232) Rabbi Szymon otworzył i powiedział: „Ja jestem narcyz Szaronu, lilia dolin” – jakże umiłowana jest wspólnota Israel przed Stwórcą, błogosławionym niech będzie, że Stwórca wychwala ją, a ona nieustannie Go wychwala. (Rabi Szymon patach we-amar: ani chawacelet ha-Szaron, szoszanat ha-amakim, kamma chawiwa Kneset Israel kamej Kudsza Berich Hu, de-Kudsza Berich Hu meszabach lah, we-hi meszabachat lejh tadir.) I jakże nieustannie chwalą i śpiewają pieśni dla Stwórcy, niech będzie błogosławiony. (we-kamma meszabchin u-mezammerin azmenat lejh tadir le-Kudsza Berich Hu.) Szczęśliwa jest ich część – Israelitów, którzy są złączeni z Nim w więzi świętego dziedzictwa, jak jest napisane: „Bo działem Stwórcy jest Jego lud” itd. (zakk’a chulkehon de-Israel, de-achidan bej be-adba de-chulaka kadisza, ke-ma de-ketiv: ki chelek AWAJa ammo we-chulej.)
Sulam
232) Powiedział rabbi Szymon, ogłaszając: „«Jam narcyz Szaronu, lilia dolin!»[1]. Jak miła jest Kneset Israel Stwórcy, skoro Stwórca wychwala ją, a ona nieustannie wychwala Stwórcę” – jak powiedziano w Pieśni nad Pieśniami. „I jak wielu poetów i śpiewaków przyzywa ona nieustannie dla Stwórcy. Szczęśliwy los Israela, którzy są związani z przeznaczonym im udziałem w świętości, jak powiedziano: «Bo udziałem Stwórcy jest Jego lud»[2]”.
233) „Ja jestem narcyz Szaronu” – to Wspólnota Israela, która istnieje w pięknie ozdoby w Ogrodzie Eden. (ani chawacelet ha-Szaron – da Kneset Israel, de-kajma be-szapiru de-noj be-ginta de-Eden.) „Szaron” – bo ona przebywa i wychwala Wyższego Króla. (ha-Szaron: de-hi szara u-meszabachat le-Malka ila’a.)
Sulam
233) „«Jam narcyz Szaronu» – to Kneset Israel”, czyli Nukwa, „która stoi w wspaniałości piękna w Ogrodzie Edenu. I nazywa się ją szarońską, ponieważ układa pieśni (meszoreret) i wychwala najwyższego Króla”.
234) Inne wyjaśnienie: „Ja jestem narcyz Szaronu” – która pragnie czerpać napój z nawodnienia głębokiego potoku, źródła strumieni, jak powiedziano: „i spiekota stanie się jeziorem”. (de-achar: ani chawacelet ha-Szaron – de-ba’ja le-aszka’a mi-szakju de-nachala amika, mabbu’a de-nachalin, ke-de-amar: we-haja ha-szaraw le-agam.) „Lilia dolin” – która znajduje się w głębi wszystkiego. (szoszanat ha-amakim: de-kajma be-amikta de-kolla.) A czym są „dolina”? Jak powiedziano: „Z głębokości wołałem do Ciebie, Stwórco”. (man inun amakim? ke-de-amar: mi-ma’amakim keraticha AWAJa.) „Narcyz Szaronu” – róża z tego miejsca, z którego wypływają nawodnienia strumieni i nie ustają na wieki. (chawacelet ha-Szaron – chawacelet me-hahu atar, de-szakju de-nachalin nafkin, we-la paskin le-almin.) „Lilia dolin” – lilia z tego miejsca, które nazywa się „głębią wszystkiego”, zakrytą ze wszystkich stron. (szoszanat ha-amakim – szoszana me-hahu atar de-ikrej amika de-kolla, setim mi-kol sitrin.)
Sulam
234) „«Jam narcyz Szaronu» – to Kneset Israel”, czyli Nukwa, „która stoi w wspaniałości piękna w Ogrodzie Edenu. I nazywa się ją szarońską, ponieważ układa pieśni (meszoreret) i wychwala najwyższego Króla”.
