513) „I wezwał Jaakow swoich synów i powiedział: Zbierzcie się…” – Rabbi Aba otworzył i powiedział: „Zwrócił się ku modlitwie ubogiego i nie wzgardził ich modlitwą”. (Va-jikra Jaakow el banaw va-jomer he’asfu… – Ribi Aba ptach we-amar: panah el tefillat ha-ar’ar, we-lo bazah et tefillatam.) Ten werset został już wyjaśniony, ale przyjaciele zadali na jego temat pytanie: „zwrócił się” – powinno było być powiedziane „wysłuchał” albo „usłyszał”. Dlaczego powiedziano „zwrócił się”? (hai kra okmuha, we-akshu bei chavrayya: panah – hekshiv mibaei leih, o shama, mai panah?)
Sulam
513) „I wezwał Jaakow swoich synów i powiedział: «Zgromadźcie się, a opowiem wam, co przydarzy się wam na końcu dni»[1]. Rabbi Aba powiedział, oświadczając: «Zwrócił się ku modlitwie samotnego i nie wzgardził ich modlitwą»[2]. Rozważaliśmy to wypowiedzenie i towarzyszom nie było to zrozumiałe: powiedziano: «Zwrócił się», lecz przecież należałoby powiedzieć: «Wysłuchał» albo «Usłyszał». Co oznacza «zwrócił się»?”
514) Lecz wszystkie modlitwy świata – to są modlitwy, ale modlitwa jednostki nie wchodzi przed Króla Świętego inaczej jak tylko z wielką siłą. (ella kol tslotin de-alma – tslotin, u-tslota de-yachid la al kamei Malka Kadisza ella be-cheila takkifa.) Bo zanim ta modlitwa wzniesie się, by zostać ukoronowaną na swoim miejscu, Stwórca, błogosławiony niech będzie, spogląda na nią, przygląda się jej i rozważa grzechy oraz zasługi tego człowieka, czego nie robi w przypadku modlitwy wielu. (de-ad la a’alat hahi tslota le-it’attera be-duchta, ashgach bah Kudsza Brich Hu, we-istekei bah, we-istekei be-chovohi u-vizchutei de-hahu bar nash.) Bo modlitwa wielu – jak liczne są modlitwy, które nie pochodzą od sprawiedliwych, a mimo to wszystkie one wchodzą przed Stwórcę, błogosławiony niech będzie, i nie patrzy On na ich grzechy. (ma de-la avad ken be-tslota de-saggin, de-tslota de-saggin – kamma inun tslotin de-la min zakkayin inun, we-aalin kullhu kamei Kudsza Brich Hu, we-la ashgach be-chovayhon.)
Sulam
514) „Lecz wszystkie modlitwy świata” – czyli modlitwy wielu, „to właśnie są modlitwy. A modlitwa samotnego nie wchodzi do świętego Króla inaczej, jak tylko z wielką siłą. Bo zanim modlitwa wejdzie, by ozdobić się na swoim miejscu, Stwórca przygląda się jej i wpatruje się w nią, i spogląda na grzechy i zasługi tego człowieka, czego nie czyni w przypadku modlitwy wielu. Bo ileż to modlitw pochodzi nie od sprawiedliwych, a jednak wszystkie one są przyjmowane przez Stwórcę, i On nie zwraca uwagi na ich przewinienia”.
515) Dlatego jest powiedziane: „Zwrócił się ku modlitwie ubogiego”, czyli że ją rozważył i przyjrzał się jej, i zbadał, z jakiej woli została zrobiona, kim jest ten człowiek, który tę modlitwę wypowiada, i jakie są jego czyny. (be-gin kach: panah el tefillat ha-ar’ar – mehappech we-istekei bah, we-istekei bah ba-meh re’uta it’aved, u-man hahu bar nash de-tsallei tslota da, u-man inun ovadoi.) Dlatego człowiek powinien się modlić razem ze zgromadzeniem. (be-gin kach, liba’ei leih le-bar nash, de-le-tsallei tslota be-tsibbura.) Dlaczego? Bo wtedy „nie wzgardzi ich modlitwą” – nawet jeśli nie wszyscy modlą się z pełną koncentracją i intencją serca. (mai ta’ama? be-gin de-la bazah et tefillatam, af al pi de-la’aw kullhu be-kavvana u-re’uta de-libba.)
