106) „A ty nakazałeś to: Uczyńcie, weźcie sobie z ziemi Micraim…” (we-atta cawwita zot: asu, kechu lachem me-eretz Micrajim we-gomer). Rabbi Chija rozpoczął: „Radujcie się z Jeruszalajim i weselcie się w niej wszyscy, którzy ją miłujecie, cieszcie się z nią radością…” (Rabbi Chija ptach: simchu et Jeruszalajim we-gilu bah kol ohaveha, sisu itah masos we-gomer). Przyjdź i zobacz: kiedy została zburzona Świątynia i grzechy spowodowały to, a Israel zostali wygnani z ziemi, Stwórca, błogosławiony On, uniósł się bardzo wysoko i nie spoglądał na zburzenie Świątyni ani na swój lud, który został wygnany (ta chaze: kad itcharav bej mikdasza, we-garmu chobin, we-itgallu Israel me-ar’a, istallak Kudsza Brich Hu le-eila le-eila, we-la aszgach al charuv bej mikdasza, we-al ameh de-itgallu), i wtedy Szchina została wygnana razem z nimi (u-kedein Szchinta itgallja immochon).

Sulam

106) „«Tobie zaś rozkazuję: uczyńcie tak – weźcie sobie z ziemi egipskiej powozy dla waszych dzieci»[1]. Powiedziano: «Weselcie się z Jeruszalajimem i radujcie się nim, wszyscy, którzy go miłujecie! Rozradujcie się z nim radością»[2]. Lecz gdy Świątynia została zburzona, a grzechy doprowadziły do tego, że Israel został wygnany z ziemi, Stwórca oddalił się do niebiańskich wyżyn i nie patrzył na ruiny świętej Świątyni ani na swój lud w wygnaniu, i Szchina wówczas również przebywała na wygnaniu razem z nimi.”

107) Gdy zstąpił, spojrzał na swój Dom, który został spalony (kad nachat, aszgach al bejtei de-ittoqad), popatrzył na swój lud i oto się objawiło (istakkal al ameh, we-ha itgale), zapytał o Matronitę i została porzucona (sza’al al Matronita, we-itttarechat), wtedy: „I zawołał Stwórca, Elohim Cwaot, w owym dniu do płaczu i do żałoby, i do ogolenia, i do przepasania się w wór” (kedein: wajikra Haszem Elohim Cewa’ot ba-jom hahu le-wechi u-le-mispeid u-le-korcha u-le-chagor sak). A ona – co napisano o niej? „Opłakuj, jak dziewica w worze nad mężem swojej młodości” (we-hi gam hi – ma ketiv bah? eli ki-betula chagurat sak al ba’al ne’ureha), jak powiedziano: „bo już go nie ma”, ponieważ oddalił się od niej i znalazło się rozdzielenie (ke-de’amur: ki einenu – begin de-istallak minah, we-isztakkach peruda).

Sulam

107) Kiedy zstąpił i spojrzał na swoją Świątynię – oto była spalona. Spojrzał na swój lud – oto był na wygnaniu. Zapytał o Panią, to znaczy o Szchinę – i ona była na wygnaniu. Wtedy: „I wezwał Stwórca, Wszechmogący Zastępów, w owym dniu – do płaczu i lamentu, do golenia się i przepasania worem”. A o Szchinie powiedziano: „Płacz jak dziewica przepasana worem po narzeczonym młodości swojej”[3]. Jak powiedziano: „Bo już go nie ma” – tak i narzeczonego jej „nie ma”, ponieważ oddalił się od niej i nastąpiło rozdzielenie.

108) I nawet niebo i ziemia – wszystkie opłakiwały, jak napisano: „Przyodzieję niebo żałobą, a wór uczynię ich okryciem” (wa-afilu szmaja we-ar’a, kullhu it’abbalu, di-ktiv: albisz szamajim kadrut, we-sak aszim kesutam). Aniołowie z wysoka – wszyscy opłakiwali ją, jak napisano: „Oto Erelowie krzyczeli na zewnątrz, aniołowie pokoju gorzko płakali” (mal’achej ila’ej, kullhu it’abbalu alejha, di-ktiv: hen er’ellam tsa’aku chucza, mal’achej szalom mar jivkawun). Słońce i luna opłakiwali, i zaćmiło się ich światło, jak napisano: „Zaćmiło się słońce przy jego zachodzie” (szimsza we-sihara it’abbalu, we-chaszchu nehurehon, di-ktiv: chaszach ha-szemesz be-tseto we-gomer). I wszystko to, co na górze i to, co na dole, płakało nad nią i opłakiwało (we-kolla ila’ej we-tata’ej, bachu alejha we-it’abbalu). Dlaczego? Ponieważ zapanowała nad nią strona przeciwna, która zapanowała nad Ziemią Świętą (mai ta’ama? begin de-szalta alejha sitra achra, de-szalta al ar’a kadisza).

Sulam

108) I nawet niebo i ziemia całkowicie pogrążyły się w żałobie, jak powiedziano: „Okryję niebiosa mrokiem i wór uczynię ich okryciem”[4]. Wszyscy wyżsi aniołowie nieutuleni zawodzili nad nią, jak powiedziano: „Oto mocarze ich wołają na ulicach, zwiastuni pokoju płaczą gorzko”[5]. Słońce i księżyc pogrążyły się w żałobie i zaćmiły się ich światła, jak powiedziano: „Słońce zaćmi się przy swoim wschodzie”[6]. I wszyscy wyżsi oraz niżsi wylewali łzy nad nią, bolejąc, ponieważ sitra achra zapanowała nad nią, zapanowała nad świętą ziemią.

