275) Rabbi Chija powiedział: „I położę się z moimi ojcami” itd. (amar Ribi Chija: we-szachawti im awotaj we-chulej.) Rabbi Icchak otworzył i powiedział: „Jaki pożytek ma człowiek ze wszystkiego swojego trudu, który trudzi się pod słońcem?” (Ribi Jicchak patach we-amar: ma jitron la-adam be-kol amalo sze-ja’amol tachat ha-szemesz?) W wielu miejscach rozważaliśmy słowa Szlomo i widzieliśmy, że są to słowa zakryte, ale wszystkie słowa Szlomo są słowami mądrości. (be-kamma atar itmar: de-istaklanna be-miloj de-Szlomo, we-itchaze miloj setimin – awal kullhu milej de-Szlomo, kullhu ikrun be-chokhmata.)

Sulam

275) „Powiedział rabbi Chija: «I położę się z moimi ojcami, a ty wynieś mnie z Egiptu i pochowaj mnie w ich grobowcu»[1]. Powiedział rabbi Icchak, ogłaszając: «Jaki pożytek ma człowiek ze wszelkiego swojego trudu, którym trudzi się pod słońcem?»[2]. W wielu miejscach studiowaliśmy wypowiedzi Szlomo, i jego wypowiedzi wydają się niezrozumiałe. Jednak wszystkie wypowiedzi Szlomo – wszystkie one zostały ogłoszone w mądrości.”

276) Bo nauczano: jest napisane: „I wzrosła mądrość Szlomo”, w dniach króla Szlomo luna (symbolizująca Malchut) była w pełni, i to jest to, co jest napisane: „I wzrosła mądrość Szlomo ponad mądrość wszystkich synów Wschodu.” (de-tanja: ketiv: wa-terew chokhmat Szlomo; be-jomoj de-Szlomo Malka kajma sihara be-aszlamuta, we-hajnu de-ketiv: wa-terew chokhmat Szlomo me-chokhmat kol bnej kedem.) Tam nauczano: kim są „synowie Wschodu”? To już zostało wyjaśnione. (taman taninan: man inun bnej kedem? ha okmuha.) A mądrość synów Wschodu to mądrość, którą odziedziczyli po Awrahamie. (awal chokhmat bnej kedem, hi chokhmata de-jartu me-Awraham.)

Sulam

276) „Powiedziano: «I przewyższyła mądrość Szlomo mądrość wszystkich synów Wschodu»[3]. Za dni króla Szlomo luna” – Nukwa, „była w swojej pełni”, czyli Nukwa obłaczała wyższą Imę, i to stanowi graniczne jej napełnienie. „Dlatego powiedziano: «I przewyższyła mądrość Szlomo mądrość wszystkich synów Wschodu». Już studiowaliśmy, kim są «synowie Wschodu», jednak «mądrość synów Wschodu» – to mądrość, którą odziedziczyli po Awrahamie.”

277) Bo nauczano: jest napisane: „I dał Awraham wszystko, co miał, Icchakowi.” (de-tanja: ketiv: wa-jitten Awraham et kol aszer lo le-Jicchak.) Co znaczy „wszystko, co miał”? To mądrość wyższa, że znał Święte Imię Stwórcy, błogosławionego. (maj: et kol aszer lo? – da chokhmata ila’a de-hawa jada bi-szma kadisza de-Kudsza Berich Hu.) I znaczenie słów „et kol aszer lo” – że to wszystko było jego. (u-maszma: et kol aszer lo – de-hawa di-lej.) Jak nauczono: była córka, którą miał Awraham, i nazywała się „Bakol” („We wszystkim”). (ki-de-taninan: be-hahi bat de-hawat lej le-Awraham, u-Vakol szmah.)

Sulam

277) „Powiedziano: «I oddał Awraham wszystko, co miał, Icchakowi»[4]. Co znaczy: «Wszystko, co miał»? To najwyższa mądrość (Hochma), czyli znał święte Imię Stwórcy. I wynika to ze słów: «Wszystko, co miał», czyli że należała do niego najwyższa mądrość. Jak powiedziano: «A Stwórca pobłogosławił Awrahama we wszystkim»[5], czyli tą córką, którą miał Awraham, a Ba-kol (בכל – we wszystkim) – to jej imię[6]”, to znaczy Nukwa.

Wyjaśnienie. Niższa Hochma, która nazywa się „we wszystkim” (Ba-kol), uważana jest za jego córkę, jak powiedziano: „Ojciec zrodził córkę”. Lecz właściwość samego Awrahama, która należy do niego, to wyższa Hochma, ponieważ Awraham to Hesed, który wzniósł się do Hochmy. I to właśnie przekazał Icchakowi.

278) „A synom nałożnic, które miał Awraham, dał Awraham dary…” – dał im słowa znane, z niższych koron, i do tego miejsca wysłał ich – do ziemi Kedem. (we-liwnej ha-pilagszim aszer le-Awraham natan Awraham matanot we-chulej – dijahaw le-hu millin jedi’an, be-kitrin tata’in, u-be-an atar aszrei lon – el eretz Kedem.) I stamtąd synowie Wschodu odziedziczyli mądrość, i to jest to, co jest napisane: „ponad mądrość wszystkich synów Wschodu.” (u-mi-tamman jaritu bnej Kedem chokhmata, we-hajnu de-ketiv: me-chokhmat kol bnej Kedem.)

Sulam

278) „«A synom nałożnic, które miał Awraham, dał Awraham dary i odesłał ich od Icchaka, syna swego, za życia swego, na wschód, do ziemi wschodniej»[7]. Dał im rzeczy, które są znane w niższych keterach, i odesłał ich «do ziemi wschodniej». I stamtąd synowie Wschodu odziedziczyli mądrość” – z niższych keterów, „jak powiedziano: «Mądrość wszystkich synów Wschodu».”

279) Nauczano: pewnego dnia Rabbi Szymon szedł z Kappotkija do Lod, a z nim był Rabbi Aba i Rabbi Jehuda. (ta’ana: joma chad hawa atej Ribi Szimon mi-Kappotkija le-Lod, we-hawa immej Rabi Aba we-Rabi Jehuda.) Rabbi Aba był słaby i biegł za Rabbim Szymonem, który jechał na zwierzęciu. (Rabi Aba hawa la’ej, we-hawa rahit abatrej de-Rabi Szimon, de-hawa rakew.) Rabbi Aba powiedział: „Zaiste, za Stwórcą pójdą, jak lew zaryczy.” (amar Rabi Aba: wadaj – acharej AWAJa jelejchu, ke-arjej jisza’ag.)

Sulam

279) „Pewnego razu rabbi Szymon przybył z Kapadocji do Lod, a razem z nim byli rabbi Aba i rabbi Jehuda. Rabbi Aba był zmęczony i biegł za rabbi Szymonem, który jechał konno. Powiedział rabbi Aba: «Prawdziwie powiedziano: Za Stwórcą podążą – zaryczy jak lew; jak lew zaryczy On[8]».”