Sulam
515) „Zwrócił się ku modlitwie samotnego” – czyli On rozważa tę modlitwę, obracając ją ze wszystkich stron, i patrzy: z jakim pragnieniem została odprawiona modlitwa, kim jest człowiek, który się z nią zwraca, i jakie są jego czyny. Dlatego człowiek powinien modlić się w zgromadzeniu, ponieważ „nie wzgardził modlitwą ich” – mimo że nie wszyscy są w prawidłowej intencji i z pragnieniem serca”. A powiedziane: „Zwrócił się ku modlitwie samotnego” oznacza, że tylko ku modlitwie jednostki On się zwraca – wpatrując się w nią. Natomiast w odniesieniu do modlitwy wielu, „nie wzgardził modlitwą ich” – nawet jeśli nie są pożądani.
516) Inne wyjaśnienie: „Zwrócił się ku modlitwie ubogiego” – tu [chodzi o] jednostkę, która została włączona w wielu. (de’achara: panah el tefillat ha-ar’ar – da jechidai de-itkaleil be-saggi’in.) A kto jest tą jednostką, która została włączona w wielu? Powiedz: to Jaakow, który jest włączony w dwa aspekty (strony), i zawołał do swoich synów i modlił się za nich. (u-man hu jechidai de-itkaleil be-saggi’in? hevei ema: da Jaakow, de-ihu kaleil be-trein sitrin, u-qara li-venoi, we-tsallei tslotei alaihu.) Jaka modlitwa zostaje przyjęta w pełni w górze? Modlitwa, która nie zostaje rozproszona w wygnaniu. (man tslota de-yitkabbelun be-shelimu le-eila? tslota de-la yishtetzun be-galuta.)
Sulam
516) „Inne znaczenie: «Zwrócił się ku modlitwie samotnego»” – czyli On przyjmuje jego modlitwę, ale „chodzi o tego samotnego, który zawarty jest w wielu” – dlatego jego modlitwa jest jak modlitwa wielu. „A kim jest ten samotny, który zawarty jest w wielu? Jaakow, który zawarty jest w dwóch stronach” – prawej i lewej, czyli Awrahama i Icchaka. „I wezwał on swoich synów, i wzniósł za nich swoją modlitwę. A czym jest ta modlitwa, która w pełni jest przyjmowana na górze? To modlitwa o to, aby synowie Israela nie zginęli na wygnaniu.”
Wyjaśnienie. Każda modlitwa, którą odmawia się za Szchinę, jest przyjmowana w pełni, ponieważ gdy Israel jest na wygnaniu, Szchina jest razem z nimi. Dlatego taka modlitwa uważana jest za modlitwę za Szchinę i jest całkowicie przyjmowana.
517) W tej chwili, gdy Jaakow wezwał ich, Szchina oddaliła się od niego, i to już zostało wyjaśnione. (be-hai sza’ta de-Jaakow qara lon, istallaq minei Szhinta – we-ha okmuha.) A chodź i zobacz: w chwili, gdy Jaakow wzywał swoich synów, zjawili się tam Awraham i Icchak, a Szchina była nad nimi. (u-ta chaze: be-sza’ta de-Jaakow hava qarei li-vnoi, izdamnu Awraham we-Jicchak taman, u-Szhinta al gabaihu.) A Szchina radowała się z Jaakowa, by połączyć się z Ojcami, by związać się z ich duszami jako jedno, by stać się jednością (stopioną jednią). (u-Szhinta hava chadei bei be-Jaakow, le-itchabrá ba-Avahan, le-itkashra im nafshaihu ke-chad – le-mehevei reticha.)
Sulam
517) „W chwili, gdy Jaakow zawołał do swoich synów, Szchina oddaliła się od niego. I już to wyjaśnialiśmy. Gdy Jaakow zawołał do swoich synów, byli tam Awraham i Icchak, a Szchina (przebywała) nad nimi. Szchina cieszyła się, że dzięki Jaakowowi mogła połączyć się z praojcami, związać się z ich duszami i razem stanowić budowlę (merkawę)”.
