72) Rabbi Jose rozpoczął werset od Eliasza, jak napisano: „I zawołał do Stwórcy i powiedział: Stwórco, mój Elohim, czy także na wdowę, u której przebywam jako gość, sprowadziłeś nieszczęście, by zabić jej syna?” (Rabbi Jose ptach kra be-Elijahu, di-ketiv: wajikra el Haszem wajomar: Haszem Elohaj, ha-gam al ha-almana aszer ani mitgorer imma hare’ota lehamit et bena). Przyjdź i zobacz: dwóch mówiło słowa przeciwko Stwórcy, błogosławiony On – Mosze i Eliasz (ta chaze: trej hawu de-ka’amrin millin la-kabel Kudsza Brich Hu – Mosze we-Elijahu). Mosze powiedział: „Dlaczego uczyniłeś źle temu ludowi?” (Mosze amar: lama hare’ota la-am ha-ze). A Eliasz powiedział: „Sprowadziłeś nieszczęście, by zabić jej syna” (we-Elijahu amar: hare’ota lehamit et bena). I obaj wypowiedzieli jedno i to samo słowo (we-tarwajhu milla chada ka’amru).
Sulam
72) Odezwał się rabbi Josi: „Powiedziano o Elijahu: «I zawołał on do Stwórcy, i rzekł: „Stwórco, Wszechmogący mój! Czyż także tej wdowie, u której przebywam, uczyniłeś zło, uśmiercając jej syna?”»[1]. Dwóch było, którzy upomnieli Stwórcę – Mosze i Elijahu. Mosze powiedział: «Dlaczego wyrządziłeś zło temu ludowi?»[2]. A Elijahu powiedział: «Czyż uczyniłeś zło, uśmiercając jej syna?». I obaj powiedzieli to samo”.
73) Dlaczego? (mai ta’ama?) Lecz to tajemnica (ella raza ihu): Mosze powiedział „Dlaczego uczyniłeś źle?” – co to znaczy? (Mosze amar: „lama hare’ota” – mai ta’ama?) To znaczy: ponieważ została dana władza stronie przeciwnej, by panować nad Israel (ella: be-gin de-itjehejw reszu le-sitra achra le-szaleta alajhu de-Israel), „wyrządziłeś zło” – dałeś władzę złej stronie, by panowała nad nimi (hare’ota: jehavet reszu le-sitra achra de-ra, le-miszlat alajhu). Eliasz powiedział: „wyrządziłeś zło” – dałeś władzę złej stronie, by zabrała duszę tej [kobiety] (Elijahu amar: hare’ota – jehavet reszu le-sitra de-ra, li-tol niszmata de-da), i to jest właśnie „wyrządzenie zła” – i wszystko to jedna tajemnica (we-da hu hare’ota, we-kolla raza chada).
Sulam
73) „Mosze powiedział: «Dlaczego Ty wyrządziłeś zło?» – ponieważ sitra achra zostało dane prawo, by panować nad Israel. «Wyrządziłeś zło» oznacza: «Dałeś prawo drugiej stronie, stronie zła, by panowała nad nimi»”.
„Elijahu powiedział: «Wyrządziłeś zło» – to znaczy, dałeś sitra achra pozwolenie, by odebrała jego duszę. Dlatego powiedział: «Wyrządziłeś zło». I wszystko to jest jednym, to znaczy: «wyrządziłeś zło» – to udzielenie władzy sitra achra, która nazywana jest złem”.
74) Przyjdź i zobacz: Eliasz powiedział: „Czy także na wdowę, u której przebywam jako gość…” (ta chaze: Elijahu amar: ha-gam al ha-almana aszer ani mitgorer imma) – ponieważ Stwórca, błogosławiony On, powiedział do Eliasza: „Oto rozkazałem tam kobiecie-wdowie, by cię utrzymywała” (be-gin de-Kudsza Brich Hu amar leih le-Elijahu: hine tsivviti szam isza almana le-kalkelcha). A każdy, kto żywi i zaopatruje kogoś, kto tego potrzebuje, a tym bardziej w dniu głodu, oto został złączony z Drzewem Życia i sprowadza życie dla siebie i dla swoich synów, i to już wyjaśniliśmy (we-kol man de-zan u-mefarnes le-man de-itztarich leih, u-kol sze-ken be-joma de-kafna, ha it’ached be-ilana de-chaje, we-garem leih chajin u-le-wenoj, we-ha okimna). A teraz Eliasz powiedział: „Każdy, kto podtrzymuje duszę na świecie, zasługuje na życie i zasługuje na złączenie z Drzewem Życia, a oto teraz panuje Drzewo Śmierci, strona zła, nad wdową, którą Ty rozkazałeś, by mnie żywiła. Dlatego wyrządziłeś zło” (we-haszta Elijahu amar: kol man de-kajim nafszah be-alma, zakhei leih chajin, we-zakhei le-it’achada be-ilana de-chaje, we-haszta szalta ilana de-mota – sitra de-ra – al ha-almana de-ant pekadta le-mejzan li, be-gin kach hare’ota).