280) Zszedł Rabbi Szymon i powiedział do niego: „Zaiste, jest napisane: «I przebywałem na górze czterdzieści dni i czterdzieści nocy» – rzeczywiście, mądrość nie osiada, dopóki człowiek nie siedzi i nie idzie, lecz trwa w swoim istnieniu.” (Nachat Rabi Szimon, amar lej: wadaj ketiv: wa-eszew ba-har arba’im jom we-arba’im lajla – wadaj, chokhmata la mitjaszewa ela kad bar nasz jatib, we-la azil, ela kajem be-kijumej.) I już wyjaśniliśmy te słowa, dlaczego jest napisane: „i przebywałem”? Teraz sprawa zależy od spokoju. (we-ha okimna milej: al ma ketiv wa-eszew? – haszta be-najicha talja millta.) Usiedli. (jatwu.)

Sulam

280) „Rabbi Szimon zszedł na dół i powiedział mu: «Prawdziwie powiedziano: „I przebywałem na górze czterdzieści dni i czterdzieści nocy, chleba nie jadłem i wody nie piłem”[9]. Mądrość wstępuje tylko wtedy, gdy człowiek siedzi, a nie znajduje się w ruchu, lecz trwa w swojej doskonałości. Jak powiedziano: „I przebywałem na górze czterdzieści dni”. I już wyjaśniliśmy te rzeczy, to, co powiedziano: „I przebywałem”. Teraz wszystko zależy od spoczynku». Usiadli więc.”

281) Rabbi Aba powiedział: jest napisane: „I wzrosła mądrość Szlomo ponad mądrość wszystkich synów Wschodu i całą mądrość Micraim.” (amar Ribi Aba: ketiv: wa-terew chokhmat Szlomo me-chokhmat kol bnej Kedem u-mikol chokhmat Micraim.) Czym jest mądrość Szlomo? I czym jest mądrość Micraim? I czym jest mądrość wszystkich synów Wschodu? (mai hi chokhmat Szlomo? u-mai hi chokhmat Micraim? u-mai hi chokhmat kol bnej Kedem?) Powiedział mu: „Chodź i zobacz, w jak wielu miejscach wyjaśniono to Imię, że luna, gdy otrzymuje błogosławieństwo ze wszystkiego, jest napisane: „wzrosła”. (amar lej: ta chaze, be-kamma atar okmuha be-hahu szma, de-sihara kad itbarecha mi-kolla, ketiv: wa-terew.) W czasach Szlomo, gdy była wzmożona, błogosławiona i trwała w pełni. (be-jomoj de-Szlomo, de-itrebijat we-itbarechat we-kajma be-aszlamuta.)

Sulam

281) „Przemówił rabbi Aba: «Powiedziano: „I przewyższyła mądrość Szlomo mądrość wszystkich synów Wschodu i całą mądrość Egiptu”. Czym jest mądrość Szlomo, czym jest mądrość Egiptu i czym jest mądrość wszystkich synów Wschodu?» Powiedział mu: „Spójrz – w wielu miejscach wyjaśnialiśmy to określenie: „luna”, czyli Nukwa. Kiedy otrzymuje błogosławieństwo od wszystkich” sfirot, „powiedziano: „I przewyższyła” – i to zostało powiedziane w dniach Szlomo, gdy ona” – Nukwa, „wyrosła, została pobłogosławiona i trwała w swojej pełni”.

282) I nauczano: tysiąc gór wznosi się przed nią, i wszystkie stanowią jedną ścieżkę przed nią. (we-taninan: elef turin mitrabrevin kamah, u-kullhu nesziwa chad hawu le-kamah.) Ma tysiąc wielkich rzek, a jednym łykiem wypija je wszystkie. (elef naharin saggin lah, u-vigmia chada gam’a lon.)

Sulam

282) „I uczyliśmy się, że tysiąc gór rodzi trawę przed nią, lecz wszystkie one to tylko jeden łyk dla niej. Tysiąc wielkich rzek ma ona, i jednym łykiem wypija je.”

Wyjaśnienie powiedzianego: Zohar przytacza tu porządek gadlut mochin Nukwy, który miał miejsce za dni Szlomo. Wiadomo, że z mochin Hochmy w czasie gadlut Nukwy przyciągane są tylko WaK de-AB, a nie GaR de-AB.

Jednak nie można przyciągnąć tylko połowy stopnia, a najpierw należy przyciągnąć cały stopień: GaR i WaK de-AB. A następnie pozostawia się GaR na ich miejscu w Nukwie, przyciągając jedynie WaK. I to jest to, co powiedziano: „On sprawia, że wyrasta trawa dla zwierzęcia”[10], czyli GaR de-AB, gdy połowa tego światła pozostaje jako pokarm dla samej Nukwy, zwanej „zwierzęciem”, a druga połowa – WaK de-AB, zstępuje do ludzi, co oznacza: „i roślinność dla pracy człowieka”.

W tych GaR de-AB jest właściwość „pokarmu”, czyli część chasadim, oraz właściwość „napoju”, czyli część Hochmy – i są one splecione ze sobą. „Tysiąc gór” – to pokarm. „Tysiąc rzek” – to napój. Liczba „tysiąc” (elef אלף) wskazuje na Hochmę, jak powiedziano: „I nauczę cię (wa-aalefcha) mądrości”[11]. A ponieważ również pokarm zawiera w sobie Hochmę, liczba „tysiąc”[12] odnosi się także do gór.

I powiedziano: „I wszystkie one to tylko jeden łyk dla niej”, a także: „I jednym łykiem wypija je” – ponieważ te mochin pochodzą z urcha (dosł. „drogą”), znajdującej się poniżej chotem Arich Anpina. I jest ona ustanowiona w formie ścieżki, aby można było po niej przejść, ale nie zatrzymywać się na niej. Dlatego też przyjmowanie tych mochin zawsze odbywa się w pośpiechu, aby nie zasilać sądów. I dlatego również Nukwa przyjmuje je w pośpiechu. I to jest sens tego, co powiedziano: „Lecz wszystkie one to tylko jeden łyk dla niej” oraz: „I jednym łykiem wypija je”.

283) Jej pazur chwyta tysiąc siedemdziesiąt kończyn. (tufra’a me-achada le-elef we-sziwin ejwar.) Jej ręka trzyma dwadzieścia cztery tysiące kończyn. (jada’a achidan le-arba we-esrin elef ejwar.) Nie ma nic, co wychodzi z niej na tę stronę, ani nic, co wychodzi z niej na inną stronę. (leit de-nafeek minah le-sitar haj, we-leit de-nafeek minah le-sitar achra.) Tysiące tarcz łączą się w jej włosach. (kamma we-kamma elef tresin mit’achadin be-sa’ara’a.)

