195) „I żył Jaakow w jego wnętrzu” (wa-jechi Jaakow be-gawajeh). Z tego uczymy się, że człowiek powinien dbać o to, by jego obraz nie pomieszał się z obrazem bałwochwalców, ponieważ ten jest święty, a tamten nieczysty (al da: liba’ej leih le-bar nasza de-la le-it’arba tzulma dilej be-tzulma de-akum, be-gin de-hai kadisza, we-hai mesa’awa).
Sulam
195) „«I mieszkał Jaakow»[1] wśród nich. Dlatego człowiek nie powinien mieszać swojego kształtu z kształtem bałwochwalców, ponieważ jedno jest świętością, a drugie – nieczystością”.
196) Chodź i zobacz, jaka jest różnica między Israel a narodami bałwochwalczymi: u Israela, gdy człowiek umrze, staje się nieczysty cały jego ciało i dom również staje się nieczysty. Natomiast ciało bałwochwalcy nie czyni innych nieczystymi, ani samo nie staje się nieczyste, gdy on umiera. Dlaczego? (ta chaze, ma bein Israel le-ammin akum: de-Israel kad isztakkach bar nasza mit, hu mesa’aw le-kol gufa, u-bejta mesa’awa; we-gufa de-akum la mas’iv le-achara, we-gufeh la mesa’awa kad ihu mit – maj ta’ama?).
Sulam
196) „Spójrz, na czym polega różnica między Israelem a bałwochwalcami. W Israelu, gdy znajduje się martwy człowiek, on kala każde ciało, i dom zostaje skalany. Natomiast ciało bałwochwalcy nie kala innego, i jego ciało nie jest nieczyste, gdy on jest martwy. I w czym tu rzecz?”.
197) Israel, w chwili, gdy człowiek umiera, wszystkie świętości jego Pana odchodzą od niego: odchodzi od niego ten święty obraz, odchodzi od niego ten duch świętości, a ciało pozostaje nieczyste (Israel: be-sza’ata de-ihu mit, kol kidduszej de-Marej mit’abran minej, it’abar minej hai tzulma kadisza, we-it’abar minej hai ruach kudsza, iszt’ar gufa mesa’awa).
Sulam
197) „Kiedy Israel umiera, wszystkie świętości jego Władcy oddalają się od niego – oddala się od niego święty kształt i oddala się od niego święty duch, i jego ciało pozostaje nieczyste”.
198) Ale bałwochwalca, który służy obcym bogom, nie jest tak – bo za życia jest nieczysty we wszystkich stronach: jego obraz jest nieczysty, jego duch jest nieczysty, i z powodu tej nieczystości te siły przebywają w nim, dlatego zakazane jest zbliżać się do niego (awal akum, oved avoda zara, leit hachej – de-be-chajej mesa’av be-kol sitrin; tzulma dilej mesa’awa, we-ruacha dilej mesa’awa; u-we-gin de-so’evutei, ilejn szarjin be-gawweh, asir le-mikrav le-gabei). A gdy umiera, wszystkie te nieczystości wychodzą z niego, i ciało pozostaje bez nieczystości, by czynić nieczystym (kejwan de-mit, nafkei kol ilejn mesa’avuta, we-iszt’ar gufa be-la mesa’avuta le-so’ava).
Sulam
198) „Lecz u cudzoziemca, czczącego bożki, który za życia jest nieczysty ze wszystkich stron, jego kształt jest skalany i jego duch jest skalany. I ponieważ te rodzaje nieczystości przebywają w nim – nie wolno się do niego zbliżać. Lecz gdy on umiera, wszystkie te rodzaje nieczystości wychodzą z niego, i ciało pozostaje bez nieczystości i nie czyni (drugiego) nieczystym”.
199) I chociaż ich ciało (bałwochwalców) jest nieczyste, zarówno za życia, jak i po śmierci, to jednak za ich życia, ponieważ wszystkie te nieczystości znajdują się przy nich, mają siłę, by zanieczyszczać innych (we-af al-gaw de-gufa de-lehon mesa’av, bein be-chajejhon u-vein be-mitat’chon – awal be-chajejhon, de-kol inun mesa’vin isztakchej le-gabajhon, it le-hon cheila le-so’ava le-acharinei). Ale po ich śmierci, kiedy wszystkie te nieczystości wychodzą z nich, nie mogą już zanieczyszczać (be-mitat’chon, de-nafkei kol inun mesa’avin minajhon, la jachlin le-sa’ava). Natomiast Israel może zanieczyszczać innych, ponieważ wszystkie świętości wychodzą z niego, a spoczywa na nim inna strona (u-de-Israel, jachil le-sa’ava le-acharinei, be-gin de-kol kadishin nafqin minej, we-szara alejhu sitra achara).