Sulam
74) „Elijahu powiedział: «Czyż także tej wdowie, u której przebywam, uczyniłeś zło, uśmiercając jej syna?». Przecież Stwórca powiedział Elijahu: «Oto rozkazałem tam kobiecie–wdowie, aby cię karmiła»[3]. A każdy, kto karmi i daje pożywienie potrzebującemu, zwłaszcza w czasie głodu, łączy się z Drzewem Życia i trzyma się go, i zapewnia życie sobie i swoim synom. A teraz? Powiedział Elijahu, że każdy, kto daje duszy pożywienie na świecie, zasługuje na życie dla siebie i zasługuje na zjednoczenie z Drzewem Życia, a teraz Drzewo Śmierci, strona zła, panuje nad wdową, której Ty poleciłeś mnie karmić?! Dlatego powiedział: «Uczyniłeś zło»”.
75) A jeśli powiesz, że zło nie pochodzi od Stwórcy, błogosławiony On, na człowieka – przyjdź i zobacz (we-i teima de-ra la it’awed le-bar nasz me-im Kudsza Brich Hu – ta chaze): w czasie, gdy człowiek idzie prawą stroną, ochrona Stwórcy, błogosławiony On, zawsze jest nad nim (be-zimna de-bar nasz azil le-jemina, netiru de-Kudsza Brich Hu tadir le-gabei), i nie może strona przeciwna panować nad nim (we-la jachil sitra achra le-szaleta aleih), i to zło jest ujarzmione przed nim i nie może nad nim zapanować (we-hai ra itkapja kameih, we-la jachil le-szaleta). A kiedy ochrona Stwórcy, błogosławiony On, zostaje usunięta z niego, ponieważ przylgnął do zła (u-keivan de-netira de-Kudsza Brich Hu it’abra mineih, be-gin de-ihu itdabak be-ra), wtedy to zło, widząc, że nie ma z nim ochrony, panuje nad nim (ke-dein hahu ra, keivan de-chamei de-la’u immeih netiru, ke-dein szalit aleih), i przychodzi, by zniszczyć go, i wtedy otrzymuje pozwolenie i zabiera jego duszę (we-atei le-szejtsa’a leih, u-ke-dein itjehejw leih reszu, we-natil niszmaté).
Sulam
75) „Ale czyż człowiekowi rzeczywiście wyrządzane jest zło od Stwórcy? Przecież w czasie, gdy człowiek kroczy prawą linią, ma on nieustannie ochronę Stwórcy i sitra achra nie może nad nim panować – to zło jest mu podporządkowane i nie ma nad nim władzy. Lecz jeśli ta ochrona zostaje z niego zdjęta, z chwilą gdy przylgnie do zła, wtedy to zło widzi, że nie ma nad nim ochrony, i zaczyna nad nim panować, pragnąc go zniszczyć. I wówczas otrzymuje pozwolenie i zabiera jego duszę.”
76) Mosze powiedział: „Dlaczego uczyniłeś zło?” – bo została dana władza stronie zła, by panowała nad Israel i uczyniła ich podległymi jej jarzmu (Mosze amar: „lama hare’ota” – de-itjehejw leih reszu le-sitra de-ra, le-miszlat alajhu de-Israel, le-mehewe be-szi’abuda di-leih). Inne wyjaśnienie: „Dlaczego uczyniłeś zło?” – bo zobaczył, jak wielu z nich umierało i zostało oddanych stronie zła (dawar acher: „lama hare’ota” – de-chama kama minhon de-hawu metin, we-itmesaru be-sitra de-ra).