Sulam

283) „Jej paznokcie łączą tysiąc i siedemdziesiąt stron, jej ręce obejmują dwadzieścia cztery tysiące stron, które nie odchodzą od niej ani na prawo, ani na lewo, lecz pozostają wyłącznie pośrodku. I mnóstwo tysięcy tarcz otoczone jest jej włosami.”

Wyjaśnienie. Palce odnoszą się do właściwości Hochmy. Zawierają dziesięć sfirot: trzy pierwsze (GaR), siedem dolnych (ZaT) i pośrodku parsa. GaR – to ich „ciało (basar)”, i to jest ich „strona przednia (panim)”. O nich powiedziano: „Nie możesz ujrzeć Mojego oblicza”[13]. „Paznokcie” oznaczają parsę, która znajduje się między GaR a ZaT, i jest właściwością achoraim. ZaT są włączone w parsę, czyli w paznokcie. I o nich powiedziano: „I ujrzysz Mnie z tyłu (achoraj אחרי)”[14]. To zostało już wcześniej szczegółowo wyjaśnione[15].

Wiemy, że w czasie gadlutu parsa się obniża i podnosi oraz łączy kelim de-achoraim na ich stopniu razem z kelim de-panim. Na kelim de-panim, zwane „ciałem palców”, wskazuje liczba „tysiąc”, ponieważ „tysiąc” wskazuje na Hochmę. Na kelim de-achoraim, czyli ZaT, z których każde składa się z dziesięciu, wskazuje liczba „siedemdziesiąt”. Dlatego powiedziano: „Jej paznokcie łączą tysiąc i siedemdziesiąt stron”. „Jej paznokcie”, to znaczy parsa, „łączą tysiąc” – właściwości panim palców, „i siedemdziesiąt” – właściwości achoraim palców. I oba te poziomy łączą się za pomocą paznokci w jeden stopień – stopień panim.

Powiedziano również: „Jej ręce obejmują dwadzieścia cztery tysiące stron”, ponieważ liczba „dwanaście” wskazuje na Hochmę[16], a istnieje „dwanaście” Zeir Anpina – dwanaście godzin dnia, i „dwanaście” Nukwa – dwanaście godzin nocy[17]. Gdy Nukwa jest w gadlucie, w ziwugu panim be-panim z Zeir Anpinem, zawiera w sobie także „dwanaście” Zeir Anpina. Wtedy „dwanaście” Zeir Anpina znajduje się w jej prawej ręce, a jej własne „dwanaście” – w jej lewej ręce. A kiedy luna (Nukwa) znajduje się w pełni, są one liczone w tysiącach, czyli „dwadzieścia cztery tysiące stron”: „dwanaście tysięcy” w prawej ręce i „dwanaście tysięcy” w lewej.

„I mnóstwo tysięcy tarcz otoczone jest jej włosami”. „Tarcze” – to aniołowie, którzy nie wznoszą się do otrzymania GaR, lecz zawsze pozostają na dole, na poziomie GaR de-WaK, i strzegą mochin, aby nie dostały się do zewnętrznych sił[18]. Są oni otoczeni włosami (searot) Nukwy, oznaczającymi sądy.

284) Młodzieniec, którego droga sięga od początku świata do jego końca, wychodzi spomiędzy jej nóg, odziany w sześćdziesiąt pasm ognia, w kolorach – ten został ustanowiony nad niższymi ze wszystkich czterech stron. (ulejma, de-orchej me-resza de-alma le-sjifej de-alma, nafeek bein raglaha, be-szittin pulsej de-nura mitlabesz, be-gawwanej – da itmana al tata’ej me-arba sitra’a.) On jest młodzieńcem, który trzyma w ręku sześćset trzynaście wyższych kluczy od strony Ima, i wszystkie te wyższe klucze są zawieszone na ostrzu miecza, który przewiązany jest u jego biodra. (da ihu na’ar, de-achid szit me’a u-telasar maftachan ila’in, mi-sitra de-Imma, u-kullhu maftachan ila’in, be-szinnana de-charba da-chagir be-charcejah taljan.)

Sulam

284) „Pewien młodzieniec, którego wielkość rozciąga się od początku świata aż do jego końca”, czyli Matat, którego stopień sięga od rosz świata Brija aż po koniec świata Asija, „pochodzi od nóg (raglaim)” – od NeHI Nukwy, „i przyodziewa się za pomocą sześćdziesięciu uderzeń ognia” – czyli dzięki nim odpędza siły zewnętrzne, aby nie zatrzymywały się w raglaim Nukwy. „W ten sposób staje się zarządcą nad niższymi z czterech stron. To młodzieniec, który dzierży sześćset trzynaście wyższych kluczy od strony Imy. I wszystkie te wyższe klucze zawieszone są na ostrzu miecza, który opasuje jego biodra.”

Wyjaśnienie. Po tym jak wyjaśnił stopień Nukwy świata Acilut, jaki istniał za dni Szlomo, wyjaśnia również trzy światy BE’A w pełni, w mierze, w jakiej otrzymują one od Nukwy w dni Szlomo poprzez anioła Matata. Wiadomo, że parsa świata Acilut zatrzymuje światło Hochmy, aby nie zstępowało ono do BE’A. Jednakże mimo to, świecenie Hochmy przenika do BE’A dzięki obłóczeniu achoraim Nukwy Aciluta, ponieważ achoraim są surowymi sądami, a ekran nie zatrzymuje ich rozprzestrzenienia w BE’A. A że pochodzą od Nukwy Aciluta, niosą ze sobą również zawarte w nich świecenie Hochmy do trzech światów BE’A. Zarządcą wszystkich tych świeceni, które zstępują do BE’A, jest Matat.

Powiedziano: „Za pomocą sześćdziesięciu uderzeń ognia przyodziewa się”, czyli siły sądu z achoraim Nukwy są zawarte w jej HaGaT NeHI, i każda z nich składa się z dziesięciu – razem sześćdziesiąt. „W ten sposób staje się zarządcą nad niższymi z czterech stron”, czyli przekazuje niższym mohin z czterech stron Nukwy: HuG TuM (Hesed–Gwura–Tiferet–Malchut).

Powiedziano: „To młodzieniec, który dzierży sześćset trzynaście wyższych kluczy od strony Imy”. „Młodzieniec” to Matat. Ma on WaK ze strony Imy – sfirot Imy liczy się w setkach, więc razem to sześćset. A od strony mohin ma ich trzynaście: dwanaście byków świata Brija i jeden, który je obejmuje. Razem – 613. Są to jedynie mohin od Imy, ponieważ świecenie mohin de-Aba nie może przeniknąć do świata Brija, gdyż ekran znajdujący się pod Acilutem zatrzymuje światło Aba.

