec dni Amrama, to razem jest to trzysta pięćdziesiąt lat. A od czasu sprzedaży Josefa do momentu jego mianowania na zarządcę minęło trzynaście lat, co wchodzi w rachubę wygnania – razem daje to trzysta sześćdziesiąt trzy lata. Jeżeli odejmiemy od nich siedemdziesiąt jeden lat, w których panował po przybyciu Jaakowa do Egiptu, ponieważ za jego panowania nie byli zniewoleni, wychodzi dwieście dziewięćdziesiąt dwa lata. Ale Zohar wylicza dwieście dziewięćdziesiąt lat, ponieważ dwa lata są już zaliczone w tę liczbę, przecież Amram nie urodził się dokładnie na końcu dni Keata, ani Mosze, nie urodził się co do dnia na końcu dni Amrama.

20) Chodź i zobacz: „I umarł Josef, mając sto dziesięć lat” (ta chaze: wa-jamat Josef ben me’a we-eser szanin). Rabbi Szymon otworzył i powiedział: „Oto panna pocznie i porodzi syna, i nazwie jego imię Immanuel” (Rabbi Szimon patach we-amar: hine ha-alma hara we-joledet ben we-karat szmo Immanu’el) – poczęcie i narodziny, które wypełniają się objawieniami, i bardzo wieloma krzykami, i złymi cierpieniami (idduj we-lejda, de-itmale le-gilujan, we-aketan sagiin, we-eden biszin). I chociaż przez te [rzeczy] Matronita się zatrzęsła i oddaliła się od swojego małżonka (we-af al-gaw de-jeho be-ilejn, Matronita izda’ze’at we-itrachakat min ba’ala), będzie z nami na wygnaniu (tehe immanu be-galuta). „Sto dziesięć” – to rycina, która została dodana (ben me’a we-eser hawa gilu’fa de-ittosef), wypada powiedzieć, że wygnanie trwało sto dziesięć lat i dwieście dziewięćdziesiąt (jitree le-mejmar: we-hawa awar min galuta me’a we-eser sznin, u-ma’atan we-tiszin), co daje razem czterysta lat (hawe arba me’a sznin). I nie liczy się wygnania od Jaakowa, lecz od śmierci Josefa (we-la itmnej galuta de-Jaakow, ela mid-de-mit Josef). A to właśnie [oznaczają słowa]: „I od czasu, gdy zniesiono ustawiczną [ofiarę] i dano obrzydliwość spustoszenia” itd. (we-hajnu da al-gaw da: da-amar: u-me’et husar ha-tamid, we-latet szikkuc szomem we-gomer).

Sulam

20) „I umarł Josef w wieku stu dziesięciu lat”[38]. Powiedział Rabbi Szymon, ogłaszając: „«Oto młoda kobieta pocznie i porodzi syna, i nazwie jego imię Immanu El»[39]. Lecz widzimy, że ciąża i narodziny wspomniane w tym fragmencie wypełniły się licznymi wygnaniami i cierpieniami oraz czasami nieszczęścia” – jak powiedziano w jego zakończeniu: „Lecz zanim chłopiec nauczy się odrzucać zło i wybierać dobro, opuszczona będzie ta ziemia…”[40], „sprowadzi Stwórca na ciebie… dni, jakich nie było”[41].

„Chociaż Stwórca będzie z nami w tych latach, ponieważ wskazuje na to imię dziecka Immanu El (z nami Wszechmogący), imię Szchiny, to jednak Szchina jest wstrząśnięta i oddzielona od swojego małżonka, Zeir Anpina, i znajduje się z nami na wygnaniu”. Innymi słowy, choć Szchina jest z nami, to jednocześnie znajduje się w bólu i wygnaniu, i w braku ziwuga (zjednoczenia).