518) W chwili, gdy Jaakow otworzył usta i powiedział: „Zgromadźcie się, a oznajmię wam, co was spotka w końcu dni”, w końcu – to oznacza Szchinę; można powiedzieć, że wtedy odczuła w Nim smutek i oddaliła się. (be-sha’ta de-patach Jaakow, we-amar he’asfu we-agida lachem et asher yikra etchem be-acharit ha-yamim – be-acharit: da Szhinta, kivjachol jahav atzivuta bei, we-istallaq.) A potem jego synowie przywrócili ją poprzez jedność ich słów, i otworzyli usta i powiedzieli: „Słuchaj, Israelu…” (u-le-vatar ahadru lah b’noi, be-yichudei de-millaihu, u-patchu we-amru Szema Israel…) W tej chwili stanął Jaakow i powiedział: „Błogosławione Imię Jego Chwalebnego Królestwa na wieki wieków” – i Szchina osiadła na swoim miejscu. (be-hahi sha’ta qayyem lah Jaakow, we-amar baruch Shem kevod malchuto le-olam va’ed, we-ityashvat Szhinta be-duchta.)
Sulam
518) „Powiedział Jaakow: «Niech się zbiorą, a opowiem wam, co spotka was na końcu dni». «Na końcu» – to Szchina”, będąca zakończeniem sfirot. „I jakby” – przez to, że powiedział: „co spotka was na końcu dni” – „przypomniał o wygnaniu i sprowadził smutek na Szchinę, i ona oddaliła się. A następnie przywrócili ją jego synowie dzięki jedności, która rozbrzmiała w ich wezwaniu, gdy zwrócili się, mówiąc: «Słuchaj, Israelu! Stwórca, Wszechmogący nasz – Stwórca jest Jeden»[3]. Wówczas Jaakow umocnił ją, mówiąc: «Błogosławione Imię chwały Jego Królestwa na wieki wieków». I Szchina ustaliła się na swoim miejscu”.
519) „I wezwał Jaakow…” – co oznacza tutaj to wezwanie (kria)? To nie jest tylko zwykłe zawołanie, lecz kria oznacza ustanowienie ich miejsca, utrwalenie ich zarówno w górze, jak i na dole. (wa-jikra Jaakow – mai kri’a hacha? Ella kri’a – le-kayyema duchta’ihon, le-kayyema lon le-eila we-tata.) Chodź i zobacz: we wszystkich miejscach, gdzie pojawia się kria w tym stylu, jak jest powiedziane: „I wezwał Mosze Hoszeę, syna Nuna – Jehoszua”, chodzi o to, by ustanowić jego miejsce tam, gdzie trzeba, i by go związać. (ta chaze: be-chol atar kri’a be-hai gawna, de-ketiv: va-jikra Mosze le-Hoszea bin Nun Jehoszua – le-kayyema duchtei ba-atar de-itztarich, u-le-kashra leih.) I tak też: „I nazwał jego imię Jaakow”, oraz „I nazwał mu Bóg – Elohej Israel” – Stwórca, błogosławiony niech będzie, ustanowił to miejsce tym właśnie imieniem. (We-ken: va-jikra shemo Jaakow, u-ketiv: va-jikra lo El Elohei Israel – Kudsza Brich Hu qayyem leih le-atar da be-shma da.) Kria więc przychodzi w znaczeniu ustanowienia. (Kri’a le-kiyyuma ka atya.)
Sulam
519) „«I wezwał Jaakow swoich synów». Czym jest to wezwanie tutaj? Jest to wezwanie w celu umocnienia miejsca” – czyli Malchut, która nazywana jest miejscem, „i zbierając ich tym wezwaniem, połączył ich z korzeniem, „aby umocnić ich na górze” – w ich korzeniu, „i na dole” – w tym świecie. „W każdym miejscu, gdzie jest mówi się o wezwaniu, chodzi o to samo, co w powiedzianym: «I Mosze nazwał Hoszeę, syna Nuna – Jehoszua»[4]” – i to było „po to, by umocnić jego miejsce” – czyli Malchut, „w tym miejscu, w którym należało, i połączyć go z nim. I tak samo: «I nazwał go imieniem Jaakow»[5]. I również powiedziano: «I nazwał Go: Stwórca, Wszechmogący Israela»[6]” – czyli umocnił to miejsce przez imię, którym Go nazwał, ponieważ nadanie imienia służy umocnieniu” i wzmocnieniu.
