770) Zakończenie ciała – to jest to, co jest napisane: „Ben porat Josef, ben porat alej ajin” („Syn urodzajny jest Josef, syn urodzajny przy źródle”) – dlaczego dwukrotnie? (sijuma de-gufa, da dikhtiv ben porat Josef, ben porat alej ajin, amaj tre zimne?) Lecz: „Ben porat” odnosi się do góry, „ben porat” odnosi się do dołu. (ella ben porat le-ejla. ben porat le-tata.) A dlaczego on nie jest „ben porat” na dole, w uporządkowaniu Matronity? (we-amaj, lahu ben porat le-tata be-tikkunei Matronita?) Ponieważ „córy kroczyły, by być przy murze” – bo córy są potrzebne do jej uporządkowania, a nie synowie. (be-gin de-banot tsa’ada alej szur, de-ba’jan banot le-tikkuna we-la banim.) Jak jest powiedziane: „Wiele córek osiągnęło dzielność…” (kede-amar rabot banot asu chajil we-gomer.) „Wiele córek osiągnęło dzielność” – to jest te dwanaście pokoleń. (rabot banot asu chajil, ilein tresar szivtin.)
Sulam
770) „Zakończenie guf” – czyli Jesod, „to tak, jak powiedziano o nim: «Pęd owocujący Josef, pęd owocujący nad źródłem»[1]. Dlaczego «pęd owocujący» powiedziano dwukrotnie? Otóż ten «pęd owocujący» jest na górze” – kiedy jest właściwością Jesod, znajdującą się powyżej chaze, „i «pęd owocujący» na dole” – kiedy jest właściwością Jesod, znajdującą się poniżej chaze. „A dlaczego nie ma «pędu owocującego» na dole, w naprawach Królowej” – czyli wśród dwunastu pokoleń, we właściwości „dwunastu wołów”, gdy Królowa ustanawia się na nich z góry? „Z powodu tego, że: «Córki przychodziły (każda), aby oglądać»” – czyli potrzebne są córki do jej naprawy, właściwości nekewot, którymi są dwanaście pokoleń[2], „a nie synowie”, a Josef to Jesod, będący synem, czyli zachar. Jak powiedziano: „Wiele córek osiągnęło powodzenie”[3] – to dwanaście pokoleń, które ustanowiły się jako tron pod Nukwą, i to jest to, co mówi na końcu: „A ty przewyższyłaś wszystkie je”.
771) Chodź i zobacz, święte królestwo nie przyjmuje pełnej, doskonałej świętej królewskości, dopóki nie połączy się z Ojcami, a kiedy połączy się z Ojcami, zbudowana zostaje doskonała struktura z wyższego świata, który jest światem męskim; a wyższy świat nazywany jest „siedem lat”, ponieważ wszystkie „siedem lat” jest w nim. (ta chazi, malchuta kadisza, la kabel malchuta kadisza szleimata, ad de-itchabar be-awahan, we-chad itchabar be-awahan, itbnei binyana szleima me-alma ila’a, de-ihu alma de-dchura, we-alma ila’a ikrei zain szenin, be-gin de-chulhu zain szenin bej.)
Sulam
771) „Malchut świętości nie otrzymała napełnienia świętej i doskonałej Malchut, dopóki nie połączyła się z praojcami” – HaGaT Zeir Anpina od chaze i wyżej. „I gdy połączyła się z praojcami, Malchut została zbudowana doskonałą budową z wyższego świata, i to jest świat zachar” – Bina, ponieważ HaGaT Zeir Anpina otrzymują w tym czasie napełnienie z prawej strony Biny, a Malchut otrzymuje z lewej strony Biny. „I wyższy świat nazywa się «siedem lat», ponieważ wszystkie te siedem lat jest w nim” – ponieważ Bina zawiera w sobie wszystkie siedem sfirot: HaGaT NeHIM, nazywane „siedem lat”.
772) A znakiem tego jest: „I zbudował go przez siedem lat” – to odnosi się do wyższego świata. (we-simanech: wa-jiwnehu szeva szanim, da alma ila’a.) I nie jest powiedziane „w siedem lat”, tak jak i w innym miejscu: „bo przez sześć dni uczynił Stwórca niebo i ziemię”. (we-la ketiw be-szeva szanim, ke-deamr: ki szeeszet jamim asa HaSzem et haszamajim we-et haarec.) I nie jest powiedziane „w sześć dni”. (we-la ketiw be-szeeszet.) I jest powiedziane: „Oto są pokolenia nieba i ziemi, gdy zostały stworzone: przez Awrahama”. (u-ketiw ele toldot haszamajim we-haarec be-hibar’am: be-Awraham.) A Awraham nazywany jest siedmioma dniami. (we-Awraham zain jamim ikrei.) I przez niego zbudowany został wyższy świat. (u-bej itbnei alma ila’a.) I one nazywane są światem męskim. (we-ilein ikrun alma de-dchura.)
Sulam
772) „I znakiem tego jest: «I budował go siedem lat»[4] – to wyższy świat” – Bina, która zawiera w sobie siedem lat, jak już powiedzieliśmy. „Dlatego nie powiedziano: «W ciągu siedmiu lat»”, lecz „siedem lat”, „i również powiedziano: «Bo sześć dni stwarzał Stwórca niebo i ziemię»[5], lecz nie powiedziano: «W ciągu sześciu dni»”, ponieważ oznacza to, że sześć dni – HaGaT NeHI Zeir Anpina, stworzyły „niebo i ziemię”. I również tutaj oznacza to, że siedem lat budowało go, czyli Binę. „I powiedziano: «Oto porodzenia nieba i ziemi przy ich stworzeniu (be-hibar’am בְּהִבָּרְאָם)»[6], co oznacza, «przy Awrahamie (be-Avraham בְּאַבְרָהָם)»”, ponieważ Awraham – Hesed, „nazywa się «siedem dni», i za jego pomocą odbudowuje się wyższy świat” – Bina, „i one nazywane są »światem zachar«”.