I wynika z powiedzianego, że istnieje okres dojrzewania, poprzedzający narodziny wygnania, „a sto dziesięć lat – to czas dodatkowego kształtowania się”, który określony jest jako początek rzeczywistości wygnania. I ten fragment „mówi o tym, że od czasu egipskiego wygnania upłynęło już sto dziesięć lat” – w stanie zarodzenia, „i razem z dwustu dziewięćdziesięcioma” – w których rzeczywiście przebywali na wygnaniu, „to czterysta lat”, o których Stwórca powiedział do Awrahama w przymierzu między rozdzielonymi częściami[42], „a rachuba lat wygnania Jaakowa liczona jest dopiero od chwili śmierci Josefa”. I na te sto dziesięć lat zarodzenia wygnania wskazuje wypełnienie „lamed-pej לף” litery „alef אלף” ze słowa „arec (ארץ – ziemia)”, które w gematrii wynosi sto dziesięć. A na dwieście dziewięćdziesiąt lat rzeczywistego przebywania w wygnaniu wskazują litery „resz-cadi רץ” ze słowa „arec (ארץ – ziemia)”.

„I jedno obok drugiego, jak powiedziano: «A od czasu zniesienia codziennej ofiary i ustanowienia ohydy pustki – dni: tysiąc dwieście dziewięćdziesiąt»”[43]. W powiedzianym tutaj pojawia się „elef אלף”[44] obok „dwieście dziewięćdziesiąt”. I to, jak już wyjaśniono, że wygnanie dzieli się na okres zarodzenia i samo wygnanie. I „elef אלף” – to zarodzenie, a wartość gematrii jego wypełnienia „lamed-pej לף” wynosi sto dziesięć, natomiast „dwieście dziewięćdziesiąt” – to rzeczywiste wygnanie. I to są litery słowa „arec (ארץ – ziemia)”, to znaczy „alef אלף” – „resz-cadi רץ”.

21) I były dni Jaakowa, lata jego życia: siedem lat i czterdzieści i sto lat (wa-jehiju jemej Jaakow sznej chajaw: szewa szanin we-arba’in u-me’at szana). Tutaj jest tajemnica wygnania w liczbie (hacha raza be-galuta be-minjana), ich naprawa – przez synów, którzy objawiają się w miarze sądu (tikunta jehon be-naja de-itgalljan be-mechilata de-dina), trzy objawienia: pierwsze – Micraim, które zostało napełnione w siedmiu latach (telata galawan: kadma’a de-Micraej, de-itmetal bi-szewa sznin). Rabbi Chija otworzył i powiedział: „Zaklinam was, córki Jeruszalajim, na zastępy albo na łanie…” (Rabbi Chija patach we-amar: hiszba’ti etchem, benot Jeruszalajim, be-cewaot o be-ajlot we-gomer).

Sulam

21) „I było dni Jaakowa, lat jego życia, sto czterdzieści siedem lat”[45]. Tutaj sto czterdzieści siedem lat życia Jaakowa to liczba napraw wygnania, które przejdą jego synowie, wygnani przez właściwość sądu w trzy wygnania. Pierwsza naprawa odnosi się do Egiptu, i jest symbolizowana przez siedem lat”. Powiedział Rabbi Chija, ogłaszając: „«Zaklinam (iszbaati השבעתי) was, córki Jeruszalajim, nie budźcie ani nie pobudzajcie miłości, dopóki nie zechce»[46]. I tak samo tutaj – liczba siedem (szewa שבע) (z lat) życia Jaakowa oznacza „przysięgę (szwua שבועה)”, co wskazuje: nie budzić miłości, czyli wybawienia, „dopóki nie zechce”.

22) Rabbi Szymon powiedział: Stąd: „Z daleka ukazał mi się Stwórca: umiłowałem cię miłością wieczną…” (Rabbi Szimon amar: me-hacha: me-rachok AWAJa nir’a li, we-ahawat olam ahawtich we-gomer). Tutaj jest tajemnica wygnania – naprawa jego synów, Israela (hacha raza be-galuta: takanta jehon be-bnohi de-Israel), rozpoczęcie objawień, i wypada powiedzieć: oni są świętymi synami, którzy zostali objawieni z powodu swoich win w sądzie przez wiele lat (misztrej galaja, we-jitree le-mejmar: jehon benaja kadisza, de-itgallawun al choweihon be-dina sznin sagiin jehe). „Siedem – jak wasze grzechy”, „Bo siedmiokrotnie będzie pomszczony Kain” (szewa ke-chatotejchem, ki sziwatiajim jukam Kajin) – to wygnanie pierwsze, Micraim, które jest małe (be-galuta kadma’a de-Micraej, de-hi Zeira).

