73) „A teraz dwaj twoi synowie, którzy ci się urodzili” – to Israel niższy, którego miejsce jest na wygnaniu, synowie Świętego, niech będzie błogosławiony, którzy narodzili się wśród narodów (we-atah sznej banecha ha-noladim lecha – da Israel le-tata, de-atrehon be-galuta, bnej de-Kudsza Brich Hu, de-itjilidu bejnej ammaya). Nauczano: Rabbi Jose powiedział – Israel, gdy będą w ziemi świętej Israelu, mieszkają w ziemi (tana, amar Rabbi Jose: Israel, kad jehon be-ar’a kadisza de-Israel, dar be-ar’a). Gdy przyjdzie Mesjasz, będą ze swoimi braćmi na swoim miejscu (kad jejtej Meszicha, jehon im achuhon di-lehon be-atrehon), bo nie nazywa się „wygnaniem” inaczej niż w odniesieniu do tego, kto mieszka w ziemi obcej – oni są nazwani wygnańcami (de-la itkrei galut, ela le-man de-ihu dar be-ar’a nuchra’a – inun itkaryin galajin).

Sulam

73) „«A teraz dwaj synowie, którzy urodzili ci się w ziemi egipskiej»[1] – to Israel na dole, których miejsce jest w wygnaniu, i oni są synami Stwórcy, urodzonymi pośród narodów”. Innymi słowy, wypowiedź: „A teraz dwaj synowie, którzy urodzili ci się w ziemi egipskiej” odnosi się do Israela, który znajduje się na wygnaniu wśród narodów, ponieważ ziemia Egiptu obejmuje wszystkie wygnania, jak już wyjaśniliśmy na początku tego rozdziału.

„Uczyliśmy się, powiedział Rabbi Josi, że Israel, który będzie na świętej ziemi Israela, zaludniając kraj w czasie przyjścia Masziacha, będzie ze swoimi braćmi na swoim miejscu, ponieważ wygnaniem nazywa się tylko to, co dotyczy tych, którzy znajdują się w obcej ziemi, i oni nazywani są wygnańcami”. Wyjaśnienie: Lecz ci, którzy mieszkają na ziemi Israela, nie są nazywani wygnańcami i nie znajdują się na wygnaniu nawet przed przyjściem Masziacha. Dlatego Pismo precyzuje: „Którzy urodzili ci się w ziemi egipskiej”, ponieważ to oni nazywani są wygnańcami, a nie ci, którzy urodzili się na ziemi Israela.

74) „I wspomnę przymierze moje z Jaakowem” – litera waw dodatkowa (we-zacharti et beriti Jaakow – waw jetera), niech przyjdzie waw, która odeszła, gdy zburzono Świątynię, i niech będzie wsparciem dla Jaakowa (tejte waw de-istallekat kad itcharew bejta, u-tehe sijua le-Jaakow). Gdy to się stanie, i Święty Syn będzie dziedzicem wiecznej ziemi, a jego synowie będą w swojej ziemi, którą zamieszkiwali od początku, szczęśliwa ich część (kad jehe da, we-jihe le-bra kadisza ar’a achsanat olam, we-jehon bnohi be-ar’ahon, de-daro mi-kaddemat de-na – zakka’a chulkehon).

Sulam

74) „«I wspomnę Ja przymierze Moje z Jaakowem (יעקוב)»[2]. Litera «waw ו» w imieniu Jaakow (יעקב) jest nadmiarowa, i to wskazuje, że powróci «waw ו», która odeszła w czasie zniszczenia Świątyni, i będzie wsparciem dla Jaakowa, gdy przyjdzie wybawienie. I będzie sprawiedliwemu synowi, Jaakowowi, ziemia jako wieczne dziedzictwo, i synowie jego będą na swojej ziemi, na której wcześniej mieszkali. Błogosławiony ich los.”