Sulam
76) „Mosze powiedział: «Dlaczego wyrządziłeś zło temu ludowi?» – ponieważ stronie zła zostało dane prawo, by panować nad Israelem, aby był w jej niewoli. Inne wyjaśnienie: powiedział «Dlaczego wyrządziłeś zło», ponieważ zobaczył wielu spośród Israela, którzy umarli i zostali oddani stronie zła.”
77) Przyjdź i zobacz: w chwili, gdy Dobro, które jest prawą stroną, zostaje wzbudzone, cała radość, wszelkie dobro i wszystkie błogosławieństwa się objawiają (ta chaze: be-sza’ta de-tow it’ar – de-ihu jemina – kol chejdu, we-kol tivu, we-kol birchan misztakchan), i wszystko to odbywa się w ukryciu (we-kolla ba-chaszai ihu), jak już wyjaśniono, że mówi się „w imieniu” po cichu (ke-ma de-okemuha: de-amrei be-szemkemo ba-chaszai), a tajemnica tego polega na tym, że wtedy zjednoczenie jest jak należy (we-raza da: begin de-ihu ke-dein jichuda kidka chaze).
Sulam
77) „Kiedy budzi się dobro, to znaczy prawa strona, pojawia się cała radość i całe dobro, i wszystkie błogosławieństwa. Ale wszystko to dzieje się w ukryciu, jak powiedzieli synowie Jaakowa: «Błogosławione jest imię chwały Jego królestwa na wieki wieków»[4] – w ukryciu. I dzieje się tak, ponieważ wtedy zjednoczenie jest właściwe. I stąd jest jasne, dlaczego w czasie zjednoczenia Josef powiedział: «Wyprowadźcie ode mnie wszystkich!» – ponieważ zjednoczenie musi odbywać się w ukryciu.”
78) Powiedział Rabbi Chija: „Czyż Eliasz – skoro on wydawał dekret, a Stwórca, błogosławiony On, go wypełniał, i on wydawał dekret na niebiosa, by nie spuściły ani deszczu, ani rosy – jakże mógł bać się Izewel, która posłała do niego, jak napisano: «Jutro o tej porze uczynię z twoim życiem jak z życiem jednego z nich» – i natychmiast się przestraszył i uciekł, by ratować swoje życie?” (Amar Rabbi Chija: we-chi Elijahu – kevan de-ihu gazar, u-Kudsza Brich Hu me-kajem, we-ihu gazer al szmaja de-la la’achta mitra we-talla – heich dachel ihu me-Izevel, de-szadarat leih, di-ktiv: „ki ka-et machar aszim et nafszecha ke-nefesz echad mehem”, u-mijad dachel we-arak al nafszeih).
Sulam
78) Powiedział rabbi Chija: „Ale Elijahu, który, gdy wydawał wyrok, a Stwórca go wypełniał, i który wydał wyrok, by niebo nie spuszczało rosy ani deszczu – jakże to możliwe, że bał się Izeweli, która posłała do niego? Jak powiedziano: «Jeśli jutro o tej porze nie uczynię z twoim życiem tego, co (uczyniłam) z życiem każdego z nich»[5] – i on od razu się przestraszył i uciekł, ratując swoje życie”.
79) Powiedział mu Rabbi Jose: „To już zostało wyjaśnione – że sprawiedliwi nie chcą sprawiać trudu swojemu Panu w miejscu, gdzie szkoda jest widoczna dla oczu” (amar leih Rabbi Jose: ha okemuha – de-caddikaja la ba’an le-atracha le-Marehon, be-atar de-nizka isztakkach le-ejna). Tak jak w przypadku Szmuela, o którym napisano: „Jakże pójdę? Saul usłyszy i zabije mnie” – powiedział mu: „Weź w rękę jałówkę” (ke-gawna de-Szmuel, di-ktiv: eich elech? we-szama Sza’ul we-haragani – amar leih: eglat bakar tikach bejadecha). Ponieważ sprawiedliwi nie chcą sprawiać trudu swojemu Panu w miejscu, gdzie szkoda jest obecna (be-gin de-caddikaja la ba’an le-atracha le-Marehon, be-atar de-nizka isztakkach). Tak samo Eliasz – gdy zobaczył, że szkoda była obecna, nie chciał sprawiać trudu swojemu Panu (af hachei Elijahu – kevan de-chama de-nizka isztakkach, la ba’ei le-atracha le-Marei).