Sulam

22) Powiedział Rabbi Szymon: „Stąd zrozumiały jest sens liczby «siedem», jak powiedziano: «Z daleka ukazał mi się Stwórca: Miłością wieczną umiłowałem cię»[47]. «Z daleka» oznacza «na wygnaniu», i to miało miejsce z powodu wielkiej miłości, która objawia się jedynie w wyniku wygnania. „Oznacza to, że wygnanie jest naprawą, aby synowie Israela mogli wyjść z wygnania”, i wtedy objawi się miłość Stwórcy do nas. I Pismo wskazuje tym samym, że „liczba «siedem» z życia Jaakowa (oznacza), że święci synowie, których wygnano za ich przewinienia, będą przebywać w sądzie długie lata, dopóki nie zostanie odpłacone «siedmiokrotnie za wasze grzechy»[48], i powiedziano również: «Siedmiokrotnie zostanie odpłacone Kainowi»[49]”, czyli że liczba ta naprawia wyrządzoną przez nich szkodę i objawia światło wybawienia. „I to ma miejsce w pierwszym wygnaniu, egipskim, najmniejszym” z trzech wygnań.

23) Drugie – wygnanie Sędziów, które zostało napełnione do czterdziestu lat (tinajna: galuta de-Szofetim, de-itmetal le-arba’in sznin), w „siedmiu”, które są liczne względem niego (bi-szewa de-inhu sagi’ej minej).

Sulam

23) „Drugie wygnanie – to wygnanie babilońskie, które liczy się jako czterdzieści lat z życia Jaakowa w porównaniu do siedmiu lat egipskich, i one przewyższają tamte”. Wyjaśnienie. Do egipskiego wygnania weszli jako prości ludzie i ich cierpienie nie było bardzo wielkie, lecz do wygnania babilońskiego weszli jako potomkowie królów, którzy zostali wzięci do niewoli, ponieważ mieli już Torę, ziemię Israela i Świątynię. Dlatego ich cierpienie było wielkie i liczy się jako czterdzieści lat w porównaniu do siedmiu egipskich.

24) Trzecie – wygnanie, w którym my jesteśmy, długie, które napełniło się do stu lat względem czterdziestu (telitaj, galuta de-anan bej, aricha, de-itmetal le-me’a sznin, le-arba’in).

Sulam

24) „Trzecie wygnanie – to najdłuższe wygnanie, w którym się znajdujemy, i liczy się ono jako sto lat z życia Jaakowa w porównaniu do czterdziestu (lat)” wygnania babilońskiego.

---

[1] Tora, Bereszit, 47:28. «I żył Jaakow w ziemi Micraimu siedemnaście lat. I było dni Jaakowa, lat jego życia, sto czterdzieści siedem lat».

[2] Tora, Szemot, 33:20. «Nie będziesz mógł zobaczyć mojego oblicza, bo nie może człowiek zobaczyć Mnie i pozostać przy życiu».

[3] Pisma, Kohelet, 7:12. «Bo w cieniu mądrości – tak jak w cieniu bogactwa, lecz przewyższa wiedza: mądrość daje życie tym, którzy ją posiadają».

[4] Tora, Szemot, 33:22-23. «I stanie się, gdy przechodzić będzie moja chwała, ukryję cię w rozpadlinie skały i zakryję cię moją dłonią, dopóki nie przejdę. I odsunę moją dłoń, i zobaczysz mnie z tyłu, lecz mojego oblicza nie będzie widać».

[5] Tora, Bereszit, 42:1. «I zobaczył Jaakow, że jest zboże w Micraimie, i powiedział Jaakow do swoich synów: „Dlaczego się oglądacie?”».

[6] Prorocy, Jechezkiel, 1:26. «A ponad sklepieniem, które było nad ich głowami, było coś jak wygląd kamienia szafirowego, w kształcie tronu, a na tym kształcie tronu – wygląd podobny człowiekowi, u góry, ponad nim».