109) Rozpoczął i powiedział: „A ty, synu człowieczy, tak mówi Stwórca, Elohim, do ziemi Israel: koniec przyszedł, koniec nad cztery krańce ziemi” (ptach we-amar: we-atta ben adam, ko amar Haszem Elohim, le-admat Israel, kecz ba, ha-kecz al arba kanfot ha-arec). Ten werset jest tajemnicą wyższą (hai kra raza ila’a ihu): „Do ziemi Israel – koniec” – co to znaczy? Czy ziemia Israel to koniec? (le-admat Israel – kecz, mai ihu? we-chi admat Israel kecz hi?) Lecz tak jest rzeczywiście, jak już powiedziano: „koniec” jest na prawo, „koniec” jest na lewo (ella hachei hu wadaj we-ittemar: kecz ihu le-jemina, kecz ihu le-smola). „Koniec po prawej” – jak napisano: „Do końca prawej” (kecz le-jemina: di-ktiv: le-kecz ha-jamin). „Koniec po lewej” – jak napisano: „Koniec ustalił dla ciemności, i dla każdego celu On bada” (kecz le-smola: di-ktiv: kecz sam lachszach, u-le-chol tachlit hu choker). A to jest: „Koniec wszelkiego ciała”, jak powiedziano (we-da hu: kecz kol basar, ke-ma de-ittemar).

Sulam

109) „A ty, synu człowieczy, tak powiedział Stwórca: «I ziemi Israela – koniec! Nadszedł koniec dla czterech krańców ziemi»”[7]. Koniec prawej, koniec lewej. Koniec lewej, jak powiedziano: „Położył kres ciemności, i każdy kres On bada”[8]. I to jest „koniec wszelkiego ciała”.

110) Koniec z prawej strony – to jest to, co napisano: „do ziemi Israel – koniec” (kecz de-jemina: hajnu di-ktiv: le-admat Israel – kecz). „Przyszedł koniec” – to koniec z lewej strony (ba ha-kecz: da kecz de-smola). Koniec z prawej strony – to koniec dobrego skłonienia (kecz de-jemina: da kecz de-jetser ha-tow). Koniec z lewej strony – to koniec złego skłonienia (kecz de-smola: da kecz de-jetser ha-ra). A to jest tak, że kiedy grzechy powodują i przeważają, zapada wyrok i zostaje dana władza złemu królestwu, by panować i zburzyć Jego Dom i Jego Świątynię (we-da ihu: de-kad chobin garmu we-itgabbru, itgzar we-itjehejw szaltana le-malkhut ha-resza’a le-szaleta, u-le-charava bejtei u-mikdaszei). A to jest to, co jest napisane: „Tak mówi Stwórca, Elohim: zło za złem – oto nadchodzi”, i wszystko to jedno (we-da hu di-ktiv: ko amar Haszem Elohim: ra’a achar ra’a, hine ba’a, we-kolla chad).

Sulam

110) Koniec prawej – to, jak powiedziano: „I ziemi Israela – koniec!”. „Nadszedł koniec dla czterech krańców ziemi” – to koniec lewej. Koniec prawej – to koniec dobrego początku. Koniec lewej – to koniec złego początku. I oto gdy grzechy wciąż się nasilały, zapadł wyrok o przekazaniu władzy królestwu zła, aby panowało i zburzyło Świątynię i Jego Przybytek. I powiedziano: „Tak powiedział Stwórca: «Nieszczęście, jedno nieszczęście – oto nadchodzi»”[9]. I to wszystko jest jednym.

Wyjaśnienie: lewa strona to nieszczęście, niosące sądy i kary. A koniec lewej to drugie nieszczęście – zły początek, Szatan i anioł śmierci. I dlatego powiedziano: „Tak powiedział Władca Stwórca: «Nieszczęście, jedno nieszczęście – oto nadchodzi»” – i te dwa nieszczęścia stały się jednym, ponieważ zjednoczyły się ze sobą.

111) I dlatego opłakiwali Wyżsi i Niżsi, z powodu że została dana władza temu końcowi z lewej strony (u-ve-gin kach, it’abalu ila’ej we-tata’ej, al de-itjehejw szoltano le-hai kecz de-smola). I dlatego, gdy Królestwo Święte, Królestwo Niebios zostało ujarzmione, a królestwo winy się wzmocniło, każdy człowiek powinien opłakiwać razem z nią i uniżyć się razem z nią (u-ve-gin kach, kevan de-malkhu kadisza, malkhut szamajim itkafja, u-malkhut chajawa itgabbar, it leih le-kol bar nasz le-it’abala imma, u-le-itkafja imma). A ponieważ gdy ona się podniesie i świat się odnowi, on także zostanie odnowiony razem z nią, jak napisano: „Cieszcie się z nią radością wszyscy, którzy ją opłakiwali” (u-ve-gin de-kad ihi jizdakk’fa, we-alma jitchaddej, jitchaddej ihu ba-hada, di-ktiv: sisu itah masos kol ha-mit’abbelim aleha).

Sulam

111) Dlatego wyżsi i niżsi pogrążeni są w żałobie z powodu tego, że władza została przekazana temu końcowi lewej strony. Bo skoro Malchut świętości, niebiańskie Królestwo, zostało poniżone, a Malchut (królestwo) zła się wzmocniło, każdy człowiek powinien trwać w smutku razem z Malchut świętości i być upokorzonym razem z nią. A dzięki temu, gdy Malchut świętości powstanie i radość zapanuje na świecie, również on będzie się z nią radował, jak powiedziano: „Rozradujcie się z nią radością wszyscy, którzy nad nią płakali”.