„Klucze” oznaczają możliwość otwarcia świecenia Hochmy. Powiedziano: „Wszystkie wyższe klucze zawieszone są na ostrzu miecza, który opasuje jego biodra”, czyli jest chroniony przed zakłóceniami, aby świecenie Hochmy nie przeszło przez parsę Aciluta w sposób bezpośredni. Jak więc zatrzymuje on w BE’A te 613 kluczy, które są przedłużeniem Hochmy? Wyjaśnia, że wszystkie te klucze zawieszone są na ostrzu miecza, czyli są powiązane z achoraim Nukwy Aciluta, które są surowymi sądami, i parsa ich nie zatrzymuje, i dlatego mogą się rozprzestrzeniać do BE’A, przenosząc ze sobą świecenie Hochmy od Nukwy.

285) Ten młodzieniec nazywany jest Chanoch, syn Jereda, przez te stworzenia, jak jest napisane: „Wychowuj młodzieńca według jego drogi.” (hahu na’ar, karon lej Chanokh ben Jered, be-inun berijatej, de-ketiv: chanokh la-na’ar al pi darko.) A jeśli powiesz, że to nauka (michna), a nie stworzenie – to w naszej nauce wyjaśniliśmy te sprawy, i już zostało powiedziane: wszystko to jedna rzecz, rozważcie to. (we-i teima matnitin hi, we-la berijata – be-matnita dilan okimna milej, we-ha itmar, we-kolla millta chada – istakkalu.) Pod nim zacienia się bestia syna, bo nauczano: tak jak Israel Wyższy, Święty, nazywany jest synem swojej Matki, jak jest napisane: „Bo byłem synem u ojca mego, łagodnym i jedynym przy matce mojej”, i napisane: „Syn mój, pierworodny Israel” – tak samo na dole, ten nazywany jest młodzieńcem swojej matki, jak jest napisane: „Bo młodzieńcem jest Israel, i umiłowałem go.” (tachtej titlal chajwat bera, de-tanja: ke-ma de-Israel kadisza ila’a ikrei ben le-imej, de-ketiv: ki ben hajiti le-awi, rach we-jachid lifne imi, u-ketiv: beni bechori Israel – hachej name le-tatta, da ikrei na’ar le-imej, de-ketiv: ki na’ar Israel, wa-ohavehu.) I w wielu formach nazywany jest „syn Jereda”, jak już to wyjaśniliśmy. (u-be-kamma gewanin ikrei ben Jered, we-ha okimna.) Ale chodź i zobacz, „Ben Jered” dosłownie, bo nauczano: dziesięć zejść Szchina zeszła na ziemię, i wszystkie wyjaśnili to przyjaciele i powiedziano. (awal ta chaze: ben Jered mammasz, de-taninan: eser jeridot jardah Szechina le-ar’a, u-kullhu okmuha chawrayya, we-itmar.) A pod tym – ile bestii istnieje, które nazywane są rzeczywiście „bestie syna”. (u-tachat haj, kamma chajwata kajmin, de-ikrun chajwat bera mammasz.)

Sulam

285) „Ten młodzieniec nazywany jest w Brajcie[19] «Chanoch, syn Jereda», jak powiedziano: «Wychowuj (chanoch חנך) młodzieńca według jego drogi»[20]. A jeśli powiesz, że to Miszna, a nie Brajta, to przecież w naszej Misznie przytaczaliśmy te rzeczy i zostały one wyjaśnione. A wszystkie one odnoszą się do tej samej istoty”.

Wyjaśnienie. Miszna i Brajta to wewnętrzna i zewnętrzna część praw. Bowiem Brajta jest zewnętrzną stroną Miszny. I dlatego powiedziano: „Ten młodzieniec nazywa się w Brajcie «Chanoch, syn Jereda»”. Innymi słowy, od strony części zewnętrznej, od strony WaK, Matat nazywa się „Chanoch, syn Jereda”, ponieważ Jered (ירד) oznacza „zstępowanie” (jerida ירידה) i „zewnętrzność”.

Ale pada pytanie: dlaczego również od strony wewnętrznej Matat nazywa się „Chanoch, syn Jereda”? Wyjaśnia się, że od strony wewnętrznej „syn Jereda” jest pochwałą, ponieważ to zstępowanie wywołuje w nim wewnętrzne mohin. I sens tego został już wcześniej wyjaśniony, więc nie ma potrzeby rozwijać go tutaj.

Zarówno Miszna, jak i Brajta traktują o tym zstępowaniu, lecz w Brajcie to zstępowanie jeszcze nie prowadzi do mohin i jest rzeczywiście zstępowaniem, natomiast w Misznie to zstępowanie zostało już naprawione i staje się przyczyną mohin.

„Pod nim”, w jego cieniu, „znajdowały schronienie wszystkie «dzikie zwierzęta polne»”, czyli aniołowie świata Jecira. I tak jak święty wyższy Israel, Zeir Anpin, nazywany jest synem swojej matki – Biny, jak powiedziano: „Byłem synem u mego ojca, łagodnym i jedynym u matki mojej”[21], i jak powiedziano: „Syn Mój, pierworodny Mój, Israel”[22], co wskazuje na Zeir Anpina, tak też poniżej Aciluta on, Matat, nazywany jest „młodzieńcem u matki swojej”, to znaczy u Nukwy, jak powiedziano: „Gdy Israel był młodzieńcem, umiłowałem go”[23], co odnosi się do Matata.

„I z różnych stron nazywa się on synem Jereda” – raz w sensie nagany, raz w sensie pochwały, w zależności od tego, czy chodzi o wewnętrzną stronę Matata, czy o zewnętrzną. Ale tutaj chodzi rzeczywiście o syna Jereda, to znaczy o zewnętrzną stronę Matata i jego zstępowanie jest naganą, ponieważ jeszcze nie prowadzi do mohin. Uczyliśmy się, że Szchina dokonała dziesięciu zstąpień ku ziemi, i wszystkie te zstąpienia zostały przytoczone przez towarzyszy i zostały wyjaśnione. A pod zewnętrzną stroną Matata znajdują się aniołowie przebywający w świecie Jecira, zwani „dzikimi zwierzętami polnymi”.

286) Pod tymi bestiami łączą się włosy luny, które nazywane są gwiazdami berła – rzeczywistym berłem, panami sądu, panami wagi, panami twardości, panami zuchwałości. (tachat inun chajwata, mit’achadin sa’ara de-sihara, de-ikrun kochvaja de-szarbita, de-szarbit mammasz – marej de-medin, marej de-matkla, marej de-kaszju, marej de-chutzpa.) I wszyscy są nazywani panami barwy – ich ręce i nogi trzymają się tego, jak potężny lew trzymający swoją zdobycz. (u-kullhu ikrun marej de-argwana, jeda’a we-ragla’a achidan be-haj, ke-arje takifa de-achid al tarpej.) I o tym jest napisane: „Rozszarpuje, a nie ma kto ocali.” (we-al da ketiv: we-taraf, we-ejn matzil.)

