91) „I powiedział Josef do ojca swego: To są moi synowie, których dał mi Bóg tutaj” (wa-jomer Josef el awiw: banaj hem aszer natan li Elohim ba-ze). Rabbi Szymon nauczał: stąd – „A to jest Tora, którą dał Mosze przed synami Israela” (Rabbi Szimon tanei: me-hacha – we-zot ha-Tora aszer sam Mosze lifnej bnej Israel). Powie Israel niższy: gdy Israel jest nad nimi z góry – „moje dzieci są oni”, że dał mi Święty, niech będzie błogosławiony, Torę (jomar Israel le-tata: kad Israel alejhon le-ejla – banaj inun, di-jahaw li ha Kudsza Brich Hu orajta). Jak bardzo są uczciwi i ich zasady, w zasadach Tory, która została im dana (kamma jat’chon we-nimusehon kszitin, be-nimusej orajta de-itjehivat le-hon). Chodź i zobacz, gdy Israel są pod skrzydłami Szchiny, ich Tora nazywa się „ze” (ta chaze: kad jehon Israel techot gadfej Szechinta, orajta de-lehon itkariat ze), jak jest powiedziane: „To jest mój Bóg i uczynię Mu mieszkanie” (ha-hu de-ketiv: ze eli we-anwehu). A w każdym czasie, gdy Dawid nie przemawiał pod skrzydłami Szchiny, to słowo nie było wypowiedziane, tylko prorokował to, co ma się wydarzyć, i nazywane było „zot” (u-we-kol idan de-la hawa Dawid memallel techot gadfej Szechinta da milta, ela itnabei ma de-lehewe, itkarejna: zot).

Sulam

91) „I powiedział Josef do swojego ojca: «To są moi synowie, których dał mi Wszechmogący w tym (ba-ze בזה)»[1]. Rabbi Szymon wyjaśnił tutaj: «I oto Tora, którą przedstawił Mosze przed synami Israela»[2]. Powie niższy Israel” – nazywany Josefem, „gdy wyższy Israel jest nad nimi z góry: «To są moi synowie, ponieważ Stwórca dał mi Torę»”, która nazywana jest „to (ze זה)”. I dlatego powiedziano: „w tym (ba-ze בזה)”. „Jak bardzo oni” – Israel, „i ich prawa są prawdziwe dzięki prawom Tory, która została im dana”.

„Spójrz, kiedy Israel znajdą się pod skrzydłami Szchiny, ich Tora nazywana jest to (ze זה), jak powiedziano: «To (ze זה) jest mój Stwórca, i będę Go sławił»[3]. I dlatego powiedziano: «Dał mi Wszechmogący w tym (ba-ze בזה)» – czyli w Torze. „I przez cały czas, dopóki Dawid nie mówił spod skrzydeł Szchiny, lecz prorokował o tym, co będzie, Tora nazywana jest ta (zot זאת)”, jak powiedziano: „I oto (ta) Tora, którą przedstawił Mosze przed synami Israela”.

Wyjaśnienie powiedzianego. Tora nazywana jest czasem to (ze זה), a czasem ta (zot זאת). Różnica polega na tym, że ze oznacza właściwość męską, czyli tę, która działa i wpływa; natomiast zot oznacza właściwość żeńską, czyli tę, która przyjmuje działanie i sama nie działa, jak powiedziano: „Esther była dziewiczą ziemią”[4].

I Rabbi Szimon wyjaśnia, w jakich przypadkach Tora nazywa się ze, a w jakich zot. Dlatego mówi: „Spójrz, kiedy Israel będą pod skrzydłami Szchiny” – czyli podczas wygnania, gdy schronią się pod cieniem Szchiny i nazywani są wspierającymi Torę, ponieważ działają i stwarzają Torę[5], „ich Tora nazywa się ze” – wtedy ich Tora znajduje się w właściwości zachar (męskiej), bo on jest działający, i dlatego nazywana jest ze.

