681) „Issachar – osioł kościsty, leżący między zagrodami.” (Jissaschar chamor garem, rowecz bein ha-miszpetajim.) Powiedział Rabbi Elazar: „Czy Issachar został nazwany osłem? Jeśli dlatego, że zajmował się Torą, nazwijmy go koniem, lwem albo lampartem – dlaczego właśnie osłem?” (Amar Rabbi Elazar: we-chi Jissaschar chamor ikrei? I begin de-isztadal be-Orajta, nikrei leih sus, o arje, o namer – ammai chamor?) Powiedziano: „Bo osioł niesie ciężar i nie kopie swojego pana, jak inne bydło, nie ma w nim pychy i nie szuka wygodnego miejsca do leżenia.” (Ela amru: begin de-chamor natel matola, we-la ba’eit be-Marei ke-sze’ar be’irei, we-la it bei gasut ha-ruach, we-la chajesz le-miszkav be-atar mitakkan.) Tak też Issachar, który trudził się w Torze, wziął na siebie jarzmo Tory, nie zbuntował się przeciwko Świętemu, nie ma w nim pychy – jak osioł, który nie troszczy się o swoją własną chwałę, ale o chwałę swego Pana. (Af hachei Jissaschar, de-isztadluteih be-Orajta, natel matola de-Orajta, we-la ba’eit bei be-Kudsza Berich Hu, we-la it bei gasut ha-ruach – ke-chamor, de-la chajesz le-jkara dileih, ela le-jkara de-Marei.) „Leżący między zagrodami”, jak powiedziano: „Na ziemi będziesz spał, życie w trudzie przeżyjesz, a w Torze będziesz się trudził.” (Rowecz bein ha-miszpetajim – ke-de-amrinan: we-al ha-arec tishan, we-chajei tsa’ar tichje, u-va-Tora atta amel.)
Sulam
681) „«Issachar – osioł silny, leżący między granicami»[1]. Powiedział rabbi Elazar: „Czy Issachar naprawdę nazywa się osłem? A jeśli tak nazwano go ze względu na jego zajmowanie się Torą, to dlaczego nie nazwano go koniem, lwem albo tygrysem? Ale powiedziano tak dlatego, że osioł bierze na siebie ciężar i nie buntuje się przeciw swojemu panu, jak inne zwierzęta. Nie ma w nim wyniosłości i nie troszczy się o to, gdzie się położy. Tak też Issachar, który zajmuje się Torą, przyjmuje na siebie jarzmo Tory, nie sprzeciwia się swojemu Panu i nie ma w nim pychy. Podobny jest do osła, który nie troszczy się o własne wygody, lecz tylko o dobro swego Pana. I dlatego: «Leżący między granicami», jak powiedziano: «Śpij na ziemi i żyj w niedostatku – ale zajmuj się Torą»[2]”.
682) Inne wyjaśnienie: „Issachar – osioł kościsty, leżący…” itd. (De’achar: Jissaschar chamor garem rowec we-gomer.) Otworzył i powiedział: „Dla Dawida: Stwórca moim światłem i moim zbawieniem – kogóż się będę bał? Stwórca twierdzą mojego życia – przed kim mam drżeć?” (Patach we-amar: le-David – Haszem ori we-jiszi, mimi ira? Haszem ma’oz chajai, mimi efchad?) Jakże umiłowane są słowa Tory, jakże umiłowani są ci, którzy trudzą się w Torze przed Świętym, niech będzie Błogosławiony. (Kamma chavivin inun milin de-Orajta, kamma chavivin inun de-misztadlei be-Orajta, kamei Kudsza Berich Hu.) Bo każdy, kto trudzi się w Torze, nie lęka się nieszczęść tego świata, a jest strzeżony w górze i strzeżony na dole. (De-kol man de-isztadel be-Orajta, la dachel mi-pigei alma, natir hu le-ejla, natir hu le-tata.) I nie tylko to, lecz że podbija wszystkie nieszczęścia tego świata i zrzuca je w głębiny wielkiego odmętu. (We-la od, ela de-kafej le-kol pig’ei de-alma, we-achit lon le-umkei de-tehoma rabba.)