„«Jam narcyz Szaronu», który musi być podlewany życiodajną wilgocią głębokiej rzeki, źródła (wszystkich) rzek”, czyli Biny. „Jak powiedziano: «I stanie się sucha ziemia (szaraw) jeziorem»[3]”. I dlatego Nukwa nazywa się „Szaron” – od słowa „szaraw”, ponieważ pragnie napić się wody Biny. „I nazywana jest «lilią dolin (amaqim עמקים)», ponieważ znajduje się w największej głębi (omek עומק). A czym są te «głębiny»? Jak powiedziano: «Z głębin (mi-maamakim ממעמקים) wołałem do Ciebie, Stwórco»[4]. «Narcyz Szaronu» – to narcyz z tego miejsca, skąd wypływa cała życiodajna wilgoć rzek, nieprzerwanie. «Lilia dolin» – to lilia z miejsca, które jest najgłębsze i zamknięte ze wszystkich stron”.
Wyjaśnienie. Istnieją dwa stany Nukwy:
1. Gdy staje się czwartą względem Praojców, czyli gdy wznosi się powyżej chaze Zeir Anpina i staje się czwartym filarem najwyższego tronu, czyli Biny[5]. Wtedy nazywani są „dwa wielkie światła”, i oboje są na jednej wysokości, ponieważ otrzymują od Biny. HaGaT Zeir Anpina otrzymuje od prawej linii Biny, a Nukwa, z nimi zjednoczona, otrzymuje z lewej linii Biny, czyli Hochmę bez chasadim. Wtedy odczuwa pragnienie i całym swoim jestestwem dąży do otrzymania chasadim, ponieważ Hochma nie świeci bez chasadim. W tym stanie nazywa się „narcyzem Szaronu”. Szaron – od słów: „Spojrzą (jaszoru) na ludzi”[6], co oznacza „widzenie”, to znaczy otrzymanie Hochmy. Narcyz (hawacelet חבצלת) oznacza „ukryty od cienia (chawuj mi-cel חבוי מצל)” – czyli nie ma w nim cienia przyciągającego chasadim.
2. Drugi stan: gdy nazywa się siódmą względem Synów, czyli po tym, jak zmniejsza się i opuszcza poniżej chaze Zeir Anpina, i otrzymuje od NeHI Zeir Anpina. Innymi słowy, po tym, jak została ustanowiona w dwóch kropkach zawartych w ekranie de-chirik, które nazywają się manula i miftecha, ponieważ wtedy zawiera w sobie Hochmę i chasadim razem. Hochmę – z czasu, gdy była czwartą w właściwości HaGaT Zeir Anpina, a chasadim – z tego, że teraz staje się siódmą, czyli znajduje się w właściwości NeHI Zeir Anpina.
Dlatego powiedziano: „«Jam narcyz Szaronu», który musi być podlewany życiodajną wilgocią głębokiej rzeki”, czyli że musi otrzymywać Hochmę i chasadim razem z ekranu kropki chirik, po tym jak został włączony w Binę, i wtedy Bina nazywa się „głęboką rzeką”. „Rzeka” – to Bina, będąca źródłem całego obdarzania i mochin. „Głęboka” – z powodu jej połączenia z ekranem kropki chirik środkowej linii. I wtedy powiedziano o Nukwie: „I stanie się sucha ziemia jeziorem”, ponieważ gdy była w właściwości „narcyz”, była sucha bez wody, czyli w niedostatku chasadim, lecz po tym, jak otrzymała chasadim z „głębokiej rzeki”, stała się jeziorem.
A to, co powiedziano: „I nazywana jest «lilią dolin (amaqim)», ponieważ znajduje się w największej głębi (omek)” – wskazuje na drugie stadium, kiedy jest zawarta w manuli, która uważana jest za miejsce, głębsze niż jakiekolwiek inne, i nie ma nikogo, kto by je pojął. Jednak gdyby była tylko jako kropka manula, nie byłaby godna otrzymać mochin, i dlatego musi zostać „osłodzona” od Biny i otrzymać kropkę miftecha, dzięki któremu staje się „osłodzona” i godna mochin[7]. Wtedy uważa się, że ma dwie kropki, zwane „dwie głębiny”, i wtedy mówi się o niej: „Z głębin wołałem do Ciebie, Stwórco”.
I powiedziano: „«Narcyz Szaronu» – to narcyz z tego miejsca, skąd wypływa cała życiodajna wilgoć rzek, nieprzerwanie”. Narcyz (hawacelet חבצלת) oznacza „ukryty od cienia (chawuj mi-cel חבוי מצל)”, to znaczy od cienia Biny, skąd wypływają chasadim w nieustannym ziwugu. I dlatego ma tylko Hochmę bez chasadim.
