805) I zgromadził swoje nogi na łoże, ponieważ przebywał w miejscu życia (wa-jesof raglaw el ha-mitta, begin de-ha ihu ba-atar de-chajin jatew). Gdy chciał odejść z tego świata, spuścił nogi na łoże i został zebrany oraz odszedł ze świata (kad ba’a le-istallaka me-alma, nachit ragloj le-gabei mitta, we-itkeneisz we-istallak me-alma), to jest to, co napisano: „I skonał, i został przyłączony do swoich przodków” (hada hu de-ktiv: wajigwa wajee’asef el ammo).
Sulam
805) „«I złożył swe nogi na łożu» – ponieważ przebywał w miejscu życia, czyli był budową dla Zeir Anpina, który jest Drzewem życia. Dlatego, gdy Jaakow zapragnął odejść z tego świata, opuścił swe nogi na łoże, które jest właściwością Nukwy[1], «i został przyłączony i odszedł ze świata». Innymi słowy, wzniósł się jako MaN i włączył się w ziwug ZoN. «Dlatego powiedziano: „I odszedł i został przyłączony do swego ludu” – ale nie powiedziano, że umarł, ponieważ wzniósł się i połączył z wyższym życiem».
806) I rozpoczął i powiedział: „Tęskni i omdlewa moja dusza za dziedzińcami Stwórcy” (ptach wa-amar: nichsefa we-gam kalta nafshi le-chatzrot HaSzem), to słowo moi przyjaciele już wyjaśnili (mila da ha okemuha chawraja), ale chodź i zobacz: istnieją niższe mieszkania i istnieją wyższe mieszkania (aval ta chaze: it madorin tata’in, we-it madorin ila’in), w wyższych nie zamieszkują tam, i kto to jest – to są wewnętrzne domy i zewnętrzne domy (be-ila’in la szarjin taman, u-man inun – inun batej gava’ej, u-batej bera’ej), one nazywane są „dziedzińcami Stwórcy” (inun ikrun chatzrot HaSzem), ponieważ trwają w miłości i tęsknocie ku stronie nukwy (begin de-inun kajmin be-rechimusa u-tejowta le-gabei nukwa). Chodź i zobacz: gdy dusza się wznosi, wszystko budzi się ku stronie nukwy (ta chaze: kad niszmata salka, it’ar kol’a le-gabei nukwa), ponieważ ona zjednoczona jest w pełnej tęsknocie i złączona z nim (de-ha ihi it’achadat be-tejowta szlejmata we-itkaszrat bej).
Sulam
806) Powiedział, ogłaszając: „«Tęskni dusza moja i pragnie do dziedzińców Stwórcy»[2] – jemu nie było jasne, dlaczego nie pragnie osiągnąć domu Stwórcy, lecz pragnie do dziedzińców Stwórcy? «Przyjaciele już rozważali to pytanie, ale zobacz: są niższe granice» – znajdujące się w BEA, «a są wyższe granice» – znajdujące się w Acilut. «W wyższych one» – dusze, «nie przebywają», ponieważ dusze znajdują się jedynie w BEA. «A czym one są?» – te granice. «To wewnętrzne struktury» – znajdujące się w Acilut, «i zewnętrzne struktury» – znajdujące się w BEA. «I jedne» – zewnętrzne, znajdujące się w BEA, «nazywają się dziedzińcami Stwórcy, ponieważ (te dusze) doświadczają miłości i dążenia ku Nukwie». I dlatego powiedział Dawid: „Tęskni dusza moja i pragnie do dziedzińców Stwórcy” – ponieważ dusze należą jedynie do światów BEA, które nazywają się „dziedzińce Stwórcy”. Jednak w godzinie, gdy światy BEA wznoszą się do Acilut, wznoszą się razem z nimi i dusze sprawiedliwych. «I kiedy dusza się wznosi, przebudzają się wszystkie» – wszystkie zastępy BEA, i wznoszą się «do Nukwy, ponieważ staje się ona jednością» – Nukwa, dzięki ich wzniesieniu, «w doskonałym dążeniu» do Zeir Anpina «i łączy się z nim».
807) Jakub nie umarł, dlatego nie powiedziano o nim „śmierć”, lecz „i zgromadził się do swoich ludów” (Jaakow la mit, be-gin kach la itemar bej mota, ela: wajigwa wajeeasef el ammo). Spójrz, co jest napisane: „I zebrał swoje nogi na łóżko”, czyli że słońce zostało zgromadzone wobec luny (chamej ma ktiw: wajeesof raglaw el ha-mitta – de-itknesz szimsza le-gabei sihara), słońce nie umarło, lecz zostało zgromadzone ze świata i odeszło ku lunie (szimsza la mit, ela itknesz me-alma we-azel le-gabei sihara).