112) Przyjdź i zobacz, napisano o niej, o Micraim: „Jałówka piękna jest Micraim” (ta chaze, ketiv behu be-Micrajim: eglah jefifija Micrajim), a tajemnica tej jałówki jest taka, że Israel byli pod jej władzą wiele razy i przez wiele lat (we-raza de-egla da: hawu Israel techot szoltaneh, kama zimnin, we-kama sznin). A ponieważ w przyszłości Israel mają panować nad nią, teraz dano im znak poprzez te wozy (u-ve-gin de-zeminim Israel le-szaleta le-vatar aleha, itremiz lon haszta agalot).

Sulam

112) „Powiedziano o Egipcie: «Egipt – piękna jałówka (егла עֶגְלָה)»[10]. I ta jałówka – pod jej władzą znajdował się Israel przez dwieście dziesięć lat pobytu w Egipcie. A ponieważ w przyszłości Israelowi przypadnie władać nad nią, dano im na to aluzję w słowach: «Weźcie sobie z ziemi egipskiej powozy (agalot עֲגָלוֹת)»[11].

Wyjaśnienie: Egipska klipa to przyciąganie Hochmy z góry w dół z lewej linii – tak jak w przewinieniu z Drzewem poznania. Bowiem kelim i iskry, które zostały uszkodzone przez Adama Riszona poprzez naruszenie przymierza o Drzewie poznania, spadły w dziedzictwo Egiptu. Powiedziano: „Weźcie sobie z ziemi egipskiej powozy” – aby przyjęli rydwany z ziemi Egiptu w celu przyciągnięcia mochin. I jak to możliwe, że pokolenia i Jaakow mieliby używać rydwanów z ziemi Egiptu, które są rydwanami (merkawot) nieczystości?

Ale surowe sądy, które dominują w czasie świecenia lewej linii – z nich pochodzi zburzenie świętej Świątyni, wygnanie Israela i wygnanie Szchiny. Jak powiedziano: „Wezwał Stwórca, Wszechmogący Zastępów, owego dnia – do płaczu i do lamentu, do golenia włosów i do przepasania się worem”. I to ma miejsce przy każdym ziwugu, zarówno jednostkowym, jak i zbiorowym: wygnania i wybawienia. I w czasie panowania lewej linii dana jest władza sitra achra, by panować nad Israelem i zburzyć Świątynię i Jego Przybytek, a przez to przygotowuje się doskonały ziwug w godzinie wybawienia poprzez spełnienie trzech napraw.

Bo prywatne ziwugi i zbiorowe ziwugi odpowiadają sobie w kolejności, i każdy człowiek musi trwać w żałobie razem z Malchut świętości i być upokorzonym razem z nią, bo człowiek nie może otrzymać doskonałego światła ziwugu ZoN, jeśli nie jest włączony w Nukwę w godzinie, gdy budzą się nad nią surowe sądy lewej linii, i wtedy cierpi z nią i jest upokorzony razem z nią. Bo przez to i on otrzymuje te trzy naprawienia, które czynią go zdolnym do włączenia się w świecenie tego ziwugu.

Najważniejszym z nich jest trzecie naprawienie: porzucenie GaR lewej linii, aby nie przyciągać światła Hochmy z góry w dół, lecz tylko z dołu ku górze, co jest właściwością WaK. A wtedy, gdy Malchut świętości powstanie i radość zapanuje w świecie, on również będzie się z nią radował, aby mógł będąc włączonym otrzymać z doskonałości tego ziwugu, jak powiedziano: „Rozradujcie się z nią radością wszyscy, którzy nad nią płakali”. I to oznacza, że każdy, kto zjednoczył się z Nukwą w czasie przebudzenia nad nią surowych sądów, cierpiał z nią i był z nią upokorzony, ten rozraduje się z nią, gdy nastąpi doskonały ziwug. Ale jeśli nie cierpiał z nią, bo nie był z nią połączony w godzinie przebudzenia surowych sądów – nie będzie mógł radować się z nią i otrzymać napełnienia ze świecenia jej doskonałego ziwugu, ponieważ nie będzie zabezpieczony przed tym, by nie przyciągnąć GaR lewej linii, i wtedy znów umocni się władza sitra achra nad świętością. I dlatego Pismo precyzuje: „Rozradujcie się z nią radością wszyscy, którzy nad nią płakali” – bo ten, kto płakał z nią, bez wątpienia przyciągnie miarę WaK de-GaR, jak należy.

I z pomocą tego możemy zrozumieć słowa: „Tobie zaś rozkazuję: uczyńcie tak – weźcie sobie z ziemi egipskiej powozy”. I powiedziano, że o Egipcie powiedziano: „Egipt – piękna jałówka”. Wyjaśnienie: wiadomo, że Egipt to Hochma klipy, i są w niej cztery stopnie: HuB TuM, nazywane: „byk”, „krowa”, „cielak” i „jałówka”, i z niej ujawnione w świętości jest tylko WaK, to znaczy w wzniesieniu z dołu ku górze – i to jest światło Malchut, które nazywa się „jałówka”. I to jest sens słów: „Rozradujcie się z nią radością wszyscy, którzy nad nią płakali”. I dlatego Pismo nie mówi „piękny byk” ani „piękna krowa”, ale tylko „piękna jałówka”, bo z nich ujawnia się jedynie właściwość „jałówka”.

