I podszedł do niego Jehuda – Akademia Kabały

1) „I zbliżył się do niego Jehuda…” (wa-jigasz elaw Jehuda we-gomer), Rabbi Elazar rozpoczął: „Bo Tyś Ojcem naszym, bo Awraham nas nie zna, a Israel nas nie rozpozna – Ty, Stwórco, jesteś Ojcem naszym, naszym Wybawcą od wieków, takie jest Imię Twoje” (ki atta Awinu, ki Awraham lo jadanu, we-Israel lo jakirenu, atta Haszem Awinu, go’alenu me-olam szmecha). Ten werset został wyjaśniony (hai kra okemuha), lecz przyjdź i zobacz (taw chaze): kiedy Stwórca stworzył świat (kad bara Kudsza Brich Hu alma), każdego dnia wykonywał swoje dzieło (kol joma we-joma awed awidta), jak przystało (kidka chaze), każdego dnia według potrzeby (be-chol joma we-joma ke-ma de-icztrich). Gdy nadszedł szósty dzień (kevan de-ata joma szetita), i potrzebne było stworzenie człowieka (we-icztrich le-miwrei adam), przyszła przed Nim Tora (atat Oraita kameh), i powiedziała: „Ten człowiek, którego chcesz stworzyć (hai adam de-att baej le-miwrei), gotowy jest by Cię rozgniewać (zamin hu le-argaza kamach); jeśli nie wydłużysz gniewu (ilmale lo ta’arich rugza), lepiej by nie był stworzony” (tab leih de-la jitbrej). Powiedział do niej Stwórca: „Czyż na darmo nazwano Mnie bardzo cierpliwym?” (amar lah Kadsza Brich Hu: we-chi le-magana itkrena erech apaim).

Sulam

1) „I podszedł do niego Jehuda i powiedział: «O, panie mój! Pozwól wypowiedzieć słowo słudze twemu ku usłyszeniu pana mego, i niech nie zapłonie gniew twój na sługę twego, boś ty – jak Faraon!»”[1]. Zaczął mówić Rabbi Elazar, oświadczając: „«Bo Ty – Ojciec nasz, gdyż Awraham nas nie zna, i Israel nas nie rozpoznaje, Ty, Stwórco, jesteś Ojcem naszym, Wybawiciel naszym, od wieków imię Twoje»”[2]. Kiedy Stwórca tworzył świat, każdego dnia wykonywał On swą pracę, jak należy. Każdego dnia czynił, jak przystało, lecz gdy nastał piątek i miał stworzyć Adama (dosł. człowieka), stanęła przed Nim Tora i powiedziała: „Ten Adam, którego chcesz stworzyć, w przyszłości rozgniewa Cię. Jeśli nie będziesz cierpliwy, lepiej, by nie został stworzony”. Powiedział jej Stwórca: „Czyż nie na darmo nazywam się cierpliwym?”

2) Lecz wszystko zostało stworzone w Torze (ella, kolah be-Oraita itbrej), i wszystko w Torze zostało zawarte (we-kolah be-Oraita isztaklel), ponieważ zanim Stwórca stworzył świat (begin de-ad la bara Kudsza Brich Hu alma), przybyły wszystkie litery przed Nim (atjan kol atwan kameh), i wchodziły jedna po drugiej, w odwrotnej kolejności (we-aalu kol chad we-chad le-mafre’a).

Sulam

2) „Jednak wszystko zostało zbudowane przez Torę i wszystko osiągnęło doskonałość dzięki Torze. I tak jak Tora zaczyna się od litery «bet ב», tak też świat został stworzony literą «bet ב». Bo zanim Stwórca zbudował świat” – to znaczy Nukwę, „pojawiły się przed Nim wszystkie litery i wchodziła każda, zaczynając od końca, to znaczy w porządku «taw-szin-resz-kuf תשרק», a nie «alef-bet-gimel-dalet אבגד»”.

3) Weszła litera taw (a’alat taw), i powiedziała przed Nim: „Wola Twoja, aby poprzez mnie stworzyć świat” (amra kameh: re’utach le-miwrei bi alma). Powiedział do niej: „Nie” (amar leh: law), „bo z tobą przeznaczeni są umrzeć liczni sprawiedliwi” (de-bach zeminim kama cadikaja le-mejmat), jak napisano: „I naznaczysz literą taw na czołach mężów…” (di-chtiw: we-hitwejta taw al micchot ha-anaszim we-gomer). I nauczyliśmy (we-taninan), że napisano: „I od świątyni Mojej zacznijcie” – nie czytaj: „od świątyni Mojej” (mi-mikdaszi), lecz: „od Moich poświęconych” (ella: mi-mekudaszaj), i dlatego świat nie zostanie stworzony przez ciebie (u-begin kach alma la jitbrej bach).

