544) Reuwen był pierworodnym Jaakowa. Rabbi Chija powiedział: jemu miało przypaść wszystko, i wszystko z niego zostało zabrane, a królestwo zostało dane Judzie, pierworództwo Josefowi, a kapłaństwo Lewiemu, jak powiedziano: „Zawrzały jak wody – nie będziesz miał wyższości” – nie zostaniesz w tym. (Reuwen buchra de-Jaakow hava. Amar Ribi Chija: leih hava itchazei kolla, we-it’abar minneh kolla, we-itjehev malkhu le-Jehuda, bechiruta le-Josef, kehunata le-Levi, de-ha de-ketiv: pachaz ka-mayim al totar – la tishtar be-ho.) A co powiedział „moją siłą i początkiem mojej mocy” – tutaj go pobłogosławił i powierzył go Stwórcy, błogosławiony niech będzie. (u-ma de-amar: kochi we-re’shit oni – hacha barechei u-paqdei le-Kudsza Brich Hu.)
Sulam
544) „Reuwen był pierworodnym Jaakowa – powiedział rabbi Chija, że jemu należało się wszystko”, królestwo, pierworództwo i kapłaństwo, „i wszystko zostało mu odebrane: i królestwo jego zostało oddane Jehudzie, pierworództwo – Josefowi, a kapłaństwo – Lewiemu. I o tym powiedziano: «Gwałtowny jak woda, nie pozostaniesz»[1] – czyli nie pozostaniesz przy nich. A to, co powiedział: «Moc moja i początek mojej siły»[2] – tutaj pobłogosławił go i wspomniał o nim przed Stwórcą”.
545) Do umiłowanego Króla – pewnego dnia przeprowadził swego syna przez targowisko i powiedział do Króla: „To jest mój syn, naprawdę ukochany mojej duszy.” Król usłyszał i zrozumiał, że ten prosi za swego syna. (le-rechima de-Malka – joma chad a’var bereih be-shuqa, amar le-Malka: da hu beri, vaddaj rechima de-nafshai, shama Malka we-yada de-ha sha’el al bereih.) Tak też Jaakow powiedział: „Reuwenie, mój pierworodny, ty – moją siłą…” – tutaj powierzył go Królowi. (kach Jaakow amar: Reuwen bechori atta kochi we-gomer – hacha paqdei le-Malka.)
Sulam
545) „To podobne jest do umiłowanego króla, którego syn pewnego razu przeszedł przez targ. Powiedział on do króla: «To jest mój syn, umiłowany mojej duszy, zaiste!». Usłyszał to król i zrozumiał, że on prosi za swego syna, by być dla niego przychylnym. Tak też Jaakow powiedział: «Reuwen, tyś pierworodny mój, moc moja i początek mojej siły», wspominając go tutaj przed Królem”, aby On był dla niego przychylny.
546) „Zawrzały jak wody – nie będziesz miał wyższości” – tutaj mówi, co mu zaszkodziło, że nie pozostał w ziemi, i został wyrzucony poza ziemię. (pachaz ka-mayim al totar – hacha amar mah de-i‘ara leih, de-la ishtar be-ar‘a, we-shadei leih le-var me-ar‘a.) W odpowiedzi na to, jeden dowódca po stronie wyższego przybytku, który znajduje się pod ręką Michaela, a niektórzy mówią, że pod ręką Gabriela. (la-qabel da: chad memanna mi-sitra de-mishkana le-eila, di-memanna techot yada de-Micha’el, we-amrei lah techot yada de-Gavri’el.) A Michael jest głową we wszystkim po stronie Hesed, a Gabriel po stronie lewej – Gwura. (u-Micha’el hu reisha be-kol atar mi-sitra de-Hesed, we-Gavri’el mi-sitra de-smala di-Gevura.) „A Jehuda jeszcze zszedł z Bogiem” – to strona Gwura, dom sądu się nazywa, i przy nim stoi Reuwen, mimo że królestwo należy do Jehudy, Reuwen był blisko naprzeciw niego. (u-Jehuda od rad im El – sitra de-Gevura, bei dina ikrei, we-samich leih Reuwen, af al pi de-malkhu hava de-Jehuda, Reuwen samuch le-qibleih hava.)
Sulam
546) „«Gwałtowny jak woda, nie pozostaniesz». Tu zostało powiedziane, co się z nim stanie, że nie pozostanie w ziemi Israela, lecz będzie przebywał poza jej granicami, za Jordanem na wschodzie. I zgodnie z tym, jeden z władców na górze ze strony Szchiny”, Nukwy, „a ten władca, podległy Michaelowi”, również jest odsunięty od Szchiny. Wyjaśnienie. Dwanaście plemion ma dwanaście korzeni w wyższej Szchinie, czyli w Nukwie[3]. I ponieważ Reuwen został odesłany z ziemi Israela za Jordan, jego korzeń na górze również został odsunięty od Szchiny.