I to oznaczają słowa: „I ta jałówka (egla) – pod jej władzą był Israel przez 210 lat pobytu w Egipcie”. To znaczy tylko po to, by wydobyć tę właściwość „jałówka”, oznaczającą WaK lewej linii, Israel znajdował się pod władzą egipskiej klipy przez różne okresy i długie lata. Bo więcej niż tą miarę, nazywaną „jałówką” (egla), nie wolno brać z Egiptu. „A ponieważ w przyszłości Israel będzie nad nią panować” – czyli w godzinie świecenia tego ziwugu, Israel w przyszłości zdobędzie władzę nad tą jałówką, to znaczy otrzyma WaK Hochmy, „zostało im to zasugerowane w wyrażeniu: «Weźcie sobie z ziemi egipskiej powozy (agalot)»” – aby wskazać im na tę miarę „jałówka” (egla).

113) Rabbi Elazar powiedział: aluzję dał Josef dla Jaakowa przez wozy, nawiązując do egla arufa (jałówki, której się łamie kark), ponieważ właśnie przy tym fragmencie rozstali się ze sobą (Rabbi Elazar amar: remez ramaz leih Josef le-Jaakow al egla arufa, de-ha be-hahu pirka itparasz mineih). I już zostało to wyjaśnione: egla arufa – to przypadek, gdy znalezione zostaje ciało zabitego, a nie wiadomo, kto go zabił (we-okemuha: egla arufa – de-ihi atja al de-isztakkach katola, we-la itjeda man katel leih). I żeby nie panowały nad ziemią niechciane złe duchy, daje się tę jałówkę jako naprawę (u-ve-gin de-la jiszletun al ar’a ruchin biszin de-la itztarichu, jahawin hai egla le-tikkuna), żeby nie mogły się objawić względem niego i nie panowały nad nimi (begin de-la jisztamod’un le-gabei, we-la jiszletu alajhu).

Sulam

113) Josef dał nie wprost Jaakowowi aluzję do „jałówki z przeciętym karkiem”[12], ponieważ właśnie wtedy, gdy zajmowali się wyjaśnianiem tego fragmentu – „jałówka z przeciętym karkiem” – rozłączyli się (Josef został od niego oddzielony). „Jałówkę z przeciętym karkiem” bierze się wtedy, gdy znajdzie się zabitego i nie wiadomo, kto go zabił. Aby złe duchy nie panowały nad ziemią, jeśli pragnie się się ich pozbyć, oddaje się tę jałówkę dla naprawy, aby nie mogły go rozpoznać i nie miały władzy nad ziemią.

114) Przyjdź i zobacz, wszyscy ludzie przechodzą przez rękę Anioła Śmierci, z wyjątkiem tego, któremu ludzie wyprzedzili i zanim nadszedł czas, nie mógł on nad nim zapanować ani otrzymać pozwolenia (ta chaze, kol bnej nasza kullhu awrin al-jedej de-Mal’ach ha-Mawet, bar me-hai, de-akdimu leih bnej nasza, ad la jimtej zimna, le-szaleta bei, u-leitol reszu), bo Anioł Śmierci nie ma władzy nad człowiekiem, dopóki nie otrzyma pozwolenia (de-ha la szalit be-bar nasz, ad de-natel reszu).

Sulam

114) Wszyscy ludzie tracą życie przez anioła śmierci, z wyjątkiem sytuacji, gdy uprzedzają go ludzie, zabijając kogoś, zanim nadejdzie czas, by anioł śmierci miał nad nim władzę i otrzymał prawo, by zabrać jego duszę. Bo anioł śmierci nie ma władzy nad człowiekiem, dopóki nie otrzyma pozwolenia z góry.

115) I dlatego ma on prawo, by panować nad tym miejscem, jak powiedziano: „Nie wiadomo, kto go zabił” (u-ve-gin kach it leih dina le-szaleta al hahu atar, ke-ma de-at amar: lo noda mi hikkahu), tak samo istnieje wobec niego prawo niepoznania, aby oskarżać to miejsce (ha-chenami: it leih dina de-la itjeda, begin le-katraga al hahu atar). I dlatego napisano: „I wezmą starsi tego miasta jałówkę…” (u-le-dach: we-lakchu ziknej ha’ir hahi eglat bakar we-gomer), aby usunąć sąd z tego miejsca i naprawić je, aby nie zapanował nad nim oskarżyciel, i by zostało od niego wybawione (begin le-a’avara dinei de-hahu atar, u-le-ittakkana de-la jislott bei mekatrega, u-le-isztazava mineih).

Sulam

115) I dlatego ma on, anioł śmierci, prawo władać nad nim zgodnie z prawem, jak powiedziano: „Nie wiadomo, kto go zabił”[13]. I ma on również prawo, gdy „nie wiadomo, kto go zabił”, oskarżyć to miejsce – Nukwę. Dlatego „wezmą starsi tego miasta jałówkę z bydła”[14], po to, by oddalić sąd od tego miejsca, aby zostało ono naprawione i by oskarżyciel nie miał nad nim władzy, i aby zostało wybawione od niego.

Wyjaśnienie. Dwa rodzaje sądu zawarte są w słowach „nie wiadomo, kto go zabił”:

1. Siła cimcum (skrócenia) wzniosła się do Malchut, i odeszły z Nukwy światła GaR, które są światłem życia;
2. Nawet jeśli zostanie ona naprawiona i GaR powróci do Nukwy – sitra achra nadal ma siłę, by ją oskarżać, zasłaniając jej światła przez swoje uchwycenie w tych GaR.