Sulam

3) „Pojawiła się przed Nim litera «taw ת» i powiedziała: «Czy chcesz zbudować świat przeze mnie?». Stwórca rzekł do niej: «Nie. Bo z twojego powodu umrze wielu sprawiedliwych. Jak powiedziano: „I wyznaczysz znak na czołach ludzi”[3]. I powiedziano: „I od Mojego świętego miejsca zaczniecie”[4]. A my się uczyliśmy, że należy czytać nie „od Mojego świętego miejsca”, lecz „od poświęconych Mi”, to znaczy od sprawiedliwych. I dlatego świat nie będzie przez ciebie zbudowany»”.

4) Weszły trzy litery: szin, kuf, resz (aalu telat atwan: szin, kuf, resz), każda z osobna (kol chad we-chad bilchudoj). Powiedział do nich Stwórca: „Nie jesteście godne, by przez was stworzyć świat (amar lehu Kudsza Brich Hu: law attun kedaj le-miwrei bechu alma), ponieważ jesteście literami, z których składa się słowo «fałsz» (szeker) (de-ha attun atwan de-itkrei bechu szeker), a fałsz nie jest godny, by stać przed Moim obliczem” (we-szeker law ihu kedaj le-meikam kamaj). A oto zostało to już wyjaśnione (we-ha okemuha).

Sulam

4) „Pojawiły się trzy litery: «szin ש», «kuf ק», «resz ר» – każda z osobna. Stwórca powiedział do nich: «Nie jesteście godne, by przez was został zbudowany świat, ponieważ jesteście literami, którymi nazwane jest «kłamstwo (szeker שקר)», a kłamstwo nie jest godne, by stać przede Mną»”.

5) I weszły pej i cadi (we-alu pej, cadi), i tak wszystkie kolejne (we-chen kullhu), aż doszły litery do litery kaf (ad de-mato atwan le-at kaf). Gdy kaf zstąpiła z korony (kevan de-nachat kaf me-al kitra), zatrzęsły się wyższe i niższe światy (izdaz‘u ila’ej we-tata’ej we-gomer), aż potwierdziło się wszystko w literze bet (ad de-itkajem kela be-at bet), która jest znakiem błogosławieństwa (de-ihu siman beracha), i w niej został zawarty świat i przez nią został stworzony (u-veih isztaklel alma we-itbrej).

Sulam

5) „Pojawiły się litery «pej פ» i «cadi צ», a także wszystkie pozostałe, aż doszły do litery «kaf כ». Gdy «kaf כ» opuściła keter (koronę), zaczęły się trząść wyższe i niższe, aż wszystko zostało dokonane za pomocą litery «bet ב», która jest znakiem błogosławieństwa (bracha ברכה), i za jej pomocą świat osiągnął doskonałość i został zbudowany”.

6) A jeśli powiesz, że alef jest głową wszystkich liter (we-i teima de-alef ihu resza de-kol atwan), słuszne to jest (jaot ihu), lecz ponieważ zawarte jest w nim słowo „przeklęty” (ella begin de-itkrei bei arur), i dlatego świat nie został przez niego stworzony (u-be-gimel-dalet la itbrej bei alma), chociaż alef jest literą najwyższej tajemnicy (af al-gaw de-alef ihu at de-raza ila’a), by nie dawać miejsca stronie przeciwnej, która zwana jest „przeklęta” (begin de-la le-mehaw dewchta le-sitra achra de-itkrei arur), świat nie został przez nią stworzony (la itbrej bei alma), lecz został zawarty w literze bet świat (we-isztaklel be-bet alma), i przez nią został stworzony (u-veih itbrej).

Sulam

6) „Ale przecież początkiem wszystkich liter jest «alef א» – czyż nie przez nią należało zbudować świat? Tak jest, lecz ponieważ od niej zaczyna się «przeklęty (arur ארור)», świat nie został przez nią zbudowany. Dlatego, mimo że «alef א» to litera odnosząca się do właściwości wyższego, aby nie dać miejsca” – to znaczy siły i wzmocnienia – „sitra achra, która nazywa się «przeklęty», świat nie został przez nią zbudowany. I świat osiągnął doskonałość za pomocą litery «bet ב» i został przez nią zbudowany”.