„A niektórzy mówią”, że władca, odsunięty od Szchiny na górze, „podlegał Gabrielowi”, i mimo że Reuwen – to Hesed, „a Michael w każdym miejscu jest głową” aniołów „ze strony Hesed, a Gabriel – głową z lewej strony, czyli Gwury”, w Reuwenie mimo to obecna jest także Gwura. I przytaczają na potwierdzenie powiedziane: „A Jehuda jeszcze trzymał się Stwórcy (dosł. «schodził ze Stwórcą»)”[4], a to schodzenie wskazuje na to, że on – „strona Gwury i nazywa się sądem (bejt din). A Reuwen sąsiaduje z nim”, z jego działem w ziemi Israela, ponieważ dział Jehudy rozciąga się aż do Jordanu od zachodu, a dział Reuwena rozciąga się aż do Jordanu od wschodu. I to sąsiedztwo wskazuje na to, że także w Reuwenie jest właściwość Gwury. „I mimo że królestwo (malchut)”, czyli niższa Gwura, „zostało odebrane Reuwenowi i należy do Jehudy”, jednak nie całkowicie uwolnił się on od Gwury, ponieważ „Reuwen znajdował się obok niego”, czyli jego dział, a to wskazuje na to, że jest w nim Gwura.
547) Rabbi Szymon powiedział: synowie Reuwena są przeznaczeni do wzbudzenia dwóch wojen w ziemi. (Amar Rabi Szimon: zeminin inun bnei Reuwen le-agacha trein qaravin be-go ar’a.) Chodź i zobacz: napisane jest „moją siłą” – to w odniesieniu do wygnania Micraim. (ta chaze: ketiv kochi – be-galuta de-Micraim.) A „początek mojej mocy” – to ci, którzy jako pierwsi spośród swych braci wyszli do walki. (we-re’shit oni – de-inun havu qadma’in le-gabei achu’hu le-qarava.) „Wyższość wyniesienia” – to wygnanie Asyrii, z którego synowie Gada i synowie Reuwena zostali uprowadzeni jako pierwsi spośród wszystkich, i znosili wiele zła oraz wiele cierpień, i nie powrócili aż do dziś. (yeter se’et – le-galuta de-Aszur, de-mi-tamman galu bnei Gad u-vnei Reuwen qadmai mi-kullhu, we-savlei kamma bishin, we-kamma innuyin savlu, we-la tabu ad ke-an.)
Sulam
547) Powiedział rabbi Szymon: „Przed synami Reuwena stoi [zadanie], by stoczyć dwie wojny w ziemi Israela. Spójrz, powiedziano: «Moc moja» – to w egipskim wygnaniu, «i początek mojej siły» – czyli oni jako pierwsi spośród swoich braci rozpoczynali wojnę; «nadmiar wielkości» – to asyryjskie wygnanie, dokąd synowie Gada i synowie Reuwena zostali uprowadzeni jako pierwsi ze wszystkich, i doznali oni wielu nieszczęść oraz zaznali wielu cierpień, i do tej pory stamtąd nie powrócili”.
548) A „nadmiar siły” – to na czas, gdy Król Mesjasz przebudzi się na świecie: wtedy oni (synowie Reuwena) wyjdą i rozpoczną wojny na świecie, i zwyciężą, i zatriumfują nad narodami, a ludzie świata będą się ich bać i drżeć przed nimi, i będą ich uważać za zdolnych do objęcia królestwa, ale nie pozostaną w nim. (we-yeter oz – le-zimna de-Malka Meszicha yit’ar be-alma, inun yifqun we-yigachun qaravin be-alma, we-yinatzehun, we-yitakfune al ammaya, u-vnei alma yidchalu minaihu we-yirtetun kammayhu, we-yachshivu le-itgabra be-malkhuta, we-la yishtaarun beih.) Jak powiedziano: „Zawrzałeś jak wody – nie będziesz miał wyższości.” Dlaczego nie pozostaną w nim, nawet po jednej stronie świata? Ponieważ: „wstąpiłeś na łoża swego ojca”, czyli że przeznaczeni są, by wstąpić i rozpocząć wojny w Ziemi Świętej. (de-ha de-ketiv: pachaz ka-mayim al totar – mai ta’ama: ki alita mishkevei avicha.) Łoża twego ojca – dokładnie tak, to jest Jeruszalaim. (mishkevei avicha daika – zo Jeruszalem.)
