88) „I zobaczył, a oto studnia na polu itd.” (wa-jare we-hinej be’er ba-sade we-go). Rabbi Jehuda otworzył i powiedział: „Psalm Dawida, gdy uciekał przed Abszalomem, swoim synem” (rabbi Jehuda patach we-amar: mizmor le-Dawid be-warcho mi-pene Abszalom beno). Ten werset wzbudził pytanie wśród przyjaciół (hai kra it’aru bei chawraya). Ale „Psalm Dawida” – dlaczego mówi pieśń? (aval: mizmor le-Dawid – amai ka’amar szira?) Jeśli z powodu, że jego syn powstał przeciwko niemu, to bardziej stosowna byłaby lamentacja (i be-gin de-brej ihu de-kam alej – kina jatir mibaej leih), bo to przecież jego własny syn, a nie jakiś obcy człowiek z daleka (de-ha ab’ejsz aloj de-bar nasz ze’ir mik-k’rivoj, mid-de-achara saggi). Ale – „Psalm Dawida” – powiedział pieśń, i tak rozważał Dawid, że Święty, błogosławiony On, przeniósł jego winę na ten świat, i kiedy zobaczył, że w tym świecie chce Go oczyścić – uradował się (ella: mizmor le-Dawid, amar szira, we-hachei ba’ej Dawid: dachaszew de-Kudsza Berich Hu salek leih chowej le-hahu alma, kejwan de-chama, de-hacha be-hai alma, ba’ej le-migbej minej – chadej).

Sulam

88) „I zobaczył: oto studnia na polu”[1]. Powiedziano: „Psalm Dawida, gdy uciekał przed Abszalomem, swoim synem”[2]. „Psalm Dawida” oznacza, że wypowiedział pieśń – i nie jest to zrozumiałe: dlaczego wypowiedział pieśń? Czy dlatego, że to właśnie jego syn powstał przeciwko niemu, a nie ktoś obcy – bo syn będzie dla niego miłosierny, w przeciwieństwie do osoby obcej? Ale to nie tak – i jego smutek powinien być jeszcze większy, ponieważ nawet niewielkie zło pochodzące od bliskich ludzi boli człowieka bardziej niż wielkie zło od obcych.

Jednakże „psalm Dawida” oznacza, że Dawid wypowiedział pieśń, ponieważ tego pragnął. Przecież wcześniej myślał, że Stwórca ukarze go za jego grzechy w przyszłym świecie, ale kiedy zobaczył, że Stwórca pragnie wynagrodzić mu tutaj, w tym świecie – ucieszył się i wypowiedział pieśń.

89) I jeszcze: zobaczył, że ci, którzy są wyżsi od niego, w świecie, uciekali – i każdy z nich samotnie (tu, de-chama de-il’aej minej hawu be-alma, de-ka bar’chu, we-kullhu bilchudajhu). Jaakow uciekł, jak jest napisane: „I uciekł Jaakow na pole Aram” – i uciekł sam (Jaakow araq, dichtiw: wa-jiwrach Jaakow sede Aram, we-araq bilchudoj). Mosze uciekł, jak jest napisane: „I uciekł Mosze przed Faraonem” – i uciekł sam (Mosze araq, dichtiw: wa-jiwrach Mosze mi-pene Par’o, we-araq bilchudoj). A Dawid uciekł – wszyscy ci władcy ziemi, i wszyscy bohaterowie ziemi, i przywódcy Israela – wszyscy uciekli z nim, i otaczali go z prawej i z lewej strony, by strzec go ze wszystkich stron (we-Dawid barach – kol inun szultanei ar’a, we-kol inun gibbarej ar’a, we-reszejhon de-Israel, kullhu arkin immej, we-sacharin leih mi-jeminej u-mi-smolej, le-natra leih mi-kol sitrin). Gdy zobaczył to wychwalanie, powiedział pieśń (kejwan de-chama szibcha da, amar szirata).

Sulam

89) Dawid widział, że nawet ludzie, którzy odgrywali w świecie jeszcze większą rolę, uciekali – i wszyscy uciekali samotnie. Jaakow uciekał, jak powiedziano: „I uciekł Jaakow na pole Aramu”[3]. Mosze uciekał, jak powiedziano: „I uciekł Mosze przed Faraonem”[4]. A kiedy uciekał Dawid, wszyscy przywódcy ziemi, wszyscy sławni wojownicy i dowódcy Israela uciekali razem z nim i otaczali go z prawej i z lewej strony, aby chronić go ze wszystkich stron. I kiedy zobaczył się w tej chwale, wypowiedział pieśń.

90) I powiedział Rabbi Jehuda: wszyscy zeszli do tej studni (wa-amar rabbi Jehuda: kullhu i’ar’u be-hai be’er). A Dawid – dlaczego nie zszedł do niej? (we-Dawid: amai la a’ara bej?) Ale Dawid był panem studni (ella: Dawid marej de-bawo), on był naprzeciw niej w tamtym czasie (hawa le-kivlej be-hahu zimna), i dlatego nie zszedł do niej (u-we-gin kach la a’ara bej). Jaakow i Mosze – w radości przyjęła ich ta studnia, i chciała zbliżyć się do nich (le-Jaakow u-Mosze, be-chedwa kabel lon hai be’er, u-va’a le-itkarba ba-hadajhu), i dlatego, gdy ich zobaczyła, ta studnia podniosła wody ku nim, jak kobieta, która raduje się ze swoim mężem (we-al da: kejwan de-chama lon hai be’er, seliku maja le-gabajhu, ke-itteta de-chadia’at im ba’ala).

Sulam

90) Wszyscy spotykali tę studnię, czyli Nukwę, w czasie ucieczki. Dlaczego więc Dawid jej nie spotkał, gdy uciekał? Wówczas był uważany za jej wroga, ponieważ odpłacała mu za grzech z Bat Szewą[5]. I dlatego jej nie spotkał.

Natomiast Jaakowa i Moszego ta studnia przyjęła z radością i pragnęła się do nich zbliżyć. Gdy ją widzieli, woda wznosiła się przed nimi, tak jak kobieta cieszy się na spotkanie z mężem.