Wyjaśnienie. Ponieważ Hesed zawiera w sobie wszystkie siedem sfirot, a jego miejsce to od chaze Zeir Anpina i wyżej, gdzie znajdują się cztery podpory tronu: Hesed–Gwura–Tiferet–Malchut, dla Biny, która ustanawia się na nich z góry. I dlatego uważa się, jakby to one budowały Binę, ponieważ Bina opiera się na nich.
773) W taki sam sposób niżej istnieje siedem lat – tajemnica niższego świata. (ke-gawna da le-tata, it zain szanim, raza de-alma tata’a.) I tajemnica ta, jak jest powiedziane: „siedem dni i siedem dni – czternaście dni”. (we-raza da, de-ktiw zain jamim we-zain jamim, jod dalet jom.) Bo skoro powiedziano „siedem dni i siedem dni”, to czy nie wiadomo, że to czternaście? (de-kejwan de-amar sziwat jamim we-sziwat jamim, la jeda’na de-arba’esar inun.) Ale to dla ukazania wyższego świata i niższego świata. (ela le-achaza’a alma ila’a we-alma tata’a.) I one są: „siedem dni i siedem dni” – te męskie, i te żeńskie. (we-inun sziwat jamim we-sziwat jamim, ilein dechurin, we-ilein nukwin.) Te żeńskie dotyczą tego świata, o którym jest powiedziane: „Wiele córek osiągnęło dzielność”. (ilein nukwe hai alma alajhu, de-ktiw rabot banot asu chajil.) To jest dwanaście pokoleń, które zdobyły dzielność. (ilein terysar szwatin, de-inun asu chajil.) Jak jest powiedziane: „Wszyscy spisani do obozu Judy…”, i tak dalej. (ke-de-ktiw kol ha-pekudim le-machane Jehuda we-gomer, we-ken kullhu.)
Sulam
773) „Podobnie do tego istnieje siedem lat na dole” – HaGaT NeHIM, które dzielą się na dwanaście pokoleń, „i to jest niższy świat” – Nukwa, „i dlatego powiedziano: «Siedem dni i siedem dni – czternaście dni»[7]. Skoro już powiedziano: «Siedem dni i siedem dni», i tak wiadomo, że to czternaście, po co mówi: «czternaście dni»? Tylko po to, aby wskazać wyższy świat i niższy świat, i one to «siedem dni» i «siedem dni»”, i dlatego wskazuje na nie, mówiąc: „czternaście dni”. „Jedne” – te w wyższym świecie, „to zacharim”, „a drugie” – te w niższym świecie, „to nekewot. Te nekewot” – czyli HaGaT NeHI, które dzielą się na dwanaście, jak już powiedziano, że „ten świat” – czyli Nukwa, „stoi na nich[8]. I powiedziano: «Wiele córek osiągnęło powodzenie» – i to jest dwanaście pokoleń, które osiągnęły powodzenie, jak powiedziano: «Wszyscy policzeni w obozie Jehudy»[9]. I tak – wszyscy” bardzo się rozmnożyli, a na końcu powiedziano: „A ty przewyższyłaś wszystkie je!” – czyli Nukwa jest wyżej niż wszystkie one.
774) A jeśli powiesz: „Wiele” – a przecież jest ich dwanaście, nie więcej, poza ową dzielnością, którą uczyniły – dlaczego „wiele”? (we-i teima: rabbot, we-ha tresar inun, we-la jatir, bar ha-hu chajil de-avdu, mai rabbot) Ale tak jak jest powiedziane: „Krzyk Sedomu i Amory, bo wielki”, tak jak „wzrósł”. (ela ke-ma de-ktiw: zaakat Sedom we-Amora ki rabba, ke-mo gadla) I tak „wiele” oznacza wielkie, wzniosłe i bardzo wysokie nad wszystkimi. (we-ken rabbot gedolot, ilain, we-rabrebin al kol-la) I one są nazwane wielkimi żywymi istotami. (we-ilein ikrun chajot gedolot) „Uczyniły dzielność” – to ta dzielność, którą uczyniły, że są na nich oparci, są nazwani małymi żywymi istotami wraz z wielkimi, by się połączyć razem, by w nich naprawić Matronitę, by w nich radowali się wyżsi i niżsi. (asu chajil, ha-hu chajil de-avdu, de-smichin alajhu, ikrun chajot ketannot, im gedolot, le-itchabbera ke-chada, le-ittekkena behon Matronita, le-mechedei behon ilain we-tattain) Jak powiedziano: „Lewiatan, którego stworzyłeś, by się nim bawić”. (ke-de-amar: Liwjatan ze jatzarta le-sachek bo) Dlatego: „Wiele córek osiągnęło dzielność”. (be-ginei kach: rabbot banot asu chajil)
Sulam
774) „Pismo mówi: «Wiele córek osiągnęło powodzenie» – przecież jest ich tylko dwanaście, a nie więcej, oprócz tego, że odniosły sukces w pracy”, i każde z nich (pokoleń) rozmnożyło się, ale na to już wskazuje słowo: «osiągnęły powodzenie». „Dlaczego więc powiedziano: «wiele córek»? Ale to tak, jak powiedziano: «Krzyk o Sedomie i Amorze rzeczywiście stał się wielki»[10] – co oznacza: «pomnożył się». I również «wiele» oznacza, że one są wyższe i większe, większe niż wszystkie, i nazywane są «zwierzętami wielkimi»[11]. «Osiągnęły powodzenie» – czyli każde z pokoleń bardzo się rozmnożyło, ale te w układzie hufców znajdują się nad nimi” – Issachar, Zewulun, a nad nimi – sztandar Jehudy; Szymon i Gad, a nad nimi – sztandar Reuwena; Menasze i Binjamin, a nad nimi – sztandar Efraima; Aszer i Naftali, a nad nimi – sztandar Dana.