„A przez cały czas, dopóki Dawid nie mówił spod skrzydeł Szchiny, lecz prorokował o tym, co będzie” – czyli w czasie objawienia Tory i objawienia wszystkich ukrytych w niej tajemnic, wtedy liczy się ona jako właściwość nekewa (żeńska), bo wtedy objawione jest jedynie wynagrodzenie w niej, a nie ma w niej działania, i przypomina ona „dziewiczą ziemię”. Dlatego nazywana jest wtedy zot (ta), jak powiedziano: „I oto (ta) Tora”.

92) Rab Nachman powiedział: stąd – „Choćby obóz rozłożył się przeciw mnie, nie ulęknie się serce moje… w tym ufam” (Rav Nachman amar: me-hacha – im tachane alaj machane, lo jira libi… be-zot ani bote’ach). „Zot” – to Tora, będzie w dniu przyjścia Mesjasza (zot: da orajta – tehe le’etej Meszicha). A w Bereszit Rabba: „I głos turkawki słyszany w naszej ziemi” (u-we-BeReszit Rabba: we-kol ha-tor niszma be-artzejnu). Dlaczego Tora została porównana do turkawki? Tak jak głos turkawki jest miły, tak też słowa Tory – jej głos jest miły (al ma itmatlat orajta le-gozala? ma gozal kollej arew, af pitgamej orajta kollej arew). I ten głos będzie w dniu przyjścia Mesjasza, w dniu sądu (we-da kala jehe le’etej Meszicha, le-joma de-dina).

Sulam

92) Powiedział Raw Nachman[6]: „Stąd” wynika różnica między to (ze זה) a ta (zot זאת), ponieważ powiedziano: „«Choćby stanął przeciw mnie obóz, nie ulęknie się serce moje, choćby wojna wybuchła przeciw mnie, w niej (ba-zot בזאת) pokładam ufność»”[7]. Zot (זאת – ta) to Tora, która będzie w czasie przyjścia Masziacha” – czyli w czasie objawienia Tory[8].

I dlatego powiedziano: „I głos turkawki (ha-tor התור) słyszany jest na naszej ziemi”[9]. I powiedziano: „Tor (תור)”, w rodzaju męskim, a nie powiedziano: „Tora (תורה)”, jak zazwyczaj. A tor (תור) to nazwa turkawki, jak powiedziano: „Z turkawek albo z młodych gołębi”[10].

Tora porównywana jest do turkawki, ponieważ głos turkawki jest słodki[11], i tak samo słodki jest głos słów Tory. I ten głos rozlegnie się, gdy przyjdzie Masziach w dniu sądu, przed wybawieniem. Wówczas Masziach będzie sprawował sądy i prowadził wojny przeciw narodom, które zniewoliły Israel. Ale nie nadszedł jeszcze czas objawienia Tory, i dlatego nazywa się ona tor (תור – turkawka), w rodzaju męskim, i nazywana jest to (ze זה).

93) Nauczano: „Pędy pokazały się na ziemi, nadszedł czas śpiewu, i głos turkawki słyszany w naszej ziemi” (tana: ha-niccanim nir’u ba-arec, et ha-zamir higi’a, we-kol ha-tor niszma be-artzejnu). „Pędy” – to nasi praojcowie, Rydwan, którzy powstaną ze świata i ukażą się (ha-niccanim: da awahatan de-merkawa, de-min alma jekumun we-jitchazu).

Sulam

93) „Uczyliśmy się: «Pędy ukazały się na ziemi, czas śpiewu nadszedł, i głos turkawki słyszany jest na naszej ziemi». Pędy – to praojcowie w strukturze (merkawie)” – Awraham, Icchak i Jaakow, „którzy powstaną w świecie i staną się widoczni na ziemi”.

94) „Czas śpiewu nadszedł” – to pieśń pochwalna, którą będą śpiewać Lewici, gdy powrócą do swojej służby jak na początku (et ha-zamir higi’a – tuszbachta di-szabbechun Lewa’ej, kad jetuwun le-pulchanehon kid-bekadmejta). „I głos turkawki” – to: „Których dał mi Bóg tutaj”, słowa Tory, które są słodkie jak głos turkawki, czyli „ze” (we-kol ha-tor – aszer natan li Elohim ba-ze, pitgamej de-orajta, de-inun arewin ke-kala de-tora – da: zeh).