91) A jeśli powiesz: oto Elijahu uciekł, a nie zszedł do tej studni – dlaczego? (we-i teima: ha Elijahu barach, we-la a’ara bej, amai?) Ale Eliijahu jest niższy od studni, a nie wyższy, jak byli Mosze i Jaakow (ella: Elijahu le-tata min be’er hu, we-la le-ejla, ke-ma de-hawu Mosze we-Jaakow), i dlatego jest aniołem i wykonuje posłannictwo (u-we-gin kach, malach ihu, we-aved szlichuta). A ponieważ Jaakow i Mosze są wyżsi niż studnia, studnia raduje się z ich powodu i podnosi się, by ich przyjąć, jak kobieta, która raduje się wobec swego męża i przyjmuje go (u-we-gin de-Jaakow u-Mosze, le-ejla inun min ha-be’er, be’er chadej le-gabajhu, we-salek le-kabbela lon, ke-itteta de-chadat le-gabei ba’ala, u-mekabbela leih).

Sulam

91) Elijahu uciekał, ale nie spotkał tej studni, ponieważ Elijahu znajduje się poniżej studni – będąc budowlą dla Nukwy, która nazywa się studnią – a nie powyżej niej, jak to było w przypadku Moszego i Jaakowa. Bo Elijahu to anioł wykonujący misję Nukwy. A ponieważ Jaakow i Mosze stali wyżej niż studnia, będąc budowlą dla Zeir Anpina, studnia cieszyła się z ich obecności i woda wznosiła się ku nim, aby ich przyjąć – tak jak MaN wznosi się ku MaD, i jak kobieta raduje się na widok swojego męża i przyjmuje go.

92) „I zobaczył, a oto studnia na polu” (wa-jare we-hinej be’er ba-sade) – to jest tajemnica (raza ihu), że zobaczył tę studnię w wyższej rzeczywistości (de-chama hai be’er le-ejla), że to tak właśnie wygląda (da ke-gawna da). Jest napisane: „Trzy stada owiec leżały przy niej” (ketiv: szlosza edrej con rowcim aleha) – jeśli są trzy, to dlaczego jest napisane: „i zgromadziły się tam wszystkie stada”? (i inun szlosza, amai ketiv: we-ne’esfu szamma kol ha-adarim?). Ale te trzy to: południe, wschód i północ (ella: inun szlosza – darom, mizrach, cafon). Południe z jednej strony, północ z drugiej strony, a wschód pomiędzy nimi (darom me-hai sitra, we-cafon me-hai sitra, u-mizrach beinajehon), i one stoją nad tą studnią, trzymają ją i napełniają (we-illejn kajmin al hai be’er, we-achidan leih, u-malyan leih). Dlaczego? Ponieważ z tej studni poją stada (mai ta’ama? be-gin: ki min ha-be’er ha-hi jaszku ha-adarim). To właśnie jest to, co jest napisane: „napoją wszystkie zwierzęta polne” (hajnu de-ketiv: jaszku kol chajto sade).

Sulam

92) Powiedziano: „I zobaczył: oto studnia na polu”. Ujrzał najwyższą studnię, Nukwę. Jedno podobne jest do drugiego, to znaczy dolna studnia odpowiada wyższej. I powiedziano: „I oto trzy stada drobnego bydła spoczywały przy niej”733. Wynika z tego, że trzy stada drobnego bydła nieustannie znajdują się przy ujściu studni. Dlaczego więc dalej powiedziano: „I zbierały się tam wszystkie stada”[6]? Czy to znaczy, że jest więcej stad? Jednakże jest ich tylko trzy, i nie więcej. To południe, wschód i północ, czyli Hesed, Tiferet i Gwura. Południe – z prawej strony, północ – z lewej, wschód – linia środkowa, która je ze sobą uzgadnia. One stoją nad studnią, jednoczą się za jej pomocą i napełniają ją.

Co znaczy, że ją napełniają? Ponieważ powiedziano: „Z tej studni poi się stada” – czyli dolne dusze światów BEA, jak powiedziano: „Poi wszystkie zwierzęta polne”[7]. „I zbierały się tam wszystkie stada”738 – chodzi o wszystkie dusze w światach BEA. Jednak tę studnię poją tylko trzy – czyli trzy linie HaGaT.

93) „I zgromadziły się tam wszystkie stada” (we-ne’esfu szamma kol ha-adarim) – to jest to, co jest napisane: „Wszystkie potoki spływają do morza” (hajnu de-ketiv: kol ha-nechalim holchim el ha-jam). „I odwalili kamień” (we-galelu et ha-ewen) – to znaczy: usuwają z niej siłę twardego sądu (ma’avirin minah te-kifu de-dina kaszja), tego, co zamarzło i stwardniało (hahu de-galid we-karisz), który wtedy nazywa się „kamień” (di-kedein ikrei even), i z którego nie wypływa woda na zewnątrz (we-la nafkei minah maja le-var). A gdy te potoki przychodzą (we-kad inun nachalin atjan), wzmacnia się południe, które jest prawą stroną (ittekaf darom, de-ihu jemina), i północ nie może zatrzymać wody (we-la jachla cafon le-mikrasz majin), jak ten potok, gdy jego wody są obfite – nie zamarzają i nie twardnieją (ke-hai nahara, kad meimoj saggin, la gelidin we-karszej maja), w przeciwieństwie do rzeki, której wody są niewielkie (ke-nahara de-meimoj ze’irin).

Sulam

93) „I zbierały się tam wszystkie stada”738, jak powiedziano: „Wszystkie rzeki spływają do morza”[8]. Rzeki – to dusze, tak samo jak wszystkie stada – oznaczają dusze.

„I odwalano kamień z ujścia studni”738 – to znaczy, zdejmowano ze studni siłę surowego sądu, który chłodzi i mrozi, i wtedy nazywa się ona kamieniem, ponieważ z jego powodu woda nie wypływa na zewnątrz. A kiedy te rzeki spływają do morza, czyli do Nukwy, wzmacnia się południe, czyli prawa linia – Hesed – i wtedy północ, czyli Gwura, nie może już dłużej zamrażać wody. Podobnie jak wody wielkiej rzeki nie zamarzają i nie chłodzą się tak szybko, jak wody małej.