7) Przyjdź i zobacz (ta chaze), „Bo Tyś Ojcem naszym” (ki atta Awinu), ponieważ ten świat został zawarty i stworzony na tym poziomie (begin de-hai alma be-hai darga isztaklel we-itbrej), i człowiek został w nim stworzony (u-war nasz bei itbrej), i wyszedł na świat (u-nefak le-alma).

Sulam

7) „«Bo Ty – Ojciec nasz» oznacza, że ponieważ ten świat” – Nukwa Zeir Anpina, nazywana „Ty”, „osiągnął doskonałość i został zbudowany za pomocą tego stopnia” – to znaczy za pomocą znaku błogosławieństwa, za pomocą litery „bet”, „i także człowiek został przez nią zbudowany i wyszedł na świat”. Dlatego Nukwa uważana jest za korzeń człowieka i mówimy do niej: „Bo Ty – Ojciec nasz”, to znaczy: „Bo Ty – korzeń nasz”.

8) „Bo Awraham nas nie zna” (ki Awraham lo jeda’anu), gdyż chociaż przez niego istnieje świat (de-ha af al-gaw de-beih kijuma de-alma), nie starał się o nas (la isztadal alan), tak jak starał się o Iszmaela (ke-ma de-isztadal al Iszmael), gdy powiedział: „Oby Iszmael żył przed Tobą” (de-amar: lu Iszmael jichje lefanekha). „A Israel nas nie rozpozna” (we-Israel lo jakirenu), ponieważ wszystkie błogosławieństwa, które miał przekazać swoim synom (begin de-kol birchan de-icztrich lewarecha li-wenoj), oddał temu poziomowi, by on błogosławił wszystkich (szawak le-hai darga lewarecha kullhu).

Sulam

8) „«Bo Awraham nas nie zna». Pomimo że dzięki niemu istnieje świat” – ponieważ jest on właściwością Hesed, jak powiedziano: „Świat zbudowany będzie przez dobroczynność (Hesed)”[5], „nie troszczył się o nas tak, jak troszczył się o Iszmaela, jak powiedziano: «Oby tylko Iszmael żył przed Tobą!»”[6].

„«I Israel nas nie rozpoznaje» – ponieważ wszystkie błogosławieństwa, którymi miał błogosławić swoich synów, przekazał temu (zot) stopniowi” – Nukwie, „aby błogosławiła wszystkich”.

I to jest tak, jak powiedziano: „I oto (zot), co mówił im ich ojciec”[7]. I to tłumaczy się tak: Nukwa nazywana jest „zot”, „mówił im” – to znaczy o nich, „ich ojciec” – aby ona ich pobłogosławiła. I także przy błogosławieństwie Efraima i Menaszego powiedział: „Anioł, który mnie wybawia od wszelkiego zła” – to znaczy Nukwa, „niech pobłogosławi chłopców!”[8].

9) „Ty, Stwórco, jesteś Ojcem naszym” (atta Haszem Awinu), bo Ty trwasz nad nami zawsze, by błogosławić nam i czuwać nad nami (de-ha ant kajemat alan tadir lewarecha u-leaszgacha alan), jak ojciec, który czuwa nad synami we wszystkim, czego potrzebują (ke-aba de-aszgach al benin be-chol ma de-icztrich lon). „Naszym Wybawcą od wieków jest Imię Twoje” (go’alenu me-olam szmecha), bo Ty jesteś Wybawcą (de-ha ant hu go’el), dlatego właśnie nazywany jest „Aniołem Wybawcą” (de-hachei itkrei ha-mal’ach ha-go’el), i to jest znaczenie „naszym Wybawcą od wieków jest Imię Twoje” – Imię Twoje, naprawdę (we-da go’alenu me-olam szmecha, szmecha wadaj). Nauczyliśmy się (taninan): nie przerywa się pomiędzy wybawieniem a modlitwą (ein mafsikin bein ge’ula le-tefilla), tak jak nie przerywa się pomiędzy modlitwą na rękę a modlitwą na głowę (ke-ma de-la mafsikin bein tefilla szel jad le-tefilla szel rosz), ponieważ trzeba widzieć, że wszystko jest jedno (de-ba’ej le-mechze de-kolla chad), i oto zostało to już wyjaśnione (we-ha okemuha).

Sulam

9) „«Ty, Stwórco, jesteś Ojcem naszym» – to znaczy Nukwa, jak już wyjaśniliśmy, «bo Ty jesteś nad nami nieustannie, aby błogosławić i czuwać nad nami, jak ojciec, który dogląda synów we wszystkim, czego potrzebują».