Sulam
807) „Jaakow nie umarł, dlatego nie powiedziano, że spotkała go śmierć, lecz: «odszedł i został przyłączony do swego ludu». Powiedziano: «I złożył swe nogi na łożu»” – czyli do Nukwy, i to oznacza, że „przeszło słońce” – Jaakow, „do luny” – Nukwy. „I słońce nie umiera, lecz odchodzi ze świata i przechodzi do luny”.
Wyjaśnienie. Tak jak wieczorem słońce, światło słońca, nie znika ze świata, lecz po prostu przekazuje potem swoje światło lunie, tak samo i Jaakow, kiedy odszedł (ze świata), wzniósł się jako MaN do ZoN i świecił Nukwie Zeir Anpina, i jego światło nie zniknęło. Dlatego uważa się, że nie umarł.
808) Spójrz, w chwili gdy został zgromadzony Jakub, zajaśniała luna, i tęsknota wyższego słońca obudziła się ku niemu, ponieważ kiedy jedno słońce się wznosi, budzi się inne słońce i jedno łączy się z drugim, i księżyc zajaśniał (ta chazej, be-szaata de-itknesz Jaakow, itneher sihara, we-teiuwta de-szimsza ila’a it’ar le-gabba, be-gin de-szimsza kad salik, it’ar szimsza achar, we-itdabak da be-da, we-itneher sihara).
Sulam
808) „W godzinie, gdy Jaakow odszedł, świeciła luna, i pragnienie wyższego słońca” – Zeir Anpina, „przebudziło się ku niej. Ponieważ, gdy wschodzi słońce” – Jaakow, „wznosi się inne słońce” – Zeir Anpin, „i one łączą się ze sobą” – Zeir Anpin z Nukwą, „i luna” – Nukwa, „świeci” od Zeir Anpina.
809) Powiedział Rabbi Szymon: Dobrze mówisz, ale zostało powiedziane, że wyższy, męski świat, został powiązany z niższym, który jest światem żeńskim, i niższy został powiązany z wyższym, i wszystko to jest według tego właśnie wzoru (amar Risz”a, szapir ka amart, awal ha itmar, de-illa’a alma de-dchura, itkajaszar be-tata’a, de-ihu alma de-nukwa, we-tata’a itkajaszar be-illa’a, we-kola da ke-gawna da).
Sulam
809) Powiedział rabbi Szymon: „Powiedziałeś dobrze. Ale przecież uczyliśmy się, że Wyższy, który jest światem zachar” – czyli Bina, „łączy się z niższym, światem nekewa” – Nukwą Zeir Anpina, „a niższy łączy się z Wyższym. I wszyscy oni są sobie podobni”.
Wyjaśnienie. Rabbi Szymon nie sprzeciwia się rabbiemu Jehudzie, lecz uzupełnia jego słowa, mówiąc, że dzięki wzniesieniu się Jaakowa jako MaN w chwili jego odejścia, Bina i Nukwa połączyły się ze sobą, czyli ZoN wzniosły się do Aba we-Ima, i wtedy dokonany został wielki ziwug dla porodzenia dusz.
810) A zostało powiedziane: dwa są światy, jak napisano: „od świata do świata” (min ha-olam we-ad ha-olam). I chociaż są to dwie nukwy, jedna jest ustanowiona z męskiego aspektu, a jedna z żeńskiego (we-af al-gaw de-trejn nukwej ninhu, chad mittakan bi-dchura, we-chad be-nukwa). Ta to Siedem, a ta to Córka Siedmiu (da szeva, we-da bat szeva). Ta to Matka, i ta to Matka (da em, we-da em). Ta zwie się Matką Synów (da itkrei em ha-banim), a ta zwie się Matką Szlomo, jak napisano: „Wyjdźcie i spójrzcie, córki Syjonu, na króla Szlomo…” (we-da itkrei em Szlomo, ke-dichtiw ce’ena u-re’ena benot Cijon ba-melech Szlomo), na króla, którego cały pokój jest jego (ba-melech de-kol szlama diley). Ta to Matka Szlomo, jak napisano: „Batszewa, matka Szlomo” (da em Szlomo, ke-dichtiw Bat-Szewa em Szlomo).