75) Teraz stworzenie, które było im przeznaczone, że zostali ujawnieni poza ziemią i zostali poniesieni, i rozmnożyli się, i powie Jaakow Wyższy do niższego: „Twój syn, ci którzy są poza ziemią, którzy urodzili się na wygnaniu, w każdej ziemi i ziemi, aż Ja wejdę do Micraim i dokonam na nich sądu z powodu ich win” (ke-an barja, de-hawa ar’an le-hon, de-itgeli’u min lewar le-ar’a, we-itnesziu, we-anfiszu, we-jejma Jaakow illa’a le-tata’a: barej dilach, de-inun lewar le-ar’a, de-itjilidu be-galuta, be-kol ar’a we-ar’a, ad de-ana ejol le-Micraej, we-a’awid le-hon dina, al chowejhon). „Nie Ja troszczyłem się o twego syna, który został stworzony na wygnaniu, poza ziemią, w ziemi dalekiej. I chociaż są liczni i zostali uniesieni, oni są Moi, gdy zobaczyłem to ich wygnanie, i uleczyłem ich cierpienia, i usłyszałem ich głos” (la ana masqit berach, de-itberiu be-galuta, lewar le-ar’a be-ar’a rechika, we-af al-gaw de-inun sagijin, we-itnesziu, dili inun, kad chaziti da galuta de-lehon, we-asejti le-chejwehon, we-szam’it kal’ejhon). Reuwen – „Bo widział Stwórca moje utrapienie” (Reuwen: ki ra’a AWAJa et oni). Szimon – „Bo usłyszał Stwórca, że jestem znienawidzona” (Szimon: ki szama AWAJa ki senu’a anochi). I rozważyłeś w sercu swoim, jakby byli przed Moim obliczem (we-chaszew be-libach, ke-ilu jehewjan kodamaj inun), i z Micraim, z sądu, wyprowadzę ich z ziemi wygnania (u-mi-dintow mi-Micraej, mi-le-me’bad dina, nasek jat’hon me-ara galuta).

Sulam

75) „«Dwaj twoi synowie, którzy urodzili ci się w ziemi egipskiej, zanim przyszedłem do ciebie do Egiptu – moi są». „A teraz synowie, którzy zostali wygnani poza granice ziemi i zapomniani”, czyli właściwość Menasze, „i rozmnożyli się i rozplodnili”, czyli właściwość Efraima[3], „i powiedział wyższy Jaakow” – Zeir Anpin, „do tego, który jest na dole: «Synów twoich, żyjących poza tą ziemią, którzy urodzili się na wygnaniu, w którymkolwiek z tych krajów, zanim przyszedłem do Egiptu i dokonałem nad nimi sądu za ich przewinienia. Nie uważam za twoich synów, wszystkich tych, którzy powstali na wygnaniu poza ziemią, w ziemi obcej. I choć są liczni»”, czyli właściwość Efraima, „«i zapomniani»” – właściwość Menasze, „«synami Moimi oni są. I gdy zobaczyłem ich wygnanie, uleczyłem ich rany i usłyszałem ich modlitwę»”.

„«Efraim i Menasze – jak Reuwen i Szymon będą dla mnie». Reuwen: «Ponieważ Stwórca ujrzał moją niedolę (ra’a be-oni ראה בעניי)»[4]. Szymon: «Bo usłyszał (szama שמע) Stwórca, że jestem znienawidzona»[5]. «Efraim i Menasze»” – czyli urodzeni na wygnaniu i zapomniani na wygnaniu, „«jak Reuwen i Szymon będą dla mnie»”, czyli ujrzał ich cierpienie i usłyszał ich modlitwę, i wybawił ich, na co wskazują imiona Reuwen i Szymon. „I rozważ w sercu swoim, jakby stali przede Mną. I gdy powrócimy z Egiptu”, który obejmuje wszystkie wygnania, „po tym, jak zostanie nad nimi wykonany sąd, wyzwolimy ich z ziemi ich wygnania”.

76) Rabbi Aba powiedział: stąd – „I przyprowadzą wszystkich waszych braci spośród wszystkich narodów jako dar dla Stwórcy” (Rabbi Aba amar: me-hacha – we-hewi’u et kol achejchem mi-kol ha-goyim mincha la-AWAJa). Należy powiedzieć: gdy Święty, niech będzie błogosławiony, będzie wykonywał sąd nad Micraim, w tym czasie wszystkie narody przyniosą dar (cawij le-mejmar: kad jehe Kudsza Brich Hu be-dina be-Micraej, be-idana hahi, jejtun kol ammaya mincha). Gdy usłyszą wieść o Świętym, niech będzie błogosławiony – oto: „I napłyną do Niego wszystkie narody” (kad szem’u szemu’a de-Kudsza Brich Hu, hajnu: we-naharu elaw kol ha-goyim).

Sulam

76) Powiedział Rabbi Aba: „Stąd” widać, że po tym, jak zostanie dokonany sąd nad Egiptem, który obejmuje wszystkie narody, Israel zostanie wyzwolony z wygnania, jak powiedziano: «I przyprowadzą wszystkich waszych braci spośród wszystkich narodów jako dar dla Stwórcy»[6]. Chodzi o to, że kiedy Stwórca będzie wykonywał sąd nad Egiptem wobec wszystkich narodów, wszystkie narody przyniosą dar, gdy usłyszą tę wieść od Stwórcy, jak powiedziano: «I skierują się ku Niemu wszystkie narody»[7]”.