Wyjaśnienie. Już powiedziano, że „od strony północnej, czyli od lewej linii, wody zamarzają, a od strony południowej, czyli prawej linii, topnieją i zaczynają płynąć”[9]. Północ – to lewa linia bez prawej, i wtedy Hochmie brakuje chasadim. Dlatego zamrażają się światła Nukwy, która nazywa się morzem, i jej świecenie wychodzi do niższych tylko wtedy, gdy wychodzi stopień chasadim na ekranie de-chirik, który stanowi linię środkową. Wtedy dzięki obfitości chasadim dochodzi do przewagi siły prawej linii nad lewą, i one zawierają się w sobie nawzajem, a Hochma obłacza się w chasadim południa. Wtedy lód topnieje, a napełnienie przepływa do niższych.

Aby uzgodnić dwie linie Biny ze sobą, Zeir Anpin wznosi MaN i staje się tam uzgadniającą linią środkową. Tak samo, by uzgodnić Zeir Anpina i Nukwę, reprezentujących prawą i lewą linię, dusze sprawiedliwych się wznoszą i stają się linią, która je uzgadnia – tzn. prowadzą do przewagi siły południa, czyli chasadim, nad północą. Wtedy lód morza zaczyna topnieć. O tym powiedziano: „Wszystkie rzeki spływają do morza”. Dusze nazywane są rzekami[10] i one spływają do morza, które zostaje uwolnione od lodu.

„Zbierały się tam wszystkie stada” – to znaczy wszystkie rzeki, ponieważ stada oznaczają dusze sprawiedliwych, podobne do rzek spływających do morza. „I odwalano kamień z ujścia studni”738 – tzn. zdejmowano ze studni siłę surowego sądu, który chłodzi i mrozi, i wtedy nazywana jest kamieniem – chodzi o czas, gdy północ panuje nad Nukwą, i woda zamarza, i nie jest przekazywana niższym. Dlatego porównuje się to do wielkiego kamienia leżącego na ujściu studni. Przez to nie można czerpać z niej wody.

„I kiedy te rzeki spływają” – tzn. dusze sprawiedliwych wznoszą MaN, i na ich ekranie wychodzi stopień chasadim, i prowadzą do przewagi prawej linii nad lewą. „Wzmacnia się południe, czyli prawa linia” – dzięki wielości chasadim wywołanych przez dusze, południe staje się silniejsze niż północ i lód już się nie tworzy; podobnie jak rzeka, której wody są obfite, i dzięki temu nie zamarza.

94) I dlatego, gdy te potoki przychodzą (we-al da, kad inun nachalin atjan), wzmacnia się południe, które jest prawą stroną (ittekaf darom, de-ihu jemina), i wody się uwalniają, płyną i poją stada (u-majin isztarjan, we-nagdin we-ashkjan adaraja), jak powiedzieliśmy, że jest napisane: „Napoją wszystkie zwierzęta polne” (ke-ma da-amaran, dichtiw: jaszku kol chajto sade). „I odłożyli kamień na wylot studni, na jego miejsce” (we-heszivu et ha-ewen al pi ha-be’er, li-mekomah) – ponieważ świat potrzebuje jej sądu, aby był w sądzie, by pouczyć przez niego winnych (be-gin de-alma itztarich dina di-lah, de-tehewe be-dina, le-ochacha bei chajawaja).

Sulam

94) I dlatego, gdy te rzeki spływają, wzmacnia się południe – prawa linia – i wody zostają uwolnione z lodu, zaczynają płynąć i poić stada, czyli dusze, jak powiedziano: „Poi wszystkie zwierzęta polne”739. „I przywracano kamień na ujście studni, na swoje miejsce”738 – ponieważ światu potrzebne są sądy Nukwy, i dlatego musi ona przebywać w sądzie, aby nim karać grzeszników. Dlatego kamień przywraca się na swoje miejsce, tak że Nukwa świeci jedynie w czasie ziwugu, kiedy dusze wznoszą do niej MaN. A po ziwugu znów zostaje zakryta.

95) Chodź i zobacz, Jaakow – gdy siedział przy studni (ta chaze, Jaakow kad hawa jatib al bejra), i zobaczył, że wody wznoszą się ku niemu (we-chama maja de-salkin le-gabaj), wiedział, że tam zostanie mu przeznaczona jego żona (jada de-tamman tizdamen leih ittej). I tak samo z Moszem – gdy siedział przy studni, gdy zobaczył, że wody wznoszą się ku niemu (we-chen be-Mosze, kad jatib al bejra, kejwan de-chama de-maja salkin le-gabaj), wiedział, że jego żona została mu przeznaczona tam (jada de-ittej izdamnat leih tamman). I tak właśnie było u Jaakowa, że tam została mu przeznaczona jego żona, jak jest napisane: „Gdy jeszcze rozmawiał z nimi, przyszła Rachela z trzodą” i „Gdy Jaakow zobaczył Rachelę…” (we-hachei hava leih le-Jaakow, de-tamman izdamenat leih ittej, ke-ma de-ketiv: odenu medabber immahem, we-Rachel ba’a im ha-con… wa-jehi ka’aszer ra’a Jaakow et Rachel we-go). Mosze – jak jest napisane: „I przyszli pasterze, i odpędzili je…” – i tam została mu przeznaczona Cipora (Mosze, dichtiw: wa-jawo’u ha-ro’im wa-jegarszum we-go, we-tamman izdamnat leih Cipora), ponieważ ta studnia spowodowała to wszystko (be-gin de-hahu be’er garma lon).

Sulam

95) Siedząc przy studni, Jaakow zobaczył, że woda wznosi się ku niemu, i zrozumiał, że tam spotka swoją żonę. Tak samo Mosze, siedząc przy studni, zobaczył, że woda wznosi się ku niemu, i zrozumiał, że tam spotka swoją żonę. I tak właśnie się stało – Jaakow spotkał tam żonę, jak powiedziano: „Jeszcze rozmawiał z nimi, a Rachela przyszła z owcami”[11], „I stało się, gdy Jaakow zobaczył Rachelę, podszedł Jaakow i odwalił kamień z ujścia studni”[12]. Tak samo było z Moszem, jak powiedziano: „Przyszli pasterze i odgonili je – lecz Mosze powstał, obronił je i napoił ich trzodę”[13]. I tam spotkał Cyporę, swoją żonę. To studnia to spowodowała, ponieważ studnia – to wyższa Nukwa. I tak jak spotkali się z wyższą Nukwą, tak spotkali się również z Nukwą tego świata.