Sulam
79) Powiedział do niego rabbi Josi: „Sprawiedliwi nie chcą utrudniać swojemu Władcy tam, gdzie szkoda jest oczywista. Jak Szmuel, który powiedział: «Jak pójdę? Przecież usłyszy to Szawul i zabije mnie». I powiedział Stwórca: «Weźmiesz ze sobą jałówkę»[6]. Bo sprawiedliwi nie chcą obarczać swojego Władcy tam, gdzie istnieje szkoda. Tak samo i Elijahu – gdy zobaczył, że istnieje niebezpieczeństwo, nie chciał obciążać swojego Władcy”.
80) Powiedział mu: „Ja słyszałem słowo – bo o Eliaszu nie jest napisane: «I zląkł się, i poszedł, by ratować swoje życie», lecz: «I zobaczył» – widzenie, ujrzał. A co zobaczył? Zobaczył, że przez wiele lat szedł za nim Anioł Śmierci i nie został mu wydany, a teraz: «I poszedł, by ratować swoje życie». Co znaczy: «I poszedł, by ratować swoje życie»? Poszedł do istnienia duszy. A czym jest to istnienie? Drzewo Życia, by się tam złączyć” (amar leih: ana milla szma’na – de-ha be-Elijahu lo ketiv: wajira wajelech el nafszo, ella: wajar – re’ija chama. U-ma chama? Ella chama: de-ha mikamma sznin azal batrei Mal’ach ha-Mawet, we-la itmesar be-jadei. We-haszta: wajelech el nafszo – mai wajelech el nafszo? Azal le-kijuma de-nafsza, u-man ihu? Ilana de-chaje, le-itdabbaqa taman).
Sulam
80) Powiedział do niego: „Słyszałem na ten temat co następuje. O Elijahu nie powiedziano: «Przestraszywszy się (wa-jira וַיִּירָא), wstał i poszedł, ratując swoje życie»[7], lecz powiedziano: «Ujrzawszy (wa-jare וַיַּרְא)» – to znaczy, że ukazało mu się widzenie. I zobaczył, że już od kilku lat ściga go anioł śmierci, ale nie został oddany w jego ręce. A teraz: «I poszedł, ratując swoje życie (dosł. dla swojej duszy)» – poszedł dla podtrzymania swojej duszy, to znaczy ku Drzewu Życia, by się tam przylgnąć”. I anioł śmierci nie będzie już więcej go ścigał.
81) Przyjdź i zobacz: wszędzie indziej jest napisane „swoją duszę”, a tutaj jest napisane „dla swojej duszy” (ta chaze: kullhu ketiv et nafszo, we-hacha ketiv el nafszo). I tajemnicę tę usłyszałem, jak powiedział Rabbi Szymon: „Wszystkie dusze świata wychodzą z tej rzeki, która płynie i wypływa” (we-raza da szma’na: de-amar Raszbi: kol niszmatin de-alma, kullhu nafkei me-hahu nahar de-nageid we-nafeik), i wszystkie bierze tamten skarbiec życia (we-kullhu nakit lon hahu tserora de-chaja). A kiedy żeńska zasłona zapładnia się od męskiego, wszystko dzieje się przez pragnienie obu stron (we-kad nukwa it’abberat min de-chura, kullhu be-tei’uwta de-trein sitrin), przez pragnienie żeńskie do męskiego (be-tei’uwta de-nukwa le-gabei de-chura). A gdy pragnienie męskie wychodzi z woli, wtedy dusze są w istnieniu silniejszym, ponieważ wszystko jest z pragnienia i woli Drzewa Życia (we-kad tei’uwta de-dechura nafka bi-re’uta, kedein inun niszmatin be-kijuma jatir, begin de-kolla be-tei’uwta u-re’u de-ilana de-chaja). I Eliasz, ponieważ był z tego pragnienia silniejszego niż jakikolwiek inny człowiek – trwał (we-Elijahu, begin de-hawa me-hahu re’uta, jatir mi-bar nasz achra, itkajam).