I powiedziano: „«Lilia dolin» – to lilia z miejsca, które jest najgłębsze i zamknięte ze wszystkich stron”. Innymi słowy, i nazwa „dolin” przyszła do niej głównie od kropki manuli, zawartego w niej w drugim stanie, który jest „najgłębszy i zamknięty ze wszystkich stron”.
235) Chodź i zobacz, na początku jest zielona jak róża, której liście są zielone, a potem staje się lilią czerwoną z białymi odcieniami. (ta chaze, be-kadmejta jeruka ka-chawacelet, de-tarpin di-lah jerukin, lewatar szoszanat sumka bi-gwanin chiwra’in.) Lilia ma sześć liści – lilia, która zmienia się z jednego koloru w drugi i przemienia swoje barwy. (szoszana be-szit tarpin, szoszanat: de-isztanijat mi-gawwana le-gawwana, we-szannijat gewanaha.)
Sulam
235) „I oto na początku jest zielona jak narcyz, który ma zielone płatki”. Wyjaśnienie. W pierwszym stanie, gdy nazywa się „narcyzem”, znajduje się na jednej wysokości z Zeir Anpinem, któremu odpowiada zielony kolor, i dlatego również ona jest zielona.
„Lecz potem”, w drugim stanie, „jest czerwoną lilią z białymi wtrąceniami”, ponieważ w drugim stanie ma dwie kropki – manula i miftecha, to znaczy właściwość sądu i miłosierdzia, dobra i zła: „jeśli człowiek dostąpił zasługi – stało się dobrem, a jeśli nie dostąpił – to złem”[8].
„Lilia o sześciu płatkach” – ponieważ znajduje się w właściwości siódmej, otrzymującej od HaGaT–NeHI. „Lilia (szoszana שושנה) – od słowa «zmiana (szinuj שינוי)», ponieważ zmienia się z jednego koloru w drugi, zmienia swój kolor”.
Wyjaśnienie. Zmienia się od sądu ku miłosierdziu, czyli z czerwonego na biały – a także od miłosierdzia ku sądowi. Dlatego nazywa się „szoszana (שושנה – lilia)” – od słowa szinuj (שינוי – zmiana).
236) „Lilia” – na początku jest „różą”, w czasie, gdy pragnie złączyć się z Królem, nazywa się „różą”. (szoszanat: be-kadmejta chawacelet, be-idana de-ba’ja le-izdawwaga bej be-Malka, ikrei chawacelet.) Potem, gdy przylgnie do Króla w tych pocałunkach, nazywa się „lilią”, ponieważ napisano: „Jego wargi są jak lilie”. (le-watar de-itdabkat bej be-Malka be-inun neszikin, ikrei szoszanat, begin de-ketiv: sifetotaw szoszanim.) „Lilia dolin” – ponieważ zmienia swoje barwy: czasem ku dobru, a czasem ku złemu, czasem ku miłosierdziu, a czasem ku sądowi. (szoszanat ha-amakim: de-hi meszannija gewanaha, zimnin le-taw, we-zimnin le-bisz, zimnin le-rachamej, zimna le-dina.)
Sulam
236) „Nazywana jest «lilią», ponieważ najpierw jest «narcyzem». W czasie, gdy dąży do zjednoczenia z Królem, nazywa się «narcyzem»” – ponieważ w pierwszym stanie nie ma ziwugu z Zeir Anpinem, lecz jest to jedynie przygotowanie do ziwugu. „A po tym, jak zjednoczyła się z Królem w pocałunkach”, czyli w drugim stanie – „nazywana jest «lilią», jak powiedziano: «Jego wargi – jak lilie»[9]. Nazywa się lilią dolin, ponieważ zmienia swoje kolory – to ku dobru, to ku złu, to ku miłosierdziu, to ku sądowi. Jak powiedziano: «Jeśli człowiek dostąpił zasługi – stało się dobrem, a jeśli nie dostąpił – to złem»”.