96) Chodź i zobacz – ta studnia (ta chaze: hai be’er), siedem razy wspomniana jest w tym fragmencie (szewa zimnin ketiv be-parszata da), ponieważ jest aluzją do „siedem” (be-gin de-ihu remez le-szewa). I dlatego nazywa się „Be’er Szewa” – „Studnia Siedem” (we-hachei ikrei Be’er Szewa). Ta studnia została wspomniana siedem razy w tym fragmencie (be’er da idkar szewa zimnin be-parszata da), jak jest napisane: „I zobaczył, a oto studnia na polu” (dichtiw: wa-jare we-hinej be’er ba-sade), „bo z tej studni” (ki min ha-be’er ha-hi), „a kamień wielki na wylocie studni” (we-ha-ewen gedola al pi ha-be’er), „i zgromadziły się tam wszystkie stada… znad wylotu studni” (we-ne’esfu szamma kol ha-adarim we-go, me-al pi ha-be’er), „i napoili trzodę i odłożyli kamień na wylot studni” (we-hiszku et ha-con, we-heszivu et ha-ewen al pi ha-be’er), „i odwalili kamień z wylotu studni” (we-galelu et ha-ewen me-al pi ha-be’er), „i Jaakow odwalił kamień z wylotu studni” (wa-jegal et ha-ewen me-al pi ha-be’er) – oto siedem (ha sziw’a). I rzeczywiście tak jest (u-we-waddaj de-hachei hu).

Sulam

96) W tym rozdziale słowo „studnia” występuje siedem razy – i to jest aluzja do siedmiu, do Nukwy Zeir Anpina, która jest siódmą i zawiera w sobie siedem sfirot. I nazywa się ona „studnią siedmiu” – Beer Szewa.

97) W przypadku Moszego jest napisane tylko raz, że zasiadł przy studni (be-Mosze la ketiv ella zimna chada), jak jest napisane: „I osiadł w ziemi Midjan, i usiadł przy studni” (dichtiw: wa-jeszew be-eretz Midjan, wa-jeszew al ha-be’er). Ponieważ Mosze oddzielił się całkowicie od dolnego domu (be-gin de-Mosze, itparasz mi-kol wa-kol, mi-bejta de-letata), a Jaakow w ogóle się nie oddzielił (we-Jaakow la itparasz kelal). U Moszego – „jeden”, jak jest napisane: „Jedyna jest moja gołębica, doskonała moja” (be-Mosze: chad, ke-ma de-ketiv: achat hi jonati tammati), „Jedna jest dla swojej matki” (achat hi le-ima). I dlatego Mosze był panem domu i wzniósł się do góry (u-we-gin kach Mosze marej de-bejta hava, we-istallak le-ejla). U Moszego jest napisane: „I usiadł przy studni” (be-Mosze ketiv: wa-jeszew al ha-be’er), a u Jaakowa: „I zobaczył, a oto studnia na polu” – ale nie jest napisane, że usiadł przy studni (be-Jaakow: wa-jare we-hinej be’er ba-sade, we-la ketiv: wa-jeszew al ha-be’er).

Sulam

97) W związku z Moszem słowo „studnia” pojawia się tylko raz. Powiedziano: „I zatrzymał się w ziemi Midian i usiadł przy studni”736. Chodzi o to, że Mosze całkowicie oddzielił się od wszystkiego – od dolnego domu, czyli od Nukwy znajdującej się poniżej chaze Zeir Anpina, od Racheli, zwanej „siedmioma” – i został złączony z ukrytym światem, z Nukwą, która znajduje się powyżej chaze. Natomiast Jaakow wcale nie oddzielił się od Nukwy znajdującej się od chaze i niżej – od Racheli, jawnego świata, zwanej „siedmioma”. I dlatego w związku z Moszem słowo „studnia” użyte jest tylko raz. Jak powiedziano: „Jedyna jest ona, moja gołębica, moja czysta, jedyna u swojej matki”[14] – ponieważ ukryty świat pochodzi od Imy (Matki) i ona jest jedyna u matki. Dlatego Mosze był panem domu, tzn. jego korzeń znajdował się ponad dolną Nukwą, zwaną domem, i wzniósł się ponad nią. I dlatego powiedziano o Moszem: „Usiadł przy studni” – dosłownie: „nad studnią”, czyli powyżej studni. A o Jaakowie powiedziano: „I zobaczył: oto studnia na polu”733 – i nie powiedziano: „Usiadł nad studnią”.

98) (Tajemnice Tory) „I zobaczył, a oto studnia na polu, a oto tam trzy stada owiec leżały przy niej” (wa-jare we-hinej be’er ba-sade, we-hinej szam szlosza edrej con rowcim aleha). Studnia (be’er) – to poziom Pana całej ziemi (darga de-Adon kol ha-arec). Pole (ba-sade) – to „pole świętych jabłek” (chakal tappuchin kadiszin). „Trzy stada owiec” (szlosza edrej con) – to trzy wyższe święte poziomy (telat dargin ila’in kadiszin), które są ustanowione nad tą studnią (mittaknan al hahu bejra), a są nimi: Necach, Hod i Jesod świata (we-inun: Necach, we-Hod, wi-Jesoda de-alma). I one przyciągają wody z góry (we-illejn maszchin maja mi-le-ejla), i napełniają tę studnię (u-malyan le-hai bejra).

Sulam

98) „I zobaczył: oto studnia na polu”733. Studnia – to stopień zwany „Pan całej ziemi”, czyli Nukwa, gdy otrzymuje Hochmę. Wtedy kończy się we właściwości zachar (męskiej) i nazywana jest męskim imieniem – Pan. „Pole” – to „pole świętych jabłek”[15], czyli Nukwa znajdująca się od chaze i w dół.