Sulam
682) Inne znaczenie: „Issachar – osioł silny, leżący między granicami”. Powiedział, ogłaszając: „«Dawidowi. Stwórca, światłość moja i zbawienie moje – kogóż miałbym się lękać?! Stwórca, podporą życia mego – kogo mam się obawiać?!»[3]. Jakże pożądane są wypowiedzenia Tory, jakże pożądani są ci, którzy zajmują się Torą przed Stwórcą! Bo każdy, kto zajmuje się Torą, nie ulęknie się przed tymi, którzy szkodzą światu, jest chroniony na górze i chroniony na dole. Co więcej, on poskramia wszystkich szkodników na świecie i strąca ich w głębiny wielkiej otchłani”.
683) Chodź i zobacz: w chwili, gdy nadchodzi noc, otwierają się miejsca zamknięte, a psy i osły zaczynają błąkać się po świecie, i dana jest władza niszczycielowi, a wszyscy ludzie śpią w swoich łożach, tylko dusze sprawiedliwych wznoszą się, by rozkoszować się w górze. (Ta chaze: be-sza’ta de-a’al lejlja, patchin setimin, we-chalbei we-chamarei szarjin we-szatan be-alma, we-itjehivat reszu le-chabbala, we-kol bene alma naimei be-arsajhu, we-nishmatan de-caddikaja salkin le-it’anaga le-ejla.) Gdy budzi się wiatr północny i noc się dzieli, wtedy święte przebudzenie wzbudza się na świecie, i zostało to powiedziane w wielu miejscach. (Kad it’ar ruach tzafon, we-itpleig lejlja, it’aruta kadisza it’ar be-alma, we-itmar be-kamma duchtei.)
Sulam
683) „W chwili, gdy nadchodzi noc, zamykają się wyższe wrota, a psy i osły pojawiają się i krążą po świecie, i szkodnikom zostaje dane pozwolenie na niszczenie. A wszyscy mieszkańcy świata śpią na swoich łożach, podczas gdy dusze sprawiedliwych wznoszą się i doświadczają błogości na górze. A kiedy podnosi się wiatr północny i noc się rozdziela, w świecie zaczyna się przebudzenie świętości, i o tym już wiele zostało powiedziane.”
684) Błogosławiony jest los tego człowieka, który w tej godzinie stoi i zajmuje się Torą. (Zakka’a chulkei de-hahu bar nasz, de-ihu ka’im be-hahi sza’ata, we-isztadal be-Orajta.) Gdy bowiem otwiera Torę, wszystkie złe siły zostają zepchnięte do szczelin wielkiej otchłani, osioł zostaje ujarzmiony, i strącony w archiwa pod prochem, w miejsce zepsucia tronu. (Kejwan de-ihu patach be-Orajta, kol inun zinin biszin a’eil lon be-nukvei de-tehoma rabba, we-kafej leih le-chamor, we-nachet leih be-tafsrei de-tachat afra, de-zuhamei kisra.)
Sulam
684) „Błogosławiony jest los tego człowieka, który w tej godzinie wstaje ze swego łoża i zajmuje się Torą. Gdy odsłania on Torę, strąca wszystkich złośliwych szkodników w otchłanie wielkiej przepaści i poskramia klipę, zwaną «osłem», sprowadzając ją do rozpadlin otwierających się pod prochem, w nieczystość nagromadzonej tam zgnilizny i rozkładu.”
685) Dlatego Issachar, który trudził się w Torze, ujarzmił osła i poniżył go. (Be-ginei kach Issachar, de-isztadluteih be-Orajta, kafej leih le-chamor, we-nachet leih.) Z tego właśnie kościstego grzbietu, który wznosi się ku szkodzie świata, uczynił swoje mieszkanie „między zagrodami” – między zepsuciem zapisów prochu. (Me-hahu gerem ha-ma’alot, de-ihu salek le-nizka alma, we-szawej madorei bein ha-miszpetajim, bein zuhamei de-tafsrei de-afra.)
Sulam
685) „Dlatego Issachar, który zajmował się Torą, poskramiał tego osła” – czyli klipę, „i sprowadzał go w dół. A to, że był on” – osioł, „szczytem (gerem גרם) stopni, jak powiedziano: «Osioł silny (garem גרם)» – czyli wznosił się, by czynić szkodę światu, lecz teraz Issachar umieszczał go na miejscu między granicami” – czyli pośród odpadów, „pośród nieczystości rozpadlin powstałych w prochu”. A więc powiedziane oznacza, że Issachar, poprzez zajmowanie się Torą, poniżał klipę zwaną „silny osioł” i czynił go „leżącym między granicami” – czyli strącał go w otwierające się w ziemi rozpadliny, pośród odsłoniętych tam odpadków.