Dlatego anioł śmierci ma prawo władać zgodnie z tym prawem nad Nukwą – z powodu odejścia od niej świateł de-GaR. To odnosi się do pierwszego rodzaju sądu. A drugi rodzaj: nawet jeśli zostanie naprawiona i GaR powróci do niej, anioł śmierci może zasłonić jej światła. Dlatego potrzebne są dwa naprawienia:

1. Oddalić sąd tego skrócenia od niej i naprawić ją tak, by GaR do niej powróciły – to naprawienie pierwszego rodzaju sądu. Dokonuje się go poprzez przyprowadzenie jałówki;
2. Naprawić ją tak, by oskarżyciel nie miał nad nią władzy – przez skrócenie jej na GaR de-GaR, i tym samym usunąć uchwycenie sitra achra, która zasłania jej światła. To jest naprawienie drugiego rodzaju sądu – dokonywane przez przecięcie karku jałówki.

116) Przyjdź i zobacz: Josef, kiedy oddzielił się od swojego ojca, został posłany bez towarzyszenia i bez jedzenia, i stało się to, co się stało (ta chaze: Josef kad itparasz me-avoj, be-la lewaja u-ve-la achila isztaddar, we-hawa ma de-hawa). A kiedy Jaakow powiedział: „Rozszarpany został Josef”, powiedział: „Zstąpię do mego syna w żałobie do Szeolu” – ja spowodowałem to (we-kad amar Jaakow: tarof toraf Josef, amar: ki ered el beni avel sze’ola – da’ana garemna leih). I jeszcze – że wiedziałem, że jego bracia go nienawidzą, a jednak posłałem go, i aluzję daję mu teraz (u-tew: de-havejna jada de-achowj sanjin leih, we-szaddarna leih, we-remez ka ramiz leih).

Sulam

116) Josef, gdy został rozdzielony ze swoim ojcem, został porzucony bez eskorty i bez jedzenia – i stało się to, co się stało. A gdy Jaakow powiedział: „Bez litości rozszarpany został Josef!”[15], rzekł także: „«Zstąpię do mego syna w żałobie do grobu»[16], bo to ja byłem powodem jego śmierci – posłałem go bez eskorty. I nie mogę powiedzieć, że ta krew nie została przelana z naszej winy, jak w przypadku z przecięciem karku jałówce (egla עֶגְלָה)” – czyli „nie zostawiliśmy go bez opieki”. I jeszcze: „Wiedziałem, że jego bracia go nienawidzą, a mimo to posłałem go do nich”. I Josef dał mu nie wprost aluzję do tego wszystkiego, przysyłając powozy (agalot עֲגָלוֹת).

117) Powiedział mu Rabbi Jehuda: te wozy, na rozkaz Faraona, on im posłał, jak napisano: „I dał im Josef wozy według rozkazu Faraona” (amar leih Rabbi Jehuda: inun agalot al pi Par’o szadar lon, di-ktiv: wajitten lahem Josef agalot al pi Par’o). Powiedział mu: dokładne znaczenie słowa, jak napisano: „A ty nakazałeś: to uczyńcie” (we-atta cawwita zot asu) „A ty nakazałeś” – właśnie tak, i dlatego napisano z he, co oznacza, że Josef tego zażądał (amar leih: dijuka de-milla – di-ktiv: we-atta cawwita dajka, u-ve-gin kach ketiv be-he – maszma de-Josef tava lon), i dlatego „dał im Josef wozy według rozkazu Faraona” (u-ve-gin kach: wajitten lahem Josef agalot al pi Par’o). A Jaakow nie utwierdził się w słowie, dopóki ich nie zobaczył, jak napisano: „I zobaczył wozy, które posłał Josef, by go zabrać, i ożył duch ich ojca, Jaakowa” (we-Jaakow la itkajem be-milla, ad de-chama lon, di-ktiv: wajar et ha-agalot aszer szalach Josef la-set oto, wa-techi ruach Jaakow awihem).

Sulam

117) I te powozy zostały im posłane na słowo Faraona, jak powiedziano: „I dał im Josef powozy według rozkazu Faraona”[17]. I dlaczego mówi się, że Josef nie wprost dał Jaakowowi aluzję poprzez to, że posłał powozy? Bo powiedziano: „Tobie zaś rozkazuję” – a przecież nie trzeba było mówić „tobie zaś rozkazuję”, skoro już wcześniej „Faraon powiedział do Josefa: «Powiedz swoim braciom»”[18]. Ale „tobie zaś rozkazuję (cuwetcha)” – powiedziano dokładnie w ten sposób. I dlatego powiedziano: „Cuwet ha” (צֻוֵיתָה) – z literą hej ה na końcu, aby wskazać, że tak właśnie miało być. I to uczy nas, że to Josef zażądał od niego, by dał mu powozy. Dlatego powiedziano: „I dał im Josef powozy według rozkazu Faraona” – to Josef dawał je, ale poprosił o nie u Faraona. A po co domagał się powozów u Faraona? Po to, by dać swojemu ojcu aluzję do „jałówki z przeciętym karkiem” – i dlatego Jaakow nie uwierzył, dopóki nie zobaczył powozów. I wtedy zrozumiał przesłaną mu aluzję, jak powiedziano: „I ujrzał powozy”[19].