„Trzy stada drobnego bydła”733 – to trzy wyższe święte stopnie, które ustanawiają się nad tą studnią – to Necach (wieczność), Hod (wspaniałość) i Jesod (podstawa) świata. Te NeHI przyciągają wodę, czyli napełnienie, z góry – od Zeir Anpina – i napełniają tę studnię.

99) Ponieważ to źródło – Jesod świata – kiedy spoczywa w tej studni, rodzi owoce i tryska nieustannie, i ta studnia napełnia się z niego (be-gin de-hahu mekorah, Jesoda de-alma, kad szarej be-go hahu bejra, aved perej, u-nevia tadir, we-itmalleja hahu bejra minej). Gdy już się napełni, rzeczywiście: „bo z tej studni poi się stada” (kejwan de-itmalleja, waddaj: ki min ha-be’er ha-hi jaszku ha-adarim) – to są wszystkie społeczności i święte obozy, które wszyscy piją i czerpią z tej studni, każdy zgodnie z tym, jak mu przystaje (illejn inun kol uchlusin, u-maszirjin kadiszin, de-kullhu szakjan we-szatan me-hahu bejra, we-kol chad we-chad ke-ma de-itchaze leih).

Sulam

99) Ponieważ gdy to źródło, czyli podstawa (Jesod) świata, znajduje się w studni, przynosi tam owoce i nieustannie się wylewa, a studnia napełnia się nim. Innymi słowy, Jesod daje studni, czyli Nukwie, dwa rodzaje napełnienia:

  1. Dla zrodzenia dusz, które nazywane są owocami,
  2. Dla wyżywienia niższych.

Kiedy studnia zostaje napełniona obfitością, „z tej studni poi się stada”733 – wszystkie zastępy dusz i święte zastępy. Wszyscy oni piją „z tej studni”, każdy według tego, ile mu przeznaczone.

100) „A kamień wielki na wylocie studni” (we-ha-ewen gedola al pi ha-be’er) – to jest ten kamień (da ewen), przez który potykają się ludzie świata (de-minah kaszlej bnej alma), kamień potknięcia i głaz upadku (ewen negef we-cur mikszol), który nieustannie stoi na wylocie tej studni (de-kajma tadir al pi hai be’er), na jego słowie, by wymagać sądu nad całym światem (al meymrejh, le-mitba dina de-kol alma), aby nie spływało zaopatrzenie i dobro dla świata (de-la jechot mezona we-tab le-alma).

Sulam

100) „I kamień wielki na ujściu studni”733. To kamień, o który potykają się mieszkańcy świata, nazywany „kamieniem potknięcia i skałą przeszkody”[16] – strona nieczysta, która zawsze stoi nad ujściem studni, zgodnie ze swoim przeznaczeniem: domagać się sądu nad całym światem, aby do świata nie schodziły pożywienie i dobro. To znaczy, gdy Nukwa otrzymuje od lewej linii bez prawej, ta nieczysta strona oskarża i domaga się sądu.

101) „I zgromadziły się tam wszystkie stada” (we-ne’esfu szamma kol ha-adarim) – nie jest napisane: „zgromadziły się tam stada”, ale: „wszystkie stada” (we-ne’esfu szamma ha-adarim la ketiv, ella kol ha-adarim) – to święte obozy z góry i święte obozy z dołu (maszirjin kadiszin le-ejla, u-maszirjin kadiszin le-tata), jedni w pieśniach i pochwałach z góry (illejn be-szirin u-tiszbachan le-ejla), a drudzy w modlitwach i prośbach z dołu (we-illejn be-celotin u-ba’utin le-tata). Ci i tamci – natychmiast: „i odwalili kamień z wylotu studni” (illejn we-illejn, mijad: we-galelu et ha-ewen me-al pi ha-be’er), usuwają go i przeprowadzają go z poziomu świętości, i odchodzi od sądu (megandrin lah, u-maawrin lah min Kudsza, we-istallek min dina). Natychmiast: „i napoili trzodę” (mijad: we-hiszku et ha-con) – zabrali aniołowie z góry do góry (natlu mal’achej ilaej le-ejla), a Israel – do dołu (we-natlej Israel le-tata).

Sulam

101) „I zbierały się tam wszystkie stada”738. Co znaczy „wszystkie”? „Wszystkie stada” – to święte hufce na górze, czyli aniołowie, i święte hufce na dole, czyli sprawiedliwi. Ci – w służbie i wychwalaniu na górze, tamci – w modlitwach i prośbach na dole. I jedni, i drudzy wspólnie natychmiast „odwalają kamień z ujścia studni”738 – usuwają go i oddzielają od świętości. I studnia zostaje uwolniona od sądu, który nazywa się „kamieniem”.

102) A potem: „i odłożyli kamień” (le-vatar: we-heszivu et ha-ewen) – według wypowiedzi tej studni (al meymra de-hai be’er), aby została przyozdobiona przed Nim (le-it’atrá kamej), i by domagała się sądu nad światem (u-le-mitba dina de-alma), by świat był prowadzony według sądu (le-itnahaga alma be-dina). I tak właśnie powinno być (we-hachei itztarich), bo świat nie może się utrzymać inaczej niż na sądzie (de-ha la jachil alma le-meikam ella al dina), aby wszystko było w prawdzie i zasłudze (le-mehewe kolla be-keszot u-zachu).

Sulam

102) „I przywracali kamień na ujście studni, na swoje miejsce”738. To znaczy, zgodnie ze wskazaniem studni, przywracają kamień na jego miejsce, aby był gotów przed studnią domagać się sądu nad światem, by światem rządził sąd. Bo świat może istnieć tylko na podstawie sądu, aby wszystko było zgodne z prawdą i sprawiedliwością.

103) Gdy Jaakow się dopełnił, nie potrzebował już tego kamienia ani żadnego innego wsparcia (kejwan de-isztalem Jaakow, la itztarich le-hai ewen sijua achra). Co jest napisane? „I przystąpił Jaakow, i odwalił kamień” (ma ketiv: wa-jigasz Jaakow, wa-jegal et ha-ewen). „Odwalił” i „odwalali” – a nie jest napisane: „i usunął” czy „i usuwali” (wa-jegal we-galelu, we-la ketiv: wa-jasar we-hesiru), tylko „odwalali” – to wskazuje na zamieszanie Szatana, które wprowadza go zamieszanie, aby nie mógł oskarżać (ella we-galelu, hajnu irbuvwa de-Satan, de-me’arbevbin leih, de-la jachil le-katregha).

