726) „Gad – hufiec będzie go napierał, lecz on napierać będzie na piętę.” (Gad gedud jegudenu, we-hu jagud akev.) Rabbi Jejsa powiedział: z [imienia] „Gad” słychać, że z niego wychodzą siły do prowadzenia wojny, ponieważ we wszystkich miejscach litera gimel i dalet oznaczają, że z nich wychodzą wojska i zastępy. (Rabbi Jejsa amar: mi-Gad isztama’, de-ha cheilin jifkun le-agacha kerava; maszma de-ketiv: Gad – be-kol atar gimel dalet – cheilin u-mashiryin nafkei minajhu.) Bo gimel daje, a dalet zbiera. (De-ha gimel jaheiv, we-dalet lakeit.) I stąd wiele sił i zastępów zależy od niego. (U-me-hacha kamma cheilin, we-kamma mashiryin taljin behu.)
Sulam
726) «Gad – hufiec wystąpi od niego, i następnie on powróci»[1]. Powiedział rabbi Jesa: „Imię Gad wskazuje na to, że zastępy wyszły od niego, aby prowadzić wojnę. I wynika to z pisowni imienia Gad (גד) wszędzie przez «gimel ג» i «dalet ד»”, a to są Jesod i Malchut, „z których połączenia wychodzą zastępy i hufce. Ponieważ «gimel ג» – to dający”, czyli Jesod, „a «dalet ד» – to zbierająca” – Malchut. „I stąd widać, że liczne zastępy i hufce zależą od nich”. I dlatego powiedziano w Piśmie: „Gad – hufiec wystąpi od niego”.
727) Chodź i zobacz: ten strumień, który wypływa z Edenu, jego wody nie przerywają się na wieki, i on zaopatruje ubogich, i dlatego istnieje wiele sił i zastępów, które się z niego żywią. (Ta chaze: hahu nahar de-nageid we-nafik me-Eden, la pasqin meimoi le-almin, we-hu ashlem le-miskanei, we-al da kajmei kamma cheilin we-kamma mashiryin, we-itzanu me-hacha.) I dlatego „Gad” – ten wypuszcza i daje, a ten zbiera i zatrzymuje, i przez to zaopatruje się dom i wszyscy domownicy. (We-al da: Gad – da afek we-jaheiv, we-da lakeit we-nakeit, we-itzan beita, we-kol anshei beita.)
Sulam
727) „Spójrz: przy rzece, która bierze początek i wychodzi z Ogrodu edeńskiego”, czyli z Biny, „wody nigdy się nie kończą, i ona zaopatruje biednych”, ponieważ niesie światło chasadim przez „gimel ג” – Jesod, do Malchut, „dalet ד”, bowiem ona jest „uboga i biedna (dala we-anja)”. „I dlatego stoi wiele zastępów i wiele hufców, które otrzymują pożywienie stąd” – z Biny. „Dlatego ten ziwug nazywa się imieniem Gad: ten wyprowadza” z Biny, „i daje”, czyli „gimel ג”, „a ten zbiera i przyjmuje od niego”, czyli „dalet ד”. „I dom otrzymuje pożywienie” – Nukwa, „i wszyscy domownicy”, czyli zastępy i hufce aniołów, które rozprzestrzeniają się od niej.
728) Powiedział Rabbi Icchak: Gdyby Gad nie pochodził od synów niewolnic, wtedy jego godzina byłaby przygotowana do dopełnienia bardziej niż wszystkich, jak jest powiedziane: „Przyszedł Gad” – „bagad”, lecz napisane jest „bagad” bez alef, ponieważ godzina była w pełni, a potem odeszła od niego. (Amar Rabbi Jicchak: ilmale de-hava Gad mi-benei szifchot, sha’ata kajma leih le-ashlama jatir mi-kolla, hadehu de-ketiv: ba Gad – keri, u-ketiv: bagad – chaser alef, de-ha sha’ata kajma bi-shelimu, we-istallaq mineih.) Jak powiedziano: „Moi bracia zdradzili jak potok” – ponieważ ten strumień, który płynął, odszedł w tej godzinie. (Hadehu de-ketiv: achai bagdu ke-mo nachal – begin de-hahu nahar de-nageid, istallaq be-hahi sha’ata.) I dlatego napisane jest „bagad” bez alef, i dlatego nie zasłużył na Ziemię Świętą i został z niej odsunięty. (U-ketiv: bagad – chaser alef, we-al da: la zakha be-ar’a kadisza, we-istallaq minah.)