118) Powiedział Rabbi Szymon: najpierw jest napisane „i ożył duch Jaakowa”, a dopiero potem „i powiedział Israel: Dosyć, jeszcze żyje Josef, mój syn” (amar Raszbi: be-kadmejta – wa-techi ruach Jaakow, u-le-vatar – wa-jomer Israel: raw, od Josef beni chaj). To znaczy, że na początku Tora nazywa go Jaakow, z powodu współudziału, że Szchina uczestniczyła w tym wyłączeniu, kiedy Josef został sprzedany (ella: be-kadmejta kare leih Oraita „Jaakow”, begin szuttfuta – de-isztatfu Szchinta be-hahu cherem, kad izdabban Josef). A teraz, gdy Szchina powróciła, wtedy jest napisane: „i ożył duch Jaakowa, ich ojca” – i to jest tajemnica Szchiny (we-haszta de-Szchinta salka, kedein ihu – wa-techi ruach Jaakow awihem, we-da hu raza de-Szchinta). A po tym, gdy ona stanęła w swoim istnieniu, wtedy stopień z góry połączył się z nią – stopień, który nazywa się Israel (u-vatar de-ihi kajma be-kijuma, kedein darga de-le’eila, it’abbar le-gabba – darga de-ihu Israel). Stąd uczymy się, że stopień z góry nie budzi się w górze, dopóki najpierw nie obudzi się na dole – bo oto tutaj: „i ożył duch Jaakowa” – najpierw, a potem „i powiedział Israel” (mi-kan: de-darga de-le’eila la it’ar le-eila, ad de-it’ar be-kadmejta le-tata – de-ha hacha: wa-techi ruach Jaakow be-kadmejta, u-le-vatar: wa-jomer Israel).

Sulam

118) Najpierw powiedziano: „I ożył duch Jaakowa, ojca ich”, a potem: „I powiedział Israel: «Dość! Jeszcze żyje mój syn Josef»”[20]. Dlaczego najpierw użyto imienia Jaakow, a na końcu – Israel? Otóż na początku Tora nazywa go Jaakowem, ponieważ Szchina wzięła udział w ukryciu, dokonanym przez pokolenia, gdy Josef został sprzedany, aby nie ujawnić tego, co się wydarzyło. I dlatego Szchina oddaliła się od Jaakowa na cały ten czas. A teraz, gdy Szchina do niego powróciła, powiedziano: „I ożył duch Jaakowa, ojca ich” – to znaczy, że Szchina nazywana jest „duchem Jaakowa”. A po tym, jak Szchina ożyła w nim, ta wyższa stopień przeszedł z poziomu Jaakow do poziomu Israel – z mochin de-WaK, które nazywają się Jaakow, do mochin de-GaR, które nazywają się Israel. Stąd rozumiemy, że stopień znajdujący się w górze nie może się przebudzić, zanim nie zostanie przebudzony z dołu. Bo tu najpierw powiedziano: „I ożył duch Jaakowa” – to przebudzenie z dołu. A następnie powiedziano: „I powiedział Israel” – to przebudzenie z góry.

119) „I powiedział Bóg do Israel w widzeniach nocy” – napisane jest „w widzeniach” (wa-jomer Elohim le-Israel be-mar’ot ha-lajla – be-mar’at ketiv). Przyjdź i zobacz: „I złożył ofiary Bogu swojego ojca Icchaka” – najpierw, aby obudzić lewą stronę w tajemnicy miłości (ta chaze: wa-jizbach zebachim le-Elohei awiw Icchak – be-kadmejta, begin le-it’ara semola be-raza de-rechimu). I wtedy: „I powiedział Bóg do Israel w widzeniach nocy” – na tym poziomie, o którym mówiliśmy, że to są „widzenia nocy” (u-kedein: wa-jomer Elohim le-Israel be-mar’ot ha-lajla – be-hai darga de-ka’amaran, de-ihi mar’ot ha-lajla).

Sulam

119) „«I powiedział Stwórca do Israela w widzeniach nocnych»[21]. Be-mar’ot (בְּמַרְאֹת – „w widzeniach”) zapisane jest bez litery waw, jak w liczbie pojedynczej, co wskazuje na stopień Nukwy, która nazywa się «lustrem» (mara מראה) i nazywana jest «nocą». „I złożył ofiary Bogu swojego ojca Icchaka”[22] – to powiedziano najpierw, aby wzbudzić w lewej linii, nazywanej Icchak, miłość do Nukwy, czyli miłość bliskich, która wypływa z lewej linii. I wtedy: «I powiedział Wszechmogący do Israela w widzeniach nocnych» – czyli objawił mu się na tym stopniu Nukwy, która nazywa się „nocnymi widzeniami”.

120) „I powiedział: Ja jestem Bóg, Bóg twojego ojca” – dlaczego tak? (wa-jomer: anochi ha-El Elohei awicha – mai ta’ama?) Ponieważ strona świętości z góry tak właśnie działa, bo strona nieczystości nie wspomina Imienia Stwórcy, błogosławiony On, a każda strona świętości wspomina Jego Imię (begin de-sitra de-kdusha de-le’eila, hachei hu, de-ha sitra de-mesa’ava la adkar szma de-Kudsza Brich Hu, we-kol star de-kdusha idkar bi-szmeih). „Ja zstąpię z tobą do Micraim…” – stąd uczymy się, że Szchina zstąpiła z nim na wygnanie i we wszystkich miejscach, do których Israel zostali wygnani, Szchina została wygnana razem z nimi (anochi ered immcha Micraima we-gomer – mi-kan: de-Szchinta nachatat immeih be-galuta, u-ve-kol atar de-Israel itgallu, Szchinta itgalleja immochon). I to już zostało wyjaśnione (we-ha okemuha).