„I one nazywane są «zwierzętami małymi», które łączą się w jedno z «zwierzętami wielkimi»” – czyli Jehudą, Reuwenem, Efraimem i Danem. „I dzięki nim naprawia się Królowa” – Nukwa, „aby przynosić przez nich radość wyższym i niższym, jak powiedziano: «Lewiatan, którego stworzyłeś, by igrał w nim»”. „Lewiatan” oznacza połączenie, połączenie zwierząt małych z wielkimi. „Dlatego powiedziano: «Wiele córek osiągnęło powodzenie»”.
775) A dlatego „Córki kroczyła po murze”. (we-al da banot tsa’ada alej szur) „Córki kroczyły” – należałoby powiedzieć: „kroczyły” (w czasie przeszłym mnogim), a nie „kroczyła” (forma pojedyncza). (banot tsa’ado mibaei leih) Ale chodzi o to „oko”, które jest wspomniane powyżej – a czym ono jest? Okiem sprawiedliwości. (ela ha-hu ajin de-ketiw le-eila, u-man ihu, ein miszpat) I ono stoi ponad „okiem”, i ono jest „okiem”, które kroczy i stąpa, by zabrać córki dla jej naprawy, i to jest: „Córki kroczyły”, a nie synowie. (we-ihu ka’e al ajin, we-ihu ajin, tsa’ada, u-fas’a le-meital banot le-tikkuna, we-hainu banot tsa’ada, we-lo banim) „Córki kroczyły” – spoglądały ku naprawie, a nie synowie. (banot tsa’ada, istaklat le-tikkuna, we-lo banim) „I rozgoryczyli go i wzburzyli” – spojrzeniem miłości ku niemu, jak jest powiedziane: „Odwróć swe oczy ode mnie, bo mnie poruszają”. (wa-jemareruhu wa-robbuhu, be-istakluta de-rachimu le-gabei, ke-de-ketiv: hasebi enajich minegdi sze-hem hirhibuni) I dlatego: „I znienawidzili go właściciele strzał”. (we-al da wajis’temuhu ba’alej chitzim)
Sulam
775) „«Pęd owocujący nad źródłem. Córki – przychodziła (każda), aby oglądać». Ale przecież należało powiedzieć: «przychodziły»” – w liczbie mnogiej, „tak jak i «córki»? Jednak «źródło», o którym powiedziano wyżej: «Pęd owocujący nad źródłem» – czym jest to «źródło»? «Źródło» – to źródło sądu” – czyli Nukwa, otrzymująca od sądu (od) Tiferet. „A on” – Josef, Jesod, „stoi” i daje „nad źródłem” – Nukwą, „i źródło to idąca i stawiająca kroki, aby przyjąć córki do swoich napraw, i «córki – przychodziła (każda)»” – czyli Nukwa idzie z córkami, „a nie synowie. «Z córkami przychodziła»” – Nukwa, „i one są przeznaczone do jej naprawy, a nie synowie”[12], którzy nie są przeznaczeni do jej naprawy. „«I dręczyli go i nienawidzili go, i uciskali go»[13] – tym, że patrzyli na niego z miłością, jak powiedziano: «Odwróć ode mnie swoje oczy, bo niepokoją mnie»[14]”, co oznacza: „palą mnie ogniem twojej miłości”. I również tutaj nie mógł on znieść strzał miłości Nukwy, i dlatego powiedziano o tym: „I dręczyli go, i nienawidzili go”. „I dlatego powiedziano: «Uciskali go strzelcy»” – czyli nie mógł tego znieść.
Wyjaśnienie. Budowa Nukwy pochodzi z lewej strony i dlatego jej oczy skłaniają Zeir Anpina ku sądom lewej linii. A ponieważ on należy do właściwości linii środkowej, nie może tego znieść. I podobnie Josef, Jesod – to linia środkowa, która nie odchyla się ani w prawo, ani w lewo. I dlatego on również nie może znieść strzał miłości Nukwy, które są przebudzeniem lewej linii.
776) „I trwały mocno jego łuk” – to jest łuk. (wa-teszew be-ejtan kaszto da keszet) Czym jest „łuk”? To jego towarzyszka. (ma keszet? da bat zugo) „Mocno” – siła przyobleczona na niego, że nie osłabiła swej mocy. (be-ejtan: tokfa albeszat aloj, de-la achlaszat chela) Ponieważ wiedziała, że Josef nie oddali się z tego stopnia, że jego litera jud trwa na prawo i na lewo. (de-ha jada’at de-Josef la jistei be-ha-hu darga, de-ot kajama di-leih, le-jemina u-le-szmala)
Sulam
776) „«Ale mocny pozostał jego łuk»[15] – to «łuk»” – czyli Nukwa. „Ale dlaczego powiedziano: «jego łuk»?”, a nie po prostu „łuk”? „Otóż to – małżonka Josefa”, dlatego powiedziano: „jego łuk”. „«Mocny» oznacza, że ona obłaczała go siłą i męstwem, i jego siła nie osłabła dzięki połączeniu (ziwugowi) z nią, ponieważ wiedziała, że Josef nie zejdzie ze swojej drogi na tym stopniu”, czyli nie skłoni się przez ten ziwug ku stopniowi lewej linii, ku miejscu sądów, „ponieważ znak jego przymierza jest ku prawej i lewej” razem.