237) „I zobaczyła kobieta, że drzewo jest dobre do jedzenia i że jest pożądane dla oczu.” Chodź i zobacz, bo ludzie nie patrzą, nie wiedzą i nie zwracają uwagi, że w chwili gdy Stwórca, błogosławiony niech będzie, stworzył człowieka i uczcił go najwyższym honorem, pragnął, by przylgnął do Niego, aby był odnaleziony jako jedyny, z sercem jedynym, i w miejscu jedynego przylgnięcia, które nie zmienia się i nie odwraca na wieczność – w tym jedynym połączeniu, w którym wszystko jest złączone. (wa-tere ha-isza ki tow ha-ec le-ma’achal, we-ki ta’awa hu la-enajim. ta chaze, de-ha bene nasza la mistaklin, we-la jad’in, we-la maszgichin, be-sza’ata de-bara Kudsza Berich Hu le-Adam, we-okir lejh bi-jikru ila’a, ba’a minej le-itdabbeka bej, begin de-jistakkach jechidai, u-be-libba jechidai, u-be-atar de-dbekuta jechidai, de-la isztannej, we-la mithapech le-almin, be-hahu kiszura jechida, de-kolla bej itkaszar.) To jest to, co jest napisane: „a Drzewo Życia pośrodku ogrodu.” (hada hu de-ketiv: we-ec ha-chajim be-toch ha-gan.)
Sulam
237) „«I zobaczyła kobieta, że to drzewo jest dobre do jedzenia»[10]. Spójrz – ludzie nie studiują, nie wiedzą i nie dostrzegają tego, że gdy Stwórca stworzył Adama i obdarzył go najwyższym majestatem”, czyli wyższymi mochin, „oczekiwał od niego, aby ten przylgnął do Niego, aby był jedyny, i aby jego serce było jedno, i aby Adam był zjednoczony z jedynym miejscem zjednoczenia, które nie ulega zmianie”, czyli z Zeir Anpinem, o którym powiedziano: „Ja, AWAJa, nie zmieniłem się”[11] – „i nigdy się nie zmienia. Za pośrednictwem tego połączenia jedność wszystkiego łączy się z Nim, jak powiedziano: «A Drzewo Życia», czyli Zeir Anpin – «w środku ogrodu»[12]”.
238) Potem zboczyli z drogi wiary i opuścili Jedno Drzewo, wyższe od wszystkich drzew, i przyszli, by przylgnąć do miejsca, które się zmienia, i przechodzi z jednego koloru w drugi, z dobra w zło i ze zła w dobro, i schodzi z góry na dół, i przylgnęli do dołu, w wielu przemianach. (lewatar sato me-orcha de-mehejmenuta, we-szawku ilana jechida’i, ila’a mi-kol ilanin, we-atu le-itdabbeka be-atar de-misztannej, u-mithapech mi-gawwana le-gawwana, u-mi-taw le-bisz, u-mi-bisz le-taw, we-nachatei me-eila le-tatta, we-itdabbeku le-tatta, be-szinujin sagijin.) I opuścili Jedno Drzewo, wyższe od wszystkich drzew, jak jest napisane: „Stworzył Bóg człowieka prostym…” itd. (we-szawku ilana jechida’a, ila’a mi-kol ilanin, ha-hu de-ketiv: aszer asa ha-Elohim et ha-adam jaszar we-chulej.)
Sulam
238) „Potem odwrócili się od drogi wiary i opuścili jedyne Drzewo, najwyższe spośród wszystkich drzew”, czyli Zeir Anpina ,„i zaczęli przylgnąć do miejsca, które się zmienia i przekształca z jednego koloru w drugi, z dobra w zło i ze zła w dobro”, czyli do Nukwy, gdy nie znajduje się w ziwugu z Zeir Anpinem i żywi się jedynie z lewej strony. „I zeszli oni z góry w dół przez liczne przemiany i opuścili jedyne Drzewo, najwyższe ze wszystkich drzew. Jak powiedziano: «Stworzył Wszechmogący człowieka prostym, lecz oni wpadli w rozliczne zamysły»”[13].
239) Zaiste, wtedy odwróciły się ich serca ku tamtej stronie rzeczywiście – czasem ku dobru, czasem ku złu, czasem ku miłosierdziu, czasem ku sądowi, z powodu tej rzeczy, do której przylgnęli. (wadaj, kedejn ithapach libbajhu, be-hahu sitra mammasz, zimnin le-taw, zimnin le-bisz, zimnin le-rachamej, zimnin le-dina, be-haj milla de-itdabbeku bah wadaj.) „Szukali wielu rachunków” – i przylgnęli do nich. (bikszu cheszbonot rabbim, we-itdabbeku be-ho.)