Sulam
81) „Wszędzie mówi się: «swoją duszę», a tutaj – «dla swojej duszy». Wszystkie dusze na świecie pochodzą z tej samej rzeki, która płynie i wypływa – czyli z Jesod Zeir Anpina. I wszystkie one przyjmowane są przez to samo źródło życia – czyli przez Nukwę. A gdy Nukwa zachodzi w ciążę od zachar, wszystkie one [dusze] pochodzą z podwójnego pragnienia – z pragnienia nekewa ku zachar i z pragnienia zachar ku nekewa[8]. I gdy pragnienie zachar wylewa się jako wielkie pożądanie, dusze otrzymują większe napełnienie życiem, ponieważ wszystko zależy od pragnienia i woli Drzewa Życia” – to znaczy Zeir Anpina. „I Elijahu, ponieważ pochodził z takiego pragnienia zachar, większego niż u innych ludzi, trwał przy życiu” – i nie umarł.
82) I dlatego napisano „dla swojej duszy”, a nie „swoją duszę” (u-be-gin kach el nafszo ketiv, we-la ketiv et nafszo), bo „swoją duszę” – to jest forma żeńska (de-ha et nafszo – da hi nukwa). A jeśli powiesz: „a do kobiety powiedział” – to dotyczy ogólnej jedności męskiego i żeńskiego, gdy ona jest w obrębie męskiego, wtedy powiedziano „do kobiety powiedział” (we-i teima: we-el ha-iszsza amar – kelala de-dechar we-nukwa, kad hi be-go dechura, ke-dein we-el ha-iszsza amar). „Kobietę” – to znaczy sama żeńskość, bez włączenia męskości (et ha-iszsza – nukwa bilchudaha, we-la de-dechura). Podobnie tutaj: „dla swojej duszy” – to sam męski aspekt; „swoją duszę” – to wyłącznie żeński aspekt, bez połączenia z męskim (ke-gawna da: el nafszo – dechar bilchudoj; et nafszo – nukwa bilchudaha, we-la kelilu de-dechura). A ponieważ on był ze strony męskiej, bardziej niż wszyscy ludzie świata (u-be-gin de-ihu mi-sitra de-dechura, jatir mi-kol bnej alma), trwał w swoim istnieniu bardziej i nie umarł jak inni ludzie (itkajam be-kijumej jatir, we-la mit ke-sze’ar bnej alma), bo wszystko w nim pochodziło z Drzewa Życia, a nie z prochu (begin de-kolla ihu me-ilana de-chaje, we-la mi-go afra). I dlatego został wzniesiony do góry, i nie umarł jak zwykli ludzie, jak napisano: „I wstąpił Eliasz w wichrze do niebios” (u-be-gin da: istallak le-eila, we-la mit ke-orach kol bnej alma, di-ketiv: wa-ja’al Elijahu be-se’ara ha-szamajma).
Sulam
82) „I dlatego powiedziano «dla swojej duszy (el nafsho)», a nie «swoją duszę (et nafsho)». Bo «swoją duszę (et nafsho)» – to Nukwa, która nazywa się «et», natomiast «el» – to zachar. «Dla swojej duszy (el nafsho)» wskazuje wyłącznie na zachar. A gdy powiedziano: «A kobiecie (we-el ha-isza) powiedział On»[9] – to znaczy do nekewa, zawiera to w sobie zarówno zachar, jak i nekewa, ponieważ gdy Nukwa zawiera się wewnątrz zachar, mówi się: «A kobiecie powiedział On». Natomiast: «Kobietę (et ha-isza)» i «duszę (et nafsho)» – wskazuje wyłącznie na Nukwę bez połączenia z zacharem.
A ponieważ Elijahu pochodził ze strony zachar bardziej niż wszyscy ludzie na świecie, otrzymał większe napełnienie życiem niż wszyscy ludzie na świecie. I nie umarł jak pozostali ludzie, ponieważ cały on pochodził z Drzewa Życia, a nie z prochu, jak inni ludzie. I dlatego został wzniesiony w górę, a nie umarł, jak dzieje się to z wszystkimi ludźmi na świecie. Jak powiedziano: «I wzniósł się Elijahu w wichrze do nieba»[10].”