777) „I błyszczały” – co znaczy „i błyszczały”? (wa-jafozu, maj wa-jafozu) Znaczy to, jak jest napisane: „droższe niż złoto i niż wiele czystego złota”. (ela ke-di-chtiv: ha-nechemadim mi-zahaw u-mi-paz raw) I napisano: „a jej wymiana jak naczynie z czystego złota”. (u-ketiv: u-temurata ke-li paz) Jego ramiona ozdobione zostały drogocennym klejnotem z góry. (itjajkeru de-dro’oj be-margalita ila’a) „Z rąk Mocnego Jakuba” – z tych dwóch stron, w których wzmocnił się Jakub. (midej abir Jaakow, me-inun terej sitrin de-atkif be-hu Jaakow) „Stamtąd pasterz kamienia Israela” – stamtąd karmiony jest ten drogocenny kamień, jak powiedziano. (mi-szam ro’e even Jisrael, mi-tamman itzan ha-hu even jakara, ki-de-ka’amarin) I dalej, od tych dwunastu stron karmiony jest ten drogocenny kamień, czyli północ i południe, i ona dana jest między nimi, i błogosławiona jest przez nich, i karmiona przez nich ręką Sprawiedliwego. (tu, me-inun tresar sitrin, itzan ha-hu even jakara, de-inun cafon we-darom, we-hi itjajhevat beinajhu, we-itbarecha minajhu, we-itzna min-hon al jada de-cadik)
Sulam
777) „«I przyozdobiły się złotem jego ręce». Co oznacza «przyozdobiły się złotem»? To tak, jak powiedziano: «Pożądane bardziej niż złoto, niż mnóstwo najlepszego złota»[16]. I powiedziano: «Nie wymienić jej za naczynie z czerwonego złota»[17]. I również tutaj «przyozdobiły się złotem» oznacza: «złoty» i «cenny», ponieważ mięśnie jego rąk przyozdobiły się najwyższą perłą” – czyli wyższą Nukwą, znajdującą się od chaze i wyżej, ponieważ otrzymał napełnienie od jej ziwugu. „I otrzymał to, jak powiedziano: «Z rąk Potężnego Jaakowa» – z tych dwóch stron” – prawej i lewej linii, z których Jaakow został umocniony. „«Stamtąd strzeże kamień Israela» – stamtąd otrzymuje pożywienie ten «drogocenny kamień»” – Nukwa, „jak już powiedzieliśmy”.
„I jeszcze trzeba wyjaśnić, że ten «drogocenny kamień» otrzymuje pożywienie z dwunastu stron, i są to – północ i południe” – będące „rękami” Jaakowa, ponieważ w stronie północnej są HaGaT NeHI i w stronie południowej są HaGaT NeHI – razem dwanaście. „I ona” – Nukwa, „znajduje się między nimi i jest przez nie błogosławiona, i otrzymuje pożywienie od nich dzięki sprawiedliwemu” – Josefowi.
778) Chodź i zobacz, do Josefa zostało dodane jeszcze inne błogosławieństwo, jak jest powiedziane: „Od Boga twojego ojca – i niech ci pomoże” (ta chaze, le-Josef ittosef leih beracha achra, ke-de’amrin: me-El awicha we-ja’azrecha). To zdanie jest trudne. „Od Boga twojego ojca” – powinno być „Bóg twojego ojca niech ci pomoże” (hai kra kashja: me-El awicha, El awicha ja’azrecha mibba’ej leih). Co znaczy „od Boga twojego ojca”, a potem „niech ci pomoże”? I (potem) „i Bóg Szaddaj” – powinno być „i Bóg Szaddaj niech da ci” (mai me-El awicha u-le-vatar ja’azrecha. We-et Szaddaj, we-El Szaddaj mibba’ej leih), jak jest napisane: „I Bóg Szaddaj niech da wam miłosierdzie przed obliczem tego męża” (ke-ma de-ketiv: we-El Szaddaj jitten lachem rachamim lifne ha-isz). I (powiedziano) „i niech cię błogosławi” – powinno być „niech cię błogosławi” (we-jewarechecha, jewarechecha mibba’ej leih).
Sulam
778) „Zwróć uwagę, że Josefowi dodaje się inne błogosławieństwo, jak powiedziano: «Od Stwórcy ojca twego – niechaj ci pomoże, i od Wszechmogącego – niechaj cię pobłogosławi»[18]. Trudno zrozumieć to wypowiedzenie, w którym powiedziano: «Od Stwórcy ojca twego – niechaj ci pomoże», lecz należało powiedzieć: «Stwórca ojca twego – niechaj ci pomoże». «I od Wszechmogącego – niechaj cię pobłogosławi», lecz należało powiedzieć: «I Stwórca Wszechmogący – niechaj cię pobłogosławi», jak powiedziano: «I Stwórca Wszechmogący da wam łaskę w oczach tego człowieka»[19]. Powiedziano: «I niechaj cię pobłogosławi», lecz należało powiedzieć: «Niechaj cię pobłogosławi»”.