520) A jeśli powiesz: „I wołali do Elohim”, „Zawołałem z mej udręki do Stwórcy” – to również, rzeczywiście, tak jest: chodzi o związanie i ustanowienie trwałości w górze. (i teima: we-jikre’u el Elohim, karati mi-tsara li el Haszem – hachi hu vaddaj: le-kashra u-le-kayyema kiyuma le-eila.) A kto to jest? To porządek pochwały dla Pana i wszystkie te słowa, które człowiek wypowiada przed swoim Panem – one nadają Jemu istnienie (trwałość), bo wszystko zależy właśnie od Niego, a nie od innego miejsca, i wszystko istnieje dzięki temu utrwaleniu. (u-man ihu? siddura de-shibcha de-Marei, we-kol inun millin de-va’an kamei Marei – kiyuma jahev leih le-Marei, de-achazeh de-bei talja kolla, we-la be-atar achra – ha kolla qayyam kiyuma.) Podobnie: „I wezwał Jaakow swoich synów” – ustanowił ich w doskonałym istnieniu. (Kehai gawna: va-jikra Jaakow el banav – qayyam lon be-kiyuma shelim.) W tym samym sensie: „I zawołał do Moszego” – został ustanowiony w swoim trwaniu. (Ke-gavna da: va-jikra el Mosze – itkayyam be-kiyumeih.)
Sulam
520) „A to, co powiedziano: «I nieustannie wzywali Wszechmogącego, i niech każdy odwróci się od swojej złej drogi i od przemocy swych rąk»[7]?” – jakie umocnienie zawarte jest tutaj? „Również i tutaj, bez wątpienia” – czyli także tu wezwanie jest konieczne, „aby ustanowić połączenie i wytworzyć umocnienie na górze. I na czym ono polega? Na porządku wysławiania swojego Władcy oraz wszystkim, z czym człowiek zwraca się do swojego Władcy w modlitwie, przez to daje umocnienie i siłę swojemu Władcy. W ten sposób okazuje, że wszystko zależy od Niego, a nie od żadnego innego «miejsca». W ten sposób” – również wezwanie wypowiedziane tutaj, „służy jako umocnienie. I podobnie: «I wezwał Jaakow swoich synów» – czyli umocnił ich w pełni. I również: «I wezwał On Mojżesza»[8] – czyli został umocniony dzięki temu wezwaniu w Jego własnym umocnieniu”.
521) Powiedział Rabbi Icchak: Alef z „Wajikra” – dlaczego jest zapisana mała? (amar Ribi Jicchak: alef de-wajikra – amai hi zeira?) Powiedział mu: Mosze został ustanowiony w doskonałości, ale nie we wszystkim, ponieważ oddzielił się od swojej żony. (amar leih: itkayyam Mosze bi-szelimu, we-la be-kolla, de-ha istallaq me-ittateih.) W starożytnych księgach mówią, że to dla pochwały, ale my nauczyliśmy się tak, że to, co wznosi się ku górze, powinno być połączone z górą i z dołem, i wtedy dopiero jest doskonałe. (be-sifrej qadma’ej amrei le-szibcha, we-anan hachi taninan: mai de-istallaq le-ejla, jitkashar le-ejla u-le-tata, u-kdein ihu szelim.) I jeszcze – mała alef pochodzi z miejsca ukrytego, mała, która jest wielka w swoim połączeniu z górą. (tu: alef zeira me-atar zeira hava – zeira de-ihu raw be-itchabbruteih le-ejla.)