83) Przyjdź i zobacz: co jest napisane? „I oto rydwan ognia i konie ognia…” (ta chaze: ma ketiv? we-hine rechew esz we-susej esz we-gomer) – bo wtedy ciało oddzieliło się od ducha (de-ha kedein itpashat gufa min ruacha), i został wzniesiony nie jak zwyczajna droga ludzi świata (we-istallak de-la ke-sze’ar orach bnej alma), i pozostał jako święty anioł, jak pozostali święci z wyższych światów (we-isztakar mal’acha kadisza, ke-sze’ar kadiszej eljonin), i wykonuje posłannictwa na świecie (we-aved szlichuta be-alma). I to już zostało wyjaśnione, że cuda, które czyni Stwórca, błogosławiony On, na świecie, dokonywane są przez jego rękę (we-ha okemuha: de-nissin de-avad Kudsza Brich Hu be-alma, al jedeih it’avidan).
Sulam
83) „Powiedziano: «I oto ukazał się wóz ognisty i konie ogniste, i oddzieliły ich jednego od drugiego; i wzniósł się Elijahu w wichrze do nieba» – ponieważ w tym momencie ciało oddzieliło się od ducha. I odszedł nie jak pozostali ludzie, lecz pozostał świętym aniołem, podobnie jak inni wyżsi święci, i pełni swoją misję w świecie jako anioł. Bo cuda, które Stwórca czyni w świecie, dokonują się przez niego.”
84) I przyjdź i zobacz: co jest napisane? „I poprosił o swoją duszę” (we-ta chaze, ma ketiv: wajisza’al et nafszo) – wcześniej było: „I poszedł do swojej duszy” (be-kadmejta: wajelech el nafszo), jak powiedziano w odniesieniu do istnienia. A tutaj: „o swoją duszę, by umrzeć” (et nafszo la-mut) – to znaczy Drzewo, w którym mieszka śmierć (ilana de-beih szarja mota), a tam objawił mu się Stwórca, błogosławiony On (we-taman itgalej alei Kudsza Brich Hu), jak jest napisane: „Wyjdź i stań na górze” (ke-ma de-ketiv: tse we-amadta ba-har). Co jest dalej napisane? „A po trzęsieniu ziemi – ogień; nie w ogniu był Stwórca. A po ogniu – głos subtelnej ciszy” (ma ketiv batrei? we-achar ha-ra’asz esz; lo ba-esz Haszem; we-achar ha-esz kol demama dakka) – to jest miejsce najgłębszego wnętrza wszystkiego, z którego wychodzą wszystkie światła (da hu atar pnim’a de-kolla, de-minei nafkin kol nehorin).
Sulam
84) „I powiedziano: «I prosił o śmierć dla swojej duszy»[11]. Wcześniej powiedziano: «I poszedł, ratując swoją duszę (dosł. dla swojej duszy)» – co wskazuje na życie. A tutaj powiedziano: «O śmierć dla swojej duszy» – co wskazuje na Drzewo, w którym przebywa śmierć, to znaczy na Nukwę. Jak powiedziano: «Jej nogi schodzą do śmierci»[12]. I tam objawia mu się Stwórca, jak powiedziano: «I powiedział: „Wyjdź i stań na górze przed Stwórcą”»[13]. A jak powiedziano dalej: «I po trzęsieniu ziemi – ogień; … a po ogniu – głos subtelnej ciszy»[14] – to najgłębsze miejsce wewnętrzne, z którego wychodzą wszystkie światła”.
85) Co jest napisane? „I stało się, gdy Eliasz to usłyszał, zakrył swoją twarz płaszczem, a oto do niego głos i powiedział: Co robisz tutaj, Eliaszu? I powiedział: Zapałałem żarliwością…” (ma ketiv: wa-jehi kiszmo’a Elijahu, wa-jallet panaw be-adarto, we-hine elaw kol, wa-jomer: ma lecha fo Elijahu? Wa-jomer: kanno kinei’ti). Powiedział mu Stwórca, błogosławiony On: „Dokąd jeszcze będziesz żarliwy za Mnie? Wyrwałeś fale, nad którymi Śmierć nie może panować na wieki, a świat nie jest w stanie cię znieść razem z Moimi synami” (amar leih Kudsza Brich Hu: ad matai atta mekanei li? Terakat galla de-la jachil le-szaleta bach Mota le-alma, we-alma la jachil le-misbelach im banaj). Odpowiedział Mu: „Opuścili Twoje przymierze synowie Israel…” (amar leih: ki azwu beritecha bnej Israel we-gomer). Powiedział mu: „Na twoje życie – we wszelkim miejscu, gdzie Moi synowie będą wypełniać święty stan, ty będziesz przygotowany tam” (amar leih: chajecha – de-be-chol atar de-banaj jakajemu kijam kadisza, ant tehei zamin taman).