779) Ale zapewniono mu dziedzictwo z góry i z dołu (ela achsein leih le-eila we-ta-ta). Zapewniono mu z góry – „od Boga twojego ojca”, czyli od dziedzica górnego, miejsca zwanego Niebem (achsein leih le-eila, me-El awicha, de-ihu achsana ila’a, atar de-ikrei szamajim). „I niech ci pomoże” – aby to miejsce nie zostało zamienione na inne miejsce, i aby jego pomoc była z tego miejsca, a nie z innego (we-ja’azrecha, begin de-la jachlif hai atar le-atar achara, we-siju’a dileih le-hewe me-atar da, we-la me-achara).
Sulam
779) „Jednak on odziedziczył na górze” – w Zeir Anpinie, „i na dole” – w Nukwie. „Odziedziczył na górze, jak powiedziano: «Od Stwórcy ojca twego» – dziedzictwo wyższe, miejsce, które nazywa się «niebiosa»” – czyli Zeir Anpin, a Jaakow był budową (merkawą) dla niego. „«I niechaj ci pomoże» – aby nie zastąpił tego miejsca innym miejscem, i by jego pomoc pochodziła właśnie z tego miejsca, a nie z innego”.
780) „I Szaddaj” – co znaczy: „I Szaddaj”? (we-et Szaddaj, mahu we-et Szaddaj). Otóż: to jest inny niższy poziom, ponieważ nauczano: wszędzie tam, gdzie jest napisane „et Stwórca”, oznacza to Szchinę (ela, ihu darga achara tata’a, de-ha taninan, be-chol atar et Haszem, da Szechinta), tak jak w wersecie: „I objawiłem się [et Stwórca]” – „et” służy do włączenia (kemo: wa-era et Haszem, et le-rabbot). A „et” służy też do włączenia dnia do nocy i nocy do dnia, jak powiedziano: „i [et] Szaddaj” – bo stamtąd wychodzą błogosławieństwa, aby błogosławić światy (we-et le-achlala jom be-lajla, we-lajla be-jom, ke-dichtiw: we-et Szaddaj, de-ha mi-taman nafkin birchan le-war’cha almim).
Sulam
780) „«I Wszechmogącego (we-et Szadaj)». Co oznacza: «i Wszechmogącego»?”, przecież należało powiedzieć: „I Stwórcę Wszechmogącego”, jak już pytaliśmy. „Jednak to inny, niższy stopień. Przecież uczyliśmy się, że w każdym miejscu zwrot «(et) Stwórcę» wskazuje na wyższą Szchinę, jak powiedziano: «I ujrzałem (et) Władcę»[20]. «Et» wskazuje na włączenie Szchiny. «We-et (וְאֵת)»” – z „waw ו”, wskazującym na Zeir Anpina, „mówi o tym, że «dzień»” – Zeir Anpin, „jest włączony w «noc»” – Nukwę, „a «noc» – w «dzień», jak powiedziano: «I Wszechmogącego (we-et Szadaj וְאֵת שַׁדַּי)» – z «waw ו», ponieważ stamtąd wychodzą błogosławieństwa do świata”.
781) I jeszcze: dlaczego nie jest powiedziane „i El Szaddaj”, przecież to również oznacza to samo, co powiedzieliśmy, jak powiedziano: „I El Szaddaj da wam miłosierdzie” – wszędzie to jedno i to samo, dlaczego więc porzucił literę lamed i napisał literę taw? (tu, ammaj la ka’amar we-El Szaddaj, de-ha hen nami maszma kid-ka’amrinan, dichtiw: we-El Szaddaj jiten lakhem rachamim, kolla atar chad hu, ammaj szawak lamed we-katav taw). Lecz to tajemnica: kiedy te ścieżki wychodzą z góry, jako ogół Tory, dziedziczą niebo, jak powiedziano: „et haszamajim”, jako ogół dwudziestu dwóch liter (ela raza ihu: de-chad inun szewilin nafkin me-ejla, kelala de-Orajta, achsin szamajim, ked-eamar: et haszamajim, kelala de-chaf bet atwin). I stąd wychodzi Tora ustna, która jest nazwana ziemią, jak powiedziano: „et haarec”, jako ogół dwudziestu dwóch liter (u-me-hacha nafkei le-Tora sze-be-al-pe de-ikrei arec, kid-ka’amrinan: we-et haarec, kelala de-chaf bet atwin). I niebo obejmuje wszystko jako jedno, i wtedy luna jest obłóczona we wszystko i siedzi w pełni, a błogosławieństwa wychodzą wtedy stamtąd, i dlatego: „we-et Szaddaj” (we-szamajim kaleil kolla ka-chada, u-kedein mista’atra sihara be-kolla, we-jatva be-aszlemuta, u-birchan nagdin kedein mi-taman, we-al da: we-et Szaddaj).
Sulam
781) „I jeszcze”, trzeba wyjaśnić, „dlaczego nie mówi: «I Stwórcę Wszechmogącego (we-El Szadaj וְאֵל שַׁדַּי)»? Przecież «Stwórca Wszechmogący (El Szadaj)» oznacza to samo, jak już powiedzieliśmy” – czyli wskazuje to na Nukwę, bo Nukwa także nazywana jest «Stwórca Wszechmogący (El Szadaj)», „jak powiedziano: «I Stwórca Wszechmogący da wam łaskę». I wszystko to mówi o tym samym miejscu” – czyli «Stwórca Wszechmogący (El Szadaj)» tak samo wskazuje na Nukwę, jak i «I (et) Wszechmogącego (we-et Szadaj וְאֵת שַׁדַּי)». „Dlaczego więc w takim razie opuszcza się «lame(d) ל» w zestawieniu liter «we-El וְאֵל», a zamiast niej pisze się «taw ת», i wychodzi «we-et וְאֵת»?” Przecież należałoby napisać: „we-El Szadaj וְאֵל שַׁדַּי”.