Sulam

94) „«Czas śpiewu nadszedł» – to pieśń, którą zaśpiewają lewici, gdy powrócą do swojej służby, jak na początku. A «głos turkawki (tor תור)» – to wewnętrzny sens słów: «Których dał mi Wszechmogący w tym (ba-ze בזה)»”. Innymi słowy, to Tora w właściwości zachar, nazywana „to (ze זה)”, na co wskazują słowa: „Których dał mi Wszechmogący w tym (ba-ze בזה)”. I to są słowa Tory, słodkie jak głos turkawki (tor תור), nazywanej „to (ze זה)”.

95) Co to ukazuje? A tajemnica tej sprawy jest taka: w czasie, gdy nie są pod skrzydłami Szchiny, alef z „zot” zstępuje i staje się niższa od wszystkiego (maj ka-majre? we-raza de-milta: be-idana de-la tehewjan techot gadfej Szechinta, alef de-„zot” nachit, we-hu mittechot le-kolla). A hej z „To jest mój Stwórca, i będę Go sławił” wznosi się, od kiedy zburzono Świątynię, ponieważ hej nie może mieszkać i być pośród narodów bałwochwalczych (u-selikat hej de-„zeh eli we-anwehu”, mi-de-charaw bejta, de-hej la jachla ladur u-lemehewe bein ammamin akum). Hej święta – odłączona od Imienia. Gdy Israel powrócą do swojej ziemi, święta hej, która była odłączona od Imienia Świętego, niech wróci do „zeh” i wyjdzie z dnia sądu, a alef niech otrzyma naprawę (hej kadisza chatucha min szma; kad jetuwun Israel le-ar’ahon, hej kadisza de-hu chatucha min szma de-Kudsza Brich Hu, tejszuw ba-zeh we-jipok mi-joma de-dina, we-ha alef tekabel takanta). Hej i alef: hej wyższa w świętości, alef wyższa w literach (hej – alef: hej adifata bi-kduszsza, alef adifata le-atwan).

Sulam

95) „Kiedy Israel nie przebywa w cieniu Szchiny, litera alef א w słowie „zot” (זאת – ta) opada poniżej wszystkich stopni, a litera hej ה znika ze słów: «To (ze זה) jest mój Stwórca, i będę Go sławił». Bo od chwili zburzenia Świątyni, ponieważ hej ה nie mogła mieszkać i przebywać wśród narodów bałwochwalczych, święta hej ה odłączyła się od Imienia. Gdy jednak Israel powrócą na swoją ziemię, święta hej ה powróci do słowa „to” (ze זה) i wyjdzie z dnia sądu, a alef א otrzyma swoje naprawienie i powróci do słowa „zot” (זאת – ta). Hej ה, alef א – która z nich jest ważniejsza? „Hej ה jest ważniejsza z punktu widzenia świętości, a alef א jest ważniejsza z punktu widzenia liter.”

96) Rabbi Aba otworzył i powiedział: „Kto zmierzył wodę garścią i niebiosa rozciągnął dłonią?” (Rabbi Aba patach wa-amar: mi madad be-sza’olo majim, we-szamajim ba-zeret tikken). To jest Tora: są równe, jakby można powiedzieć, zain do resz, resz do taw, waw do hej (zeh tor: szawin kiwjachol – zajn le-resz, resz le-taw, waw le-hej). Zeret Świętego, niech będzie błogosławiony, w sześćset siedemdziesiąt lat, stąd, z nieba, aż do ziemi (zarta de-Kudsza Brich Hu, be-szit me’a we-sziwin sznin, me-hacha min szmaja, we-ad ar’a). Jak? Zeh, tor – zain, taw, waw, resz – zeret, waw-hej, hej-waw, taf-resz-zajn (kejcad? zeh, tor, zeret – waw-hej, hej-waw, taw-resz-zajn). Hej poprzedza waw, waw poprzedza taw, taw do resz, resz do zajn (itkaddemat hej le-waw, we-itkaddemat waw le-taw, taw le-resz, resz le-zajn). Będzie kwadratowy: podwojony zeret długości i podwojony zeret szerokości (rabua jihje, kaful zeret arko, we-zeret rachbo, kaful).