Sulam
239) „I wtedy, oczywiście, ich serce zwróciło się właśnie w tę stronę” – ponieważ otrzymali liczne zmiany, „to ku dobru, to ku złu, to ku miłosierdziu, to ku sądowi. I w tym, do czego przylgnęli” – do lewej strony, „z pewnością «wpadli w rozliczne zamysły»”, czyli w różnorodne przemiany, „i przylgnęli do nich”.
240) Stwórca, błogosławiony niech będzie, powiedział mu: „Człowieku, opuściłeś życie i przylgnąłeś do śmierci. (amar lejh Kudsza Berich Hu: Adam, szwaket chajej we-itdabbakt be-mota.) Życie – jak jest napisane: „a Drzewo Życia pośrodku ogrodu”, które nazywa się Życie, i kto się go trzyma, nie kosztuje śmierci na wieczność. (chajej: de-ketiv: we-ec ha-chajim be-toch ha-gan, de-ikrei chajim, de-man de-achid bej, la ta’em mota le-almin.) A ty przylgnąłeś do innego drzewa – oto rzeczywiście ono jest śmiercią dla ciebie, jak jest napisane: „Jej nogi schodzą do śmierci” i napisano: „I znalazłem, że gorzka od śmierci jest kobieta” – zaiste, przylgnął do miejsca śmierci i opuścił miejsce życia. (itdabbakt be-ilana achra, ha wadaj mota hu le-kiblach, de-hu de-ketiv: ragleha jorodot mawet, u-ketiv: u-motze ani mar mi-mavet et ha-isza, wadaj be-atar de-mota itdabbak, u-szavak atar de-chajej.) I dlatego został wydany na niego, i na cały świat, wyrok śmierci. (be-gin kach itgzar alejh, we-al kol alma, mota.)
Sulam
240) „Powiedział do niego Stwórca: «Adamie, opuściłeś życie i przylgnąłeś do śmierci». «Życie» – jak powiedziano: «A Drzewo Życia w środku ogrodu»”, czyli Zeir Anpin – „nazywane życiem, «bo ten, kto się go trzyma, nigdy nie odczuwa smaku śmierci». A ty przylgnąłeś do innego drzewa” – do Nukwy, gdy nie znajduje się w ziwugu z Zeir Anpinem, „i z pewnością jest ono dla ciebie śmiercią, jak powiedziano: «Nogi jej schodzą do śmierci»[14] – czyli «jeśli nie dostąpił zasługi – to stało się złem». I powiedziano: «I znalazłem, że gorzka od śmierci jest kobieta»[15]”, czyli Nukwa, gdy nie jest w ziwugu z Zeir Anpinem. „Oczywiste więc, że przylgnął do miejsca śmierci i porzucił miejsce życia, i dlatego on sam oraz cały świat zostali skazani na śmierć”.
241) Jeśli on zgrzeszył, to co zgrzeszył cały świat? Jeśli powiesz, że cały świat jadł z tego drzewa i przypadło to wszystkim – nie tak jest. (i hu chata, kol alma ma chatu? i teima, de-kol alma achlei me-ilana da, we-itramej le-kolla – law hachej.) Lecz w chwili, gdy Adam stał na swoich nogach, wszystkie stworzenia patrzyły na niego i lękały się go, i podążały za nim jak słudzy za królem, a on mówił do nich: „Ja i wy – pójdźmy, pokłońmy się i zegnijmy kolana…” itd. (ela be-sza’ata de-Adam kajem al raglej, chamej lejh birjan kullhu, u-dechilu mikamej, we-hawu natlin abatrej, ke-awdin batar malka, we-hu amar lon: ana we-atun, bo’u nisztachawwe we-nichra’a we-chulej.) I wszyscy szli za nim. Gdy zobaczyli, że Adam kłania się temu miejscu i przylgnął do niego, wszyscy zostali pociągnięci za nim i spowodował śmierć dla całego świata. (we-azalu kullhu abatrej, kejwan de-chazu de-Adam segid le-haj atar, we-itdabbak bej, kullhu itmashchu abatrej, we-garem mota le-chol alma.)
