23) Rabbi Jehuda rozpoczął i powiedział: „Bo oto królowie się zeszli” (Rabbi Jehuda ptach we-amar: ki hine ha-melachim no’adu) – to Jehuda i Josef (da Jehuda we-Josef), ponieważ obaj są królami (begin de-tarwajhu melachim), i zbliżyli się jeden do drugiego (we-itk’rivu da be-da), aby obaj razem się rozprawiali (le-itwakcha tarwajhu ka-chada), ponieważ Jehuda związał się z Benjaminem (begin de-Jehuda it’arev beih be-Benjamin), i stał się jego poręczycielem wobec jego ojca – w tym świecie i w przyszłym świecie (we-hawa arev le-gabei da-awoj beih, be-hai alma u-be-alma de-atei). I dlatego zbliżył się przed Josefem (we-al da itkrei kamei de-Josef), by rozprawiać z nim o sprawie Benjamina (le-itwakcha immeih al iska de-Benjamin), aby nie być wyłączonym – w tym świecie i w przyszłym świecie (de-la le-mehewe be-nidduj, be-hai alma u-be-alma de-atei), jak powiedziano: „Ja będę za niego poręczycielem, z mojej ręki go będziesz szukał; jeśli nie przywiodę go do ciebie i nie postawię przed tobą, będę winien wobec mego ojca na zawsze” (ked’amar: anochi e’ervenu, mi-jadi tevak’szenu, im lo hewi’otiwu eilecha we-hicactiw le-faneicha, we-chatati le-awi kol ha-jamim) – w tym świecie i w przyszłym świecie (be-hai alma u-be-alma de-atei).
Sulam
23) Powiedział rabbi Jehuda: „«Bo oto królowie się zeszli»[1] – to Jehuda i Josef, ponieważ obaj byli królami, i podeszli do siebie nawzajem, aby się spierać, jeden i drugi. Bo Jehuda poręczył za Benjamina i poręczył przed ojcem – w tym świecie i w przyszłym. I dlatego podszedł do Josefa, aby spierać się z nim o Benjamina, żeby nie zostać odrzuconym ani w tym świecie, ani w przyszłym. Jak powiedziano: «Ja poręczę za niego, z moich rąk go zażądasz. Jeśli nie przyprowadzę go do ciebie i nie postawię go przed tobą»[2], «grzeszny będę wobec ojca mego po wszystkie dni»[3] – w tym świecie i w przyszłym”.
24) I dlatego: „Bo oto królowie się zeszli, przeszli razem” (we-al da: ki hine ha-melachim no’adu, awru jachdaw) – wzburzyli się razem i rozgniewali się jeden na drugiego z powodu Benjamina (itrgizu ka-chada, we-itrgizu da be-da, be-ginei de-Benjamin). Co jest napisane dalej? „Oni zobaczyli, tak, zdumieli się, przestraszyli się, zadrżeli, ogarnęło ich drżenie tam” (ma ketiw: hema rau ken tamahu, nibhalu, nechpazu, re’ada achazatam szam) – wszystkich tych, którzy tam byli (le-kol inun de-hawu taman).
Sulam
24) „«Bo oto królowie się zeszli, przeszli razem». «Przeszli razem» oznacza – «rozgniewali się razem», to znaczy rozgniewali się na siebie nawzajem z powodu Benjamina. A co powiedziano: «Zobaczyli – i znieruchomieli, przestraszyli się, pospieszyli. Lęk ogarnął ich tam»[4] – wszystkich tych, którzy tam byli”.
25) Ból jak rodząca (chil ka-joleda), ponieważ bali się zabić lub zostać zabici (be-gin de-hawu dachalin le-katla u-le-itketala), a wszystko z powodu Benjamina (we-kolla be-ginei de-Benjamin). Bo Josef został sprzedany z powodu Jehudy (de-ha Josef izdaban be-ginei de-Jehuda), i oddalił się od swojego ojca (we-it’awed me-awoj). A teraz Jehuda związał się z Benjaminem (we-haszta it’arev beih be-Benjamin), i bał się, by nie został on oddzielony (we-dachil de-la it’awed), i dlatego: „I zbliżył się do niego Jehuda” (u-be-gin kach wa-jigasz elaw Jehuda).