«„Wybawiciel nasz – od wieków imię Twoje” – bo Ty» – to znaczy Nukwa, „jesteś Wybawicielem, bo tak właśnie nazywa się: «anioł wybawiający». I to znaczy: «Wybawiciel nasz – od wieków imię Twoje», rzeczywiście «imię Twoje»”, ponieważ Nukwa nazywa się imieniem AWAJa. „I uczyliśmy się, że nie robi się przerwy między wybawieniem a modlitwą” – to znaczy między błogosławieństwem „wybawiający Israel”[9] a modlitwą Szmona Esre, „tak jak nie robi się przerwy między błogosławieństwem na tfilin ręki a błogosławieństwem na tfilin głowy.

Wyjaśnienie artykułu. Nie jest jasne, dlaczego powiedziano: «I podszedł do niego Jehuda i powiedział» – na pierwszy rzut oka wystarczyłoby powiedzieć: «I powiedział do niego Jehuda: „O, panie mój!”». I Rabbi Elazar zaczął to wyjaśniać za pomocą fragmentu: „Bo Ty – Ojciec nasz”. I na początku wskazuje, że Adam i Nukwa Zeir Anpina – oboje znajdują się na jednym stopniu, to znaczy na stopniu chasadim, odsłoniętych w świeceniu Hochmy. I Adam został stworzony za pomocą imienia „cierpliwy”, które wskazuje na to, że On powstrzymuje Swój gniew i go nie ujawnia, aby Adam mógł otrzymać GaR świecenia Hochmy. I tak samo świat, to znaczy Nukwa Zeir Anpina, została zbudowana literą „bet ב”, co oznacza – kropką w Jego pałacu, będącą znakiem błogosławieństwa, to znaczy początkiem odkrycia mochin GaR świecenia Hochmy[10]. A „alef א” – to właściwość „ukryte zwierzęta”, co oznacza chasadim ukryte przed Hochmą. A „bet ב” – to właściwość „odsłonięte zwierzęta”, to znaczy chasadim objawiające się w świeceniu Hochmy.

„I razem z tym wyjaśnia się powiedziane przez Israel do Nukwy Zeir Anpina: «Bo Ty – Ojciec nasz» – że nazywa się ona «Ty», ponieważ jest światem odkrytym, gdyż Nukwa od chaze i wyżej Zeir Anpina nazywa się «On», to znaczy ukryty, a nie «Ty». I ponieważ jest światem odkrytym w świeceniu Hochmy, powiedzieli do niej: «Bo Ty – Ojciec nasz», ponieważ synowie Israel również należą do stopnia odkrytego świata i dlatego został on zbudowany imieniem „cierpliwy”.

„Bo Awraham nas nie zna” – ponieważ nie troszczył się o nas tak, jak troszczył się o Iszmaela, jak powiedziano: „Oby tylko Iszmael żył przed Tobą!”. Gdyż Iszmael, chociaż był obrzezany, nie odkrył „jud-hej יה”, to znaczy nie przyciągnął GaR Hochmy, nazywanego „jud-hej יה”, i jego obrzezanie było na próżno, to znaczy w WaK bez mochin świecenia Hochmy. A ponieważ potrzebuje on Hochmy, jako że należy do właściwości od chaze i niżej, ale jej nie ma, uważany jest za odpadki prawej strony. Natomiast Awraham to chasadim prawej linii Biny, która nie potrzebuje Hochmy, i dlatego jest ukryty od Hochmy, jak powiedziano: „Bo skłonny do dobroczynności (chafec chesed) jest On”[11]. I dlatego modlił się przede wszystkim o chasadim, które są ukryte od Hochmy, ponieważ do nich całe jego pragnienie i cała jego tęsknota.

Dlatego powiedziano: „Oby tylko Iszmael żył przed Tobą!” – i nic podobnego nie powiedział o Icchaku. I dlatego: „Awraham nas nie zna” – to znaczy jego poznanie (daat) nie jest nam odkryte, „i Israel nas nie rozpoznaje” – ponieważ Israel to środkowa linia od chaze i wyżej Zeir Anpina, gdzie znajduje się świat ukryty od świecenia Hochmy.

„I dlatego błogosławieństwa, którymi miał pobłogosławić swoich synów, przekazał temu (zot) poziomowi”[12] – to znaczy Nukwie, „aby ona błogosławiła wszystkich” – ponieważ jego synowie należą do właściwości od chaze i niżej, a to jest świat odkryty w świeceniu Hochmy. A ponieważ on sam jest tylko właściwością ukrytych chasadim, nie mógł ich pobłogosławić, i dlatego przekazał ich błogosławieństwo Nukwie, będącej odkrytym światem, aby ona ich pobłogosławiła. Bo „Israel nas nie rozpoznaje” – naszych potrzeb, aby nas napełnić. Dlatego powiedzieli do Nukwy: „Ty, Stwórco, jesteś Ojcem naszym” – to znaczy Nukwa, „bo Ty jesteś nad nami nieustannie, aby błogosławić i czuwać nad nami, jak ojciec, który dogląda synów we wszystkim, czego potrzebują”[13] – to znaczy zarówno w chasadim, jak i w Hochmie.