Sulam

286) „Pod tymi zwierzętami zatrzymują się włosy (searot) luny”, czyli Nukwy, „nazywane «gwiazdami berła» – prawdziwego berła” – czyli są właściwościami berła, przez które sądzi się świat. I dzielą się one na: „nosicieli sądu, nosicieli wag, nosicieli surowego sądu i nosicieli zuchwałości. I wszyscy oni nazywani są nosicielami włosów. Jej ręce i nogi to podtrzymują, jak potężny lew, który trzyma swoją zdobycz. I o tym powiedziano: «Pożera, i nie ma kto by wybawił z jego ręki»”[24].

Wyjaśnienie powiedzianego. „Gwiazdy berła” – to ekran Malchut w właściwości sądu, zwany manula (zamek), czyli zamknięte wrota[25], które nie otwierają się aż do końca naprawy.

Powiedziano: „Pod tymi zwierzętami zatrzymują się włosy luny” – czyli Nukwy, „zwane gwiazdami berła”. Innymi słowy, nie chodzi tu o zwykłe searot Nukwy, które są osłodzone w Binie, we właściwości miftecha, i o których powiedziano: „Mnóstwo tysięcy tarcz okryte jest jej włosami”. Tu mówi się o searot, które nazwane są „gwiazdami berła”, czyli tymi, które odnoszą się do Malchut w właściwości sądu, i które znajdują się tylko w BE’A, pod „dzikimi zwierzętami polnymi”.

Dlatego doprecyzowano: „prawdziwego berła” – czyli w nich zawarta jest istota formy Malchut de-Malchut we właściwości sądu, zwanej berłem.

Podział na cztery grupy:

1. Nosiciele sądu – to searot, gdy ekran znajduje się w miejscu Malchut.
2. Nosiciele wag – to searot, gdy ekran zostaje podniesiony do Biny, dzieląc stopień na dwie połowy: Keter–Hochma i Bina–Tiferet–Malchut. I one w następstwie tego ustawiają się we właściwości „wagi”[26], i dlatego w tej właściwości sefirot nazywane są nosicielami wag.

Z tych dwóch podstawowych typów powstają kolejne dwa:

1. Nosiciele surowego sądu – pochodzą od nosicieli sądu.
2. Nosiciele zuchwałości – pochodzą od nosicieli wag. Wznoszą się oni do miejsca Biny, chociaż nie mają prawa tam przebywać, i to jest nazwane „zuchwałością”.

I wiadomo, że te dwie linie – prawa i lewa – znajdują się w sprzeczności, i każda chce anulować świecenie drugiej, i dlatego nie mogą świecić, dopóki nie wyjdzie środkowa linia na ekranie de-chirik, uzgadniająca i ustanawiająca pokój między nimi. I ten ekran musi pochodzić najpierw z miary sądu, to znaczy z właściwości manuli (zamka). I wtedy skraca się GaR lewej linii, i podporządkowuje się ona prawej i łączy się z nią.[27]

Powiedziano: „Jej ręce i nogi to podtrzymują, jak potężny lew, który trzyma swoją zdobycz” – dwie linie od chaze i wyżej nazywają się „rękami”, a dwie linie od chaze i niżej – „nogami”. Są one utrzymywane w gotowości do świecenia w doskonałości tylko dzięki ekranowi de-chirik, który pochodzi z właściwości sądu tych searot, to znaczy z manula.

A ponieważ to właśnie poprzez ten ekran surowego sądu GaR lewej linii zostaje ograniczone, to nazywa się to „zdobyczą”. Gdyż ekran de-chirik „pożera” GaR lewej linii. Dlatego porównuje się to do potężnego lwa, który schwytał swoją zdobycz, jak powiedziano: „Pożera, i nie ma kto by wybawił z jego ręki”. W chwili, gdy ekran surowego sądu wznosi się jako MaN linii środkowej, „pożerając” GaR lewej linii – „nie ma kto by wybawił z jego ręki”. I z tego powodu natychmiast jednoczą się ze sobą dwie linie – „ręce” oraz „nogi”, i wtedy świecą w pełnej doskonałości, jaka jest możliwa przez wszystkie sześć tysięcy lat.

287) Pazur – to ci wszyscy, którzy wspominają grzechy ludzi i zapisują oraz wyrywają ich winy w surowości twardego sądu. (tufra’a: kol inun de-adk’rin chowej bnej nasza, we-katvin we-rashemin chowajhu, be-tkifu de-dina kaszja.) I o tym jest napisane: „Grzech Judy zapisany jest żelaznym rylcem, pazurem szamira.” (we-al da ketiv: chatat Jehuda ketuwa be-et barzel be-tziporen szamir.) Co to jest „szamir”? To ten, który ryje i przebija kamień, i przecina go na wszystkie strony. (ma hu szamir? – hahu de-raszem we-nakew abna, u-fasek lah le-kol sitra.)

Sulam

287) „Jej paznokcie, przypominające o ludzkich grzechach, piszą, prowadząc zapis ich przewinień z nieugiętością surowego sądu. I o tym powiedziano: «Grzech Jehudy zapisany jest żelaznym rylcem, pazurem diamentowym (hebr. ciporen szamir)»[28]. A czym jest diament (szamir)? Tym, co pisze i wycina w kamieniu, i obrabia go ze wszystkich stron.”

Wyjaśnienie: Paznokcie to parsa, która powstała w środku stopnia z powodu podniesienia się Malchut do Biny na tym stopniu. W ten sposób dwie siły są zawarte w parsie: Malchut, która się podniosła – to właściwość surowego sądu, i Bina, która przyjęła formę Malchut w wyniku jej podniesienia się. Te dwie siły – to manula i miftecha, dwie kropki ustanowione w Nukwie. O nich powiedziano: „Jeśli dostąpił zasługi – stało się dobrem”[29], czyli ukryta zostaje właściwość sądu (manula), i panuje wyłącznie właściwość miłosierdzia (miftecha). „A jeśli nie dostąpił zasługi”, czyli przyciąga światła z góry w dół, „to stało się złem”, czyli ujawnia się nad nim ukryta właściwość sądu (manula), a światła się cofają.

Słowa: „Jej paznokcie, przypominające o grzechach ludzkich, piszą, prowadząc zapis ich przewinień z nieugiętością surowego sądu” oznaczają, że jeśli nie dostąpił zasługi, to ujawnia się siła miary sądu, ukryta w paznokciach. A gdy ta miara sądu się ujawnia, to paznokcie stają się twarde.

„I o tym powiedziano: «Grzech Jehudy zapisany jest żelaznym rylcem, pazurem diamentowym (ciporen szamir ציפורן שמיר)»”[30], ponieważ kropka manula, zawarty i ukryty w paznokciu, nazywa się „żelaznym rylcem”, a kropka miftecha, ujawniona w paznokciu i panująca w czasie, gdy Israel są godni – nazywa się „pazurem diamentowym” (ciporen szamir).