Sulam
25) „Ponieważ bali się zabić albo zostać zabitymi. A wszystko to było z powodu Benjamina. Przecież Josef został sprzedany za radą Jehudy i zaginął dla ojca, a teraz on (Jehuda) poręczył za Benjamina i bał się, żeby i on nie zaginął. I dlatego: «I podszedł do niego Jehuda».”
26) Inne wyjaśnienie: „Bo oto królowie się zeszli” (de’achar, ki hine ha-melachim no’adu) – to Jehuda i Josef (da Jehuda we-Josef), którzy zostali przeznaczeni, by rozprawiać jeden z drugim (de-izdamnu le-itwakcha da im da), aby obaj razem się rozprawiali (le-itwakcha tarwajhu ka-chada), ponieważ Jehuda był królem, i Josef był królem (begin de-Jehuda hawa melech, we-Josef hawa melech), i obaj przyszli razem, by rozprawiać jeden z drugim (we-tarwajhu atu ka-chada, le-itwakcha da im da). Ten z powodu Benjamina, i ten z powodu Benjamina (da al Benjamin, we-da al Benjamin).
27) „Bo oto królowie…” (ki hine ha-melachim) – powiedział Rabbi Jehuda: to jest tajemnica wiary (amar Rabbi Jehuda: raza de-mehejm’nuta hacha), bo gdy wola się objawia, a więź zostaje ukoronowana razem (de-ha kad re’uta isztakkach, we-kiszura it’attar ka-chada), wtedy dwa światy łączą się razem i jednoczą (kedein trej almain mitkaszran ka-chada we-izdamnan ka-chada). Jeden – by otworzyć skarbiec (da le-aftacha otzara), a drugi – by zebrać i zgromadzić w nim (we-da le-lakta u-le-miknasz be-gawweh), i wtedy: „Bo oto królowie się zeszli” – dwa święte światy (u-kedein: ki hine ha-melachim no’adu, trej almain kadiszin), świat wyższy i świat niższy (alma ila’a we-alma tata’a).
Sulam
27) „«Bo oto królowie się zeszli». Powiedział rabbi Jehuda: „Tutaj mowa o właściwości wiary” – to znaczy Nukwy. „Bo kiedy ujawnia się pragnienie i jedność zostaje dopełniona” – w ZoN, „jako jedna całość, dwa światy” – ZoN, „łączą się i schodzą razem”. „Jeden” – Zeir Anpin, „aby otwierać skarby i napełniać”, „a drugi” – Nukwa, „aby gromadzić i zatrzymywać w sobie” – to napełnienie. „I wtedy: «Bo oto królowie się zeszli» – to znaczy dwa światy, świat wyższy” – Zeir Anpin, „i świat niższy” – Nukwa.
28) „Przeszli razem” (awru jachdaw) – to tajemnica sprawy (raza de-milla), że gdy łączą się razem (de-kad mitchabbran ka-chada), wtedy właśnie „przeszli razem” (kedein awru jachdaw), ponieważ wszystkie winy świata nie zostają usunięte i ujarzmione, dopóki się nie złączą razem (begin de-kol chijuwin de-alma la it’abran le-itkafja, ad de-mitchabbran ka-chada), jak napisano: „i przechodzi nad występkiem” (kedichtiw: we-ower al pesza). I o to chodzi w „przeszli razem” – przeszli: to znaczy, że winy zostały przebaczone (we-al da awru jachdaw: awru – inun chobin itkappu), ponieważ wtedy wszystkie oblicza świecą, i wszystkie winy zostały usunięte (begin de-ha kedein kol anpin nehirin, we-kol chobin it’abru).
Sulam
28) „«Przeszli razem» – bo wszystkie grzechy na świecie nie odchodzą, by zostać odkupione, dopóki oni” – ZoN, „nie połączą się razem. Jak powiedziano: «I okazuje pobłażliwość winie resztki dziedzictwa swego»[5]. I w ten sam sposób: «Przeszli razem» – grzechy przeszły, zostały odkupione, ponieważ” – w świeceniu ziwugu, „wszystkie oblicza jaśnieją, i wszystkie grzechy zostają odkupione. «Odkupione» tłumaczy się jak w powiedzianym: «Tajna ofiara gasi gniew, a umiejętność przekupstwa – wielką zapalczywość»[6].”