„Lecz rzecz w tym, że gdy z góry wychodzą te ścieżki” – czyli dwadzieścia dwie litery, za pomocą których przekazywana jest cała doskonałość, „i one stanowią całą Torę” – czyli całe napełnienie otrzymywane przez Zeir Anpina, „dziedziczą je niebiosa” – Zeir Anpin. „Jak powiedziano: «Et haszamaim (אֵת הַשָּׁמַיִם – niebiosa)»[21], gdzie «et (alef–taw אֵת)» to suma wszystkich dwudziestu dwóch liter, od alef א aż do taw ת. I stamtąd wychodzą one do Tory ustnej, która nazywa się «ziemia»” – Nukwa, „jak powiedziano: «We-et haarec (וְאֵת הָאָרֶץ – i ziemię)», gdzie »we-et (וְאֵת)« – to suma dwudziestu dwóch liter”, które otrzymuje Nukwa.
„Najpierw: «we-szamaim (וְשָׁמַיִם – i niebiosa)»[22]” – to Zeir Anpin, „zawierający je wszystkie jako jedność. I wtedy upiększa się luna” – Nukwa, „nimi wszystkimi” – czyli otrzymuje je od Zeir Anpina, „i trwa w całej doskonałości, i wtedy błogosławieństwa zstępują stamtąd. I o tym mówi Pismo: «I (et) Wszechmogącego (we-et Szadaj וְאֵת שַׁדַּי)»” – wskazując na wielką doskonałość całości dwudziestu dwóch liter w Nukwie, i stamtąd wychodzą wszystkie błogosławieństwa, jak już wyjaśniliśmy.
782) „I niech cię błogosławi” – abyś miał trwałość nieustanną i większą, ponieważ wszędzie, gdzie jest litera waw, jest dodatek i utrwalenie (wi-jewarchecha, be-gin de-jehe lei kijum tadir we-jatir, de-ha be-kol atar de-it bei waw, tosefet it lei, we-kijuma). Do tego miejsca był ogół, a potem uczyniono szczegół, jak jest powiedziane: „błogosławieństwa niebios” itd. (ad kan kelal, u-le-vatar aved perat, dichtiw: birchot szamajim we-gomer).
Sulam
782) „I dlatego powiedziano: «I niechaj cię pobłogosławi (wi-jiwarechecha וִיבָרֲכֶךָּ)»” – z „waw ו”, jak pytał powyżej[23], „aby błogosławieństwa działały we wszystkim i zawsze. Ponieważ w każdym miejscu, gdzie występuje «waw ו»”, wskazuje to na to, że „jest w nim dodatkowa siła i życie. Do tego momentu – razem. A potem – oddzielnie, jak powiedziano: «Błogosławieństwami niebios z góry, błogosławieństwami przepaści leżącej w dole»”.
Wyjaśnienie. Do tego momentu błogosławieństwa od Zeir Anpina i od Nukwy przychodzą razem, czyli „Od Stwórcy ojca twego” – wskazuje na Zeir Anpin, a „i (et) Wszechmogącego (we-et Szadaj וְאֵת שַׁדַּי)” – na Nukwę. A następnie – oddzielnie, jak powiedziano: „Błogosławieństwami niebios z góry” – czyli Zeir Anpina, „błogosławieństwami przepaści leżącej w dole” – Nukwy.
783) „Błogosławieństwa twego ojca przeważyły nad błogosławieństwami moich rodziców” – błogosławieństwa twego ojca rzeczywiście przeważyły, ponieważ Jakub miał udział w chwale wszystkiego, więcej niż przodkowie, gdyż on był doskonały we wszystkim (birchot awicha gawru wadaj, de-ha Jaakow achsein sziwcha de-kolla, jatir me-awahan, de-ha hu szlim hawa be-kolla). I wszystko dał Josefowi – dlaczego? Ponieważ tak należało, że ten sprawiedliwy bierze wszystko i obejmuje wszystko jako jedno, i wszystkie błogosławieństwa w nim spoczywają (we-kolla jahaw lei le-Josef, maj taam? be-gin de-hachei itchazej, de-ha cadik kolla natil, we-achsein kolla ka-chada, we-kol birchan bei szarjan). On przelewa błogosławieństwa od głowy i w górę, i wszystkie członki ciała zostają naprawione, by przelewać w nim błogosławieństwa, i wtedy staje się jak rzeka, która wypływa z Edenu (hu areik birchan me-resza le-eila, we-kol szajifej gufa kullhu ittaknan, le-araka bei birchan, u-kedein itabed nahar de-nafik me-Eden).
Sulam
783) „«Błogosławieństwa ojca twego przewyższyły błogosławieństwa moich rodziców»[24]. «Błogosławieństwa ojca twego»” – Jaakowa, linii środkowej, „oczywiście «przewyższyły»” błogosławieństwa Awrahama i Icchaka, „ponieważ Jaakow odziedziczył chwałę ich wszystkich bardziej niż wszyscy z praojców. Albowiem był on doskonały we wszystkim”.
Wyjaśnienie. Ponieważ nie ma doskonałości w dwóch liniach, prawej i lewej, Awrahama i Icchaka, dopóki nie przychodzi linia środkowa, Jaakow, i nie uzgadnia ich między sobą. I dzięki temu dziedziczy on wszystkie mohin, które znajdują się w dwóch liniach – prawej i lewej[25]. I z tego punktu widzenia okazuje się, że błogosławieństwo linii środkowej przewyższyło błogosławieństwa dwóch linii, prawej i lewej, ponieważ je uzupełnia, a także dziedziczy.