686) Chodź i zobacz, co jest napisane: „I zobaczył, że spoczynek jest dobry, a ziemia – że miła, i nachylił swoje ramię, by nosić, i stał się poddanym pracującym”. (Ta chaze, mah ketiv: wajar menucha ki tow, we-et ha-arec ki na’ema, wajet szichmo lisbol, wajhi le-mas oved.) „I zobaczył, że spoczynek jest dobry” – to Tora pisana. (Wajar menucha ki tow – da Tora sze-bichtaw.) „A ziemia – że miła” – to Tora ustna. (We-et ha-arec ki na’ema – da Tora sze-be’al pe.) „I nachylił swoje ramię, by nosić” – by nieść jarzmo Tory i przylgnąć do niej dniem i nocą. (Wajet szichmo lisbol – le-misbal ula de-Orajta, u-le-davka bah jomei we-leilei.) „I stał się poddanym pracującym” – by służyć Świętemu, niech będzie Błogosławiony, przylgnąć do Niego i wyniszczyć się dla Niej. (Wajhi le-mas oved – le-mehewej pelach le-Kudsza Berich Hu, u-le-itdabbaq bei, u-le-attasza garmeih bah.)
Sulam
686) „Spójrz, co powiedziano: «I zobaczył on, że odpoczynek jest dobry, i że ziemia jest rozkoszna, i pochylił swe ramię, by dźwigać, i stał się daniną»[4]. «I zobaczył on, że odpoczynek jest dobry» – to Tora pisana, «a ziemia, że rozkoszna» – to Tora ustna, «i pochylił swe ramię, by dźwigać» – by nieść jarzmo Tory i przylgnąć do niej dniem i nocą, «i stał się daniną» – by być sługą Stwórcy i przylgnąć do Niego, i wyniszczyć siebie przez nią” – czyli przez liczne zajmowanie się Torą.
687) Rabbi Szymon, Rabbi Jose i Rabbi Chija szli z Górnej Galilei do Tyberiady. (Rabbi Szymon, Rabbi Jose we-Rabbi Chija hawu ka azlei mi-Galila ila’a le-Tiverya.) Rzekł Rabbi Szymon: „Usiądźmy i zajmijmy się Torą, bo każdy, kto wie, że powinien się trudzić w Torze, a się nie trudzi, winny jest względem własnej duszy. (Amar Rabbi Szymon: nejach we-nisztadal be-Orajta, de-kol man de-jada le-isztadla be-Orajta, we-la isztadal, itchajew be-nafsheih.) I nie tylko to, lecz że dają mu jarzmo ziemskie i ciężkie zniewolenie, jak jest napisane o Issacharze: «I nachylił swoje ramię, by nosić…»” (We-la od, ela de-jahavin leih ula de-ar’a, we-szi’abuda bisza, de-ketiv be-Issachar: wajet szichmo lisbol.) Co znaczy „nachylił”? Zszedł z drogi. (Mahu wajet? – sata.) Jak powiedziano: „Zboczyli za chciwością.” (Ke-de’amir: vajattu acharei ha-batza.) Kto zbacza z drogi i od siebie samego, by nie nieść jarzma Tory, natychmiast: „i stał się poddanym pracującym”. (Man de-sata orcheih u-garmeih, de-la le-misbal ula de-Orajta – mijad: wajhi le-mas oved.)
Sulam
687) Rabbi Szimon, rabbi Josi i rabbi Chija szli z Górnej Galilei do Tyberiady. Powiedział rabbi Szymon: „Będziemy iść i zajmować się Torą, ponieważ każdy, kto potrafi zajmować się Torą, a się nią nie zajmuje, będzie musiał zapłacić za to swoją duszą. Ale to nie wszystko, zostaje na niego nałożone jarzmo ziemskiej drogi i podporządkowanie złu” – czyli podporządkowanie Malchut, „jak powiedziano o Issacharze: «I pochylił swe ramię, by dźwigać». Co znaczy: «I pochylił»? Skłonił się, jak powiedziano: «I skłonili się ku chciwości»[5]” – czyli zszedł z drogi prawości. „A ten, kto sam się odchyla i schodzi ze swej drogi, nie chcąc dźwigać jarzma Tory, natychmiast staje się daniną” – czyli wpada pod jarzmo ziemskiej drogi i w podporządkowanie Malchut.
A powiedziane: „I zobaczył on, że odpoczynek jest dobry” – oznacza, że zobaczył, jak dobrze jest przyjąć na siebie jarzmo Tory. Ale poza tym „«i pochylił swe ramię, by dźwigać»” – czyli odchylił się od dźwigania trudów, natychmiast: „«i stał się daniną»” – czyli nałożono na niego jarzmo ziemskiego trudu i podporządkowanie Malchut.