Sulam

103) Kiedy Jaakow osiągnął doskonałość, odnajdując swoją żonę Rachelę, nie potrzebował niczyjej pomocy z tym kamieniem. Jak powiedziano: „Podszedł Jaakow i odwalił kamień z ujścia studni”744. Dlaczego powiedziano „odwalił”, „odwalali”, a nie „usunął”, „usuwali”? Ponieważ „odwalali” wskazuje na zamieszanie Satana, podobnie jak powiedziano: „Cała odpowiedzialność spada na niego”[17]. To znaczy – wprowadzają go w zamieszanie i nie jest w stanie oskarżać[18].

104) A Jaakow sam, nie potrzebował żadnego innego wsparcia (we-Jaakow bilchudej, la itztarich le-sijua achra), lecz samodzielnie (ella ihu bilchudej), ponieważ Jaakow był dopełnieniem praojców (de-ha szlimu de-awahata hava Jaakow). Gdy bowiem mógł pokonać Esawa w tym świecie, mógł także w wyższym (de-kejwan de-jachil bej be-Esaw be-hai alma, jachil le-ejla). A we wszystkim potrzebne jest działanie (u-we-kolla itztarich owada).

Sulam

104) Jaakow sam odwalił ten kamień, nie potrzebując niczyjej pomocy. Jaakow był bowiem wybranym spośród praojców, czyli linią środkową, i dlatego – poprzez przyciągnięcie chasadim na ekran de-chirik – odwalił kamień z ujścia studni, to znaczy: lewa linia została włączona w prawą. A kiedy pokonał Esawa w tym świecie, pokonał go również w górze. We wszystkim najpierw potrzebne jest działanie na dole, i ponieważ Jaakow najpierw dokonał działania na dole, w tym świecie, aby zwyciężyć Esawa, zasłużył, by pokonać go również w górze – odwalając kamień leżący na ujściu studni, czyli usuwając w górze siłę Esawa, która oskarża Israel.

105) Dwa światy odziedziczył Jaakow (trejn almin achsein Jaakow): jeden świat odkryty (chad alma de-itgalleja) i jeden świat zakryty (we-chad alma de-itkasseja), dokładnie według ich wzoru (ke-gawna de-lehon mammasz). Z jednego wyszło sześć pokoleń, a z drugiego dwa (me-chad nafku szit szibtin, u-me-chad nafku trein szibtin). Świat zakryty wydał sześć stron (alma de-itkasseja appek szit sitrin), świat odkryty wydał dwa (alma de-itgalleja appek trein), a one są jak dwa cheruby poniżej (we-inun trein keruwin de-techotah), a Jaakow znajduje się pomiędzy dwoma światami (we-Jaakow bein trein almin isztakach), dokładnie w ich postaci (be-dijokna de-lehon mammasz). I dlatego wszystkie wypowiedzi Lei były w ukryciu (u-we-gin kach kol milluj de-Lea hawu be-itkasseja), a Racheli – w odkryciu (u-de-Rachel be-itgalleja). (Dotąd tajemnice Tory).

Sulam

105) Dwa światy odziedziczył Jaakow: świat jawny i świat ukryty. To dwie Nukwy Zeir Anpina – powyżej chaze jest Lea, poniżej chaze jest Rachela. A ponieważ był linią środkową, musiał ustanowić wyższe zjednoczenie i niższe zjednoczenie, podobnie jak Zeir Anpin[19]. Z jednej z nich – z Lei, która jest ukrytym światem – pochodzi sześć pokoleń, a z drugiej – z Racheli, odpowiadającej światu jawnemu – pochodzą dwa pokolenia. I podobnie ukryty świat – Lea, Nukwa Zeir Anpina – wyprowadza sześć zakończeń, ponieważ otrzymuje pożywienie z HaBaD i HaGaT de-kelim oraz HaGaT NeHI światła, znajdujących się powyżej chaze Zeir Anpina, natomiast jawny świat – Rachela, Nukwa Zeir Anpina znajdująca się poniżej jego chaze – wyprowadza dwa zakończenia, ponieważ otrzymuje pożywienie z NeHI Zeir Anpina, a to Jesod, który zawiera w sobie Necach i Hod, oraz Malchut. I to są dwa cheruby, zwane Matat i Sandal. Matat pochodzi stąd, że otrzymuje pożywienie z Jesoda Zeir Anpina, a Sandal – stąd, że otrzymuje pożywienie z Malchut Zeir Anpina. Odpowiadają oni Josefowi i Binjaminowi – synom Racheli, żony Jaakowa. Jaakow znajdował się pomiędzy dwoma światami: jawnym i ukrytym – czyli w postaci wyższego zjednoczenia i niższego zjednoczenia, które istnieją w Zeir Anpinie – „Słuchaj, Israel” i „błogosławione Imię chwały Jego królestwa na wieki”[20]. Dlatego wszystkie słowa Lei były w osłonie i ukryciu, a wszystkie słowa Racheli były jawne.

106) (Tosefta) „I zobaczył, a oto studnia na polu” (wa-jare we-hinej be’er ba-sade). Rabbi Elazar powiedział: jest napisane: „Słuchajcie mnie, którzy podążacie za sprawiedliwością” (rabbi Elazar amar: ketiv szim’u elaj rodfej cedek) – to ci, którzy poszukują tajemnicy wiary (inun de-tab’ei raza de-meheimnuta), ci, którzy przywiązali się do więzi wiary (inun de-itdabbeku be-kiszura de-meheimnuta), ci, którzy znają drogi Króla Wyższego (inun de-jad’in orchej de-Malka ila’a).