„«I wszystko dał Josefowi. A dlaczego? Ponieważ tak być powinno, gdyż sprawiedliwy» – a to jest Jesod, czyli Josef, «otrzymuje wszystko i dziedziczy wszystko razem», to znaczy otrzymuje od wszystkich sfirot Zeir Anpina razem. «I wszystkie błogosławieństwa trwają w nim. Przyciąga błogosławieństwa z rosz», z GaR Zeir Anpina «na górze, i wszystkie organy ciała» Zeir Anpina, czyli HaGaT NeHI, «wszystkie one są naprawiane po to, aby przekazywać błogosławieństwa jemu, Jesodowi. I wtedy staje się Jesod «rzeką, wychodzącą z Edenu»[26]”.
784) Czym jest „z Edenu”? Otóż za każdym razem, gdy wszystkie człony są złączone w jedno powiązanie i znajdują się w rozkoszy miłości od głowy ku górze i ku dołowi, i wszystkie ze swej rozkoszy i miłości przelewają w niego, i staje się on rzeką, która naprawdę wypływa z Edenu (maj me-Eden? ela, be-kol szaata de-kol szajifin jatwin be-kiszura chada, we-inun be-idduna de-teiuwta me-resza le-eila u-le-tata, we-kullhu me-idduna u-teiuwta de-lehun, merikin bei, we-itabed nahar de-nageid we-nafik me-Eden wadaj). Dalej, „z Edenu” – z najwyższej mądrości wypływa wszystko, by być napojonym, i czyni rzekę, i jest pojony aż do tego stopnia, i wtedy wszystko jest błogosławieństwem i wszystko jedno (tu me-Eden me-Chochma ila’a, nageid kolla le-itmaszka, we-aved nahara, we-itmaszka ad de-matei le-hai darga, u-kedein kolla be-birchan, we-kolla chad).
Sulam
784) „Co oznacza: «Z Edenu»? Że za każdym razem, gdy wszystkie organy znajdują się w jedności połączenia i doświadczają rozkoszy oraz pragnienia z napełnienia rosz na górze i na dole, i wszystkie one przekazują jemu, Jesodowi, swoją rozkosz i pragnienie – on, oczywiście, staje się «rzeką, biorącą początek i wychodzącą z Edenu»”, ponieważ Eden (עדן) oznacza rozkosz (idun עידון) i przyjemność.
„I jeszcze należy wyjaśnić: «Z Edenu» – oznacza, że z wyższej Hochmy, nazywanej Edenem, wypływa wszystko, aby, rozlewając się, stać się rzeką, i ona płynie, aż nie dochodzi do tego stopnia” – Jesod, „i wtedy wszyscy oni otrzymują błogosławieństwa” – wszystkie sfirot Zeir Anpina, „i wszyscy są jednością”.
785) Aż do pożądania wzgórz wieczności – miłości tych, które są wzgórzami wieczności. A czym one są? Dwiema nukwot, jedną wyżej i jedną niżej, z których każda nazywa się światem (ad taawat giwot olam, teiuwta de-inun giwot olam. u-maj ninhu? trej nukwej, chad le-eila, we-chad le-tata, de-kol chad ikrei olam). I miłość wszystkich członów ciała znajduje się w tych dwóch matkach (u-teiuwta de-kol szajifej gufa, be-inun trein immahan). Miłość do ssania z wyższej matki, miłość do związania się z niższą matką (teiuwta le-janeka me-imma ila’a, teiuwta le-itkaszra be-imma tata’a). I ta miłość jest jednością wszystkiego (u-teiuwta de-kolla chad), dlatego też: „Niech będzie ona na głowie Josefa” itd. – aby zostało pobłogosławione to stadium, które nazywa się caddik, i by wzięło wszystko, jak należy (be-gin kach kullhu, tehjejna le-rosz Josef we-gomer, le-itbarech ha-hu darga de-Caddik, u-le-natla kolla, kidka chazei).
Sulam
785) „«Do obszarów wyniesień świata» – czyli pragnienie tych «wyniesień świata», dwóch Nukw, jednej na górze” – Biny, „drugiej na dole” – Nukwy Zeir Anpina, „i każda z nich nazywa się światem. A pragnienie wszystkich części ciała” – wszystkich sfirot Zeir Anpina, „do tych dwóch matek”, gdy mają one „pragnienie otrzymywania pożywienia od wyższej matki (imy)” – Biny, „i pragnienie połączenia z niższą matką” – Nukwą, „i pragnienie ich wszystkich jest jedno, dzięki temu wszyscy oni staną się rosz Josefa” – Jesod, „czyli zostaną pobłogosławieni z poziomu sprawiedliwego” – Jesod, „który przyjmie wszystko, jak przystoi”.
786) Szczęśliwi są ci, którzy nazywani są sprawiedliwymi, bo „sprawiedliwy” (cadik) nie jest nazywany tak, jak ktoś, kto strzeże tego stadium, tego świętego trwałego znaku (zakkajin inun de-ikrun caddikim, de-ha caddik la ikrei, ella man de-nateir hai darga, hai at kajama kadisza). Szczęśliwi są oni w tym świecie i w przyszłym świecie (zakkajin inun be-alma dein, u-be-alma de-atej). Wyszli z jaskini. Rabbi Szymon powiedział: „Niech każdy z nas wypowie słowo, a potem pójdźmy w drogę” (nafk[u] min me’arata, amar Rabbi Szimon: kol chad we-chad lejma milla, we-nehach be-orcha).