Sulam

96) Odezwał się Rabbi Aba, ogłaszając: „«Kto odmierzył wody swoją garścią, a niebiosa pędzią zmierzył?!»[12]. To (ze זה) i turkawka (tor תור) jakby są sobie równe” – czyli łączą się razem. „Litera zajin ז ze słowa ze (זה) łączy się z literą resz ר ze słowa tor (תור), a resz ר słowa tor (תור) łączy się z taw ת tego samego słowa” – i z tego powstaje połączenie zeret (זרת – pędź). „Litera waw ו słowa tor (תור) łączy się z literą hej ה ze słowa ze (זה)” – i to jest waw-hej וה Imienia AWAJa (הויה), czyli Zeir Anpin i Nukwa.

„Pędź Stwórcy – to sześćset siedemdziesiąt lat od niebios” – czyli od Zeir Anpina, „do ziemi” – Nukwy. Pyta: „W jaki sposób?” – i odpowiada: „Ze (זה) i tor (תור) mają dwa zestawienia:

1. Zeret waw-hej (זרת וה)
2. Hej-waw taw-resz-zajin (הו תרז)” – czyli litera hej ה ze słowa ze (זה) zbliża się do litery waw ו ze słowa tor (תור). To zbliżenie hej ה wskazuje na Binę, która daje do Zeir Anpina, czyli do waw ו. „Waw ו zbliża się do taw ת” ze słowa tor (תור), „taw – do resz ר, a resz – do zajin ז” ze słowa ze (זה).

I to drugie połączenie hej-waw taw-resz-zajin (הו תרז) oznacza sześćset siedemdziesiąt lat od niebios do ziemi, poziom światła przekazywanego od niebios, czyli Zeir Anpina, do ziemi – Nukwy. To wskazuje na to, że brakuje jej trzydziestu do siódmej setki, czyli GaR, których jej brakuje na tym poziomie. I choć jest tu tylko sześć liter, ich wartość rośnie dziesięciokrotnie i razem tworzą sześćset siedemdziesiąt (taw-resz-ajin תרע).

Wyjaśnienie powiedzianego. Stąd wynika, że z imion ze (זה) i tor (תור), które są sobie równe, jak jedno[13], pochodzą dwa rodzaje połączeń:

1. Waw-hej zeret (וה זרת) – właściwość Zeir Anpina, nieba, kiedy działa samodzielnie;
2. Hej-waw taw-resz-zajin (הו תרז) – Zeir Anpin jako stopień dający, kiedy daje napełnienie Nukwie.

Dlatego kończy wypowiedź słowami: „Czterokątny ma być, podwójny. Pędź – jego długość, i pędź – jego szerokość”[14], podwójny. „Pędź – jego długość” – to stopień dawania Zeir Anpina, sześćset siedemdziesiąt, według gematrii zeret (זרת – pędź). „Pędź – jego szerokość” – to właściwość Zeir Anpina, gdy działa sam w sobie.

97) „I powiedział: Przyprowadź ich proszę do mnie, a pobłogosławię ich” (wa-jomer: kachem na elaj wa-awarchehem). Powie: skoro zajmują się słowami Tory i ta miara znajduje się wśród ich mędrców – błogosławię ich (jomar: mi-de-hawu be-pitgamej orajta mit’askin, we-hawa da mechilata bein chakimajhu – awarchinun). A tajemnica: „I powiedział do niego: Jak masz na imię? I powiedział: Jaakow. I powiedział: Dlaczego pytasz o moje imię?” (we-raza: wa-jomer elaw: ma szmecha? wa-jomer: Jaakow. wa-jomer: lama ze tisza’el liszmi). Co to za sprawa? Odnosi się to do wcześniejszej sprawy przed nim, jak już wyjaśniliśmy w jego miejscu (ma injana da? le-injana kadmejta de-kamej, kid-fariszna be-atrej).