77) Nauczano, Rabbi Szymon powiedział: w przyszłości Święty, niech będzie błogosławiony, uczyni dla każdego sprawiedliwego i sprawiedliwego baldachim w Jeruszalajim (tana, amar Rabbi Szimon: atid Kudsza Brich Hu le-me’abad le-kol zakka’a we-zakka’a chuppa be-Jeruszalajim), głos radości i głos wesela, głos oblubieńca i głos oblubienicy (kol sason we-kol simcha, kol chatan we-kol kalla), gdy Matronita powróci do Króla i uczyni Jej zaręczyny (kad tejszuw Matronita le-Malka, we-awed lah erusin). Jak powiedziano: „Wyjdźcie i zobaczcie… w dniu Jego zaślubin i w dniu radości Jego serca” (ha-hu de-ketiv: ce’ena u-re’ena we-gomer, be-jom chatunato u-we-jom simchat libo). „W dniu Jego zaślubin” – to nadanie Tory (be-jom chatunato: da mattan Tora), „a w dniu radości Jego serca” – to budowa Świątyni, która zostanie zbudowana szybko w naszych dniach (u-we-jom simchat libo: da binjan Bejt ha-Mikdasz, sze-jibane bimhera be-jamenu).

Sulam

77) „Uczyliśmy się, powiedział Rabbi Szimon, że w przyszłości Stwórca uczyni każdemu ze sprawiedliwych chupę w Jeruszalajim, jak powiedziano: «Głos radości i głos wesela, uniesienie pana młodego i uniesienie panny młodej»[8], gdy Szchina powróci do Króla i On się z nią zaślubi. I o tym powiedziano: «Wyjdźcie i zobaczcie… w dniu jego zaślubin i w dniu radości jego serca»[9]. «W dniu jego zaślubin» – to nadanie Tory. «W dniu radości jego serca» – to zbudowanie Świątyni, która zostanie odbudowana wkrótce, za naszych dni.”

78) „A twoje potomstwo, które urodzisz po nich, będzie twoje” (u-moladtecha aszer holadta acharejhem lecha jihju) – to Israel niższy, dla praojców, którzy są filarami (da Israel le-tata, le-awahan, de-inun retichin). Niech ich imiona będą w tajemnicy, że zostali zrodzeni po nich, na imię ich braci będą nazwani w swoim dziedzictwie (tehe szmahat’chon be-raza de-itjilidu lewatar de-nan, al szma da-achajhon jehon itkeru be-achsana de-lehon).

Sulam

78) „«A zrodzeni przez ciebie, których zrodzisz po nich, będą twoimi»[10] – to Israel na dole, którzy narodzą się po wybawieniu, u praojców, będących strukturami (merkawot). I ich imiona będą jak imiona tych, którzy zrodzili się po tym”, czyli po wybawieniu, „«imionami swoich braci nazwani będą w swoim dziedzictwie»”.

79) Nauczano, powiedział Rabbi Szymon: „A twoje potomstwo” – to Jeruszalajim niższa, rodząca dom w kontekście przepisów o kazirodztwie (ta’ana, amar Rabbi Szimon: u-moladtecha – da Jeruszalajim de-le-tata, moledet bajit be-paraszat arayot). Jeruszalajim niższa – to mężczyźni, którzy się z niej narodzili po tym, gdy uznali Władcę niebios w Jeruszalajim (Jeruszalajim le-tata – giwrin de-itjilidu da Jeruszalajim, bawatar de-na, de-jetuwun alma le-Marej szmaja bi-Jeruszalajim). Gdy się nawracają, nie są nazywani inaczej niż jej imieniem, że on jest synem Israelu (kad itgajeru, la itkaron ela al szmahan, de-hu bar Israel), i nie będą nazywani jak ich przodkowie: „przybysz z Kappadocji”, lecz w imieniu Israel (we-la jitkaron kad awahatehon: giyora mi-Kappotkija, ela bi-szma Israel).

Sulam

79) „Uczyliśmy się, powiedział Rabbi Szimon, że «zrodzeni przez ciebie» to niższy Jeruszalajim”, czyli twoja ojczyzna, „«zrodzeni w domu»[11], czyli w niższym Jeruszalajim. Innymi słowy, ludzie, którzy narodzą się w tym Jeruszalajim po tym, jak świat powróci do Władcy niebios, ponieważ wrócą po wybawieniu, będą nazywani wyłącznie imionami synów Israela. I nie będą już nazywani imionami swoich ojców, jak na przykład: przybysz z Kapadocji, lecz imieniem Israela.”