Sulam
521) Powiedział rabbi Icchak: „Dlaczego w słowie «Wajikra (וַיִּקְרָא – i zawołał)» litera alef א jest mała?”, skoro „«i zawołał» wskazuje na umocnienie i wzmocnienie?”. Powiedział mu rabbi Aba: „Bo Mosze został umocniony w doskonałości” – dzięki temu wezwaniu, „ale nie w pełnej (doskonałości), ponieważ oddzielił się” przez to „od swojej żony”, i dlatego zapisano małą literę alef א. „W księgach założycieli powiedziano”, że to oddzielenie od żony „jest zasługą”, a nie niedostatkiem. „Jednak uczyliśmy, że on oddzielił się” od swojej żony i przylgnął „do Wyższego, ale wymagane jest, by ustanowił połączenie zarówno na górze, jak i na dole” – czyli także z żoną, „i wtedy jest doskonały”, a oddzielenie od żony stanowi dla niego niedoskonałość. I na to wskazuje mała litera alef א.
„I jeszcze – mała litera alef א wskazuje, że pochodzi z małego miejsca”, czyli że wezwanie pochodziło z miejsca małego, z Malchut, „małego, które staje się wielkim poprzez swoje połączenie z Wyższym” – z Zeir Anpinem, który stanowi właściwość Moszego. Dlatego: „«I zawołał On do Moszego» – po to, aby (Malchut) stała się wielka”.
522) I powiedział – co oznacza „i powiedział”? To już zostało wyjaśnione: „I powiedziałeś w sercu swoim” – czyli wypowiedzenie w ukryciu. (wa-jomer – mai wa-jomer? ha okmuha: wa-amarta bilwawcha – amira ba-chashai.) „Zgromadźcie się” – powinno być „zgromadźcie”, jak w wersecie: „Zgromadźcie mi moich pobożnych”. (he’asfu – isfu mibaei leih, ke-de-amur: isfu li chasidai.) Lecz mamy ustalone, że „zgromadźcie” pochodzi z Wyższego Miejsca. (ella kim lan: he’asfu me-atar de-le’ejla hu.) „Zgromadźcie się” – w doskonałym związaniu, w jedności jednej. (he’asfu be-kiszura shelim be-jichuda chad.) „A oznajmię wam” – co znaczy „oznajmię”? To tajemnica mądrości. (we-agida lachem – mai we-agida? raza de-chokhmata ihu.)
Sulam
522) „«I powiedział: „Niech się zgromadzą”». To znaczy, że nie byli przy nim obecni. W takim razie – „co oznacza: „I powiedział”?” – do kogo powiedział? „To tak, jak powiedziano: «I powiesz w sercu swoim»[9] – czyli powiedział bezgłośnie”. Innymi słowy, skierował swoje słowa ku górze, a nie do swoich synów.
„Jeśli zaś przekazał przez posłańców, aby zgromadzili się jego synowie, to należało mu powiedzieć: „Zbierzcie się”, a nie: „Niech się zgromadzą” – jak powiedziano: «Zbierzcie Mi Moich pobożnych»[10]. Ale dla nas jasne jest, że «Niech się zgromadzą» oznacza – z Wyższego miejsca”. Innymi słowy, powiedział: „Niech się zgromadzą” do swoich wyższych korzeni, znajdujących się w Malchut, aby zgromadzili się „w doskonałym połączeniu, w pełnej jedności. «I ja wam opowiem». Co znaczy: „I opowiem”? To wskazuje na mądrość (Hochma)”. Innymi słowy, „«i opowiem»” wskazuje, że przyciągnie im właściwość Hochmy.
523) Rabbi Jose zapytał Rabbi Szymona: powiedział mu – czy „i opowiem”, czy raczej „i opowie” albo „i opowiedzą”? I tak wszystkie przypadki, o których się uczymy, że odnoszą się do tajemnicy mądrości – dlaczego właśnie to słowo oznacza tajemnicę mądrości? (Ribi Jose sza’el le-Rabi Szimon, amar leih: we-agida, o we-yaged, o we-yagidu? we-chen kullhu, de-taninan de-raza de-chokhmata ihi – amai be-milla da ihu raza de-chokhmata?) Powiedział mu: dlatego, że to słowo przychodzi z liter gimel i dalet bez rozdzielenia, a to właśnie jest tajemnica mądrości. (amar leih: be-gin de-ihu milla de-atya be-gimel dalet be-la peruda, we-hai ihu raza de-chokhmata.) To słowo przychodzi w pełni w tajemnicy liter – tak to jest, gdy są w mądrości. Ale dalet bez gimel – to nie jest pełnia, i tak samo gimel bez dalet. (milla de-atya be-shelimu be-raza de-otvin – hachi hu, kad inun be-chokhmata; aval dalet be-la gimel – la hu shelimu, we-chen gimel be-la dalet.) Bo jedno z drugim jest związane bez rozdzielenia, a kto je oddziela, ściąga na siebie śmierć, i to jest tajemnica grzechu człowieka. (de-ha da be-da itkashru be-la peruda, u-man de-afreish lon – garem le-garmeih mota, we-raza da: chova de-Adam.)