Sulam
241) „«Jeśli on zgrzeszył, to w czym grzech całego świata?» – dlaczego cały świat został skazany na śmierć? „Gdyby cały świat skosztował z tego Drzewa, to wszyscy byliby skazani na śmierć, lecz przecież tak nie było? Ale w chwili, gdy Adam został stworzony i stanął na nogi, wszystkie stworzenia widziały go i drżały przed nim, i podążały za nim jak słudzy za królem. I mówił im: «Ja i wy, pójdźmy, oddajmy pokłon i pochylmy się, zegnijmy kolana przed Stwórcą, który nas stworzył»[16]. Lecz kiedy zobaczyli Adama, jak kłania się przed tamtym miejscem” – lewą stroną, „i przylgnął do niego, wszyscy poszli za nim, i dlatego sprowadził śmierć na cały świat”.
242) I wtedy człowiek zaczął się zmieniać w wiele barw – czasem sąd, czasem miłosierdzie, czasem śmierć, czasem życie, i nie trwa w trwałości w żadnym z nich, ponieważ to miejsce mu to spowodowało. (u-kedejn isztannej Adam le-kamma gewanin, zimnin dina, zimnin rachamej, zimnin mota, zimnin chajej, we-la kajem be-kijuma tadir be-chad minajhu, begin de-hahu atar garem lejh.) I dlatego nazywa się to „miecz obrócony” – obrócony z jednej strony na drugą, z dobra w zło, z miłosierdzia w sąd, z pokoju w wojnę, obracający się we wszystkim, dobrym i złym, jak jest napisane: „a Drzewo Poznania dobra i zła.” (we-al da ikrei cherew ha-mit’hapechet: ha-mit’hapechet mi-sitra da le-sitra da, mi-taw le-bisz, me-rachamej le-dina, mi-szlam le-karava, mit’hapechet hi be-kolla, taw we-ra, de-ketiv: we-ec ha-da’at tow wa-ra.)
Sulam
242) „I wtedy Adam zaczął zmieniać się na różne sposoby – to sąd, to miłosierdzie, to śmierć, to życie. I nie pozostawał stale w żadnym z nich, ponieważ to miejsce go do tego zmuszało. I dlatego to miejsce nazywa się «płomieniem miecza obracającego się»[17], ponieważ obraca się z jednej strony na drugą: od dobra do zła, od miłosierdzia do sądu, od pokoju do wojny. Zasadniczo, obraca się od dobra do zła, jak powiedziano: «I Drzewo poznania dobra i zła».”
243) A Wyższy Król, chcąc zmiłować się nad swoim stworzeniem, napomniał go i powiedział mu: „A z Drzewa Poznania dobra i zła nie jedz z niego…” itd. (u-Malka ila’a, le-rachama al owadoj, ochach lejh, we-amar lejh: u-me-ec ha-da’at tow wa-ra lo to’chal mimennu we-chulej.) Lecz on nie przyjął od Niego, i został pociągnięty za swoją żoną, i został związany na wieczność. (we-hu la kabel minej, we-itmeshach batar itetej, we-ittrach le-almin.) Bo kobieta wznosi się tylko do tego miejsca i nie wyżej, a kobieta spowodowała śmierć dla wszystkich. (de-ha itta le-atra salka we-la jatir, we-itta garem mota le-kolla.)
Sulam
243) „Wyższy Król, kochając go za jego czyny, napominał go, mówiąc: «Ale z Drzewa poznania dobra i zła nie wolno ci jeść»[18]. Lecz on nie posłuchał Go, tylko poszedł za swoją żoną i został na zawsze wygnany z Ogrodu edeńskiego. Ponieważ kobieta wznosi się do miejsca przemiany życia i śmierci – i nie wyżej, dlatego kobieta sprowadziła śmierć na wszystkich.”
244) Chodź i zobacz, o przyszłym świecie jest napisane: „Bo jak dni drzewa, takie będą dni Mojego ludu.” (ta chaze, le-alma de-atej ketiv: ki ki-mej ha-ec jemej ammi.) „Jak dni drzewa” – tego, które jest znane, że czas w nim istnieje, jak napisano: „Pochłonięta będzie śmierć na zawsze i Stwórca, Elohim, otrze łzę z każdego oblicza, i hańbę swojego ludu usunie z całej ziemi…” itd. (ki-mej ha-ec, hahu de-isztemodaa bej zimna, ketiv: bila ha-mavet la-netzach, u-machah AWAJa Elohim dim’a me-al kol panim, we-cherpat ammo jasir me-al kol ha-arec we-chulej.)