29) Rabbi Chija powiedział: „To jest tajemnica w naprawie ofiary (Rabbi Chija amar: raza da be-tikkuna de-karbana ihu), bo kiedy ofiara jest składana (de-ha kad karbana itkarev), wszystko się uzupełnia (we-kolla mistapkin), i każdy otrzymuje według tego, co mu przystoi (we-kol chad we-chad kidka chaze leih), wtedy wszystko łączy się razem (kedein itkashar kolla ka-chada), i wszystkie oblicza jaśnieją (we-kol anpin nehirin), i jedna więź się objawia (we-kiszhura chad isztakkach). I wtedy: «królowie zeszli się» (u-kedein: ha-melachim no’adu), i zjednoczyli się razem (we-izdamnu ka-chada), by dokonać przebaczenia za winy (le-kapp’ara al chobin), aby przejść nad nimi (le-a’awara alajhu). I wtedy «królowie zeszli się» (u-kedein: ha-melachim no’adu), i złączyli się razem (we-itkashran ka-chada), «przeszli razem» (awru jachdaw), aby rozświetlić wszystkie oblicza (le-anhara kol anpin), i aby cała wola stała się jedną (u-le-mehewe kolla re’uta chada)”.
Sulam
29) Powiedział rabbi Chija: „Tutaj mowa o naprawieniu poprzez ofiarę. Bo gdy składana jest ofiara i wszyscy otrzymują swoje pożywienie, każdy zgodnie z tym, co mu przynależy, wszystko łączy się w jedność, i wszystkie oblicza jaśnieją, i trwa jedno połączenie” – to znaczy jeden ziwug. „I wtedy: «Królowie się zeszli» – to znaczy, zeszli się razem, aby odkupić grzechy i usunąć je. «Królowie się zeszli»” – to ZoN, „i złączyli się razem, «przeszli razem» – to znaczy, by odkupić grzechy, „aby rozświetlić wszystkie oblicza i aby wszystko stało się jednym pragnieniem”.
30) „Oni zobaczyli, tak, zdumieli się” (hema rau ken tamahu) – można by pomyśleć, że chodzi o tych królów (sewara da inun melachim), lecz chodzi o tych panów sądów (ella illejn marehon de-dinin), których rozkoszą jest wykonywać ten sąd, który im został powierzony (de-chedwa dilhon le-me’bad hahu dina de-itpakkedu aleih). A wtedy, gdy królowie, obaj, zjednoczyli się w jednej woli (u-kedein, kad melachim izdamnu tarwajhu bi-re’uta chada), wtedy „oni zobaczyli” tę wolę dwóch światów (kedein hema rau hahu re’uta de-trein almin), „tak, zdumieli się, przestraszyli się, zadrżeli” (ken tamahu, nibhalu, nechpazu), ponieważ wszyscy panowie sądu zostali ujarzmieni i usunięci ze świata (begin de-kullhu mare de-dina itkafjin u-mit’abran me-alma), i nie są zdolni, by panować (we-la jachlei le-szalta’a). A wtedy usunięte zostaje ich istnienie, odebrana zostaje ich władza (u-kedein mit’abrin kijumehon, me’abrin szaltanhon).
Sulam
30) „«Oni zobaczyli i znieruchomieli». Czy można sobie wyobrazić, że to królowie zobaczyli i znieruchomieli? Nie, to oskarżyciele; a ich radością jest wykonywać ten sąd, który im został wyznaczony. I wtedy, gdy «królowie się zeszli», obaj w jednym pragnieniu, «oni zobaczyli» to pragnienie obu światów” – to znaczy ZoN, „«i znieruchomieli, przestraszyli się, pospieszyli», bo wszyscy oskarżyciele zamilkli i zniknęli ze świata, i nie mogą już panować. I wtedy zniknęło ich wsparcie i przepadła ich władza”.