Sulam
85) „Powiedziano: «I było, gdy usłyszał Elijahu… I powiedział: „Bardzo zapłonąłem gorliwością o Stwórcę”»[15]. Powiedział mu Stwórca: „Jak długo jeszcze będziesz gorliwie występować w Moim imieniu? Ty zamknąłeś bramę, by śmierć już nigdy nie panowała nad tobą, i świat nie może znieść, byś przebywał razem z Moimi synami, bo ich oskarżasz”. Powiedział do Niego: „Bo opuścili Twój przymierze synowie Israela”. Powiedział On do niego: „Przysięgam, że będziesz obecny wszędzie tam, gdzie ludzie będą przestrzegać świętego przymierza” – to znaczy, będą dokonywać obrzezania[16].”
86) Przyjdź i zobacz, co spowodowało to słowo Eliasza, jak napisano: „I pozostawię w Israelu siedem tysięcy – wszystkie kolana, które nie ugięły się przed Baalem, i każde usta, które go nie pocałowały” (ta chaze: ma garam hahi milla de-Elijahu, di-ketiv: we-hisz’arti be-Jisrael sziw’at alafim, kol ha-birkajim aszer lo kar’u la-Ba’al, we-kol ha-pe aszer lo naszak lo). Powiedział mu Stwórca, błogosławiony On: „Od teraz świat nie może cię znieść razem z Moimi synami. I Eliszę, syna Szafata z Awel Mechola namaścisz na proroka zamiast ciebie (amar leih Kudsza Brich Hu: mi-kan u-le-halach, de-la jachil alma le-misbelach im banaj; we-et Elisza ben Szafat me-Awel Mechola timszach le-nawi tachtecha), będzie inny prorok dla Moich synów, a ty wycofasz się na swoje miejsce” (jehei newi’a achra le-gabei banaj, we-ant tisztallak le-atrach).
Sulam
86) Zobacz, do czego doprowadziło to, co powiedział Elijahu, jak powiedziano: «I pozostawię w Israelu siedem tysięcy»[17]. Powiedział mu Stwórca: „Od tego momentu świat nie będzie mógł znieść twojej obecności wśród Moich synów, bo będziesz ich oskarżać. «A Eliszę, syna Szafata, namaścisz na proroka w swoim miejsce»[18] – aby był inny prorok dla Moich synów, a ty odejdziesz na swoje miejsce”.
87) I przyjdź i zobacz: każdy człowiek, który jest żarliwy względem Stwórcy, błogosławiony On, nie podlega władzy Anioła Śmierci jak pozostali ludzie, i spełnia się na nim pokój (u-ta chaze: kol hahu bar nasz de-mekanei leih le-Kudsza Brich Hu, la jachil Mal’acha de-Mota le-szaleta bei, ki-sze’ar bnej nasza, we-jitkajem bei szlam). I to już zostało wyjaśnione, jak powiedziano o Pinchasie: „Dlatego powiedz: Oto daję mu Moje przymierze pokoju” (we-ha okemuha, ke-ma de-ittemar be-Pinchas: lachen emor, hineni noten lo et beriti szalom).
Sulam
87) „Nad człowiekiem, który gorliwie występuje w imieniu Stwórcy, anioł śmierci nie ma władzy tak jak nad innymi ludźmi, i będzie z nim pokój (szalom), jak powiedziano w rozdziale Pinchas: «Oto daję mu Moje przymierze pokoju»[19].”
[1] Prorocy, Melachim 1, 17:20. «I zawołał on do Stwórcy, i powiedział: „Stwórco, mój Elohim! Czy rzeczywiście i wdowie, u której mieszkam, wyrządziłeś zło, uśmiercając jej syna?”».
[2] Tora, Szemot, 5:22. «I powrócił Mosze do Stwórcy, i powiedział: „Władco mój! Dlaczego wyrządziłeś zło temu ludowi? Dlaczego mnie posłałeś?”».