[7] Patrz Zohar, rozdział Lech Lecha, p. 108, od słów: «Wyjaśnienie. Tutaj zawarte są dwa pojęcia…», a także p. 117, od słów: «W tych słowach zawarty jest niezwykle głęboki sens».

[8] Patrz Zohar, rozdział Wajigasz, p. 131, od słów: «I sens powiedzianego».

[9] Tora, Bereszit, 46:4. «Ja zejdę z tobą do Micraimu i Ja także cię wyprowadzę, a Josef położy swoją rękę na twoje oczy».

[10] Prorocy, Jirmijahu, 2:3. «Israel – świętością Stwórcy, pierwocinami Jego. Wszyscy, którzy go pożerają, będą winni; nieszczęście przyjdzie na nich – mówi Stwórca».

[11] Tora, Szemot, 4:22. «I powiedz faraonowi: Tak powiedział Stwórca: Mój syn, mój pierworodny, Israel».

[12] Prorocy, Amos, 7:5. «I powiedziałem: Wszechmogący Stwórco, powstrzymaj, proszę! Jakże podniesie się Jaakow? Wszak jest mały!».

[13] Tora, Bereszit, 25:33. «I powiedział Jaakow: „Przysięgnij mi teraz!”. I on mu przysiągł, i sprzedał swoje pierworództwo Jaakowowi».

[14] Tora, Bereszit, 32:12. «Wybaw mnie, proszę, z ręki mojego brata, z ręki Esawa! Boję się go, żeby nie nadszedł i nie uderzył mnie, matki z dziećmi».

[15] Prorocy, Melachim II, 17:23. «Aż Stwórca odrzucił Israel sprzed swojego oblicza, jak mówił przez wszystkich swoich sług, proroków. I poszedł Israel na wygnanie ze swojej ziemi do Aszuru aż do dnia dzisiejszego».

[16] Pisma, Tehilim, 135:4. «Bo Jaakowa wybrał sobie Stwórca, Israela – jako swoje drogocenne dziedzictwo».

[17] Prorocy, Jeszajahu, 57:15. «Bo tak mówi Wzniosły i Wywyższony, który mieszka wiecznie, a Święty – imię Jego: mieszkam na wysokości i w miejscu świętym, ale także z tym, który jest skruszony i pokorny duchem, aby ożywiać ducha pokornych i ożywiać serce skruszonych».

[18] W znaczeniu słów: «I żył Jaakow».

[19] Tora, Bereszit, 42:1. «I zobaczył Jaakow, że jest zboże w Micraimie, i powiedział Jaakow do swoich synów: „Dlaczego się oglądacie?”».

[20] Tora, Bereszit, 42:2. «I powiedział: „Oto słyszałem, że jest zboże w Micraimie – zejdźcie tam i kupcie nam stamtąd, abyśmy żyli i nie umarli”».

[21] Patrz wyżej, p. 2, od słów: «I powiedziano: „I przyszedł Jaakow”…».

[22] Patrz wyżej, p. 9.

[23] Tora, Bereszit, 32:29. «I powiedział on: „Nie Jaakow będzie odtąd twoje imię, lecz Israel, bo walczyłeś z aniołem i z ludźmi, i zwyciężyłeś”».

[24] Tora, Bereszit, 32:32. «I wzeszło mu słońce, kiedy przechodził przez Penuel, i utykał na swoje biodro».

[25] Prorocy, Jirmijahu, 6:4. «Przygotujcie się do wojny z nią! Wstańcie, a pójdźmy w południe! Biada nam, bo dzień się nachylił i rozciągnęły się cienie wieczorne!».

[26] Patrz Zohar, rozdział Wajera, p. 16.

[27] Tora, Bereszit, 24:63. «I wyszedł Icchak, aby się modlić na polu pod wieczór, i podniósł swoje oczy, i zobaczył – oto idą wielbłądy».

[28] Patrz Zohar, rozdział Bereszit, część 1, p. 142.

[29] Tora, Bemidbar, 23:21. «Nie dostrzegł nieprawości w Jaakowie, nie widział przewrotności w Israelu – Stwórca, jego Wszechmogący, jest z nim, i dźwięk trąby Króla w nim».