Sulam
199) „I chociaż ich ciało jest nieczyste zarówno za życia, jak i w chwili śmierci, to jednak za życia, gdy wszystkie nieczystości znajdują się w nich, mają siły, aby kalać innych, a w chwili śmierci, gdy wszystkie nieczystości wychodzą z nich, nie mogą kalać. A ciało Israela po swojej śmierci może kalać innych, ponieważ wszystkie świętości wyszły z niego, i panuje nad nim druga strona”.
200) Chodź i zobacz: ten święty obraz, gdy człowiek idzie, wzrasta i zostaje uformowany na podstawie tego pierwotnego oblicza, które jest jego podobieństwem, powstaje drugi obraz, i oba się łączą w jedno, i jeden przyciąga drugi (ta chaze: hai celem kadisza, kad azil bar nasza we-itrabbej, we-it’aved me-hai partzufa de-dijokna dilej, it’aved tzulma achara, u-mitchabran ka-chada, we-da natil le-da). W chwili, gdy istnieją oba obrazy, człowiek jest chroniony, jego ciało pozostaje w istnieniu, a duch spoczywa w nim (be-sza’ata de-ishtakchu trein tzulmin, natir hu bar nasza, we-gufa dilej be-kijuma, we-ruchej szarja be-gawweh).
Sulam
200) „I ten kształt świętości, kiedy człowiek nieprzerwanie wzrasta, i kształtuje się oraz dopełnia jego forma w takim kształcie, formuje się inny kształt i łączy się razem” z pierwszym, „i jeden przyjmuje drugi. Gdy człowiek ma dwa kształty, człowiek jest strzeżony, i jego ciało żyje, a duch panuje w nim”.
201) W chwili, gdy zbliżają się jego dni, obrazy te odchodzą od niego, ten wznosi się ku tamtemu, i człowiek pozostaje bez ochrony (be-sza’ata de-karivu jomoj, mit’abran minej, we-da salik le-da, we-iszt’ar bar nasza be-la netiru). Wtedy [spełnia się wers]: „Aż powieje dzień i pierzchną cienie” – dwa cienie (ke-dein: ad sze-jafuch ha-jom we-nasu ha-tzelalim – trei).
Sulam
201) „Kiedy dni jego zbliżają się ku śmierci, usuwają się od niego kształty, przy czym jeden usuwa drugi, ponieważ są one ze sobą zjednoczone. I człowiek pozostaje bez ochrony. Powiedziano o tym: «Póki nie zajął się dzień i nie uciekły cienie»[2] – dwa”. Nie powiedziano tu «uciekł kształt (celem צלם)», lecz «uciekły cienie (clalim צללים)», to znaczy dwa, jak już powiedzieliśmy.
Wyjaśnienie powiedzianego. „Kształty (clamim צלמים)” – to obłoczenia na mohin, które niższy otrzymuje od wyższego. Ponieważ ZoN ze swojej strony nie są zdolne otrzymać mohin, jako że ich kelim pochodzą z właściwości Malchut, na którą zostało dokonane pierwsze skrócenie, aby nie otrzymywać wyższego światła. Lecz ponieważ Bina i TuM Aba we-Ima zstąpiły do kelim ZoN w czasie ich małego stanu (katnut) Aba we-Ima, ZoN wznoszą się z tymi kelim podczas ich wielkiego stanu (gadlut), gdy oni (Aba we-Ima) przywracają swoją Binę i TuM na ich stopień. I wtedy ZoN otrzymują mohin Aba we-Ima[3]. I wiedz, że tak jak otrzymują mohin od Aba we-Ima, tak są też zobowiązani otrzymać ich kelim, by obłóczyć mohin, ponieważ ich własne kelim nie są zdolne przyjąć światła. I dlatego od tych Biny i TuM Aba we-Ima, które zstąpiły w nich, otrzymują kelim, nazywane kształtami (clamim צלמים), które obłaczają mohin. I są ich dwa: od Biny i TuM Aba i od Biny i TuM Imy.