Sulam
244) „O przyszłym świecie powiedziano: «Bo jak dni drzewa (będą) dni ludu Mojego»[19]. «Jak dni drzewa», czyli Drzewa Życia. I o tym samym czasie powiedziano: «Zniszczy On śmierć na wieki, i otrze Stwórca Wszechmogący łzy z każdego oblicza, i hańbę swego ludu usunie z całej ziemi, bo tak powiedział Stwórca»[20]” – ponieważ w Drzewie Życia nie ma zmian i nie ma w nim śmierci.
[1] Pisma, Szir ha-Szirim, 2:1. «Ja – narcyz Szaronu, lilia dolin!».
[2] Tora, Dewarim, 32:9. «Bo działem Stwórcy jest Jego lud, Jaakow – częścią Jego dziedzictwa».
[3] Prorocy, Jeszajahu, 35:7. «I stanie się sucha ziemia jeziorem, a bezwodne miejsce – źródłami wód; w siedlisku szakali, gdzie mieszkali, będzie miejsce dla trzciny i sitowia».
[4] Pisma, Tehilim, 130:1. «Pieśń wstępowania. Z głębokości wołam do Ciebie, Stwórco».
[5] Patrz wyżej, p. 82, od słów: «Wyjaśnienie powiedzianego».
[6] Pisma, Ijow, 33:27. «Spojrzy na ludzi i powie: „Grzeszyłem i to, co proste, wykrzywiłem, lecz nie było mi warto tego czynić”».
[7] Patrz Zohar Hakdama, artykuł «Dwie punkty», p. 122.
[8] Patrz Zohar Hakdama, p. 123, «Malchut – to Drzewo poznania dobra i zła, jeśli człowiek się uświęcił – stało się dobrem, a jeśli nie – stało się złem».
[9] Pisma, Szir ha-Szirim, 5:13. «Jego policzki – grzędy wonności, ogród wonnych roślin, jego wargi jak lilie, z których kapie płynna mirra».
[10] Tora, Bereszit, 3:6. «I zobaczyła kobieta, że to drzewo dobre jest do jedzenia i że pożądane drzewo dla zrozumienia. I wzięła z jego owocu, i jadła, i dała także swojemu mężowi, który był z nią, i on jadł».
[11] Prorocy, Malachi, 3:6. «Bo Ja, Stwórca, nie zmieniłem się, i wy, synowie Jaakowa, nie zginęliście».
[12] Tora, Bereszit, 2:9. «I sprawił Stwórca, że wyrosło z ziemi wszelkie drzewo miłe do widzenia i dobre do jedzenia, i Drzewo Życia pośrodku ogrodu, i Drzewo poznania dobra i zła».
[13] Pisma, Kohelet, 7:29. «Tylko to znalazłem: że Wszechmogący uczynił Adama (człowieka) prawym, a oni wpadli w liczne domysły».
[14] Pisma, Miszlei, 5:5. «Jej nogi schodzą ku śmierci, jej kroki zmierzają do Szeolu».
[15] Pisma, Kohelet, 7:26. «I znajduję, że gorzka jest bardziej niż śmierć kobieta, bo ona jest sidłem, a jej serce – siecią, jej ręce – kajdanami; kto podoba się Wszechmogącemu, ujdzie od niej, a grzesznik – wpadnie w jej ręce».
[16] Pisma, Tehilim, 95:6. «Pójdźmy, pokłońmy się i zegnijmy kolana, uklęknijmy przed Stwórcą, który nas stworzył».
[17] Tora, Bereszit, 3:24. «I wygnał Adama, i umieścił na wschodzie od ogrodu Eden cherubów i płomień obracającego się miecza, aby strzegli drogi do Drzewa Życia».
[18] Tora, Bereszit, 2:17. «A z Drzewa poznania dobra i zła nie wolno ci jeść, bo w dniu, w którym z niego zjesz, umrzesz».
[19] Prorocy, Jeszajahu, 65:22. «Nie będą budować, aby inni mieszkali, nie będą sadzić, aby inni jedli, bo jak dni drzewa – będą dni mojego ludu, i dzieła swoich rąk będą używać moi wybrani».
[20] Prorocy, Jeszajahu, 25:8. «Usunie On śmierć na zawsze i otrze Stwórca, Wszechmogący, łzy z każdego oblicza, i hańbę swojego ludu usunie z całej ziemi, bo tak powiedział Stwórca».