Sulam
728) Powiedział rabbi Icchak: „Gdyby Gad nie był spośród synów niewolnic” – odnoszących się do właściwości achoraim[2], „byłby to dla niego odpowiedni czas, by napełnić się doskonałością bardziej niż wszystkie” plemiona, ze względu na wzniosłe i doskonałe źródło, na które wskazuje imię Gad. „I to oznacza, że należy czytać: «Przyszło szczęście (ba gad – בא גד)»[3], lecz jest napisane bagad (בגד) bez alef (א), ponieważ najpierw nadszedł czas jego doskonałości, lecz potem doskonałość odeszła od niego. I to jest sens słów: «Moi bracia mnie zdradzili (bagdu בגדו) jak rzeka»[4], ponieważ rzeka, która płynie”, czyli Bina, nazywana rzeką, „w tamtej chwili odeszła”, ponieważ Gad był z właściwości achoraim, a rzeka, czyli Bina, nie napełnia achoraim. I „gimel ג” nie miała czym napełnić „dalet ד”. „Dlatego jest napisane bagad (בגד), bez alef (א)”, co wskazuje na brak napełnienia od Biny, „i dlatego nie dostąpił on świętej ziemi, a jego dział znajdował się za Jordanem”.
729) Rabbi Jehuda powiedział: Skąd wiemy, że Reuwen był w takim samym stanie? Jak napisano: „Wzburzony jak woda – nie będziesz miał pierwszeństwa”, ponieważ wody się oddaliły i już nie płynęły. (Rabbi Jehuda amar: minaj le-Reuwen de-hava ke-hai gawna? – ke-de-ketiv: pachaz ka-majim al totar – de-istalku majin, we-la negidu.) I przecież zostało już powiedziane, czym zawinił. (We-ha itmar ba-me afgem.) I obaj nie zasłużyli na Ziemię Świętą, a jednak z ich sił i zastępów wyprowadzono dziedzictwo dla Israela – ziemię. (We-tarvayhu la zakhu be-ar’a kadisza, we-cheilin u-mashiryin afiku le-achsana leho le-Israel ar’a.) Chodź i zobacz: to, co zostało uszkodzone w „Bagad” (Gad), dopełniło się w Aszerze, jak powiedziano: „Z Aszera – tłusty będzie jego chleb, i on da królewskie przysmaki.” (Ta chaze: mah de-itpagim be-Bagad, ishtalem be-Aszer, hadehu de-ketiv: me-Aszer shmena lachmo, we-hu yiten ma’adanei Melech.) Teraz gimel dopełniła się w dalet. (Hashta ashlem gimel le-dalet.)
Sulam
729) Rabbi Jehuda powiedział: „A skąd to wiemy? Ponieważ z Reuwenem wydarzyło się coś podobnego” do tego, co stało się z Gadem. „Przecież początkowo znajdował się on na wysokim stopniu, a potem został on od niego odebrany, jak powiedziano: «Strumienisty jak woda – nie pozostaniesz»[5] – czyli odeszły wody” – światło Biny, „i więcej nie napływały. I już wyjaśniliśmy, co było przyczyną braku”. Stało się tak dlatego, że Jaakow myślał o Racheli[6], i dlatego odebrano mu pierworództwo i przekazano je Josefowi. „I obaj” – Reuwen i Gad, „nie dostąpili ziemi świętości”, a jedynie ziemi po drugiej stronie Jordanu, „i wyprowadzali ze swojej strony zastępy i hufce”, aby iść w awangardzie, przed synami Israela, „zdobywając dla Israel ziemię”.
„To, czego brakowało u Gada, zostało dopełnione przez Aszera. I to oznacza słowa: «Od Aszera – tłusty jego chleb; i on dostarczać będzie potrawy królewskie»[7] – teraz «gimel ג» dopełnia «dalet ד»”. Wyjaśnienie. Aszer – to achoraim de-Hod, i tam znajdują się sądy ekranu de-chirik, na który wychodzi linia środkowa, łącząca prawą i lewą ze sobą, i ponownie czyni te achoraim właściwościami wewnętrznymi[8]. A po tym, jak achoraim powróciły do właściwości wewnętrznych, znów świeci im Bina. I „gimel ג” napełnia „dalet ד” właściwościami chasadim Biny – i ona się dopełnia. I z tego wynika, że to, czego brakowało w Gadzie, czyli światła Biny, dopełnia się przez Aszera.
[1] Tora, Bereszit, 49:19. «Gad – hufiec wystąpi od niego, a potem on powróci».
[2] Patrz Zohar, rozdział Wajece, artykuł «Cztery więzi», p. 143-146.
[3] Tora, Bereszit, 30:10-11. «I urodziła Zilpa, służąca Lei, Jaakowowi syna. I powiedziała Lea: “Przyszło szczęście!”. I nadała mu imię Gad».
[4] Pisma, Ijow, 6:15. «Moi bracia zawiedli mnie jak rzeka, jak nurt rzek odpływających».
[5] Tora, Bereszit, 49:4. «Porywczy jak woda, nie utrzymasz się, bo wstąpiłeś na łoże swojego ojca, splugawiłeś wtedy moje posłanie».
[6] Patrz wyżej, p. 262.
[7] Tora, Bereszit, 49:20. «Od Aszera – tłusty jego chleb; i on dostarczać będzie potrawy królewskie».
[8] Patrz wyżej, p. 542, od słów: «Wyjaśnienie. Czterej synowie nałożnic…».