80) „Tobie będą” (lecha jihju) – należy powiedzieć: według imion Israelu będą nazywani, według imion ich braci będą nazwani w ich dziedzictwie (cawij le-mejmar: al szmejhon de-Israel jitkaron, al szem achejhon jikaru be-nachalatham). A gdy przyjdą, zostaną przypisani ci do Israelu w ziemi (we-kad tawu, jitchasnun ilejn im Israel be-ar’a), i każdy szczep i szczep weźmie swój udział oraz mężczyzn spośród nich, każdy według swojej liczby (we-jisab kol szewta we-szewta, didej we-giwrin minhon, kol chada le-fum minjanej).

Sulam

80) „«Tobie będą» – oznacza, że będą nazywani imieniem Israela, jak powiedziano: «Imionami swoich braci nazwani będą w swoim dziedzictwie». A gdy powrócą, otrzymają swój dział wraz z Israelem na tej ziemi, i każde pokolenie weźmie to, co mu się należy, a także dla swoich ludzi” – spośród przybyszy. „I każdy weźmie w dziedzictwo sobie ziemię według tego, co mu zostało wyznaczone.”

---

[1] Tora, Bereszit, 48:5. «I teraz dwaj synowie, którzy urodzili się tobie w ziemi Micraim, zanim przyszedłem do ciebie do Micraimu – moi są. Efraim i Menasze będą dla mnie jak Reuwen i Szymon».

[2] Tora, Wajikra, 26:42. «I wspomnę moje przymierze z Jaakowem, i moje przymierze z Icchakiem, i moje przymierze z Awrahamem, i ziemię wspomnę».

[3] Patrz wyżej, p. 36.

[4] Tora, Bereszit, 29:32. «I poczęła Lea, i urodziła syna, i nadała mu imię Reuwen, bo powiedziała: „Ponieważ Stwórca zobaczył moje utrapienie, teraz pokocha mnie mój mąż”».

[5] Tora, Bereszit, 29:33. «I poczęła znowu, i urodziła syna, i powiedziała: „Bo usłyszał mnie Stwórca, że jestem nielubiana, i dał mi także i tego”. I nadała mu imię Szymon».

[6] Prorocy, Jeszajahu, 66:20. «I przyprowadzą wszystkich waszych braci ze wszystkich narodów jako dar dla Stwórcy – na koniach, na rydwanach, na wozach, na mułach i na wielbłądach – na moją świętą górę, do Jeruszalajim – mówi Stwórca – tak jak synowie Israela przynoszą dar w czystym naczyniu do domu Stwórcy».

[7] Prorocy, Jeszajahu, 2:2. «I stanie się w dniach ostatecznych, że góra domu Stwórcy utwierdzi się jako szczyt gór i wywyższy się ponad pagórki, i popłyną do niej wszystkie narody».

[8] Prorocy, Jirmijahu, 33:10-11. «Tak powiedział Stwórca: „Na tym miejscu, o którym mówicie: «Jest spustoszone, nie ma tu człowieka ani bydła», w miastach Jehudy i na opustoszałych ulicach Jeruszalajim, gdzie nie ma ani ludzi, ani mieszkańców, ani bydła – jeszcze będzie słyszany głos radości i głos wesela, głos oblubieńca i głos oblubienicy, głos mówiących: «Chwalcie Stwórcę Zastępów, bo dobry jest Stwórca i na wieki Jego łaska», gdy będą przynosić ofiarę dziękczynną w domu Stwórcy. Bo Ja odwrócę los uprowadzonych tej ziemi, jak było przedtem – mówi Stwórca”».

[9] Pisma, Szir ha-Szirim, 3:11. «Wyjdźcie i zobaczcie, córki Cijonu, króla Szlomo w wieńcu, którym ukoronowała go jego matka w dniu jego wesela i w dniu radości jego serca».

[10] Tora, Bereszit, 48:6. «A twoje dzieci, które urodzisz po nich, będą twoimi; według imion swoich braci nazwane będą w swoim dziedzictwie».

[11] Tora, Wajikra, 18:9. «Nagości twojej siostry, córki twojego ojca lub córki twojej matki, urodzonej w domu lub urodzonej poza nim, nie odsłaniaj ich nagości».