801) Rabbi Jehuda otworzył werset i powiedział: „I zakończył Jakub rozkazywać swoim synom…” (Rabbi Jehuda petach kera we-amar: wajechal Jaakow le-cawot et banaw…). „Rozkazywać swoim synom” – powinno być powiedziane: „błogosławić” (le-cawot – lewarech mi-ba’ej lejeh). Ale on rozkazał im wobec Szchiny, aby złączyli się z nią (ela de-pakeed lon le-gabei Szechinta, le-itkaszra ba-hadah). I ponadto – rozkazał im w sprawie groty, która jest blisko Ogrodu Edenu, gdzie pochowany jest Adam ha-Riszon (tu, de-pakeed lon al iskei me’arata, de-hi krewiwa le-gan Eden, de-taman hu Adam ha-Riszon kawur).
Sulam
801) Rabbi Jehuda ogłosił i powiedział: „«I zakończył Jaakow przekazywać testament swoim synom»[1]. Dlaczego powiedziano: «Przekazywać testament swoim synom» – przecież należało powiedzieć: «Błogosławić»? Ale on dał im pouczenie o Szchinie, aby połączyli się z nią. I jeszcze dał im wskazanie dotyczące jaskini, położonej blisko Ogrodu edeńskiego, w której pochowany jest Adam Riszon”.
802) Przyjdź i zobacz: to miejsce zwane jest Kiriat Arba. Dlaczego? Ponieważ tam pochowano cztery pary: Adama i Chawę, Awrahama i Sarę, Icchaka i Riwkę, Jakuba i Leę (Ta chaze, hahu atar ikrei Kirjat Arba. Ma”t? Begin de-taman itkebaru arba zugot: Adam we-Chawa, Awraham we-Sara, Icchak we-Riwka, Jaakow we-Lea). Ale oto pojawia się trudność: nauczyliśmy się, że Ojcowie to „kocioł święty” (reticha kedusza), a kocioł nie jest mniej niż czterech (ha kuszja hacha, de-taninan: awahan inun reticha kadisza, u-reticha lawu pachot me-arba). I nauczyliśmy się, że Stwórca połączył Króla Dawida z nimi i uczynił kompletne naczynie (reticha), jak powiedziano: „Kamień, który odrzucili budowniczy…” itd. (u-taninan Kudsza berich Hu ichabbar le-Malka Dawid ba-hadajhu, we-itawid reticha szlemata, hadehu dichteew: even ma’asu ha-bonim etc.). Król Dawid został połączony, aby być pełnym naczyniem razem z nimi (de-Dawid Malka itchabbar le-mehewe reticha szlemata ba-hadajhu). Jeśli tak, to Dawid powinien był być pochowany razem z Ojcami, i Kiriat Arba byłoby razem z nim – dlaczego więc nie został z nimi pochowany? (i hachi – Dawid ba’ja le-itkebara be-go awahan, we-yehewe Kirjat Arba ba-hadejhu. Ma”t la itkabbar ba-hadayhu?).
Sulam
802) „To miejsce nazywa się Kirjat-Arba (dosł. osiedle czterech), ponieważ tam zostały pochowane cztery pary: Adam i Chawa, Awraham i Sara, Icchak i Riwka, Jaakow i Lea. Ale tu pojawia się pytanie. Przecież uczyliśmy się, że praojcowie stanowią świętą strukturę (merkawę). A ta struktura nie składa się z mniej niż czterech. I uczyliśmy się, że Stwórca połączył króla Dawida z nimi” – z praojcami, „i stali się doskonałą strukturą” złożoną z czterech. „I to jest znaczenie powiedzianego: «Kamień odrzucony przez budujących stał się kamieniem węgielnym»[2], ponieważ król Dawid został dołączony, by razem z nimi utworzyć doskonałą strukturę. Ale w takim razie Dawid powinien był zostać pochowany razem z praojcami i razem z nim byłoby to Kirjat-Arba (osiedle czterech). Dlaczego więc nie został pochowany razem z nimi?”