688) Otworzył Rabbi Szymon i powiedział: „Aby dać w dziedzictwo moim miłującym – rzeczywistość, i ich skarby napełnię.” (Patach Rabbi Szimon we-amar: le-hanchil ohavai jesz, u-otzroteihem amalle.) Błogosławieni są ci ludzie, którzy trudzą się w Torze, bo każdy, kto trudzi się w Torze, jest miłowany w górze i miłowany na dole, i każdego dnia dziedziczy udział w przyszłym świecie. (Zakkain inun bnej alma, inun de-misztadlei be-Orajta, de-kol man de-isztadel be-Orajta, itracheim le-ejla, we-itracheim le-tata, we-achsin be-kol joma jeruta de-alma de-ate.) Jak powiedziano: „Aby dać w dziedzictwo moim miłującym – rzeczywistość.” (Hadehu de-ketiv: le-hanchil ohavai jesz.) Czym jest „jesz”? To przyszły świat, którego źródło nigdy nie ustaje, i otrzymuje najwyższą nagrodę, której żaden inny człowiek nie otrzymuje. (Mai jesz? – da alma de-ate, de-la pasak meimoi le-almin, we-natal agra tav ila’a, de-la zakei bei bar nasz achra.) A czym ona jest? „Istnienie”. (U-maj ihu? – jesz.) Dlatego właśnie w imieniu Issachar, który trudził się w Torze, zasugerowano: „jesz sachar” – „jest nagroda”. (U-we-ginei kach: ramez lan szema de-Jissaschar, de-isztaddal be-Orajta – jesz sachar.) To jest nagroda dla tych, którzy trudzą się w Torze – „istnienie”. (Da hu agra de-inun de-misztadlei be-Orajta – jesz.)
Sulam
688) Powiedział rabbi Szymon, ogłaszając: „«Aby w dziedzictwo dać tym, którzy Mnie miłują, istnienie (jesz), i skarbce ich napełnię»[6]. Szczęśliwi są ludzie świata, którzy zajmują się Torą, bo każdy, kto zajmuje się Torą, jest umiłowany w górze i umiłowany na dole, i codziennie dziedziczy własność świata przyszłego. To jest sens powiedzianego: «Aby w dziedzictwo dać tym, którzy Mnie miłują, jesz (istnienie)». Jesz יש – to świat przyszły” – czyli Bina, „której wody” – czyli jej napełnienie, „nigdy się nie kończą. I otrzymuje on” – ten, kto zajmuje się Torą, „godną, wyższą nagrodę, której nie dostępuje inny człowiek. A jaką? Jesz יש” – Binę. „I dlatego imię Issachar (יששכר), który zajmował się Torą, wskazuje, że jesz sachar – «jest nagroda» (יש שכר) – bo to jest nagroda dla tych, którzy zajmują się Torą: jesz – istnienie”.
689) Napisano: „Patrzyłem, aż trony zostały rozstawione, i Starodawny Dni zasiadł…” (Ketiv: chaze havet ad di karsawan remiu, we-Atik Jomin jatib…) „Patrzyłem, aż trony zostały rozstawione” – w chwili, gdy zburzona została Świątynia, cztery trony upadły: dwa w górze, dwa na dole. (Chaze havet ad di karsawan remiu – kad itcharav bei Mikdasza, trei karsawan naflu: trei le-ejla, trei le-tata.) Dwa w górze – ponieważ niższe oddaliło się od wyższego: tron Jaakowa oddalił się od tronu Dawida. (Trei le-ejla – begin de-itrecheikat tata’a me-ila’a, karsja de-Ya’akov itrecheikat mi-karsja de-David.) A tron Dawida upadł, jak powiedziano: „Zrzucił z niebios na ziemię…” (We-karsja de-David nafla – hadehu de-ktiw: hiszlich mi-szamajim arec.) Dwa trony na dole – to Jeruszalajim i ci, którzy są panami Tory. (Trei karsawan le-tata: Jeruszalajim, we-inun marei de-Orajta.) Tron na dole jest jak tron w górze: ich panowie Tory – to tron Jaakowa; Jeruszalajim – to tron Dawida. (We-karsawan de-tata’a ke-gawna de-karsawan de-le-ejla: marehon de-Orajta – hajnu karsja de-Ya’akov; Jeruszalajim – hajnu karsja de-David.) I dlatego napisano: „aż trony (w liczbie mnogiej)” – a nie „tron” (w liczbie pojedynczej), bo wiele tronów upadło, a wszystkie upadły z powodu znieważenia Tory. (We-al da ketiv: ad di karsawan – we-la karsja; karsawan saggijin naflu, we-kullhu la naflu ela me-elveuna de-Orajta.)