A „grzech Jehudy”, czyli gdy grzeszą, wtedy ujawniają się nad nimi obie te kropki, i wtedy grzechy te zapisują się jako „żelaznym rylcem” i „pazurem diamentowym (ciporen szamir)”. Wtedy, ponieważ ujawnia się również kropka manula, natychmiast otrzymują karę. Natomiast o tych, którzy wypełniają Jego wolę, powiedziano: „Nie było słychać żelaznego narzędzia w Świątyni przy jej budowie”, ponieważ to szamir (שמיר) przecinał wszystko[31], a „żelazne narzędzie”, czyli manula, „nie było słyszane”, ponieważ było ukryte. I powiedziano: „A czym jest szamir? Tym, co pisze i wycina w kamieniu”, czyli zapisuje i wycina pojawienie się katnuta stopni, które nazywane są „kamieniami”, „i obrabia go ze wszystkich stron”, nadając mu formę z każdej strony w czasie gadlutu tych stopni[32].

288) Zanieczyszczenie pazura – to wszyscy ci, którzy nie przylegają do ciała Króla i czerpią zanieczyszczenie ze strony nieczystości, gdy luna pozostaje w uszkodzeniu. (zuhama de-tufra’a: kol inun de-la mitdabbekin be-gufa de-Malka, we-janekin mi-sitra de-mesa’avuta, kad szarei sihara bi-pgimu.)

Sulam

288) „Nieczystość tych paznokci – to wszyscy ci, którzy nie są zjednoczeni z ciałem (guf) Króla”, czyli ze środkową linią, „lecz są złączeni z lewą linią i żywią się ze strony skazy w czasie, gdy luna znajduje się w ubywaniu”. Innymi słowy, to napełnienie, które przyciągają w tym czasie ze strony paznokci, przechodzi na stronę tej skazy i nazywa się nieczystością paznokci.

289) A ponieważ król Szlomo odziedziczył lunę w doskonałości, pragnął także odziedziczyć go w stanie uszkodzenia, i dlatego starał się poznać wiedzę duchów i demonów, by odziedziczyć lunę ze wszystkich stron. (u-vegin de-Szlomo Malka jarta le-sihara be-szlejmuta, ba’e le-jarta lah be-pgimuta, we-al da isztadal le-mejda be-da’ata de-ruchin we-shedin, le-mejrat sihara be-chol sitra.)

Sulam

289) „I ponieważ król Szlomo władał luną w jej pełni”, czyli Nukwą w jej gadlucie, to „powinien również władać nim w czasie jego ubytku. I dlatego starał się poznać poprzez dostępne poznanie duchów i demonów, jak władać luną” – Nukwą, „we wszystkich jej stanach”.

Wyjaśnienie. Mohin katnuta wywołują mohin gadluta, ponieważ w czasie podniesienia się Malchut do Biny w Imie, gdy Ima powraca do mohin de-WaK, bez rosz, w wyniku upadku jej Biny i TuM do ZoN – ZoN otrzymują mohin katnut od Imy dzięki obłóczeniu się w nie Biny i TuM Imy. Również Bina i TuM ZoN zstępują do dusz ludzi, i dusze te otrzymują mohin katnuta od ZoN. To staje się przyczyną tego, że otrzymają one także mohin gadluta.

Bo później, w czasie gadluta Imy, gdy Ima przywraca Binę i TuM, które upadły do ZoN na swój własny poziom, również ZoN podnoszą się razem z nimi do Imy i otrzymują od niej mohin gadluta. Następnie również ZoN przywracają swoje własne Binę i TuM, które upadły do dusz ludzi i dusze te również podnoszą się razem z nimi, otrzymując mohin gadluta od ZoN. Widzimy zatem, że gdyby niższy nie przyjął katnuta wyższego, czyli Biny i TuM wyższego, nie miałby rzeczywistej możliwości otrzymać mohin gadluta wyższego.

I to oznacza powiedziane: „I ponieważ król Szlomo władał księżycem w jego pełni” – czyli jego mohin gadluta, „powinien również władać nim w czasie jego ubytku” – czyli powinien władać jego mohin katnuta, w którym znajduje się w stanie ubytku, bo inaczej nie miałby żadnej możliwości otrzymania mohin gadluta. I już to wyjaśniliśmy. Również wyjaśniono, że w czasie ograniczenia (skrócenia) Nukwy wychodzą i formują się z niej klipot, demony i duchy[33]. I to oznacza powiedziane: „I dlatego starał się poznać poprzez poznanie duchów i demonów, jak władać księżycem” – ponieważ one zstępują i są zrodzone z mohin katnuta Nukwy.

290) A za dni króla Szlomo luna świeciła w pełni we wszystkim, jak jest powiedziane: „I wzrosła mądrość Szlomo” – „wzrosła” zaiste. (u-be-jomoj de-Szlomo Malka, be-kolla itneher sihara, de-hu de-ketiv: wa-terew chokhmat Szlomo – wa-terew dajka.) „Ponad mądrość wszystkich synów Wschodu” – to tajemnica wyższa, jak jest napisane: „A to są królowie, którzy królowali w ziemi Edom…” (me-chokhmat kol bnej Kedem – raza ila’a hu, ke-ma de-ketiv: we-eleh ha-melachim aszer malchu be-eretz Edom we-chulej.) A ci nazywani są „synami Wschodu”, bo wszyscy oni się nie utrzymali, oprócz tego, który zawiera w sobie męskie i żeńskie, który nazywa się Hedar, jak jest napisane: „I królował po nim Hedar…” (we-ilejn ikrun bnej Kedem, de-kullhu la itkajmu, bar me-haj de-khlila de-char u-nukba, de-ikrei Hadar, de-ketiv: wa-jimloch tachtaw Hadar we-chulej.)

Sulam

290) „I w dniach króla Szlomo księżyc świecił ze wszystkich stopni, jak powiedziano: «I przewyższyła mądrość Szlomo». Właśnie „i przewyższyła” – wskazuje, że jego mądrość się pomnożyła, przewyższając „mądrość wszystkich synów Wschodu”, która wtedy włączyła się w Nukwę, i całą mądrość Egiptu, która również się w niej zawarła. A mądrość synów Wschodu to najwyższa tajemnica, jak powiedziano: «A oto królowie, którzy królowali w ziemi Edomu, zanim królował król nad synami Israela»[34] – to właśnie oni nazywani są synami Wschodu. I żaden z nich nie mógł trwać, oprócz tego, który zawierał zachar i nukwę, i nazywa się on Ahar, jak powiedziano: «I królował po nim Ahar»[35], o którym powiedziano: „A imię jego żony – Meejtawel”. Natomiast u poprzednich królów nekewa (strona żeńska) nie jest wspomniana.”