Sulam

97) „I powiedział: «Przyprowadź ich do mnie, a pobłogosławię ich». Powiedział: „Ponieważ zajmują się słowami Tory” – jak powiedział Josef: „(Synowie), których dał mi Wszechmogący w tym (ba-ze בזה)”, a to jest Tora, „jest ta miara, to znaczy ze (זה), pośród nich, i dlatego «ja ich pobłogosławię»”.

98) A inna tajemnica: „I zapytał Jaakow… i powiedział: Dlaczego pytasz o moje imię? I pobłogosławił go tam” (we-raza achara: wa-jisza’al Jaakow we-gomer, wa-jomer: lama ze tisza’el liszmi, wa-jewarech oto szam). Oto nie było to na tamten czas, lecz jedynie dzięki zasłudze „zeh”, by ich pobłogosławić (ha la atid, ela bi-zchuta de-zeh, lewarchehon).

Sulam

98) I to jest sens słów: „«Jak masz na imię?» I odpowiedział: «Jaakow»”[15]. Imię Jaakow oznacza stan małości (katnut), i on zadowala się tym, że obywa się bez mochin. A dalej powiedziano: „I zwrócił się Jaakow i powiedział: «Powiedz mi, proszę, swoje imię». A on odpowiedział: «Po co pytasz o moje imię?»”[16]. Czyli powiedział mu: „Co ma wspólnego to (czyli pytanie o imię)” – ponieważ imię oznacza poznanie i zrozumienie, „z tym, co było wcześniej” – przecież powiedziałeś, że twoje imię to Jaakow, a to oznacza, że jesteś zadowolony z małego stanu i nie domagasz się poznania ani objawienia imienia.

I jest inne wyjaśnienie tego wersetu: „I zwrócił się Jaakow i powiedział: «Powiedz mi, proszę, swoje imię». A on odpowiedział: «Po co to (ze זה) pytasz o moje imię?» I pobłogosławił go tam”. Czyli powiedział (Jaakowowi), że w przyszłości pobłogosławi ich tylko dzięki temu (ze זה). I dlatego powiedział: „Po co to (ze זה)?”, i pobłogosławił go.

99) A wielka tajemnica druga znajduje się w miejscu tego wersetu, lecz nie przyszliśmy przed ciebie, tylko by cię pouczyć tym wersetem, o którym powiedzieliśmy (we-raza saggi’a tinjana, be-atra de-hai kra, awal la atina le-kamech, ela le-aszmu’inan hai kra de-amarnan). Przedtem powiedziałem ci, że Tora nazywana jest „zeh” (mi-kamej de-amina lach, de-itkeriat orajta „zeh”), jak jest napisane: „To jest Synaj wobec Stwórcy, Boga Israela” (ketiw: zeh Sinai mi-penej AWAJa Elohej Israel). Gdy została dana Tora przez rękę Moszego: „Bo to jest Mosze, człowiek…”; „To jest mój Bóg i uczynię Mu mieszkanie” (kad itjehivat orajta al jada de-Mosze: ki zeh Mosze ha-isz; zeh eli we-anwehu), Tora zstępowała sprzed Boga Israela (orajta hawa nachatat, min kamej Eloha de-Israel).

Sulam

99) „Uczyliśmy się bardzo ważnego znaczenia tego, co powiedziano w tym miejscu, jednak przyszedłem do ciebie tylko po to, by przekazać ci to, co powiedziałem wcześniej, gdy powiedziałem ci, że Tora nazywa się „to” (ze זה). Powiedziano: «To (ze זה) jest Synaj, przed Wszechmogącym, Wszechmogącym Israela»[17]. Synaj, czyli Tora dana na Synaju. A gdy Tora została przekazana przez Moszego, powiedziano o nim: «Ten (ze זה) człowiek Mosze»[18], a także powiedziano: «To (ze זה) jest mój Stwórca, i będę Go sławił». Czyli Tora, nazywana „to” (ze זה), zstępowała przed Wszechmogącym Israela, i wtedy oni powiedzieli: „To (ze זה) jest mój Stwórca, i będę Go sławił”.”