Sulam
689) „Powiedziano: «I patrzyłem, aż zostały obalone trony. I zasiadł Starzec w dniach (Atik Jomin)»[7]. «I patrzyłem, aż zostały obalone trony» – czyli kiedy Świątynia została zburzona, upadły dwa trony, ponieważ są dwa trony na górze i dwa trony na dole. Dwa trony na górze” – i to są: tron Jaakowa – Zeir Anpin, oraz tron Dawida – Malchut. „I kiedy tron wyższy oddzielił się od tronu niższego, czyli tron Jaakowa oddalił się od tronu Dawida, upadł tron Dawida.
I to jest sens powiedzianego: «Zrzucił z nieba na ziemię»[8].
„Dwa trony na dole – to Jeruszalajim i ci, którzy zgłębili Torę. Te trony na dole są podobne do tronów górnych. Bo ci, którzy zgłębili Torę – to tron Jaakowa” – Zeir Anpin, „a Jeruszalajim – to tron Dawida” – Malchut. W ten sposób upadły dwa trony: tron Dawida na górze i tron Jeruszalajimu na dole. Dlatego powiedziano: „Aż zostały obalone trony” – w liczbie mnogiej, „ponieważ wiele tronów runęło, i runęły one z powodu upokorzenia Tory”.
Wyjaśnienie. ZoN dzielą się w miejscu chaze. Są ZoN powyżej chaze – i to są dwa trony na górze, oraz ZoN poniżej chaze – i to są dwa trony na dole. I te dwa trony, które upadły, to Nukwa powyżej chaze i Nukwa poniżej chaze.
690) Chodź i zobacz: gdy ci, którzy są naprawdę sprawiedliwi, trudzą się w Torze, wszystkie siły innych narodów, wszystkie ich potęgi i wojska są ujarzmiane i nie panują w świecie, a Israel zostaje im postawiony nad nimi, by ich przewyższyć. (Ta chaze: kad inun zakka’ei kszot misztadlei be-Orajta, kol inun tokfin de-sze’ar ammin, de-sze’ar cheilin, we-kol cheilin de-lehon, itkafjin, we-la szaltej be-alma, we-Israel izdaman alajhu le-salka lon al kolla.) A jeśli nie – „osioł” sprowadza na nich wygnanie i upadek wśród narodów, i że rządzą nad nimi. (We-i la, chamor garma lon le-Israel le-mehach be-galuta, u-le-minpal beinei ammaya, u-le-misztlat alajhu.) A wszystko to dlaczego? Bo „zobaczył spoczynek, że dobry” i przygotował się przed nim, i mógłby czerpać z niego wiele dobra i tęsknot, ale zboczył ze swojej drogi, nie chcąc nieść jarzma Tory, dlatego „stał się poddanym pracującym”. (We-kol da ammai? – begin: wajar menucha ki tov, u-mitakna kameih, we-jachil le-mirvach beginah kamma tabin we-kamma kissufin, we-sata orcheih de-la le-misbal ula de-Orajta – be-gin kach: wajhi le-mas oved.)
Sulam
690) „Kiedy prawdziwi sprawiedliwi zajmują się Torą, wszystkie siły pozostałych narodów i pozostałych zastępów, i wszystkie ich siły i zastępy poddają się i nie panują na świecie, a Israel są im przeznaczeni” – dla narodów świata, czyli te narody świata wzywają Israel, „aby ich podnieśli” na głowę „ponad wszystkie” narody. I to oznacza, że imię Issachar (יששכר) wskazuje na to, że „jesz sachar (istnieje nagroda – יש שכר)”.[9] „A jeśli nie” – klipa, „«osioł» prowadzi do tego, że Israel odchodzą na wygnanie i znajdują się między narodami, aby ci panowali nad nimi. I dlaczego wszystko to (się wydarzyło)? Z powodu tego, że: «I zobaczył spoczynek, że dobry on»” – czyli zobaczył Torę, że dobra ona i „że jest ustawiona przed nim, i może on otrzymać za nią w nagrodę tak wiele dobra i atrakcyjności. I odchylił się od swojej drogi, aby nie nieść ciężaru Tory, i dlatego «stał się danitą»” na wygnaniu.