Sulam

106) „I zobaczył: oto studnia na polu”733. Powiedziano: „Słuchajcie Mnie, wy, którzy dążycie do sprawiedliwości”[21] – to znaczy: ci, którzy dążą do naprawy Nukwy, zwanej sprawiedliwością. To oni domagają się istoty wiary – domagają się sądu dla naprawy Nukwy, która nazywa się wiarą, czyli linią środkową. To oni złączyli się więzią wiary – czyli więzią prawej linii. To oni znają drogi Wyższego Króla, który przedstawia linię środkową. To wezwanie skierowane jest do tych, którzy zasłużyli na trzy linie, do tych, którzy dążą do naprawy Nukwy – aby słuchali, jak powiedziano: „Słuchajcie Mnie”753.

107) Gdy wstępują dwaj i wychodzi im naprzeciw jeden, przyjmują go między dwoma ramionami (kad seliku trein, we-nafku la-kodamut chad, mekabbelin leih bein trein dero’in). Dwaj zstępują w dół, to są dwaj, a jeden między nimi (trej nachatei le-tata, trein inun, chad beinajehon). Ci dwaj to miejsce zasiadania proroków, miejsce, z którego są karmieni (trein ilejn – moszava de-newij’ej, atar de-jankei bej), a jeden pomiędzy nimi, który łączy się ze wszystkim – on bierze wszystko (chad beinajehon, de-ihu itchabbar be-kolla, hu natil kolla).

Sulam

107) „Kiedy podnoszą się dwie” – linie, „i wychodzą naprzeciw jednej” – środkowej linii, „chwytają ją obiema rękami”. „Obie one” – linie, „schodzą w dół”. „Jest ich dwie, a jedna między nimi. Te dwie są siedzibą proroków – miejscem, gdzie otrzymują pokarm. Jedna między nimi łączy się ze wszystkimi i przyjmuje, i zawiera w sobie wszystko”.

Wyjaśnienie. Wyjaśnione zostają tu zasadniczo dwie rzeczy:

  1. Czym jest studnia;
  2. Dlaczego powiedziano: „Trzy stada drobnego bydła znajdowały się przy niej”733. A są to tylko NeHI, i nic więcej.

Wiadomo, że wskutek uzgodnienia sfiry Tiferet, lewa linia nie może już świecić z góry w dół jak prawa, lecz świeci jedynie z dołu w górę[22]. Mowa tu o powstaniu trzech linii w ich korzeniu – Binie. Linia prawa to Hochma w niej, a linia lewa to Bina w niej. Dlatego powiedziano: „Kiedy podnoszą się dwie i wychodzą naprzeciw jednej” – czyli gdy obie linie świecą w czasie podnoszenia, czyli świeceniem Hochmy, która rozprzestrzenia się tylko z dołu w górę. To znaczy, że gdy „wychodzą naprzeciw” linii środkowej, która ogranicza świecenie lewej linii, kierując je z dołu w górę – a to jest WaK – uważa się, że „chwytają ją obiema rękami” – dwie linie przyjmują uzgodnienie linii środkowej, ponieważ są jak dwie ręce – Hesed i Gwura. Innymi słowy, zstąpiły z Hochmy i Biny i stały się właściwościami Hesed i Gwura – czyli z GaR stały się WaK, ponieważ nie mogą już świecić z góry w dół.

Poza tym uważa się, że „obie one schodzą w dół” – te dwie linie, które stały się Hesed i Gwurą, zstąpiły jeszcze niżej i stały się Necach i Hod poniżej tabura wskutek naprawy, w której wyżsi przewracają się w dół, co ma miejsce przy świeceniu lewej linii. I to unosi „wyrok sądu” ku górze – i najpierw idą NeHI, potem HaGaT, a na końcu GaR, które znajdują się najniżej[23]. Z tego samego powodu te dwie linie zstąpiły po raz drugi i stały się Necach i Hod poniżej tabura, gdzie działa sąd.

Ponieważ Hesed i Gwura zstąpiły do Necach i Hod, linia środkowa również zstąpiła razem z nimi i Tiferet stał się Jesodem. Powiedziano: „Dwie ich, a jedna między nimi” – czyli i „jedna”, linia środkowa, również zstąpiła z nimi. Abyśmy wiedzieli na pewno, że chodzi o Necach i Hod, zostały one szczególnie zaznaczone i powiedziano, że „te dwie są siedzibą proroków – miejscem, gdzie otrzymują pokarm” – i to są Necach i Hod. Dlatego linia środkowa też zstąpiła pomiędzy nie, ponieważ „łączy się ze wszystkimi i przyjmuje, i zawiera w sobie wszystko” – bo te dwie linie nie mogą świecić bez jej połączenia z nimi, i ona zawiera w sobie świecenie obu. I dlatego razem z nimi musi zstąpić również linia środkowa – czyli Jesod.

W czasie, gdy trzy linie świecą, będąc pod władzą lewej linii, czyli w mochin Hochmy, świecą tylko jako właściwość swojego NeHI. Ponieważ HaBaD zstąpiły do HaGaT, a obie – do NeHI. Natomiast gdy trzy linie świecą, będąc pod władzą prawej linii, w mochin de-chasadim zawierającym świecenie Hochmy, wtedy świecą wszystkie ich dziewięć sfirot – ponieważ HaBaD nie zstąpiły do HaGaT, czyli do stanu WaK, lecz świecą z góry w dół, jak zazwyczaj. Nie ma nawet potrzeby wspominać, że HaGaT nie zstępują do NeHI, ponieważ naprawa przez przewrócenie dotyczy tylko lewej linii.

108) Ta święta studnia znajduje się pod nimi, to pole świętych jabłek (hahu bejra kadisza ka’im techotajehon, chakla de-tappuchin kadiszin ihu). Z tej studni pojone są stada, wszystkie te obozy, wszyscy ci, którzy mają skrzydła (me-hai bejra mitszakjan adaraja, kol inun retichin, kol inun marej gadfin). Trzej stoją, czwarty spoczywa nad tą studnią, ta studnia napełnia się z nich (gimmel kajmin, revi’in al hai bejra, hai bejra minajehon itmalej), jak jest powiedziane: „bo z tej studni poi się stada” (hadehu dikhtiw: ki min ha-be’er ha-hi jaszku ha-adarim we-go). To jest Adonaj (da: Adonaj itkrei), i dlatego jest napisane: „Adonaj, Elohim, Tyś rozpoczął” (al da ketiv: Adonaj Elohim atta hachilota), i napisane: „Rozjaśnij swoje oblicze nad Twoim spustoszonym przybytkiem ze względu na Adonaj” (u-ketiv: we-ha’er panecha al mikdaszcha haszamen le-ma’an Adonaj). „Pan całej ziemi” – jak jest powiedziane: „Oto Arka Przymierza, Pan całej ziemi” (Adon kol ha-arec, hadehu: hine aron ha-berit, Adon kol ha-arec).