Sulam
523) Rabbi Josi zapytał rabbiego Szymona. Powiedział do niego: „W każdym miejscu, gdzie mówi się: «i opowiem», «i opowie», lub «i opowiedzą» – i tak we wszystkich miejscach, gdzie mówi się o wiedzeniu (agada הגדה), to wskazuje na właściwość Hochmy. W jaki sposób to słowo wskazuje na właściwość Hochmy?”
Powiedział mu: „Ponieważ to słowo zawiera litery gimel-dalet (גד) bez rozdzielenia między nimi, co symbolizuje doskonałą jedność”, ponieważ „gimel ג” wskazuje na Jesod, a „dalet ד” – na Malchut, „a to jest właściwość Hochmy. Gdy bowiem w słowie przejawia się doskonałość tych liter – gimel-dalet (גד), czyli że obecna jest w nich właściwość Hochmy. Ale «dalet» ד bez «gimel» ג nie jest doskonałością, podobnie jak «gimel» ג bez «dalet» ד. Bo gimel-dalet (גד) są nierozerwalnie związane ze sobą, a ten, kto je rozdziela, ściąga na siebie śmierć. I w tym zawiera się grzech Adama”, który przyciągnął światło Malchut z góry w dół i oddzielił ją od Jesod Zeir Anpina, i oddzielił „dalet” ד od „gimel” ג.
524) Dlatego właśnie to jest słowo tajemnicy mądrości, i chociaż czasami pojawia się jud między gimel a dalet, to nie stanowi to rozdzielenia – wszystko to jedno połączenie. (be-gin kach: hu milla de-raza de-chokhmata, we-af al pi de-it jud le-zimnin bein gimel le-dalet – la havai peruda, we-kolla kishura chada.) I dlatego to słowo rzeczywiście tak jest: „I ja wam opowiem” – tajemnica mądrości, chciał objawić koniec wszystkich czynów Israel. (u-al da milla da hachi hu vaddaj: we-agida lachem – raza de-chokhmata, ba’a le-gala’a sofa de-chol ovadei-hon de-Israel.)
Sulam
524) „I dlatego wiedzenie (agada הגדה) – to słowo, które wskazuje na właściwość Hochmy. I chociaż czasem między gimel ג a dalet ד pojawia się litera jud י” – jak np. w: „I ja opowiem (we-agida ואגידה)”, „to nie stanowi rozdzielenia, lecz wszystko to jest jedno połączenie” – ponieważ „jud י również wskazuje na Jesod. „I w tym słowie jest to samo, oczywiście” – także tutaj: „«I ja wam opowiem» wskazuje na Hochmę, czyli że chciał im objawić koniec wszystkich działań Israela”, zwany końcem dni.
525) A jeśli powiesz, że nie objawił tego, co chciał objawić, w takim razie dlaczego w Torze zapisano słowo Jaakowa w sposób pełny, a później zostało naruszone, i nie zostało dokończone słowo? (we-i teima: de-la galei mai de-ba’a le-gala’a – af al pi chen, amai ketiv be-Orayta milla de-Jaakow shelema, we-itpegeim le-vatar, we-la ishtalem milla?) Lecz z pewnością zostało dokończone wszystko, co trzeba było objawić, objawił i zakrył; wypowiedział słowo, objawił je na zewnątrz, a zakrył wewnątrz. (ella vaddaj ishtalem: kol mah de-itztarich le-gala’a – galei we-satem; amar milla, we-galei le-var, we-satem le-go.) A słowo Tory nigdy nie zostaje naruszone. (u-milla de-Orayta la itpegeim le-olmin.)