291) I nauczano: mimo że się utrzymała, nie świeciła w pełni, dopóki nie przyszedł Szlomo, który objawił się jako jej odpowiednik, jak już wyjaśniliśmy, że dlatego jego matką była Bat Szewa. (we-ta’ana: de-af al-gaw de-itkajmat, la itneherat be-aszlamuta, ad de-ata Szlomo, de-itchaze le-kibla’a, ke-ma de-okimna, de-we-gen kach imej bat Szewa hawat.)

Sulam

291) „I uczyliśmy się, że chociaż ta Nukwa mogła istnieć dzięki królowi Adarowi, to jednak nie świeciła w doskonałości aż do przyjścia króla Szlomo, który był jej przeznaczony. Dlatego jego matką była Bat-Szewa”. Innymi słowy, Nukwa, która w swoim gadlucie nazywa się Bat-Szewa (dosł. „zawierająca siedem”), ponieważ składa się ze wszystkich siedmiu sfirot HaGaT NeHIM Zeir Anpina, była jego matką. Dlatego on jest godny odziedziczyć ją w dniach jej pełni.

292) „I ponad całą mądrość Micraim” – to mądrość niższa, która nazywana jest służącą idącą za żarnami. (u-mi-kol chokhmat Micraim: da chokhma tata’a, de-ikrei szifcha de-batar rechaja.) A wszystko to zostało włączone w tę mądrość Szlomo: mądrość synów Wschodu i mądrość Micraim. (we-kolla itkelilat ha-hu chokhma di-Szlomo: chokhmat bnej Kedem, we-chokhmat Micraim.) Rabbi Aba powiedział: „Błogosławiony Miłosierny, że zapytałem cię o tę sprawę, bo we wszystkich tych rzeczach zasłużyłem.” (amar Rabi Aba: berich Rachmana, de-sza’ilna kamech milla da, de-ha be-kol hanei milej zakhina.) Rabbi Szymon powiedział: „Te słowa, już je wyjaśniliśmy i zostały wypowiedziane.” (amar Rabi Szimon: millin ilejn, ha okimna lon, we-ha itamru.)

Sulam

292) „«I całą mądrość Egiptu» – to niższa Hochma, zwana służącą, która jest za żarnami. I całą tę mądrość zawarła w sobie mądrość Szlomo: mądrość synów Wschodu i mądrość Egiptu”. Powiedział rabbi Aba: „Błogosławiony Miłosierny, że zapytałem cię o to, ponieważ dzięki temu dostąpiłem zasługi poznania wszystkich tych rzeczy”. Powiedział rabbi Szymon: „Wszystko to już mówiłem i te rzeczy już wyjaśnialiśmy”.

Wyjaśnienie powiedzianego. Trzy Hochmy w Acilut.

1. Ukryta Hochma – Arich Anpina, i jest to Hochma dziesięciu sfirot prostego światła (or jaszar). Po rozbiciu kelim w świecie naprawy ta Hochma całkowicie się ukryła i już nie świeci w Acilut. A to, co upadło z tej Hochmy w momencie rozbicia kelim, nazywane jest „mądrością synów Wschodu”. I powiedziano[36]: „«Przewyższyła mądrość Szlomo mądrość wszystkich synów Wschodu» – to najwyższa tajemnica, jak powiedziano: «Oto królowie, którzy królowali w ziemi Edomu, zanim królował król nad synami Israela»” – ponieważ królowanie i śmierć tych siedmiu królów oznacza rozbicie kelim[37].

2. Druga Hochma – to Bina, która wyszła z rosz Arich Anpina i po powrocie do niego stała się Hochmą. Nazywana jest „wyższą Hochmą”. I choć cała Hochma w światach pochodzi od niej, sama świeci tylko światłem chasadim. Jak powiedziano: „Bo skłonny jest ku miłosierdziu (chafec hesed)”[38]. A to, co upadło z tej Hochmy w klipot, to „mądrość Egiptu”. I to oznacza powiedziane: „«I całą mądrość Egiptu» – to niższa Hochma”, czyli to, co spadło z wyższej Hochmy do klipy niższych keterów, i nazywane jest „służącą, która jest za żarnami”.

3. Trzecia Hochma – to „mądrość Szlomo”, czyli niższa Hochma, Hochma świecąca w Nukwie panim be-panim w czasie jej gadlutu. I wszystkie trzy Hochmy świecą w niej razem, i wtedy wyprowadza ona „mądrość synów Wschodu” i „mądrość Egiptu” z klipot, i pomnaża się od nich bardzo. I dlatego powiedziano: „«I przewyższyła (dosł. pomnożyła się) mądrość Szlomo mądrość wszystkich synów Wschodu i całą mądrość Egiptu»” – czyli Hochma jej (Nukwy) pomnożyła się dzięki nim.

293) Nauczano: „Jaki pożytek ma człowiek ze wszystkiego swojego trudu” – czy to może obejmować nawet trud w Torze? Pismo mówi: „który trudzi się pod słońcem.” (ta’ana: ma jitron le-adam be-kol amalo – jakol af amala de-Oraita? Talmud lomar: sze-ja’amol tachat ha-szemesz.) Inny jest trud Tory, bo on jest ponad słońcem. (szanej amala de-Oraita: de-le’eila min szimsza hu.) Rabbi Chija powiedział: nawet trud w Torze, jeśli jest to trud dla innych ludzi lub dla własnej chwały, to także nazywa się „pod słońcem”, bo nie wznosi się ku górze. (Rabi Chija amar: af amala de-Oraita, de-ihu amal be-ginejhon de-bnej nasza, o be-gin jakara di-lej – haj tachat ha-szemesz ketiv, de-ha la salek le-eila.) Nauczano: powiedział Rabbi Elazar: nawet jeśli człowiek żyje tysiąc lat, to ten dzień, w którym odchodzi ze świata, wydaje mu się jakby nie przeżył nawet jednego dnia. (tanja: amar Rabi Elazar: afilu i bar nasz kajam elef sznin – hahu joma de-istallak me-alma, damej le-jh ke-ilu la itkajam bar joma chad.)

Sulam

293) „Powiedziano: «Jaki pożytek ma człowiek ze wszystkich swoich trudów, którymi trudzi się pod słońcem?». Czy można to samo powiedzieć także o jego trudach w Torze? Jednak powiedziano: «(Ze wszystkich trudów jego,) którymi trudzi się pod słońcem». A trudy w Torze różnią się tym, że ona jest ponad słońcem” – czyli pochodzi od wyższych. Powiedział rabbi Chija: „Ale to samo dotyczy także trudów w Torze”, że powiedziano o nich: „Jaki pożytek ma człowiek ze wszystkich swoich trudów, którymi trudzi się pod słońcem?” „Jeśli trudzi się w Torze dla ludzi lub dla własnej chwały, to właśnie o tym powiedziano: «pod słońcem», ponieważ taka Tora nie wznosi się ku górze”. „Uczyliśmy się, powiedział rabbi Elazar: nawet jeśli człowiek dożyje tysiąca lat, w dniu, gdy odejdzie z tego świata, wyda mu się, jakby żył tylko jeden dzień”.