Sulam
548) „«I nadmiar potęgi» – w czasie, gdy król Masziach przebudzi się na świecie, oni wystąpią i poprowadzą wojnę na świecie, i zwyciężą, i pokonają inne narody, a mieszkańcy świata będą się ich bać i drżeć przed nimi. I postanowią synowie Reuwena umocnić się” w królestwie (malchut), „lecz nie pozostaną” w nim. „I to oznacza powiedziane: «Gwałtowny jak woda, nie pozostaniesz» – czyli nie pozostaną przy królestwie (malchut), nawet w jednej stronie świata, ponieważ powiedziano: «Wszedłeś bowiem na łoże ojca swego» – czyli mają przyjść i prowadzić wojnę w granicach świętej ziemi. «Na łoże ojca swego» – właśnie tak, i to jest Jeruszalajim, który będą chcieli odebrać królowi Masziachowi”.
549) Chodź i zobacz: na cztery strony świata zostali rozproszeni synowie Reuwena na wygnaniu, odpowiadając wszystkim Israelitom, którzy zostali rozproszeni na wygnaniu czterokrotnie, na cztery strony świata. (ta chaze: be-arba sitrei alma, itbaddru bnei Reuwen be-galuta, le-qibleihon de-kol Israel, de-itgalu be-galuta arba zimnin, be-arba sitrei alma.) Jak jest napisane: „Moja siła” – to jeden, „Początek mojej mocy” – dwa, „Wyższość wyniesienia” – trzy, „Nadmiar siły” – cztery. (de-ha de-ketiv: kochi – chad, we-re’shit oni – trei, yeter se’et – telat, we-yeter oz – arba’a.) I w ten sposób są przeznaczeni do wzbudzenia wojny na cztery strony świata i do panowania w ich obrębie nad wszystkimi, i zwyciężą wiele narodów i będą nad nimi panować. (ke-gawna da zeminin inun le-agacha qarava be-arba sitrei alma, u-le-mishlat be-qirbaihon al kolla, we-yinatzehun amamin saggin, we-yishletun alaihon.)
Sulam
549) „Po (wszystkich) czterech stronach świata rozproszyli się synowie Reuwena na wygnaniu, podobnie jak cały Israel, który czterokrotnie został wysłany na wygnanie na (wszystkie) cztery strony świata. I to tak, jak powiedziano: «Moc moja» – pierwsze wygnanie, «i początek mojej siły» – drugie, «nadmiar wielkości» – trzecie, «i nadmiar potęgi» – czwarte. Podobnie do tego mają oni prowadzić wojnę na czterech stronach świata i panować w tych wojnach nad wszystkimi. I pokonają wiele narodów i będą nad nimi władać”.
550) „Zawrzałeś jak wody – nie będziesz miał wyższości, bo wstąpiłeś na łoże ojca twego” – tutaj zawarta jest aluzja do pierwotnej myśli, którą miał Jaakow przy tej pierwszej kropli względem Racheli. (pachaz ka-mayim al totar, ki alita mishkevei avicha – hacha itremiz al hirhura kadma’a de-hava leih le-Jaakow.) Gdyby ta pierwsza kropla pozostała przy Racheli, to gdyby nie ów zamysł towarzyszący tej kropli, Reuwen pozostałby we wszystkim. (be-hai tippa kadma’a be-Rachel, de-ilmalei hirhura de-hahi tippa hava be-atrah, ishtar Reuwen be-kolla.) Ale: „Zawrzałeś jak wody – nie będziesz miał wyższości, bo wstąpiłeś na łoże ojca twego” – wstąpiłeś, przez inne myśli, „wtedy zbezcześciłeś…” (aval pachaz ka-mayim al totar ki alita mishkevei avicha – alita, be-hirhura achra, az chilalta we-gomer.)
Sulam
550) „«Gwałtowny jak woda, nie pozostaniesz, gdyż wszedłeś na łoże ojca swego». Tu zawarta jest aluzja do pierwszej myśli, którą miał Jaakow w chwili pierwszej kropli – o Rachel. Bo gdyby myśl odnosząca się do pierwszej kropli była na swoim miejscu” – o Lei, „Reuwen pozostałby przy wszystkim” – przy królestwie i przy kapłaństwie, i przy pierworództwie. „Jednak: «Gwałtowny jak woda, nie pozostaniesz, gdyż wszedłeś na łoże ojca swego» – czyli wszedł w inną myśl, «skalał wtedy wstępującego na moje łoże»”.