Sulam
810) „Przecież uczyliśmy się, że to dwa światy, jak powiedziano: «Od świata aż do świata»[3] – i są to Bina i Nukwa. «I chociaż to dwie nukwy» – ponieważ Bina również jest nekewa, «to jedna z nich ustanawia się jako zachar» – czyli Bina, która w swoim gadlucie uważana jest za zachar, «a druga jako nekewa», i to jest Nukwa Zeir Anpina. „Jedna nazywa się Szewą (Siódemką)” – Bina, „druga nazywa się Bat-Szewą (Córką Siódemki)” – czyli Nukwa. „Jedna – matką, i druga – matką”.
„Jedna nazywana jest matką synów” – czyli Bina, „a druga nazywana jest matką Szlomo” – czyli Nukwa. „Jak powiedziano: «Wyjdźcie i zobaczcie, córki Cijonu, króla Szlomo w koronie, którą ukoronowała go matka jego»[4]. «Na króla Szlomo» – na króla, od którego zależy ustanowienie świata” – czyli na Zeir Anpina, a jego matką jest Bina, nazywana matką synów.
„A druga – matka Szlomo, jak powiedziano: «Bat-Szewa, matka Szlomo»[5] – i to jest Nukwa, ponieważ tutaj nie powiedziano: «(matka) króla Szlomo»”.
811) I napisano: „I przewyższyła mądrość Szlomo” (u-chtiw wa-terew chochmat Szlomo). Mądrość Szlomo – to Matka Szlomo (chochmat Szlomo, da em Szlomo), jak napisano: „Słowa Lemuela, króla – wyrocznia, którą pouczyła go jego matka” (dichtiw divrei Lemuel melech masa aszer jisratu immo). „Słowa Lemuela, króla” – ten werset nie jest znany, co oznacza jego ukrycie (divrei Lemuel melech, hai kra law itjeda mahu setima dilej). Lecz „słowa Lemuela, króla” – są to słowa, które zostały powiedziane ze względu na El, który jest Królem (divarim de-ittemar begin El de-ihu melech). A kto to jest? To „El, który złości się każdego dnia” (u-man ihu? da El zoem be-khol jom). I El Szaddaj, jak zostało powiedziane (we-El Szaddaj ke-ma de-ittemar).
Sulam
811) „Powiedziano: «I przewyższyła mądrość Szlomo»[6]. «Mądrość Szlomo» – to matka Szlomo” – Nukwa, „jak powiedziano: «Słowa króla Lemuela, napomnienia, którymi pouczała go jego matka»[7]. «Słowa króla Lemuela» – nie jest jasne, co się przez to rozumie” – czyli powiedziano po prostu: «Król Lemuel», i nie wiadomo, kim on jest. „Jednak: «Słowa króla Lemuela» oznacza – słowa skierowane do Stwórcy, a On jest Królem. A kto to jest? To ten, o którym powiedziano: «A Stwórca gniewa się (na niegodziwych) każdego dnia»[8], oraz: «Władca Wszechmogący (El Szadaj)»[9]” – czyli Nukwa, jak już zostało wyjaśnione.
812) Lemuel, jak powiedziano: „jemu – usta” (Lemuel ke-de’amart lemo fi). „Lemuel, król” – to jest Bat-Szewa (Lemuel melech, de-ihu Bat Szewa). „Wyrocznia, którą pouczyła go jego matka” – gdy został mu objawiony w Givon, w nocnym śnie (masa aszer jisratu immo, kad itgalej aloj be-Giwon, be-chelma de-lejla).
Sulam
812) „«Lemuel (למואל)». Jak powiedziano: «Na usta moje (lemo fi למו פי)»[10], co oznacza – «do ust moich (el pi אל פי)», tak i «Lemuel (למואל)» oznacza «do Boga (el El אל אל)». «Król Lemuel» – to Bat-Szewa” – czyli Nukwa. „«Wypowiedzi, którymi pouczała go jego matka» – czyli tak jak ukazała mu się w Giwon, w nocnym śnie”, w którym zostały mu wypowiedziane słowa napomnienia: „«A ty, jeśli będziesz chodził przede Mną, jak chodził Dawid, ojciec twój»”[11].
813) Chodź i zobacz: Jaakow został zgromadzony do luny i uczynił w niej owoce dla świata (Ta chezi Jaakow itkenesz le-gabej Sihara, we-awed ba peirin le-alma). I nie ma pokolenia na świecie, w którym nie byłoby dziedzictwa Jaakowa, ponieważ to on wzbudził pobudzenie w górze (we-lejt lach dara be-alma, de-la it bei iba de-Jaakow, begin de-ha ihu it’ar it’aruta le-ejla). Ponieważ napisano: „I zgromadził swoje nogi na łóżko” – to jest z pewnością jego łoże, łoże Jaakowa (di-chtiv: wa-je’esof raglaw el ha-mitta, de-ihu mittatej de-Jaakow wadaj).