[30] Prorocy, Jeszajahu, 44:6. «Tak powiedział Stwórca, Król Israela i jego Odkupiciel, Stwórca Zastępów: „Ja jestem pierwszy i Ja jestem ostatni, i oprócz Mnie nie ma Wszechmogącego”».

[31] Prorocy, Jeszajahu, 66:1. «Tak powiedział Stwórca: „Niebo jest moim tronem, a ziemia podnóżkiem moich nóg. Jakiż to dom budujecie Mi i jakież to miejsce mojego odpoczynku?”».

[32] Patrz wyżej, p. 4.

[33] Prorocy, Jeszajahu, 19:22. «I Stwórca uderzy Micraim, uderzając i uzdrawiając, i powrócą oni do Stwórcy, a On przyjmie ich modlitwę i uzdrowi ich».

[34] Prorocy, Jeszajahu, 26:19. «Ożyją Twoi umarli, powstaną martwe ciała! Przebudźcie się i radujcie, spoczywający w prochu, bo Twoja rosa jest rosą poranną, i ziemia wyda zmarłych».

[35] Prorocy, Jeszajahu, 2:5. «Dom Jaakowa, wstańcie i chodźmy w świetle Stwórcy».

[36] Tora, Bereszit, 41:46. «A Josef miał trzydzieści lat, gdy stanął przed faraonem, królem Micraimu. I wyszedł Josef od faraona, i przeszedł przez całą ziemię Micraimu».

[37] Tora, Bereszit, 45:6. «Bo już dwa lata trwa głód w ziemi, a jeszcze przez pięć lat nie będzie orki ani żniwa».

[38] Tora, Bereszit, 50:26. «I umarł Josef w wieku stu dziesięciu lat. I zabalsamowali go, i złożono go w arce w Micraimie».

[39] Prorocy, Jeszajahu, 7:14. «Dlatego Pan sam da wam znak: oto ta młoda kobieta pocznie i urodzi syna, i nazwie jego imię Immanu El».

[40] Prorocy, Jeszajahu, 7:16. «Lecz zanim chłopiec będzie umiał odrzucać zło i wybierać dobro, opuszczona będzie ta ziemia, przed obliczem dwóch królów, których ty się boisz».

[41] Prorocy, Jeszajahu, 7:17. «Sprowadzi Stwórca na ciebie, i na twój lud, i na dom twojego ojca dni, jakich nie było od dnia, gdy Efraim odłączył się od Jehudy – sprowadzi króla Aszuru».

[42] Tora, Bereszit, 15:13. «I powiedział On do Awrama: „Wiedz, że przybyszami będzie twoje potomstwo w obcej ziemi i będą im służyć, a oni będą ich uciskać przez czterysta lat”».

[43] Pisma, Daniel, 12:11. «A od czasu zniesienia codziennej ofiary i ustanowienia obrzydliwości spustoszenia będzie tysiąc dwieście dziewięćdziesiąt dni».

[44] Słowo «elef (tysiąc)» i litera «alef» w pełnym zapisie piszą się jednakowo: אלף.

[45] Tora, Bereszit, 47:28. «I żył Jaakow w ziemi Micraimu siedemnaście lat. I było dni Jaakowa, lat jego życia, sto czterdzieści siedem lat».

[46] Pisma, Szir ha-Szirim, 2:7. «Zaklinam was, córki Jeruszalajimu, gazelami i łaniami polnymi: nie budźcie i nie niepokoicie miłości, dopóki sama nie zechce».

[47] Prorocy, Jirmijahu, 31:2. «Z daleka ukazał mi się Stwórca: „Miłością wieczną umiłowałem cię, dlatego pociągnąłem cię swoją łaską”».

[48] Tora, Wajikra, 26:21. «A jeśli pójdziecie przeciw Mnie i nie zechcecie Mnie słuchać, to uderzę was siedmiokrotnie za wasze grzechy».

[49] Tora, Bereszit, 4:24. «Jeśli Kaina pomści się siedmiokrotnie, to Lamecha siedemdziesiąt siedem razy».