691) Napisano: „Mandragory wydały swój zapach, a u naszych drzwi wszelkie przysmaki – nowe i również stare…” (Ketiv: ha-duda’im natnu reach, we-al ptacheinu kol megadim chadaszim gam jeszanim…) „Mandragory wydały swój zapach” – to te, które znalazł Reuwen, jak powiedziano: „I znalazł Reuwen mandragory na polu”. (Ha-duda’im natnu reach – ilejn inun de-ashkach Reuwen, ke-de’amir: va-yimtza duda’im ba-sadeh.) A sprawy Tory nie są odnawiane inaczej jak tylko przez Israel, jak powiedziano: „A z synów Issachar – znający rozumienie czasów…” (We-la itchaddeszan milei de-Orajta ela al jedoi be-Israel, ke-de’amir: u-mi-bene Issachar jod’ei bina le-ittim we-gomer.)
Sulam
691) „Powiedziano: «Mandragory wydały zapach»[10]. To są te mandragory, które znalazł Reuwen, jak powiedziano: «I poszedł Reuwen, i znalazł mandragory na polu»[11]. I wypowiedzi Tory nie odnawiają się w Israel inaczej, jak tylko za jego pomocą, jak powiedziano: «I z synów Issachar, posiadających znajomość czasów, aby ustalać, co należy czynić Israelowi»[12]”.
Wyjaśnienie. Wiemy już, że dwanaście plemion to dwanaście więzi, znajdujących się w dwóch „rękach”, Hesed i Gwura, i w dwóch „biodrach”, Necach i Hod. I to jest świecenie trzech linii w każdym z czterech właściwości HuG TuM. A w Nukwie są to Hesed i Gwura, Necach i Hod. Dlatego uważa się, że w każdej z tych (sfirot) Hesed i Gwura, Necach i Hod, są po trzy więzi – razem dwanaście. I już szczegółowo je wyjaśnialiśmy[13].
A odnośnie do czterech sztandarów: Jehuda i Reuwen – to dwie „ręce”, Hesed i Gwura, a Efraim i Dan – dwa „biodra”, Necach i Hod. Trzy więzi lewej „ręki”, właściwości Jehudy[14], to Jehuda–Issachar–Zewulun, czyli świecenie trzech linii w lewej „ręce”, gdzie Jehuda to jedna więź od prawej linii, Issachar – druga więź od lewej linii, a Zewulun – trzecia więź, od linii środkowej. I dzięki temu zrozumiesz powiedziane wyżej[15]: „Zewulun i Issachar umówili się między sobą na warunek, że jeden będzie siedział i studiował Torę”, czyli Issachar, i on odnosi się do lewej linii, w której zawarte jest świecenie Hochmy, lecz ponieważ Hochma nie świeci bez chasadim, uważa się, że nie ma on utrzymania dla istnienia, „a drugi pójdzie i zajmie się handlem”, czyli Zewulun, i on odnosi się do linii środkowej, wychodzącej na ekran de-chirik i przyciągającej chasadim, i obłaczającej Hochmę lewej linii. I to porównuje się do tego, że on wyrusza, aby handlować w oddali, aby zdobyć pożywienie, które jest wsparciem dla Issachara.
I to oznacza powiedziane: „«Mandragory wydały zapach»[16]. To są te mandragory, które znalazł Reuwen” – czyli świecenie Hochmy lewej linii[17], i to jest właściwość Issachar, czyli druga więź, znajdująca się w prawej „ręce”. „I wypowiedzi Tory nie odnawiają się w Israel inaczej, jak tylko za jego pomocą” – ponieważ odnowienia w Torze, świecenie Hochmy, przychodzą tylko za pomocą lewej linii, właściwości Issachar, „jak powiedziano: «I z synów Issachar, posiadających znajomość (Biny) czasów, aby ustalać, co należy czynić Israelowi»”. I nie powiedziano: „Posiadających mądrość (Hochmy) czasów”, ponieważ Hochma lewej linii nie jest prawdziwą Hochmą, a jedynie Biną, która ponownie stała się Hochmą. Gdyż prawdziwa Hochma występuje tylko w prawej linii, lecz ta Hochma ukryła się, i świeci jedynie Hochma, znajdująca się w lewej linii, która pierwotnie pochodzi jedynie z Biny.