---

[1] Tora, Bereszit, 48:9. «I powiedział Josef do swojego ojca: „To są moi synowie, których Wszechmogący dał mi tutaj”. A on powiedział: „Przyprowadź ich, proszę, do mnie, a ja ich pobłogosławię”».

[2] Tora, Dewarim, 4:44. «A oto Tora, którą Mosze przedstawił synom Israela».

[3] Tora, Szemot, 15:2. «Moją siłą i pieśnią jest Stwórca. On był dla mnie zbawieniem. To mój Bóg, i wysławiać Go będę; Wszechmogący mojego ojca, i wywyższać Go będę».

[4] Talmud Babiloński, traktat Sanhedrin, karta 74:2.

[5] Patrz Zohar Hakdama, p. 124, od słów: «I ci, którzy podtrzymują Torę, są jakby ją tworzyli».

[6] Raw Nachman bar Icchak.

[7] Pisma, Tehilim, 27:1-3. «Dawidowi. Stwórca – światło moje i zbawienie moje, kogo mam się bać? Stwórca – podporą mojego życia, kogo mam się lękać? Gdy zbliżyli się do mnie złoczyńcy, by pożreć moje ciało, moi przeciwnicy i wrogowie – potknęli się i upadli. Choćby rozłożyli się przeciwko mnie obozem, nie ulęknie się moje serce, choćby wybuchła przeciwko mnie wojna – na Nim polegam».

[8] Patrz wyżej, p. 91.

[9] Pisma, Szir ha-Szirim, 2:12. «Ukazały się pędy na ziemi, czas śpiewania nadszedł, i głos synogarlicy słyszany jest w naszej ziemi».

[10] Tora, Wajikra, 1:14. «A jeśli jego ofiara całopalna dla Stwórcy jest z ptaków, niech przyniesie swoją ofiarę z synogarlic lub z młodych gołębi».

[11] Pisma, Szir ha-Szirim, 2:14. «Daj mi usłyszeć twój głos, bo twój głos jest słodki».

[12] Prorocy, Jeszajahu, 40:12. «Kto zmierzył wody swoją garścią i niebiosa odmierzył piędzią, i pomieścił w miarce proch ziemi, zważył na wadze góry, a pagórki na szalach?».

[13] Patrz wyżej, p. 94.

[14] Tora, Szemot, 28:15-16. «I uczyń napierśnik sądu, dzieło tkacza, takim samym dziełem jak efod uczyń go; ze złota, z niebieskiej purpury, z purpury, z karmazynu i z kręconego bisioru uczynisz go. Czworokątny będzie, podwójny; dłoni szerokości i dłoni długości będzie».

[15] Tora, Bereszit, 32:28. «I zapytał go: „Jakie twoje imię?”. I powiedział: „Jaakow”».

[16] Tora, Bereszit, 32:30. «I zapytał Jaakow i powiedział: „Powiedz, proszę, twoje imię”. I on odpowiedział: „Po co pytasz o moje imię?”. I pobłogosławił go tam».

[17] Pisma, Tehilim, 68:9. «Ziemia się zatrzęsła, i niebiosa spuściły krople przed Wszechmogącym! To Synaj – przed Wszechmogącym, Wszechmogącym Israela!».

[18] Tora, Szemot, 32:1. «A gdy lud zobaczył, że Mosze opóźniał się ze zejściem z góry, zgromadził się lud przeciwko Aharonowi i powiedzieli do niego: „Wstań, uczyń nam bogów, którzy pójdą przed nami, bo temu człowiekowi Moszemu, który nas wyprowadził z ziemi Micraimu – nie wiemy, co się z nim stało”».