Sulam
813) „Zobacz, Jaakow odszedł do luny” – do Nukwy, czyli wzniósł się jako MaN do ZoN w chwili swojego odejścia, „i spłodził w niej owoce” – czyli wywołał ziwug ZoN w gadlucie dla zrodzenia dusz, nazywanych owocami. „I nie ma pokolenia na świecie, w którym nie byłoby owoców Jaakowa” – czyli wielkich dusz, zrodzonych z ziwugu ZoN w gadlucie, który Jaakow wywołał swoim wzniesieniem jako MaN. „Ponieważ doprowadził do wyższego przebudzenia” – do ziwugu ZoN, „jak powiedziano: «I złożył swe nogi na łożu» – oczywiście, to łoże Jaakowa, czyli Nukwa”.
814) Szczęśliwy los Jaakowa, ponieważ został on dopełniony w górze i na dole, jak napisano: „A ty nie bój się, sługo mój, Jaakowie – mówi Stwórca, bo Ja jestem z tobą” (Zaka’a chulkej de-Jaakow, de-ha isztalem le-ejla we-tata, di-chtiv: we-atta al tira awdi Jaakow, ne’um Haszem… ki itach ani). Nie powiedziano: „bo ty jesteś ze Mną”, lecz: „bo Ja jestem z tobą” – i to już zostało powiedziane (ki iti atta lo ittemar, ela ki itach ani, we-ha ittemar).
Sulam
814) „Błogosławiony jest udział Jaakowa, który osiągnął doskonałość na górze i na dole. Jak powiedziano: «Nie lękaj się, sługo Mój, Jaakowie, bo Ja jestem z tobą»[12]. Nie powiedziano: «Bo ty jesteś ze Mną», lecz powiedziano: «Bo Ja jestem z tobą»” – ponieważ osiągnął doskonałość także na dole dla obecności Szchiny.
[1] Patrz wyżej, l.p. 333-334.
[2] Pisma, Tehilim, 84:3. «Tęskni dusza moja i dąży do dziedzińców Stwórcy, serce moje i ciało moje śpiewają Stwórcy żywemu».
[3] Pisma, Diwrej HaJamim I, 16:36. «Błogosławiony Stwórca, Wszechmogący Israela, od wieczności do wieczności (dosł. “od świata do świata”), i cały lud powiedział: “Amen i chwała Stwórcy!”».
[4] Pisma, Szir HaSzirim, 3:11. «Wyjdźcie i zobaczcie, córki Cijonu, króla Szlomo w wieńcu, którym ukoronowała go jego matka w dniu jego wesela i w dniu radości jego serca».
[5] Prorocy, Melachim I, 1:11. «I powiedział Natan do Bat-Szewy, matki Szlomo, mówiąc: “Czy słyszałaś, że królem został Adonijahu, syn Chagit, a nasz pan Dawid nie wie o tym?”».
[6] Prorocy, Melachim I, 5:10. «I przewyższyła mądrość Szlomo mądrość wszystkich synów Wschodu i całą mądrość Micraimu».
[7] Pisma, Miszlei, 31:1. «Słowa króla Lemuela, napomnienia, którymi pouczała go jego matka».
[8] Pisma, Tehilim, 7:12. «Stwórca – sędzia sprawiedliwy, i Stwórca gniewa się (na niegodziwych) każdego dnia».
[9] Tora, Bereszit, 28:3. «I Władca Wszechmogący pobłogosławi cię, i rozmnoży cię, i pomnoży cię, i powstanie z ciebie mnóstwo narodów».
[10] Pisma, Ijow, 40:4. «Oto jestem niczym, cóż Ci odpowiem? Rękę swoją kładę na usta moje».
[11] Prorocy, Melachim I, 9:4-5. «A ty, jeśli będziesz chodził przede Mną jak chodził Dawid, twój ojciec – w czystości serca i w prawości, wykonując wszystko, co ci nakazałem, i będziesz przestrzegał Moich ustaw i Moich praw, to utwierdzę twój tron królewski nad Israelem na wieki, jak mówiłem Dawidowi, twemu ojcu, mówiąc: “Nie zabraknie u ciebie męża na tronie Israelowym”».
[12] Prorocy, Jirmijahu, 46:28. «Nie bój się, mój sługo Jaakowie – powiedział Stwórca – bo Ja jestem z tobą, i wytępię wszystkie narody, do których cię rozproszyłem, a ciebie nie wytępię; i ukażę cię sprawiedliwie, ale nie zniszczę cię».