I tak samo jak zostało wyjaśnione odnośnie do dwóch kształtów (clamim צלמים) ZoN, które otrzymują od Aba we-Ima – dokładnie tak samo dzieje się to z duszami ludzi, które rodzą się z ZoN, aby obłóczyć się w ludzi. Ponieważ ZoN nie rodzą dusz, dopóki nie wznoszą się i nie obłaczają wyższych Aba we-Ima. A niższy, który wznosi się do wyższego, staje się jak on, i wtedy całkowicie liczą się jako sami Aba we-Ima. I męskie, i żeńskie dusze, rodzące się z ZoN, mają takie samo odniesienie (do ZoN), jak ZoN do Aba we-Ima. I te dusze również otrzymują obłoczenia mohin od ZoN, to znaczy od ich Biny i TuM, nazywane kształtami (clamim צלמים): jeden – od Nukwy, a drugi – od Zeir Anpina. I najpierw otrzymuje kształt od Nukwy, a potem – od Zeir Anpina.
I to oznacza powiedziane[4]: „I ten kształt świętości, kiedy człowiek nieprzerwanie wzrasta, i kształtuje się oraz dopełnia jego forma w takim kształcie”, ponieważ najpierw otrzymuje kształt od Nukwy, a po tym, jak ten kształt wzrośnie i dopełni się jego forma, wtedy (człowiek) otrzymuje drugi kształt – od Zeir Anpina. I dlatego powiedziano: „Formuje się inny kształt”, czyli od Zeir Anpina, „i on łączy się razem (z pierwszym), i jeden przyjmuje drugi”, ponieważ potrzebują siebie nawzajem, jako że kształt (celem צלם) Nukwy przyciąga Hochmę, która nie może świecić bez chasadim, a kształt (celem צלם) Zeir Anpina przyciąga chasadim dla obłoczenia Hochmy. I wtedy jednoczą się w jedno i świecą razem, „i jeden przyjmuje drugi”, ponieważ jeden bez drugiego nie może świecić.
I powiedziano: „Kiedy dni jego zbliżają się ku śmierci, usuwają się od niego kształty”. Innymi słowy, odejście tych kształtów jest przyczyną jego śmierci, ponieważ stanowią one kelim i obłoczenia mohin, które są światłem życia. A gdy odchodzą te kelim, odchodzi światło życia, ponieważ nie ma światła bez kli, i dlatego on umiera. „Przy czym jeden usuwa drugi”, ponieważ potrzebują siebie nawzajem, ponieważ Hochma, będąca światłem życia, nie może świecić bez chasadim. „I człowiek pozostaje bez ochrony”, czyli bez kelim dla zachowania mohin, i dlatego odchodzą mohin, które są światłem życia.
202) Chodź i zobacz: gdy budzi się sąd na świecie, kiedy Stwórca zasiada na tronie sądu, by sądzić świat, człowiek powinien obudzić w sobie skruchę, aby powrócić z winy, ponieważ tego dnia pisane są zapisy, i wszystkie znajdują się w pamięci, oto są zapisane; jeśli człowiek zasłuży, że powróci przed swoim Panem, zdziera się zapisy dotyczące jego (ta chaze, kad it’ar dina be-‘alma, de-Kudsza Berich Hu jatew ‘al kursa de-dina le-mejdan ‘alma, ba’ej bar nasza le-it’arra teszuwah, de-jejtuw me-chijewa, de-ha hahu joma, pitkin ketiwu, u-misztekchej kullhu be-achmata – ha ketiwin, i zakkej bar nasza de-jejtuw kamej Marej, kar’in pitkin de-‘alej).
Sulam
202) „«Kiedy budzi się sąd na świecie i Stwórca zasiada na tronie sądu, by sądzić świat», czyli w Rosz ha-Szana (na początku roku), „człowiek powinien przebudzić się do skruchy, by żałować za swoje przewinienia. Albowiem w tym dniu zapisywane są świadectwa, i wszystkie one dołączają do sprawy. I jeśli człowiek dostąpił zasługi powrotu do skruchy przed swoim Panem, to te świadectwa przeciw niemu zostają rozerwane”.
203) Potem Stwórca, błogosławiony niech będzie, przygotowuje się przed Nim dzień Jom Kipur, dzień pokuty – jeśli powróci ze swoich grzechów, dobrze. (lewatar kudsza berich hu zamin kameh de-be-nun, joma de-kipuraj, joma de-teszuwa, i taw me-cheto’oj taw.) A jeśli nie, Król rozkazuje zapieczętować wyroki. (we-i la, pakkid malka le-michtam pitkin.) Biada, że pokuta musi się od niego oddalić. (waj de-ha teszuwa ba’ja le-istallaka mineh.)