Sulam
786) „Szczęśliwi ci, którzy nazywani są sprawiedliwymi, albowiem sprawiedliwym nazywa się jedynie tego, kto strzeże stopnia tego znaku przymierza świętości. Błogosławieni są oni w tym świecie i w świecie przyszłym”. Wyszli z jaskini[27]. Powiedział rabbi Szymon: „Niech każdy powie słowo i wyruszamy w drogę”.
[1] Tora, Bereszit, 49:22. «Rosnący pęd owocujący – Josef, pęd owocujący nad źródłem. Córki przychodziły (każda), aby zobaczyć».
[2] Patrz wyżej, p. 765.
[3] Pisma, Miszlei, 31:29. «Wiele córek osiągnęło powodzenie, lecz ty przewyższyłaś wszystkie!».
[4] Prorocy, Melachim I, 6:38. «A w jedenastym roku, w miesiącu Bul – to jest miesiąc ósmy – zakończył dom ze wszystkimi jego częściami i ze wszystkim, co do niego należało; a budował go siedem lat».
[5] Tora, Szemot, 31:16-17. «I niech synowie Israela przestrzegają Szabat, aby uczynić Szabat dla swoich pokoleń wiecznym przymierzem. Między Mną a synami Israela jest ona znakiem na wieki, gdyż sześć dni stwarzał Stwórca niebo i ziemię, a dnia siódmego zakończył stwarzanie i odpoczął».
[6] Tora, Bereszit, 2:4. «Oto są pokolenia nieba i ziemi przy ich stworzeniu, w dniu, gdy Stwórca, Wszechmogący, uczynił ziemię i niebo».
[7] Prorocy, Melachim I, 8:65. «I wyprawił Szlomo w tym czasie święto, a z nim cały Israel – wielkie zgromadzenie, od wejścia do Chamat aż do rzeki egipskiej – przed Stwórcą, naszym Wszechmogącym: siedem dni i siedem dni – czternaście dni».
[8] Patrz wyżej, p. 653.
[9] Tora, Bemidbar, 2:9. «Wszystkich policzonych w obozie Jehudy było sto osiemdziesiąt sześć tysięcy czterystu według ich oddziałów; im wychodzić jako pierwszym».
[10] Tora, Bereszit, 18:20. «I powiedział Stwórca: “Wołanie na Sedom i Amora stało się naprawdę wielkie, a ich grzech bardzo ciężki”».
[11] Pisma, Tehilim, 104:25-26. «Oto morze wielkie i bezkresne, tam pełzające, których nie ma liczby, zwierzęta małe i wielkie, tam statki płyną, Lewiatan, którego stworzyłeś, aby igrał w nim».
[12] Patrz wyżej, p. 765.
[13] Tora, Bereszit, 49:23. «I zasmucali go, i zwalczali go, i gnębili go łucznicy».
[14] Pisma, Szir HaSzirim, 6:5. «Odwróć swoje oczy ode mnie, bo mnie one trwożą; włosy twoje jak stado kóz, które schodzą z Gileadu».
[15] Tora, Bereszit, 49:24. «Lecz mocny pozostał jego łuk, i ozdobiły się złotem jego ręce, z rąk Potężnego Jaakowa; stamtąd strzeże kamień Israela».
[16] Pisma, Tehilim, 19:11. «Bojaźń Stwórcy czysta, trwa na wieki, prawa Stwórcy prawdziwe, wszystkie sprawiedliwe. Pożądańsze są niż złoto, niż mnóstwo najlepszego złota, i słodsze niż miód i nektar plastra miodu».
[17] Pisma, Ijow, 28:17. «Nie można jej porównać ani ze złotem, ani ze szkłem, i nie wymieni się jej na naczynie ze szczerego złota».
[18] Tora, Bereszit, 49:25. «Od Stwórcy, twojego ojca, niech On ci pomoże, i od Wszechmogącego, i niech On cię pobłogosławi błogosławieństwami niebios z góry, błogosławieństwami głębi, która leży w dole, błogosławieństwami piersi i łona».
[19] Tora, Bereszit, 43:14. «I niech Stwórca Wszechmogący da wam łaskę w oczach tego człowieka, aby wypuścił wam waszego drugiego brata i Binjamina, a ja jak byłem bez dzieci, tak i będę».
[20] Prorocy, Jeszajahu, 6:1. «W roku śmierci króla Uzjahu widziałem Władcę, siedzącego na tronie wyniosłym i wspaniałym, a skraje jego [szaty] napełniały Świątynię».
[21] Tora, Bereszit, 1:1. «Na początku stworzył Stwórca niebo i ziemię».
[22] Tora, Bereszit, 2:4. «Oto są pokolenia nieba i ziemi przy ich stworzeniu, w dniu, gdy Stwórca, Wszechmogący, uczynił ziemię i niebo».
[23] Patrz wyżej, p. 778.
[24] Tora, Bereszit, 49:26. «Błogosławieństwa twojego ojca przewyższyły błogosławieństwa moich rodziców aż do granic wzniosłości świata. Niech będą one na głowie Josefa i na ciemieniu wyróżniającego się spośród swoich braci».
[25] Patrz wyżej, p. 768.
[26] Tora, Bereszit, 2:10. «I rzeka wychodzi z Edenu, aby nawadniać ogród, a stamtąd rozdziela się na cztery główne nurty».
[27] Patrz wyżej, p. 730.