Sulam

108) „Ta święta studnia” – to Nukwa, gdy świeci właściwością Hochmy zawartej w mochin trzech linii, „stoi poniżej nich” – czyli pod sfirot Necach, Hod, Jesod, w które zstąpiły i włączyły się HaBaD i HaGaT. I wtedy „nazywa się polem świętych jabłek”. „Z tej studni poi się stada”733 – to wszystkie budowle aniołów i wszyscy aniołowie posiadający skrzydła. „Trzej ustawili się nad studnią” – to trzy sfiry: Necach, Hod, Jesod, i nic więcej, ponieważ wszystkie dziewięć sfirot zawarte są w tych trzech, „i studnia napełnia się od nich”. „Z tej studni poi się stada” – i nazywa się ona imieniem Adonaj (אדני), jak powiedziano: „Panie mój (Adonaj), Elohim! Zacząłeś ukazywać Twemu słudze…”[24]. I powiedziano: „Rozświetl obliczem Twoim pustą Twoją świątynię dla mojego Pana (Adonaj)”[25]. I nazywana jest Panem całej ziemi, jak powiedziano: „Oto Arka Przymierza Pana całej ziemi”[26].

[1] Tora, Bereszit, 29:2. „I zobaczył: oto studnia na polu, a oto tam trzy stada drobnego bydła leżą przy niej; bo z tej studni poi się stada, a kamień wielki jest na wylocie studni.”

[2] Pisma, Psalmy, 3:1. „Psalm Dawida, gdy uciekał przed Awszalomem, swoim synem.”

[3] Prorocy, Hoszea, 12:13. „I uciekł Jaakow na pole Aramu, i służył Israel za żonę, i za żonę pasł trzody.”

[4] Tora, Szemot, 2:15. „I usłyszał faraon o tej sprawie, i chciał zabić Moszego; i uciekł Mosze przed faraonem, i zamieszkał w ziemi Midjan, i usiadł przy studni.”

[5] Zob. Prorocy, Szmuel II, 11.

[6] Tora, Bereszit, 29:3. „I gromadziły się tam wszystkie stada, i odwalano kamień z wylotu studni, i pojono owce, a potem zwracano kamień na wylot studni, na jego miejsce.”

[7] Pisma, Psalmy, 104:11. „Napajają wszystkie zwierzęta polne, dzikie osły gaszą pragnienie.”

[8] Pisma, Kohelet, 1:7. „Wszystkie rzeki płyną do morza, lecz morze się nie napełnia.”

[9] Zob. Zohar, rozdział Bereszit, część 1, p. 302.

[10] Zob. Zohar, rozdział Bereszit, część 1, p. 96.

[11] Tora, Bereszit, 29:9. „Jeszcze rozmawiał z nimi, a Rachela przyszła z owcami swojego ojca, bo była pasterką.”

[12] Tora, Bereszit, 29:10. „I było, gdy Jaakow zobaczył Rachelę, córkę Labana, brata swojej matki, i owce Labana, brata swojej matki, podszedł Jaakow, odtoczył kamień z wylotu studni i napoił owce Labana, brata swojej matki.”

[13] Tora, Szemot, 2:16–17. „A kapłan Midjanu miał siedem córek; przyszły i naczerpały wody, i napełniły koryta z kamienia, by napoić trzodę swojego ojca. I przyszli pasterze, i odpędzili je – ale Mosze powstał, pomógł im i napoił ich trzodę.”

[14] Pisma, Pieśń nad pieśniami, 6:9. „Jedyna jest moja gołębica, nieskalana moja, jedyna u swojej matki, wybrana u tej, która ją urodziła. Ujrzały ją dziewczęta – i złożyły hołd, królowe i nałożnice – i wysławiały ją.”

[15] Zob. Zohar, rozdział Toldot, p. 135.

[16] Zob. Prorocy, Jeszajahu, 8:14. „I będzie On przybytkiem, i kamieniem potknięcia, i skałą przeszkody dla obu domów Israela, i sidłem, i siecią dla mieszkańców Jeruszalajim.”

[17] Babiloński Talmud, traktat Bawa Batra, karta 4:2.

[18] Zob. Zohar, rozdział Wajera, p. 383–384.

[19] Zob. wyżej, p. 33.

[20] Zob. „Przedmowa do Księgi Zohar”, p. 208.

[21] Prorocy, Jeszajahu, 51:1. „Słuchajcie Mnie, dążący do sprawiedliwości, szukający Stwórcy! Spójrzcie na skałę, z której zostaliście wykuci, i na głębię dołu, z którego zostaliście wydobyci.”

[22] Zob. wyżej, p. 15, od słów: „Na początku: «I wschodzi słońce» – od Biny…”

[23] Zob. Zohar, rozdział Wajera, p. 286, od słów: „Wewnętrzny sens powiedzianego. Miasta Sodomy przyciągały GaR świecenia lewej linii…”

[24] Tora, Dwarim, 3:24. „Panie mój, Elohim! Zacząłeś ukazywać słudze Twemu Twoją wielkość i mocną rękę Twoją; bo któż jest potężny w niebiosach i na ziemi, kto uczyniłby podobne do Twoich dzieł i potężnych czynów Twoich!”

[25] Pisma, Daniel, 9:17. „A teraz, wysłuchaj, nasz Elohim, modlitwy sługi Twego i jego błagań, i rozjaśnij oblicze Twoje nad spustoszonym Twym Przybytkiem – dla Pana mojego!”

[26] Prorocy, Jehoszua, 3:11. „Oto Arka Przymierza Pana całej ziemi przejdzie przed wami przez Jordan.”

, , , , 08 Wajece, 1 Bereszit, Zohar