692) „A u naszych drzwi wszelkie przysmaki” – to oni sprawili, że znajdują się one u naszych drzwi, u wejść do synagog i domów nauki – wszystkie przysmaki. (we-al ptacheinu kol megadim – inun garmu le-mehewej al ptacheinu, al pitchei batej kenesijot u-vatej midraszot, kol megadim.) „Nowe i również stare” – jak wiele nowych i dawnych spraw Tory zostało ujawnionych przez nich, by przybliżyć Israel do ich Ojca w Niebie, jak powiedziano: „by wiedzieli, co ma czynić Israel”. (chadaszim gam jeszanim – kamma milej chadetan we-attikin de-Orajta, de-itgallejan al jadajhu, le-karva le-Israel le-avuhon de-le-ejla, hada hu de-ketiv: lada’at mah ja’ase Israel.)
Sulam
692) „«I u wejść naszych wszelkie owoce, nowe i dawne» – oni”, synowie Issachara, „stali się przyczyną tego, że «u wejść naszych» – wejść do zgromadzeń modlitewnych i do domów nauki, «wszelkie owoce, nowe i dawne» – tak wiele wypowiedzi Tory, «nowych i dawnych», które są otwierane przez nich”, synów Issachara, „aby przybliżyć Israel do ich wyższego Ojca, i to jest sens słów: «Aby ustalać, co należy czynić Israelowi»”.
693) „Mój Ukochany – zachowałam dla Ciebie” – stąd uczymy się, że każdy, kto zajmuje się Torą jak należy i potrafi cieszyć się słowami oraz odnawiać słowa jak należy, te słowa wznoszą się aż do tronu Króla, a Zgromadzenie Israela otwiera przed nimi bramy i ukrywa je. (dodi cafanti lach – me-hacha olifna: kol man de-isztadal be-Orajta kidka jaot, we-jada le-mechdei mi-lin, u-le-chadetutei mi-lin kidka jaot, inun mi-lin salkin ad karsja de-Malka, u-Kneset Israel ptach lon tar’in, we-ganez lon.) A w chwili, gdy Święty, niech będzie Błogosławiony, przychodzi rozkoszować się ze sprawiedliwymi w Ogrodzie Eden, wyprowadza je przed Siebie, a Święty, niech będzie Błogosławiony, patrzy na nie i raduje się. (u-be-sza’ta de-a’al Kudsza Berich Hu le-iszta’aszea im caddikaja be-ginta de-Eden, afikat lon kameih, u-Kudsza Berich Hu mistakkel behu we-chadei.) Wtedy Święty, niech będzie Błogosławiony, przyozdabia się w wyższe korony i raduje się Matronitą, jak powiedziano: „Nowe i również stare – mój Ukochany, zachowałam dla Ciebie.” (ke-dein Kudsza Berich Hu mit’attar be-ittrin ila’in, we-chadei be-Matronita – hadehu de-ketiv: chadaszim gam jeszanim, dodi cafanti lach.) I od tej chwili te słowa są zapisane w Księdze, jak jest napisane: „I została zapisana Księga Pamięci przed Nim.” (u-me-hahi sza’ata miloj ketivin be-sifra – hada hu de-ketiv: vajikkatev sefer zicharon le-fanaw.)
Sulam
693) „«Umiłowany mój, przechowałam je dla ciebie!» – stąd uczymy się, że każdy, kto należycie zajmuje się Torą i potrafi wnosić radość w jej słowa oraz otwierać w nich coś nowego, jak przystoi, te słowa wznoszą się, osiągając tron Króla” – czyli Nukwę, będącą tronem dla Zeir Anpina, „i Kneset Israel”, Nukwa, „otwiera im wrota i ukrywa je. A w godzinie, gdy Stwórca wchodzi do Ogrodu edeńskiego, by radować się ze sprawiedliwymi” – o północy, „wydobywa je przed Nim” – te nowe odkrycia w Torze, „i Stwórca patrzy na nie i raduje się. Wtedy Stwórca wieńczony jest tymi wyższymi ozdobami, radując się Królową”, Nukwą, „jak powiedziano: «Wszelkie owoce, nowe i dawne, Umiłowany mój, przechowałam je dla ciebie!»” – i mówi ona to o północy, w godzinie, gdy wydobywa nowe odkrycia w Torze przed Stwórcą. „I od tego momentu i dalej wypowiedzi jego” – tego, który dokonał odkrycia w Torze i wnosi radość w słowa Tory, „są zapisywane w wyższej księdze, jak powiedziano: «I została zapisana księga pamięci przed Nim»[18]”.