Sulam

120) I powiedział On: „Jam jest Wszechmogący – Wszechmogący ojca twego”[23]. Jaki jest sens tego, że wspomniał mu swoje Imię? Otóż chodzi o to, że w tym miejscu obecna jest strona świętości pochodząca z góry. Ponieważ strona nieczystości nie wspomina Imienia Stwórcy, a każda strona świętości nazywana jest Jego Imieniem. I powiedziano: „Zstąpię z tobą do Egiptu”[24] – to znaczy, że Szchina zstąpiła razem z nim na wygnanie. I w każdym miejscu, do którego Israel odchodzą na wygnanie, tam również odchodzi z nimi w wygnanie Szchina.

121) Przyjdź i zobacz, ile było wozów – sześć (ta chaze: kama agalot hawu – szit), jak powiedziano: „sześć wozów pokrytych” (ke-de’amur: szesz agalot caw). Inne wyjaśnienie: było sześćdziesiąt, i wszystko to jedna tajemnica (de’acher: szittin hawu, we-kolla raza chada). Najpierw napisano: „na wozach, które posłał Josef”, a na końcu: „które posłał Faraon” (be-kadmejta ketiv: ba-agalot aszer szalach Josef, u-le-bassof: aszer szalach Par’o). Ale wszystkie, które posłał Josef, były w odpowiedniej liczbie i jak należy (ella: kullhu de-szadar Josef, hawu be-chuszbana kidka chaze), a te, które posłał Faraon, więcej od tamtych, nie były z tej tajemnicy i nie były wliczone (we-inun de-szadar Par’o, jatir minajhu, la hawu be-raza da, we-la hawu be-chuszbana).

Sulam

121) Ile było powozów? Było sześć powozów, jak powiedziano: „Sześć przykrytych powozów”[25]. Ale jest też opinia, że było ich sześćdziesiąt. I wszystko to stanowi jedną całość. Bo „sześć” wskazuje na sześć sfirot HaGaT NeHI, a „sześćdziesiąt” oznacza, że każda z nich zawiera dziesięć, czyli pełne dziesięć części w każdej sfirze.

Na początku powiedziano: „Powozy, które posłał Josef”[26], a na końcu: „które posłał Faraon”[27]. Wszystkie „powozy, które posłał Josef”, odpowiadały ustalonej miarze, natomiast te „które posłał Faraon”, były ponad tę miarę – nie wchodziły w ten rachunek.

Wyjaśnienie. „Powozy” – to forma mochin świecenia Hochmy. „Sfera liczenia” – oznacza Malchut, która nazywa się „rachunkiem” (cheszbon). Wszystkie powozy, które posłał Josef, odpowiadały ustalonemu rachunkowi, czyli odpowiadały wielkości światła Malchut, czyli WaK de-GaR, ponieważ tylko tę miarę można było wziąć z Egiptu i nie więcej. I ta miara nazywa się „jałówka” (egla)[28]. Natomiast te, które posłał Faraon, nie mieściły się w rachunku, były ponad miarę „jałówki”, czyli pochodziły z właściwości „byk–krowa–cielę”. I to było ofiarowanie ze strony Faraona, ale było zakazane dla Josefa.

122) A te i te przybyły, dlatego jest napisane: „które posłał Josef”, „które posłał Faraon” (we-illejn we-illejn ka’atu, begin kach: aszer szalach Josef, aszer szalach Par’o). A gdy Israel wyjdą z wygnania, co jest napisane? „I przyprowadzą wszystkich waszych braci spośród wszystkich narodów jako dar dla Stwórcy…” (u-kad jifkun Israel min galuta, ma ketiv? we-hewi’u et kol achejchem mi-kol ha-gojim mincha la-Haszem we-gomer).

Sulam

122) I jedne, i drugie dotarły do Jaakowa: zarówno właściwość „jałówki”, posłana przez Josefa, jak i te powyżej właściwości „jałówki”, które posłał Faraon. Dlatego powiedziano: „które posłał Josef”, i powiedziano: „które posłał Faraon”. O czasie, gdy Israel wyjdzie z wygnania, powiedziano: „I przyprowadzą wszystkich waszych braci spośród wszystkich narodów jako dar dla Stwórcy”[29]. Bo wtedy wszystkie narody przyniosą dar Stwórcy, tak jak uczynił to Faraon.

---

[1] Tora, Bereszit, 45:19. «A tobie rozkazuję: zróbcie tak – weźcie sobie z ziemi Micraim powozy dla dzieci waszych i dla waszych kobiet, i weźcie waszego ojca i przyjdźcie».

[2] Prorocy, Jeszajahu, 66:10. «Radujcie się z Jeruszalajimem i weselcie się z nim wszyscy, którzy go miłujecie! Rozradujcie się razem z nim radością, wszyscy, którzy się nad nim smuciliście».

[3] Prorocy, Joel, 1:8. «Płacz jak dziewica, przepasana worem, nad oblubieńcem młodości swojej».

[4] Prorocy, Jeszajahu, 50:3. «Przyodzieję niebiosa ciemnością i wór uczynię ich przykryciem».

[5] Prorocy, Jeszajahu, 33:7. «Oto ich mocni krzyczą na ulicach, zwiastuni pokoju płaczą gorzko».