[3] Prorocy, Melachim 1, 17:9. «Wstań i idź do Carefat, która jest przy Cydonie, i zamieszkaj tam; oto nakazałem tam kobiecie, wdowie, aby cię żywiła».
[4] Błogosławieństwo z modlitwy „Szema Israel”. „Błogosławione Imię chwały Jego Królestwa na wieki wieków”.
[5] Prorocy, Melachim 1, 19:2. «I wysłała Izevel posłańca, by powiedział Elijahu: „Niech to i tamto uczynią mi bogowie, a nawet więcej, jeśli jutro o tej porze nie uczynię z twoim życiem tego, co (uczyniono) z życiem każdego z nich”».
[6] Prorocy, Szmuel 1, 16:2. «I rzekł Szmuel: „Jak pójdę? Przecież usłyszy to Szawl i zabije mnie”. I rzekł Stwórca: „Weźmiesz ze sobą jałówkę i powiesz: ‘Przyszedłem, by złożyć ofiarę Stwórcy’”».
[7] Prorocy, Melachim 1, 19:3. «Ujrzawszy (to), wstał i odszedł, by (ocalić) życie swoje, i przybył do Beer-Szewa, która jest w Jehudzie, i zostawił tam swojego sługę».
[8] Zob. Zohar, rozdział Lech Lecha, p. 205.
[9] Tora, Bereszit 3:16. «Do kobiety rzekł On: „Wielce rozmnożę twój trud i twoją ciążę, w bólu będziesz rodziła dzieci. A do męża twego będzie twój pociąg, a on będzie panował nad tobą”».
[10] Prorocy, Melachim 2, 2:11. «I stało się, gdy szli, idąc i rozmawiając, oto pojawił się rydwan ognisty i konie ogniste, i oddzieliły ich jednego od drugiego; i wzniósł się Elijahu w wichrze do nieba».
[11] Prorocy, Melachim 1, 19:4. «I odszedł on na pustynię na jeden dzień drogi i przyszedłszy, usiadł pod krzakiem jałowca, i prosił dla swojej duszy o śmierć, i powiedział: „Dość – teraz, Stwórco, zabierz duszę moją, bo nie jestem lepszy od ojców moich”».
[12] Pisma, Miszlej 5:5. «Nogi jej schodzą ku śmierci, do otchłani prowadzą jej kroki».
[13] Prorocy, Melachim 1, 19:11. «I powiedział: „Wyjdź i stań na górze przed Stwórcą”. I oto Stwórca przechodzi; i wielki i silny wiatr, rozdzierający góry i kruszący skały przed Stwórcą; „Nie w wietrze jest Stwórca”. Po wietrze – trzęsienie ziemi; „Nie w trzęsieniu ziemi jest Stwórca”».
[14] Prorocy, Melachim 1, 19:12. «A po trzęsieniu ziemi – ogień; „Nie w ogniu jest Stwórca”. A po ogniu – głos subtelnej ciszy».
[15] Prorocy, Melachim 1, 19:13-14. «I stało się, gdy Elijahu to usłyszał, zakrył twarz swoją płaszczem swoim i wyszedł, i stanął u wejścia do jaskini. I oto głos do niego, i rzekł: „Czego tu chcesz, Elijahu?”. I powiedział: „Bardzo gorliwie zapłonąłem dla Stwórcy, Wszechmogącego Zastępów, gdyż porzucili przymierze Twoje synowie Israela, ołtarze Twoje zburzyli, a proroków Twoich zabili mieczem; i zostałem ja sam, lecz i duszy mojej szukają, by ją odebrać”».
[16] Zob. Zohar Hakdama, p. 225.
[17] Prorocy, Melachim 1, 19:18. «I pozostawię wśród Israela siedem tysięcy: wszystkich, których kolana nie ugięły się przed Baalem, i wszystkich, których usta go nie pocałowały».
[18] Prorocy, Melachim 1, 19:16. «A Jehu, syna Nimsziego, namaścisz na króla nad Israelem, a Eliszę, syna Szafata, z Awel-Mechola, namaścisz na proroka zamiast siebie».
[19] Tora, Bemidbar, 25:12. «Dlatego powiedz: Oto Ja daję mu Moje przymierze – przymierze pokoju».