Sulam
525) „I można by zapytać: przecież on nie objawił tego, co chciał objawić, dlaczego zatem w Torze zapisane jest słowo wypowiedziane przez doskonałego Jaakowa, skoro potem zostało przerwane i się nie wypełniło? Ale z pewnością się wypełniło. I wszystko, co należało objawić, on objawiał i ukrywał: wypowiadał słowo, objawiając jego zewnętrzny sens, a ukrywając wewnętrzny. A słowo, które jest zapisane w Torze, nigdy nie zostaje naruszone”.
526) I wszystko to jest zakryte w Torze, ponieważ Tora jest doskonałością wszystkiego – doskonałością górnej i dolnej rzeczywistości, i nie ma w Torze ani jednego słowa, ani jednej litery, która byłaby uszkodzona. (we-kolla hu satem bei be-Orayta, be-gin de-Orayta hu shelimu de-kolla, shelimu de-le’ejla we-tata, we-la it milla o ot be-Orayta pegimu.) A Jaakow, wszystko, co trzeba było powiedzieć, powiedział, lecz objawił i zakrył, i nie uszkodził niczego z tego, co chciał, nawet jednej litery. (we-Jaakow kol mah de-itztarich leih le-meimar amar, aval galei we-satem, we-la pagem mi-kol mah de-ba’a afilu ot achat.)
Sulam
526) „Wszystko jest ukryte w Torze, ponieważ Tora jest doskonałością wszystkiego – doskonałością Wyższego i niższego, i nie ma w Torze ani słowa, ani nawet litery, które byłyby ułomne. I wszystko, co Jaakow miał powiedzieć – powiedział, ale objawił i ukrył. I nie naruszył niczego z tego, co pragnął objawić – ani jednej litery”.
527) Rabbi Jehuda i Rabbi Jose siedzieli pewnego dnia przy bramie Lod. Rabbi Jose powiedział do Rabbi Jehudy: oto widzimy, że Jaakow pobłogosławił swoich synów, tak wynika z tego, co jest napisane: „i pobłogosławił ich”, ale gdzie jest ich błogosławieństwo? (Ribi Jehuda we-Ribi Jose havu jatvei joma chad afitcha de-Lod. Amar Ribi Jose le-Ribi Jehuda: ha de-chaminan de-Jaakow barech li-vnei, chaminan mi-ma de-ketiv va-yevarech otam – aval an birchata di-lehon?) Odpowiedział mu: wszystkie te wersety są błogosławieństwami, które im wypowiedział, jak np.: „Judo, ciebie chwalić będą twoi bracia”, „Dan będzie sądził swój lud”, „Od Aszera tłuszcz będzie jego chleb” – i tak u wszystkich. (Amar leih: kolla birchan inun de-varech le-hon, ke-gon: Jehuda ata yoducha achecha, Dan yadin ammo, me-Aszer shemena lachmo, we-chen kullhu.)
Sulam
527) Rabbi Jehuda i rabbi Josi siedzieli kiedyś u wejścia do Lod. Rabbi Josi powiedział do rabbi Jehudy: „To, że Jaakow pobłogosławił swoich synów, widzimy z powiedzianego: «I pobłogosławił ich»[11]. Ale gdzie są te ich błogosławieństwa?”
Odpowiedział mu: „Wszystko to są błogosławieństwa, którymi ich pobłogosławił, jak powiedziano: «Jehudo, ciebie będą wysławiać twoi bracia»[12], «Dan będzie sądzić swój lud»[13], «Od Aszera – tłusty jego chleb»[14]. I tak pobłogosławił ich wszystkich”.