694) Błogosławiony jest los tego, kto trudzi się w Torze jak należy – błogosławiony jest w tym świecie i błogosławiony jest w świecie, który nadejdzie. (zakk’a chulkei, man de-isztadal be-Orajta kidka jaot, zakk’a hu be-hai alma, we-zakk’a hu be-alma de-ate.) Do tego miejsca sięga panowanie Jehudy – ramienia, które zawiera się we wszystkim, w mocy wszystkich stron, w trzech wiązaniach ramienia, aby zwyciężyć wszystko. (ad hacha szultanuta de-Jehuda, de-dro’a de-itkelil be-kolla, be-cheila de-kol sitrin, telat kiszrin de-dro’a, le-itgabbra al kolla.)
Sulam
694) „Błogosławiony jest los tych, którzy zajmują się Torą, jak przystoi – błogosławiony jest on na tym świecie i błogosławiony jest on w świecie przyszłym. Do tego miejsca – panowanie Jehudy, «ręki» zawierającej w sobie wszystko” – wszystkie trzy linie, „na mocy trzech stron” – południe–północ–wschód, „trzech więzi w «ręce»”, Jehuda–Issachar–Zewulun, które są przywołane w tym rozdziale razem, jak i (podczas wyruszania) ze sztandarami, gdzie Jehuda to świecenie prawej linii, Issachar – lewej linii, a Zewulun – linii środkowej, „po to, aby Jehuda zapanował nad całą sitra achra”.
[1] Tora, Bereszit, 49:14. «Jisachar – osioł silny, leżący między zagrodami».
[2] Miszna, dział Nezikin, traktat Awot, część 6, miszna (prawo) 4.
[3] Pisma, Tehilim, 27:1. «Dawidowi. Stwórca – światło moje i zbawienie moje! Kogo mam się bać?! Stwórca – podporą mojego życia! Kogo mam się lękać?!»
[5] Prorocy, Szmuel I, 8:3. «Lecz jego synowie nie poszli jego drogą, lecz skłonili się ku chciwości i brali łapówki, i wypaczali sąd».
[6] Pisma, Miszlei, 8:21. «Aby w dziedzictwo miłującym Mnie dać to, co istnieje (jesz, jud-szin יש), i ich skarbnice napełnię».
[7] Pisma, Daniel, 7:9. «I patrzyłem, aż nie zostały obalone trony. I usiadł Starzec w latach, jego szata biała jak śnieg, a włosy na jego głowie – jak czysta wełna; jego tron – iskry ogniste, jego koła – płonący ogień».
[8] Pisma, Ejcha, 2:1. «Jak we swoim gniewie okrył Wszechmogący mrokiem córkę Cijonu! Z nieba na ziemię strącił ozdobę Israela! I nie wspomniał On w dniu swojego gniewu o swoim podnóżku».
[9] Patrz wyżej, p. 688.
[10] Pisma, Szir ha-Szirim, 7:14. «Mandragory wydały woń, a u naszych drzwi wszelkie owoce wyborne, nowe i stare, dla ciebie, mój przyjacielu, przechowałam!».
[11] Tora, Bereszit, 30:14. «I poszedł Reuwen w dniach żniw pszenicy, i znalazł mandragory na polu, i przyniósł je Lei, swojej matce. I powiedziała Rachel do Lei: “Daj mi, proszę, z mandragor twojego syna!”».
[12] Pisma, Diwrej ha-Jamim I, 12:33. «I z synów Jisachara, posiadających znajomość czasów, aby wiedzieli, co należy czynić Israelowi – dwustu ich naczelników i wszyscy ich bracia podążali za ich słowem».
[13] Patrz Zohar, rozdział Wajece, p. 145, od słów: «Wyjaśnienie powiedzianego. Liczba dwanaście – to …».
[14] Patrz dalej, p. 699.
[15] Patrz wyżej, p. 663.
[16] Pisma, Szir ha-Szirim, 7:14. «Mandragory wydały woń, a u naszych wejść wszelkie owoce wyborne, nowe i dawne, mój umiłowany, przechowałam dla ciebie!».
[17] Patrz Zohar, rozdział Wajece, p. 202, od słów: „Wyjaśnienie. «Mandragory» – to świecenie Chochmy lewej linii …”.
[18] Prorocy, Malachi, 3:16. «Wtedy rozmawiali między sobą bojący się Stwórcy. I zważał Stwórca, i wysłuchał, i została zapisana przed Nim księga pamięci dla bojących się Stwórcy i czczących Jego imię».