---

[1] Tora, Bereszit, 47:30. «„A gdy położę się z moimi ojcami, wyniesiesz mnie z Micraimu i pochowasz mnie w ich grobowcu”. I powiedział: „Uczynię według twojego słowa”».

[2] Pisma, Kohelet, 1:3. «Jaki pożytek ma człowiek ze wszystkich swoich trudów, którymi trudzi się pod słońcem?».

[3] Prorocy, Melachim I, 5:10. «I przewyższyła mądrość Szlomo mądrość wszystkich synów Wschodu i całą mądrość Micraimu».

[4] Tora, Bereszit, 25:5. «I oddał Awraham wszystko, co miał, Icchakowi».

[5] Tora, Bereszit, 24:1. «A Awraham zestarzał się, doszedł do sędziwych dni. A Stwórca pobłogosławił Awrahama we wszystkim».

[6] Patrz wyżej, p. 177.

[7] Tora, Bereszit, 25:6. «A synom nałożnic, które miał Awraham, dał Awraham dary i odesłał ich od Icchaka, swojego syna, jeszcze za swojego życia, na wschód, do ziemi wschodniej».

[8] Prorocy, Hoszea, 11:10. «Za Stwórcą pójdą – zaryczy jak lew; jak lew zaryczy On, i przybiegną do Niego synowie znad morza».

[9] Tora, Dewarim, 9:9. «Kiedy wstąpiłem na górę, aby otrzymać kamienne tablice, tablice przymierza, które Stwórca zawarł z wami, i przebywałem na górze czterdzieści dni i czterdzieści nocy, chleba nie jadłem i wody nie piłem».

[10] Pisma, Tehilim, 104:14. «On sprawia, że rośnie trawa dla bydła i roślinność dla pracy człowieka, aby wydobywał chleb z ziemi». 

[11] Pisma, Ijow, 33:31-33. «Zważ, Ijowie, słuchaj mnie i milcz, (dopóki) mówię. Jeśli masz słowa – odpowiedz mi, mów, bo chciałbym cię usprawiedliwić. A jeśli nie, to słuchaj mnie i milcz, i nauczę cię mądrości».

[12] Patrz Zohar, rozdział Bereszit, część 1, artykuł «Niech ziemia wyda zieleń», p. 76-79.

[13] Tora, Szemot, 33:20. «Nie będziesz mógł zobaczyć mojego oblicza, bo nie może człowiek zobaczyć Mnie i pozostać przy życiu».

[14] Tora, Szemot, 33:22-23. «I stanie się, gdy przechodzić będzie moja chwała, ukryję cię w rozpadlinie skały i zasłonię cię moją dłonią, dopóki nie przejdę. I odsunę moją dłoń, i zobaczysz mnie z tyłu, lecz mojego oblicza nie będzie widać».

[15] Patrz Zohar, rozdział Bereszit, część 1, p. 129.

[16] Patrz Zohar Hakdama, artykuł «Róża», Objaśnienie Sulam, p. 2, od słów: «A więc widzimy, że wskutek wyjścia Biny z rosz Arich Anpina powstały w niej dwie odrębne właściwości: GaR i ZaT».

[17] Patrz Zohar, rozdział Bereszit, część 1, p. 126, od słów: «Zohar wyjaśnia powiedziane: „I był wieczór, i było rano – dzień jeden”».

[18] Patrz Zohar, rozdział Bereszit, część 2, p. 93.

[19] Brajta – zewnętrzna Miszna, wszystkie prawa (halachot), których rabbi Jehuda ha-Nasi nie włączył do spisu praw zawartych w głównych traktatach Miszny.

[20] Pisma, Miszlei, 22:6. «Wychowuj chłopca według jego drogi, a nie odstąpi od niej, nawet gdy się zestarzeje».

[21] Pisma, Miszlei, 4:3. «Byłem bowiem synem u mojego ojca, delikatnym i jedynym u mojej matki».

[22] Tora, Szemot, 4:22. «I przekaż faraonowi, że tak powiedział Stwórca: „Mój syn, mój pierworodny, Israel”».

[23] Prorocy, Hoszea, 11:1. «Kiedy Israel był chłopcem, umiłowałem go, i z Micraimu wezwałem mojego syna».

[24] Prorocy, Micha, 5:7. «I będzie reszta Jaakowa między narodami, wśród wielu ludów, jak lew pośród zwierząt leśnych, jak młody lew pośród stad małego bydła, który, gdy przechodzi, depcze i pożera, i nie ma nikogo, kto by wyrwał z jego ręki».

[25] Patrz Zohar Hakdama, artykuł «Manula i Miftecha», p. 43, od słów: «U jednych bram nie ma strony».

[26] Patrz Zohar, rozdział Bereszit, część 1, p. 321.

[27] Patrz Zohar, rozdział Lech Lecha, p. 22, od słów: «Ekran de-chirik, na który wychodzi środkowa linia, pochodzi z właściwości sądu, która istnieje w Malchut».

[28] Prorocy, Jirmijahu, 17:1. «Grzech Jehudy jest zapisany rylcem żelaznym, ostrzem diamentowym wyryty na tablicy ich serca i na rogach waszych ołtarzy».

[29] Patrz Zohar Hakdama, p. 123, «Malchut – to Drzewo poznania dobra i zła, jeśli człowiek się uświęcił – stało się dobrem, a jeśli nie – stało się złem».

[30] Prorocy, Melachim I, 6:7. «A kiedy budowano ten Przybytek, budowano go z przygotowanego całego kamienia. Ani młota, ani siekiery, ani żadnego żelaznego narzędzia nie było słychać w Przybytku podczas jego wznoszenia».

[31] Patrz Zohar, rozdział Noach, p. 327.

[32] Patrz Zohar, rozdział Bereszit, część 1, p. 3, od słów: «We właściwości sądu, to jest we właściwości Malchut świata AK, zanim została osłodzona w Binie, we właściwości miłosierdzia, świat nie mógł istnieć».

[33] Patrz Zohar, rozdział Bereszit, część 1, p. 98-103.

[34] Tora, Bereszit, 36:31. «I oto królowie, którzy królowali w ziemi Edomu, zanim królował król nad synami Israela».

[35] Tora, Bereszit, 36:39. «I umarł Baal-Chanan, syn Achbora, i królował po nim Hadar, a imię jego miasta – Pau, a imię jego żony – Mehetawel, córka Matreda, córki Mezahawa».

[36] Patrz p. 290.

[37] Patrz Zohar, rozdział Naso, Idra Raba, artykuł «I oto królowie», p. 12.

[38] Prorocy, Micha, 7:18. «Któż jest jak Ty, Stwórco, który przebacza winę i okazuje pobłażliwość przewinieniu reszty swojego dziedzictwa, nie trzyma na wieki swojego gniewu, bo upodobał sobie miłosierdzie».