803) Ale Dawid, król, miał przygotowane dla siebie odpowiednie miejsce – i jakie to miejsce? Syjon, aby się z nim złączyć jako jedno (Ella, Dawid Malka atar mittakan hawah lehe kedeka ja’ot, u-man hu? Cijon, le-itchabbera lehe ka-chada). A Adam, który został pochowany z Ojcami – oni zostali z nim pochowani, ponieważ był pierwszym królem, a królestwo zostało od niego odebrane i przekazane królowi Dawidowi (we-Adam de-itkebbar be-go awahan, ha inun itkebbaru ba-hadej, begin de-ihe Malka kadma’ah hawah, we-it’abbar mineh malchu, we-itjehaw le-Dawid Malka). I od dni Adama utrwalił się Dawid, król, ponieważ Adamowi przeznaczono tysiąc lat, i zostało mu odjęte siedemdziesiąt lat – dni króla Dawida, i on mu je dał (u-mijomej de-Adam, itkayem Dawid Malka, de-Adam elef sznin itgzar aloj, we-it’abbru mineh sziw’in sznin, jomej de-Dawid Malka, we-hu jaheb lon). A jak Ojcowie mogą powstać, zanim przyjdzie król Dawid? Ale zasłużył on na swoje miejsce, jak należy, dlatego nie został pochowany razem z Ojcami (we-awahan hejh jekumun ad de-je’te Dawid Malka? Ella zachah le-atrej, kedeka chazi lehe, begin kach la itkebbar legabei awahan).
Sulam
803) „Jednak dla króla Dawida zostało ustanowione miejsce odpowiednie dla niego. I to jest Cijon” – Jesod Zeir Anpina, „z którym się połączył jako jedno. A Adam, który został pochowany z praojcami – oni zostali pochowani z nim, ponieważ on był pierwszym królem, od którego wzięto królestwo i przekazano królowi Dawidowi. I król Dawid żył dzięki dniom Adama. Albowiem Adamowi Riszonowi było przeznaczone żyć tysiąc lat, lecz siedemdziesiąt lat z jego życia przeszło na dni życia króla Dawida, i to on dał mu”. Dlatego Adam Riszon uważany jest za właściwość Malchut i dopełnił budowę (merkawy) praojców do liczby „cztery”. A w przeciwnym razie „jakżeby praojcowie mogli wznieść się do doskonałej budowy” złożonej z czterech, „zanim nadeszły dni króla Dawida?” Oczywiście, Adam Riszon ich dopełnił. A Dawid nie został pochowany z nimi, „jednak zasłużył na miejsce odpowiednie dla niego” – Cijon, „i dlatego nie został pochowany z praojcami”.
804) Ponadto Ojcowie przebywają w miejscu strony męskiej, a Dawid – w miejscu strony żeńskiej, i żony Ojców zostały pochowane z nimi (Tu, awahan ba-atar didchura szarjin, we-Dawid ba-atar denukwa, we-awahan nukwan itkebbaru ba-hadajhu). A Dawid został pochowany i połączony w miejscu strony męskiej – rzecz, jak należy mu się (we-Dawid itkebbar we-itchabbar ba-atar didchura, mila kedeka chazi lehe).
Sulam
804) „Jeszcze należy wyjaśnić, że praojcowie znajdują się w miejscu zachar”. Innymi słowy, to HaGaT Zeir Anpina, które są właściwościami zachar. „A Dawid”, który jest budową dla Malchut, „znajduje się w miejscu Nukwy. I dlatego u praojców nekewot zostały pochowane razem z nimi, a Dawid został pochowany i połączył się z miejscem zachar – Cijonem, każdy zgodnie z tym, co mu przystoi”.
[1] Tora, Bereszit, 49:33. «I zakończył Jaakow nakazywać swoim synom, i podciągnął swoje nogi na łoże. I spoczął, i został przyłączony do swojego ludu».
[2] Pisma, Tehilim, 118:22. «Kamień, odrzucony przez budujących, stał się kamieniem węgielnym».