Sulam
203) „A potem Stwórca przygotował dla człowieka Dzień Przebłagania, Dzień Skruchy. Jeśli rozżalił się nad swoimi grzechami – dobrze, a jeśli nie, to Król rozkazuje podpisać świadectwa, i biada człowiekowi, ponieważ skrucha chce oddalić się od niego”.
204) Jeśli zasłuży przez pokutę, lecz niepełną, jak należy, zawieszają ją aż do tego ostatniego dnia – Aceret, który jest ósmym dnia święta. (i zakej bi-teszuwa, we-la szlejmata kidka ja’ot, taljin leh ad hahu joma batra’a de-aceret, de-hu temina’a le-chag.) A jeśli uczyni pełną pokutę przed swoim Panem, zostają one podarte. (we-i awad teszuwa szlejmata le-kamej mareh, itkera’u.) A jeśli nie zasłuży, te wyroki wychodzą z domu Króla i zostają przekazane w ręce wysłannika, a sąd zostaje wykonany, i wyroki nie wracają już więcej do domu Króla. (we-i la zakej, inun pitkin nafkin mi-bej malka, we-itmasseran bi-jadoj de-santera, we-dina mit’awed, u-pitkin la mehadaran tu le-bej malka.)
Sulam
204) „Jeśli człowiek dostąpił zasługi dojścia do skruchy, lecz nie jest ona jeszcze pełna, wyrok zostaje odłożony do ostatniego dnia, zwanego Aceret (zgromadzenie), i jest to ósmy dzień święta Sukot. Jeśli doszedł do pełnej skruchy przed swoim Panem, to świadectwa zostają rozerwane. A jeśli nie dostąpił zasługi, to świadectwa zostają wyniesione z królewskiego domu i przekazane aniołowi wykonującemu karę, i odbywa się sąd. Po tym, jak świadectwa zostaną wyniesione, nie powracają już więcej do królewskiego domu”, a zapisany w nich sąd musi się dokonać.
205) Wtedy wizerunki zostają od niego oddzielone i nie znajdują się już z nim, ponieważ oddzielają się od niego, to z pewnością pieczęć Króla przejdzie nad nim i skosztuje kielicha śmierci. (kedejn tzulmin itawbaru mineh, we-la misztakchin immeh, kevan de-mitawbran mineh, ha wadaj tufska de-malka ja’awor aleh, we-jit’om kassa de-mota.) A w tę noc ostatniego święta wysłannicy są przygotowani i zabierają wyroki. (u-we-hahu lejlja de-chagga batra’a, santerin zeminin, u-pitkin natlin.) Po tym, jak je zabiorą, wizerunki się oddzielają i nie znajdują się w jego rękach, a jeśli się znajdują w jego rękach, to sąd jest zły albo przejdzie nad nim sąd złych nieszczęść z powodu ich nikczemności – a oto już to wyjaśniliśmy. (batar de-natlej lon, tzulmin mitawbran, we-la misztakchin be-ho jadej, we-i misztakchin be-ho jadej, dina grija, o ja’awor aloj dina mar’in biszin, bi-grijutah de-lehon, we-ha okimna le-ha.)
Sulam
205) „Wtedy odchodzą od niego kształty i nie znajdują się przy nim. A ponieważ odeszły od niego, nieuchronnie dosięgnie go królewska kara i pozna smak kielicha śmierci. A w ostatnią noc święta”, w noc Szemini Aceret[5], „karzący są gotowi i otrzymują zapisy świadectw. I po tym, jak otrzymują te zapisy, kształty odchodzą i nie znajdują się w nich. Jeśli jednak znajdują się w nich kształty, nie ma nad nimi sądu ani złych dolegliwości, które przychodzą wskutek uszkodzenia tych kształtów”.
206) A w dawnych księgach powiedziano jeszcze więcej – kiedy głowa zostaje odcięta, a ciało pozostaje, jego syn lub jego żona również pozostaną, a on sam zostanie usunięty. (u-we-sifrej kadma’ej amrej jatir, kad resza igra, we-jisztakach gufa, breh, o inteteh, jisztakkachu, we-hu jistallek.) A to jest, gdy przez cały ten czas nie powrócił w pokucie. (we-ha me, kad la ahadar kol hahu zimna bi-tjuwta.) Ale jeśli powrócił, to tylko smak śmierci zakosztuje i zostanie ocalony. (awal i ahadar, ta’ama de-mota jit’am, we-jittasej.)