528) Ale tego, co chciał im objawić, nie objawił, ponieważ chciał im objawić koniec. A to już zostało wyjaśnione, że jest koniec po stronie prawej i koniec po stronie lewej, i chciał im objawić koniec, aby mogli się oczyścić i oczyścić z nieczystości. (aval mah de-ba’e le-gala le-hon – la galei, de-ba’a le-gala’a le-hon et ha-ketz, we-ha okmuha, de-it ketz le-yemina, we-it ketz le-smala, u-ba’a le-gala’a le-hon et ha-ketz, be-gin le-istamra u-le-itdak’ka me-orla.) A ten, kto im to objawił, został poznany i ujawniony, aż weszli do Ziemi Świętej. (u-man de-galei le-hon – ityada we-itgalei, ad de-a’alu le-ar’a kadisza.) Ale inne sprawy nie są ujawnione, a są ukryte w Torze, w tym właśnie fragmencie o Jaakowie i w tych błogosławieństwach. (aval millin achranin la inun be-itgallya, u-setimin inun be-Orayta, be-hai parshata de-Jaakow, u-be-inun birchan.)
Sulam
528) „Ale tego, co chciał objawić, nie objawił. Bo chciał im objawić koniec dni, a już wyjaśniliśmy, że istnieje koniec prawej i koniec lewej. I on chciał im objawić koniec” prawej strony, „aby ochronić się i oczyścić z krańcowej nieczystości”, czyli z napletka, obecnego na końcu lewej strony. „A to, co im objawił, było już znane i odkryte jeszcze zanim weszli do ziemi świętej. Ale reszty nie opowiedział im wprost, i jest ona ukryta w Torze, w tym rozdziale o Jaakowie i w tych błogosławieństwach”.
[1] Tora, Bereszit, 49:1. «I wezwał Jaakow swoich synów i powiedział: „Niech się zgromadzą, a ja wam oznajmię, co się wam przydarzy w zakończeniu dni”».
[2] Pisma, Tehilim, 102:18. «Zwrócił się On ku modlitwie samotnego i nie wzgardził ich modlitwą».
[3] Tora, Dewarim, 6:4. «Słuchaj, Israelu! Stwórca, nasz Wszechmogący, Stwórca jeden».
[4] Tora, Bemidbar, 13:16. «Oto imiona ludzi, których Mosze wysłał, aby zbadali ziemię. I Mosze nazwał Hoszeę, syna Nuna – Jehoszua».
[5] Tora, Bereszit, 25:26. «A potem wyszedł jego brat, trzymając swoją ręką piętę Esawa. I nazwał go imieniem Jaakow. A Icchak miał sześćdziesiąt lat przy ich narodzinach».
[6] Tora, Bereszit, 33:20. «I postawił tam ołtarz, i nazwał go: Stwórca, Wszechmogący Israela».
[7] Prorocy, Jona, 3:7-8. «I nakazał obwołać i powiedzieć w Ninewej z rozkazu króla i jego dostojników tak: aby ani ludzie, ani zwierzęta, ani duży, ani mały bydło nie spożywali niczego, nie chodzili na pastwiska i nie pili wody; i aby okryci byli worem ludzie i bydło, i aby wołali nieustannie do Wszechmogącego, i aby każdy odwrócił się od swojej złej drogi i od przemocy swoich rąk».
[8] Tora, Wajikra, 1:1. «I wezwał On Moszego, i mówił do niego Stwórca z Namiotu Spotkania tak».
[9] Prorocy, Jeszajahu, 49:21. «I powiesz w swoim sercu: „Któż mi tych urodził? Ja przecież byłam pozbawiona dzieci i samotna, wygnana i opuszczona – któż więc wychował tych? Oto byłam pozostawiona sama – ci, gdzie oni (byli)?”».
[10] Pisma, Tehilim, 50:5. «Zgromadźcie mi moich pobożnych, którzy zawarli ze Mną przymierze nad ofiarą».
[11] Tora, Bereszit, 49:28. «Oto wszystkie pokolenia Israela, dwanaście. I to jest to, co powiedział im ich ojciec, i błogosławił ich – każdego jego błogosławieństwem błogosławił ich».
[12] Tora, Bereszit, 49:8. «Jehuda, ciebie wychwalać będą twoi bracia; twoja ręka na karku twoich wrogów; pokłonią się tobie synowie twojego ojca».
[13] Tora, Bereszit, 49:16. «Dan będzie sądził swój lud, jak jedno z pokoleń Israela».
[14] Tora, Bereszit, 49:20. «Od Aszera – tłusty jego chleb; i on dostarczać będzie potrawy królewskie».