[6] Prorocy, Jeszajahu, 13:10. «Gdyż gwiazdy niebieskie i ich konstelacje nie rozbłysną swoim światłem, słońce się zaćmi przy swoim wschodzie, a księżyc nie da swojego blasku».

[7] Prorocy, Jechezkel, 7:2. «A ty, synu człowieczy – tak powiedział Stwórca – do ziemi Israela: koniec! Przyszedł koniec na cztery krańce ziemi. Teraz koniec tobie».

[8] Ketuwim, Ijow, 28:3. «Ustalił kres ciemności i każdy kraniec bada – kamień ciemności i cienia śmierci».

[9] Prorocy, Jechezkel, 7:5. «Tak powiedział Stwórca: „Zło, jedno tylko zło – oto nadchodzi”».

[10] Prorocy, Jirmijahu, 46:20. «Micraim – piękna jałówka, ale nadchodzi rzeź z północy, nadchodzi».

[11] Zob. Zohar, rozdział Lech Lecha, p. 108, od słów: «Wyjaśnienie. Tutaj zawarte są dwa pojęcia…», a także p. 117, od słów: «W tych słowach zawarty jest nadzwyczaj głęboki sens…».

[12] Zob. Tora, Dwarim, 21:1-9, fragment w parszy Szoftim, w którym rozpatrywany jest przypadek niewyjaśnionego zabójstwa i to, jak należy wówczas postąpić.

[13] ora, Dwarim 21:1–2. „Jeśli zostanie znaleziony zabity na ziemi, którą Stwórca, twój Elohim, daje tobie, abyś ją posiadł, leżący w polu – a nie wiadomo, kto go zabił – to wyjdą twoi starsi i twoi sędziowie, i zmierzą odległość do miast, które są wokół zabitego.”

[14] Tora, Dwarim 21:3–4. „I będzie tak: miasto najbliższe zabitemu – i wezmą starsi tego miasta jałówkę z bydła, na której jeszcze nie pracowano, która nie nosiła jarzma. I zaprowadzą starsi tego miasta jałówkę do doliny skalistej, która nie była uprawiana i nie była obsiana, i tam złamią kark jałówce w dolinie.”

[15] Tora, Bereszit 37:33. „I rozpoznał ją, i powiedział: «To jest szata mojego syna, dziki zwierz go rozszarpał, zaiste, rozszarpany został Josef!»”

[16] Tora, Bereszit 37:35. „I powstali wszyscy jego synowie i wszystkie jego córki, aby go pocieszyć, ale nie chciał się pocieszyć i powiedział: «Z bólem zejdę do mojego syna do grobu». I opłakiwał go jego ojciec.”

[17] Tora, Bereszit 45:21. „I uczynili tak synowie Iszraela, i dał im Josef powozy według rozkazu Faraona, i dał im zapasy na drogę.”

[18] Tora, Bereszit 45:17. „I powiedział Faraon do Jossefa: «Powiedz swoim braciom: To uczyńcie: załadujcie wasz dobytek i idźcie do ziemi Kena’an».”

[19] Tora, Bereszit 45:27. „I wypowiedzieli mu wszystkie słowa Jossefa, które do nich mówił; i ujrzał powozy, które posłał Josef, aby go przewieźć. I ożył duch Jaakowa, ich ojca.”

[20] Tora, Bereszit 45:28. „I powiedział Iszrael: «Dość! Jeszcze żyje mój syn Josef, pójdę więc i zobaczę go, zanim umrę».”

[21] Tora, Bereszit 46:2. „I przemówił Wszechmogący do Iszraela w widzeniach nocnych, mówiąc: «Jaakow, Jaakow!», a on odpowiedział: «Oto jestem!».”

[22] Tora, Bereszit 46:1. „I wyruszył Iszrael ze wszystkim, co miał, i przybył do Beer-Szewy, i złożył ofiary Wszechmogącemu, Bogu swego ojca Icchaka.”

[23] Tora, Bereszit 46:3. „I powiedział: Ja jestem Wszechmogący, Bóg ojca twego. Nie bój się zejść do Micraim, bo uczynię cię tam wielkim narodem.”

[24] Tora, Bereszit 46:4. „Ja zstąpię z tobą do Micraim, i Ja cię także wyprowadzę, a Josef zamknie oczy twoje.”

[25] Tora, Bemidbar 7:3. „I przynieśli swoją ofiarę przed Stwórcę: sześć powozów przykrytych i dwanaście wołów, po powozie od dwóch naczelników i po wołu od każdego – i postawili je przed Namiotem Zgromadzenia.”

[26] Tora, Bereszit 45:27. „I opowiedzieli mu wszystkie słowa Jossefa, które do nich mówił. I ujrzał on powozy, które Josef posłał, aby go przewieźć.”

[27] Tora, Bereszit 46:5. „I wyruszył Jaakow z Beer-Szewa, i synowie Iszraela wieźli Jaakowa, ojca swojego, i dzieci swoje, i żony swoje w powozach, które posłał Faraon, by go przewieźć.”

[28] Zob. wyżej, pkt 112, od słów: „I za pomocą tego możemy zrozumieć…”

[29] Prorocy, Jeszajahu 66:20. „I przyprowadzą wszystkich waszych braci ze wszystkich narodów jako dar dla Stwórcy – na koniach, w rydwanach, w powozach, na mułach i na wielbłądach – na Moją górę świętą, do Jeruszalajim, mówi Stwórca, jak synowie Iszraela przynoszą dar w czystym naczyniu do domu Stwórcy.”