551) Inne wyjaśnienie: „Zawrzałeś jak wody – nie będziesz miał wyższości”, bo gdy synowie Reuwena rozpoczną wojny na świecie i zwyciężą liczne narody, nie pozostaną w królestwie. Dlaczego? „Bo wstąpiłeś na łoże” – ponieważ przeznaczeni są, by rozpocząć wojnę właśnie w Ziemi Świętej, jak napisano: „Bo wstąpiłeś na łoża ojca twego” – to jest Jeruszalaim. (davar acher: pachaz ka-mayim al totar – de-ha kad yigachun qarava bnei Reuwen be-alma, we-yinatzehun ammamin saggin, la yishtaarun be-malkhuta. Mai ta’ama? ki alita mishkevei – de-zeminin le-agacha qarava be-ar’a kadisza daika, de-ketiv: ki alita mishkevei avicha – da Jeruszalajim.) „Łoża” – liczba mnoga, a powinno być „łoże” – liczba pojedyncza. Ale „ojca twego” to Israel Saba, a „łoża ojca twego” – a nie „łoże” – ponieważ Jeruszalaim została zbudowana dwa razy, a trzecia odbudowa będzie w czasie Króla Mesjasza. (mishkevei – mishkav mibaei leih; ella avicha – da Israel Saba, mishkevei avicha we-lo mishkav – be-gin de-ha bitrei zimnei itbenei Jeruszalajim, u-telita’a le-zimna de-Malka Meszicha.) I dlatego – „łoża ojca twego”. I tutaj została objawiona błogosławieństwo: to, co było w tamtym czasie, i to, co się stało, gdy Israel wszedł do ziemi, i to, co będzie w czasie Króla Mesjasza, i wszystko to zawiera się w czynie Reuwena. (u-we-ha okmuha mishkevei avicha, we-hacha itgallya berakha, u-mah de-hava be-hahu zimna, u-ma de-hava kad aalu Israel le-ar’a, u-ma de-yehei be-zimna de-Malka Meszicha be-ovada de-Reuwen.)
Sulam
551) „Inne znaczenie słów: «Gwałtowny jak woda, nie pozostaniesz». Gdy bowiem synowie Reuwena wejdą w wojnę z całym światem i zwyciężą wiele narodów, nie pozostaną” synowie Reuwena „przy królestwie. I to oznaczają słowa: «Nie pozostaniesz»”.
„A dlaczego powiedziano: «Wszedłeś na łoże»? Ponieważ mają oni prowadzić wojnę na ziemi świętej. Właśnie tak powiedziano: «Wszedłeś na łoże (dosł. „łoża”) ojca swego» – a to jest Jeruszalajim. Powiedziano: «łoża», ale przecież należałoby powiedzieć: «łoże»? A chodzi o to, że «ojciec twój» – to Israel-Saba”, czyli Zeir Anpin, „dlatego powiedziano: «łoża ojca twego», a nie «łoże», ponieważ Jeruszalajim był dwukrotnie zburzony i zostanie odbudowany po raz trzeci w czasach króla Masziacha, i dlatego powiedziano: «łoża ojca twego»”. „I tak zostało otwarte błogosławieństwo” zawarte w słowach: „«Tyś pierworodny mój, moc moja i początek mojej siły»”[5]; „i co było wtedy” – że zostało mu odebrane błogosławieństwo i królestwo, i kapłaństwo, jak powiedziano: „«Gwałtowny jak woda, nie pozostaniesz»”; „i co będzie, gdy Israel wejdą do ziemi (świętości)” – że nie będzie miał działu na tej ziemi, a tylko za Jordanem[6]; „i co będzie w czasach króla Masziacha z czynami Reuwena” – że będzie on prowadził wojny z wieloma narodami, i także w Jeruszalajim.
[1] Tora, Bereszit, 49:4. «Porywczy jak woda, nie utrzymasz się, bo wstąpiłeś na łoże swojego ojca, splugawiłeś wtedy moje posłanie».
[2] Tora, Bereszit, 49:3. «Reuwen, ty jesteś moim pierworodnym, moją siłą i początkiem mojej potęgi, przewyższający godnością i przewyższający mocą».
[3] Patrz Zohar, rozdział Wajece, p. 161.
[4] Prorocy, Hoszea, 12:1. «Efraim otoczył Mnie kłamstwem, a dom Israela – oszustwem. Lecz Jehuda jeszcze trzymał się Stwórcy i wierny był świętościom».
[5] Patrz wyżej, p. 544.
[6] Patrz wyżej, p. 546.