Sulam
206) „A w księgach pierwszych (mędrców) są one wyjaśnione jeszcze dokładniej. Gdy cieniowi brakuje głowy, a pozostaje ciało, oznacza to, że syn lub żona człowieka pozostaną przy życiu, a on sam odejdzie. I to jest prawdziwe w przypadku, gdy przez cały ten czas nie rozżalił się. Lecz jeśli rozżalił się, skosztuje jedynie smaku śmierci i zostanie uleczony z dolegliwości”.
207) A jeśli ciało się nie pojawi, a głowa pozostanie, oni wstępują, a on się utrzymuje. (we-i gufa la itchaze, we-jisztakkach resza, inun salkin, we-hu itkajej.) A to jest, gdy jego syn jest jeszcze mały i znajduje się pod jego władzą. (we-ha me, kad breh Zeira bi-reszuteh.)
Sulam
207) „Lecz jeśli nie będzie widać cienia jego ciała, a będzie tylko głowa, to jego domownicy odejdą, a on pozostanie przy życiu. I to jest prawdziwe tylko w przypadku, gdy jego młodszy syn wciąż znajduje się pod jego opieką”.
208) A jeśli jego ręce są uszkodzone, to i jego czyny są uszkodzone. (we-i jedoj pegimu, awidta de-jedoj pegimin.) Jego nogi – złe siły podążają za nim. (ragloj, mar’in radfin aleh.) Obraz uciekł i powrócił, uciekł i powrócił, o nim napisano: „Rano powiesz: Kto da wieczór?” (arak tzulma we-ahadar, arak we-ahadar, aleh ketiw, ba-boker to’amar mi jiten erew.) A to wtedy, gdy świeci luna, a noc naprawia się w świetle. (we-haj kad nahara sihara, we-lelja ittakkan bi-nehora.)
Sulam
208) „Jeśli cienie jego rąk są uszkodzone, oznacza to, że zepsują się dzieła jego rąk. Jeśli uszkodzone są nogi, oznacza to, że choroby będą go prześladować. Jeśli zaś cień ucieka od niego i powraca, ucieka i powraca, to powiedziano o nim: «Rano powiesz: O, gdyby już był wieczór!»[6]. Tak dzieje się tylko wtedy, gdy świeci księżyc i noc jest naprawiona jego światłem”, gdy człowiek sprawdza swój cień.
209) Lecz sprawiedliwi pobożni każdego dnia zaglądają w swoje serca, jakby to był dzień ich odejścia z tego świata, i czynią pełną pokutę przed swoim Panem, i nie będą potrzebowali żadnej innej sprawy. (awal zakka’ej chasidej, be-chol joma we-joma mistakklej bi-libajehu, ke-ilu hahu joma mistallekej me-alma, we-awdin tjuwta szlejmata kamej marehon, we-la jitztrichun le-milla achra.) Błogosławiona jest ich część – w tym świecie i w przyszłym świecie. (zakka’a chulkehon, be-alma dein, u-be-alma de-atej.)
Sulam
209) „Jednakże sprawiedliwi i chasydzi każdego dnia w swoim sercu wyobrażają sobie, jakoby tego dnia mieli odejść z tego świata, i dochodzą do pełnej skruchy przed swoim Panem. I nie potrzebują niczego innego”, czyli by sprawdzać swój cień i tym podobne. „Szczęśliwy ich los w tym świecie i w świecie przyszłym”.
[1] Tora, Bereszit, 47:28. «I żył Jaakow w ziemi Micraimu siedemnaście lat. I było dni Jaakowa, lat jego życia, sto czterdzieści siedem lat».
[2] Pisma, Szir ha-Szirim, 2:17. «Aż nie nadejdzie dzień i nie uciekną cienie. Powróć, bądź podobny do gazeli, mój umiłowany, na górach rozdzielenia!».
[3] Patrz Zohar Hakdama, p. 17, od słów: «I to oznacza: „Matka (Ima) pożycza swoje szaty córce i ozdabia ją swoimi klejnotami”».
[4] Patrz wyżej, p. 200.
[5] Szemini Aceret – ósmy, kończący dzień święta Sukkot.
[6] Tora, Dewarim, 28:67. «Rano powiesz: „Och, gdyby już nastał wieczór!”, a wieczorem powiesz: „Och, gdyby już nastał ranek!” – z powodu strachu w twoim sercu, którym będziesz ogarnięty, i z powodu widoku przed twoimi oczami, który zobaczysz».