31) Rabbi Elazar powiedział: „I zbliżył się do niego Jehuda” (wa-jigasz elaw Jehuda) – dlaczego właśnie Jehuda? (mai ta’ama Jehuda) – ponieważ tak było konieczne, gdyż on był poręczycielem (be-gin de-hachei itztrich, de-ihu arev), jak powiedziano: „bo sługa twój stał się poręczycielem za chłopca” (ked’amur: ki awd’cha arev et ha-na’ar). A tajemnica tej sprawy (we-raza de-milla): Jehuda i Josef musieli się zbliżyć razem (Jehuda we-Josef hachei itztarchu le-itkarba ka-chada), ponieważ Josef to sprawiedliwy (be-gin de-Josef ihu cadik), a Jehuda to król (Jehuda ihu melech). I dlatego: „Zbliżył się do niego Jehuda” – przez ich zbliżenie, że połączyli się razem (be-gin de-kurba dilhon, de-itk’rivu ka-chada), spowodowało to wiele dobra dla świata (garam kama tabin le-alma): spowodowało pokój dla wszystkich plemion (garam szlama le-kullhu szibtin), spowodowało pokój między nimi (garam szlama bejnei-hu), spowodowało, że Jaakow odzyskał swoją duszę (garam le-Jaakow de-itkajem rucha dilei), jak powiedziano: „I ożył duch Jaakowa, ojca ich” (ked’amur: wa-techi ruach Jaakow awihem). I dlatego zbliżenie tego z tym było konieczne (we-al da krivu de-da im da itztarich), ze wszystkich stron – z góry i z dołu (be-kullhu sitrin, le-eila we-tata).
Sulam
31) Powiedział rabbi Elazar: „«I podszedł do niego Jehuda». Dlaczego właśnie Jehuda podszedł? Tak powinno być, bo to on poręczył, jak powiedziano: «Bo sługa twój poręczył za chłopca». Rzecz w tym, że Jehuda i Josef musieli się do siebie zbliżyć, ponieważ Josef to sprawiedliwy” – to znaczy Jesod Zeir Anpina, „Jehuda to król (melek)” – to znaczy Malchut, Nukwa Zeir Anpina. „I dlatego: «I podszedł do niego Jehuda» – ponieważ ich zbliżenie, kiedy zbliżyli się do siebie, sprowadziło wiele dobra na świat, doprowadziło do pokoju między wszystkimi pokoleniami, przyniosło pokój między nimi samymi, to znaczy między Jehudą i Josefem, doprowadziło do tego, że ożył duch Jaakowa, jak powiedziano: «I ożył duch Jaakowa, ich ojca»[7]. I dlatego ich zbliżenie było konieczne ze wszystkich stron – na górze i na dole.”
[1] Pisma, Tehilim, 48:5. „Bo oto królowie zeszli się, przeszli razem (na wojnę)”.
[2] Tora, Bereszit, 43:9. „Ja poręczę za niego, z moich rąk go będziesz żądał. Jeżeli nie przyprowadzę go do ciebie i nie postawię go przed tobą, będę winny wobec ciebie po wszystkie dni”.
[3] Tora, Bereszit, 44:32. „Bo twój sługa poręczył za chłopca przed moim ojcem, mówiąc: «Jeśli nie przyprowadzę go do ciebie, będę winny wobec mojego ojca po wszystkie dni»”.
[4] Pisma, Tehilim, 48:6–7. „Zobaczyli – i zastygli, przestraszyli się, pospiesznie uciekli. Lęk ogarnął ich tam, drżenie – jak rodzącą”.
[5] Prorocy, Micha, 7:18. „Któż jest Stwórcą jak Ty, który przebacza winę i przestępstwo resztce swojego dziedzictwa, nie trzyma gniewu na zawsze, bo pragnie miłosierdzia”.
[6] Pisma, Miszlej, 21:14. „Ukryte podarowanie gasi gniew, a umiejętność przekupstwa – silną zapalczywość”.
[7] Tora, Bereszit, 45:27. „I wypowiedzieli mu wszystkie słowa Josefa, które mówił do nich; i zobaczył wozy, które posłał Josef, by go wieźć. I ożył duch Jaakowa, ich ojca”.