„Wybawiciel nasz – od wieków imię Twoje” – bo Ty jesteś wybawicielem, ponieważ wybawienie może być tylko za pomocą mochin świecenia Hochmy. I dlatego Nukwa nazywa się „anioł wybawiający” względem synów Israela. I Jesod Zeir Anpina, nazywany Josef, również nazywa się wybawicielem względem Nukwy, ponieważ przekazuje jej te mochin świecenia Hochmy.

I dlatego nie robi się przerwy między wybawieniem a modlitwą, to znaczy między Jesod a Nukwą, bo musimy je zjednoczyć. I dlatego także nie robi się przerwy między tfilin na rękę, to znaczy Nukwą, a tfilin na głowę, Zeir Anpinem. W ten sposób wyjaśniają się słowa: „I podszedł do niego Jehuda”. Bo Jehuda to Nukwa, to znaczy modlitwa, a Josef to wybawienie. I to mówi nam Pismo, że podeszli oni do siebie nawzajem, dla ziwugu, do tego stopnia, że „i nie mógł Josef się powstrzymać”[14] i odkrył im te mochin.

[1] Tora, Bereszit, 44:18. „I podszedł do niego Jehuda i powiedział: «O panie mój! Pozwól przemówić twemu słudze słowo ku usłyszeniu pana mego, i niech nie zapłonie twój gniew na twojego sługę, bo ty – jak Faraon!»”.

[2] Prorocy, Jeszajahu, 63:16. „Bo Ty jesteś naszym ojcem, choć Awraham nas nie zna, i Israel nas nie rozpoznaje – Ty, Stwórco, jesteś naszym ojcem, naszym Odkupicielem – od wieków imię Twoje”.

[3] Prorocy, Jechezkel, 9:4. „I powiedział do niego Stwórca: «Przejdź przez środek miasta, przez środek Jeruszalajim, i naznacz znak na czołach ludzi, którzy wzdychają i jęczą z powodu wszystkich obrzydliwości, które się w nim dzieją»”.

[4] Prorocy, Jechezkel, 9:6. „Starca, młodzieńca i dziewicę, niemowlęta i kobiety – zabijajcie, aż do zniszczenia; ale do żadnego człowieka, na którym jest znak, nie zbliżajcie się; i od Mojego przybytku zaczniecie. I zaczęli od starszych, którzy byli przed domem”.

[5] Pisma, Tehilim, 89:3. „Bo powiedziałem: miłosierdziem zbudowany będzie świat, niebiosa utwierdziłeś na swojej wierności w nich”.

[6] Tora, Bereszit, 17:18. „I powiedział Awraham do Wszechmogącego: «Oby tylko Iszmael żył przed Tobą!»”.

[7] Tora, Bereszit, 49:28. „Wszystkie te – pokolenia Israel, dwanaście. I oto, co mówił do nich ich ojciec, i błogosławił ich, każdego według jego błogosławieństwa pobłogosławił ich”.

[8] Tora, Bereszit, 48:16. „Anioł, który mnie wybawia od wszelkiego zła – niech błogosławi chłopców! I niech zostanie w nich nazwane moje imię i imię moich ojców, Awrahama i Icchaka! I niech się rozmnożą jak ryby wśród ziemi!”.

[9] Błogosławieństwo wypowiadane przed modlitwą „Szmone Esre (osiemnaście błogosławieństw)”: „Błogosławiony jesteś Ty, nasz Panie, który wybawia Israel!”.

[10] Zob. Zohar, rozdział Bereszit, część 1, punkty 139–140.

[11] Prorocy, Micha, 7:18. „Któż jest Stwórcą jak Ty, który przebacza grzech i okazuje pobłażliwość wobec winy resztki swojego dziedzictwa, nie trzyma swojego gniewu na zawsze, bo skłonny jest ku miłosierdziu”.

[12] Zob. pkt 8.

[13] Zob. pkt 9 powyżej.

[14] Tora, Bereszit, 45:1. „I nie mógł Josef powstrzymać się wobec wszystkich, którzy stali przy nim, i zawołał: «Wyprowadźcie ode mnie wszystkich!». I nie pozostał nikt przy nim, gdy Josef dał się poznać swoim braciom”.